Tự do hóa tài chính và hội nhập quốc tế về ngân hàng - Lý luận, thực tiễn và bước đi cụ thể cho quá trình tự do hóa tài chính và hội nhập quốc tế của hệ thống ngân hàng Việt Nam.PDF

Trén ed sd dò, co thè ndi cbùng ta càn ihUc hién cdc giài pbdp Idn cho chié'n lUdc idi chinh boi nhap nhu sau: * Lành manb boa pbdt trién vd nàng cao nàng lUc va hieu qua boat dpng eùa

TCr DO HÓA TÀI C H Ì N H V À H Ó I N H À P QOÒC TÉ VE NGÀN HÀNG - LY LGAN, THCTC TIEN VÀ BCTÓC DI CG THECHO QUA TRÌNH TCf

DO HÓA TÀI CHINH VÀ HOl NHÀP QGOC TE CGA HE THÓNG NGÀN HÀNG VIET NAM

A TV/ DO HÓA TÀI CHINH VÀ HQI NHÀP QUÒC

TE VE NGÀN HÀNG Ò VIET NAM HIEN NAY:

Toc dò toàn càu bòa ndi chung, va toàn càu hda càc boat ddng TCNH dà va dang dién ra bèi sfJc manb me va nbanh chdng Nhd vdy ma ihùc ddy md rdng va phat trién cdc boat ddng ihUdng mai qude té Cdc boat ddng dich vu, dau tu irén pham vi toàn thè' gidi vdi qua trinb cai cdcb idi chinb, tu do boa lai chinh va giao lUu kinh té thUdng mai giùa cdc nude tàng trUÒng va dal hieu qua cao

Muc liéu eùa kmh té vi md ma bài ky nude nào cùng pbài hUdng dòn bao gòm:

10

- Tàng trudng kinh té nbanh, ben vùng

- Gid cà dn dinb, lam phat dUdc kiém sodi

- Dàm bào dù cdng àn viec làm cho ngUdi lao dpng

- Can bang edn can TTQT dàm bào di? Uof qudc tè'

De dat d\Sóc cdc muc liéu dd, càn su dung cdc còng cu

diéu lièi vi mò:

- Chinb sdch idi kbda

- Chinb sdeh tién té - tin dung

- Chinb sdch gid cà, tbu nhap

- Chinb sach kinh té'dd'i ngoai

- Chinb sdch ty gid bòi dodi

De phat buy tdc dung eùa cdc cdng cu dd, va'n de cài càcb he Ibd'ng Idi chinb va ti? do hda tài chinb ed y ngbla quyét dinb

Chinh vi vay ma bau bèi cdc nUdc trén thè'gidi va pbàn Idn cdc nude kbu vUc ebau A dd thUe hién ed che' tu do hda lai chinb Theo danh già eùa Quy tién té quò'c tè' (IMF) va Ngan bang Thè' gidi (WB) nhùng nude tbUc hién tu do hda Tài chinb dang mang lai kè't qua dang khich le (luy kbòng boàn toàn ddng nba't) Ti? do hda tài chinh gàn lién vdi cài

edeh idi chinb ndi chung là nhàm giài quyét nhùng nói dung Idn sau ddy:

Giài quyét thàm bui ngdn sdch:

- Ón dinb kinh té vT mò -> tao ngudn tbu cho ngan sdch

- Giài quyét iham bui trUdc mal:

+ Vay irong nUdc: Vay NHTW; Vay trong dan, cdc

td cbùc kinh té

+ Vay ngoài nUde

Tu do hda lai suà't

Tin dung chi dao (non md róng tin dung cho mpi ihành phan kinh té)

Cd che diéu bànb ty già linh boat

To chùc va ed ca'u lai he tbdng Ngan bang

cu kinh té dUa nhiéu bdn vdo yéu lo ibi trUòng

12

Cài cdcb tài chinh va ti? do bòa tài chinh ddi vdi:

ITU t • i_ -^^ - ""^^ fCirf' 7 'in/fi!,À fV.FV

- Khu vifc kinh te: dan den: Ti?dohoa thUdng mai ' Khu vUc tài chinb: dàn dé'n:

+ Xod bó mpi kiém sodi trUc liép eùa Nhà nude ve lai sudi

+ Xod bd mpi kiém sodt phan pbdi tin dung eùa he tbdng ngàn bang

+ Tba n^ity gid (ed quàn I^)

finriq y + pi^^^ hà^h róng rai TPCP theo phUdng pbdp dau

Ihàu ' ?'*^"

<;Ii Ili! qwd r>i} V\i\

+ Tbiét lép he tbdng kiém soat tién te mdi

Vdi cach nhln dd, Viet Nam dang d trong qud trlnb cbuyèn ddi Ti? do hda idi chinh va hòi nhap quò'c tè' ve ngan hàng rò ràng là mot yéu càu khach quan kbòng nhùng phù hdp vdi xu thè' eùa tbòi dai, md con phù bdp vdi chù trUdng

va duòng Idi eùa Dàng va Nhà nUde ta Vdi quan dièm "Chù dpng Hpi Nhap" vùa cho tba'y quyc'l tàm Hpi nhap quò'c té', vùa lUu y lo trlnb va bude di pbài than trpng va chàc cbàn

Tróng xu hUdng chung eùa si? bòi nhap dd, Viet Nam dd

co nhùng bude di tbich hdp

''- Khai tbdng quan he vdi cdc td cbùc tài chinh tién te qude té (IMF, WB, ADB) nam 1992

13

Trd thành thành vién Hiép bòi càc qude già Dòng '

Nam A tbdng 7 ndm 1995

11/1996 ky két hiép dinb Un dai ve thué quan ed hièu

lue chung (CEPT) vd tham già Khu vUe mau dich tif

do (AFTA)

- Tham già dién dàn Hdp tdc A - Àu (ASEAN) vdi tU

cdcb là thành vién sang lap (1996)

- Thành vién chinb tbùc Dien dàn hdp tdc kinh té chàu

A - Tha: Blnh DUdng ( APEC) tu 11/1998

DMC cdc nguyen thù qude già cdc nUdc ASEAN phan

cdng là bò phan chù tri Hòi nghi Bò irudng tài chinh

ASEAN dà bop lai Ha Noi (3/1999) dà tncn khai Chù truang

hành dóng Ha Nói Viél Nam dUdc phdn cdng phu Irdch 3

ITnh vUe:

- Tàng cUdng bdn nùa viec su dung ddng tién ASEAN

va tbùc day quan bé IhUdng mai - Hàng dot hàng

trong klìói ^

- Tàng cUdng kiém tra thUdng xuyén bang vdn dau tU

va tbiét lap nghién cùu ludng vdn dau tU ngàn han

- Cài td he thóng lai chinb quò'c té'

Ngoài nhùng vàn de Idn ma chung la dd va dang làm

de chù ddng hpi nhap Ibi gàn ddy bdn ed 2 si? kièn Idn ed

14

lién quan dd ebùng minh quyé't tam eùa Viet Nam trong và'n

de boi nhap

• Bài bò tran Idi sua't cho vay dp dung lù 8/2000 de cbuyèn sang Cd che Lai sudi cho vay thoà thuan (bài dàu tu 1/6/2002) Cd che li? do hda lai suà't dà vàn bànb lù 8/2000 dén nay dd djnb blnb kbd rò net

• Cuoi nam nay, theo ké' baocb, sé pbdt bànb Trdi phié'u chinb phù ra tbj trUòng lai chinb quò'c té' (di? kié'n 300.000.000 USD)

Chung ta pbdt hành trai phié'u chinbb phù kbòng pbài vi

ta qud ihicu vdn, ma ta mudn tùng bude boi nhap vdo ibi trUdng tài chinb qude té'

c à n ndi ràng vùa rdi Cdng ty xé'p bang tin nbiem hàng dàu thè gidi (Cdng ty Standard and Poor) dd xé'p bang tin nbiem qude già Viet Nam d mùc BB (bang 5) Tbdng 5/2002

so vdi Cly Moody's Investor Service xé'p bang B (bang 6) 4/2001 tbl Viet Nam tang 1 bàc xé'p bang

Vùa qua ngàn bang thè' gidi cùng danh gid Viet Nam là nude ed he so' dàu tu an toàn cao nhà't khu vUc

Cd thè ndi sU tham già eùa Viet Nam vào ibi trUdng tài chinh qude té bude dàu dd ed nhiéu thuan Idi

Trong chié'n lUdc tài chinh eùa xu thè' boi nhap, theo càc nhà nghién cùu, càn quan tàm nhùng và'n de sau:

- Tang cUdng va nàng cao hieu qua gidm sdì tài chinh lién ngành

Trén ed sd dò, co thè ndi cbùng ta càn ihUc hién cdc

giài pbdp Idn cho chié'n lUdc idi chinh boi nhap nhu sau:

* Lành manb boa pbdt trién vd nàng cao nàng lUc va hieu qua boat dpng eùa càc thè che' Tài chinh bao gdm ed càu lai he tbdng ngan hàng, pbdt trién manb cdc ihé che'eùa thi trUdng chùng khdan ibi trUdng bào bièm va cdc thè che lai chinh khac (Còng ty tài chinb, còng ty cho thué tài chinh, còng ty khai tbac va quàn 1^ tài san )

* Tùng bude md eùa tbj trUdng tài ctiinh, thUc hién chié'n lUdc boi nhap idi chinh - ngan hàng qude té

- Mò rdng dàn dàn cdnh eùa cho cdc lo chùc nUdc ngoài tham già ibi trUdng tài chinh Viél Nam theo lo trìnb cam kè't

- Tùng bude diéu chinb ed che, chinh sdch tài chinh lién té thào gò nhùng U-ò ngai va rào càn ve tài chinb lién té

16

- Pbdt trién manb cdc dich vu tài chinh, ngan hàng

- Xay dUng mot ké' hoaeb de tiè'n idi thifc hién ed che'

- TbUc hién che' dò bao edo Idi chinb bai bude dó'i vdi cdc td cbùc tài chinh (NHTM, Cty Tài chinb, Còng ty ebùng kbdan, Cty Bào biém, Cdc Cdng ty dich vu Tài chinb ké toàn )

- Xay dUng chi liéu gidm sai de theo dòi vd ddnh gid mùc dò an toàn trong boat dpng eùa cdc td cbùc tài chinh

- Hoàn thien ed c h e gidm sdt thanh tra dàm bào tranh

I - ^ n J^n ^

hdp va hdp tdc cljàO*è^'Sldicàlètó(ebÙG^h^6l^ljù'c tin

TRUNG TÀM THÒNG TIN THU VIÉN

^' \>0f 17685 17

nhiém ed uy tin trén the gidi - nhiéu cbuyèn già cho ràng nén thUe hién phUdng dn lién doanh de thành làp

td chùc dinb mùc tin nhiém d Viet Nam

* TbUc hién ed che diéu hành ty gid linh boat hdn de ihùc day ngoai ibUdng, tbu hùt dàu tU nUdc ngoài, trong dd chù trpng day manh xudì kbàu trong diéu kièn hàng Viél Nam dang hi hàng cdc nUdc canb tranh manh liei

Bà SUSAN J ADAM trUòng dai dién IMF lai Viél Nam cho rììng Viél Nam càn co mot chinh sdch ty già linh hoal dà cho ihay vai irò eùa ty già rat quan trpng kbòng nhùng trong boat dpng kinh té tài chinh dòi ngoai ma cà trong boat dòng kinh té tài chinb dòi noi

Giài quyé'l dUde bài toan ty gid là góp pbàn giài quyé'l dUde hàng loal vàn de kbde

Dòi vdi nhùng linh vifc boat dpng Ngan bang, chung ta can khang dinb viec boi nhap qude tè' Id vdn de Idi yéu, néu chung ta kbòng mudn bò lai phia sau

* Xù ly còng cu Idi sud'l theo hUdng ndi long kiém sodi hdnh chinb, va tùng bude ti? do bòa lai sud'l

* Tao sdn ebdi blnb dàng cho cdc ngan bang trong nUdc vdi nbau, giùa Ngan bang nói dia vdi cdc Ngdn hàng lién doanh chi nbdnb nude ngoài

Canb tranh blnb dàng giùa cdc Ngdn hàng, tbl buóc cdc Ngdn bang nói dia pbài pbàn dd'u vUdn lén, boat dòng hùu

18

hieu bdn, pham vi cung ùng dich vu ròng rdi hdn va nhd dd

sé dùng vùng hdn trong ed che' ibi trUdng

* Pbdt trién manb cdc ngbiép vu ngan bang qude té' nàng tàm boat ddng eùa Ngan hàng Viél Nam ra Ibi trUdng qude té'

* Hién dai bòa cóng nghe ngan bang, cài td bé thóng ihanb toan, nàng cao hieu qua boat dpng tin dung eùa he Ibó'ng ngàn bang trong nUdc nbanh chdng xù ly nd tdn dpng eùa he thóng Ngàn bang

De tién Idi tu do hda tài chinb va bòi nhap quòc té ve ngan hàng, ebùng ta càn qudn triél nhùng muc liéu cu thè nhu sau:

B CAC Bl/ÓfC DI CHO QUA TRÌNH T i / DO HÓA TÀI CHINH VÀ HÒI NHAP QUÓC TE VE NGÀN HÀNG CÙA VIET NAM TU 2001- 2010

• Muc tièudàihan (tu2001-2010)

"TbUc thi chinh sdch tién té bào dàm dn dinb kinh tè' vi

mó, kiém sodi lam phat, tbùc day san xua't vd tièu dùng, kich tbich dàu tu pbdt trién Su dung Hnb boat, co hieu qua cdc còng cu chinb sdch tién té nhU ty gid, Idi sua't, ngbiép vu thi trUòng md theo cdc nguyen tàc eùa ibi trUdng Nàng dàn va tién tdi tbUc hién day dù tinb cbuyèn ddi eùa ddng Viet Nam

Hlnh thành mdi trUòng minh bach, lành manb va blnb

dàng cho boat dpng lién lé-ngàn hàng ùng dung cdng nghé tbdng tin, md ròng nbanh càc hinb tbùc thanh toàn kbòng dùng tién mal va thanh toàn qua ngàn hàng Da dang boa cdc

hlnh tbùc huy dòng vdn cho vay, cung i(ng cdc dich vu va

tién ieh ngan bang thuan Idi va thóng ibóang dén mpi doanh ngbiép va dàn cU, dap ùng kip ihdi nhu càu vdn tin dung cho san xudì, kinh doanh va ddi sdng, chù trpng ndng nghiép, ndng thdn

Hlnh thành ddng bò khuòn kbd pbdp ly, dp dung day dù hdn cdc thié't che va chuan mUc quóc té ve an toàn trong kinh doanh lién te- ngàn bang Giai quyét nd lón dpng di ddi vdi tang cUdng nhùng che' dinb pbdp ly, kinh té' vd hdnh chinh ve ngbla vu Irà nd eùa ngUdi di vay va bào ve quyén tbu nd hdp pbdp eùa ngUdi cho vay Tàng cUdng ndng lifc lU kiém tra eùa cdc td chùc tin dung vd cdng tdc thanh tra, gidm sdt eùa cdc ed quan chùc ndng, kbdng de xay ra dd vd tin dung

Cd cau lai he tbdng ngan hàng Pbàn biet cbùc ndng eùa NHNN va NHTM Nhà nUdc, cbùc nàng cho vay eùa ngdn bang chinb sdch vdi cbùc nàng kinh doanh tién té eùa NHTMi Bào dàm quyén tU chù va ti? chiù trdeb nhiém eùa NHTM trong kinh doanh Giùp dd va tbùc day cdc td chùc tin dung U-ong nUdc ndng cao nàng lUc quàn ly va trlnb dò ngbiép vu, ed khà nàng canb uanh vdi càc chi nbdnh ngdn hàng nude ngoài Bào dàm quyén kinh doanh eùa cdc ngdn hàng va cdc tó chùc lai chinb nUdc ngoài theo cdc cam kéì eùa ta vdi quò'c té Gàn cài cach ngan bang vdi cài cdcb doanh nghiép nhd nUdc Sàp xé'p lai cdc ngan hàng ed pbàn,

20

xù ly càc ngàn hàng yéu kém DUa hoal dòng eùa quy tin dung nhan dàn di dùng hUdng va bào dam an U)àn"'"

• Muc tièu trung han (2001-2005)

Mot sd djnh hUdng, ed che' chinb sdch va cdc giài pbdp chù yé'u lù nam 2001-2005 dó'i vdi ngành Ngàn bang theo linh than Nghj quyé't Dai bòi làn thù IX :

+ Ngan hàng Nhà nUdc vdi Chinb sdch tién té

" Xay dUng va ihUc hién chinh sdch tién té nhàm dn dinb kinh té' vT mò, kiém soat lam phal, tbùc day san xua't, liéu dùng, kieb ihicb dau tU phat trién, bào dàm nén kinh té' tàng trUdng cao va ben vùng Doi mdi chinh sdch tién té theo budng van dung càc còng cu chinb sdch giàn liè'p TbUc hién chinb sach ly già, Idi suà't, nghiép vu thi IrUdng md theo cung càu trén Ibi trUdng, lùng bude ndng cao khà ndng cbuyèn ddi eùa ddng tién Viet Nam, trUdc hé't là dó'i vdi nhùng tài kboàn vàng lai Nàng cao vai Irò eùa NHNN trong ITnb vUc diéu hành, quàn ly tién té, gidm sai cdc boat dpng tin dung; tang cUdng ndng lUe eùa NHNN ve td cbùc, thè

t ^' V jf L a t i t i )

che va can bp

+ Njiàn bàn*^ thUdni' mai vdi ibi trUdng tài chinh

' " "Chicn liftic Phal iricn Kinh le - Xà hòi 2000 - 2010" - Dàng còng san Vici Nani- Vùn kicn Bai hòi dai bicu loàn quòc làn (hi'r IX eùa Dàng còng san Vici Nam - NXB Chinh tri Quòc già 2(X)1 trang 197 - 198

'"' Phifting hifòng nhicni vii kc htiach phal Iricn kinh le xà boi 5 nàm 2001 2()()!S - Dàng còng san Vici Nani - Van kièn dai hpi dai hiéu lan ihit IX eùa Dani: còng san ViOl Nani NXB Chinh tri quò'c già 2(X)1 Irang ;^28 - 329

-"Phal trién ihi irU^tng vdn va lién té v<ìi cac hìnb Ihùc

da dang tbich h(fp bao gòm he tbòng ngàn bang, the che tài chinb phi ngàn hàng còng ly bào biém, càc quy ddu lU va bào lành dàu lU nhdm tbu hùt cdc ngudn vò'n dàu lU trong

xà bòi, mò ròng nguòn vòn dai han va trung han Giàm manh cac hìnb ibùc bao cà'p ve vòn, tin dung Cài cach he ibò'ng NHTM, lach cbùc ndng tin dung chinh sach ra khòi chùc ndng kinh doanh eùa cac NHTM Nhd nUòc dal cac NHTM qude doanh hoal dòng trong mòi IrUòng canb tranh; lành manh bòa U>àn bó he thóng NHTMcd phdn va NHTM Nhà nUòc Hién dai boa vd dòi mòi còng nghé eùa he tbdng ngan hàng, day nbanh viec dp dung cóng nghé Ihòng lin, phan dd'u de he thóng lai chinb - ngan bang dal trìnb do trung binb eùa khu vUc Trién khai an toàn va lùng buòc mò rpng pham vi boat dòng eùa ibi trUòng cbùng khòan." ^

Vói muc liéu eùa Dàng va Nhà nUòc dal ra nhU trén, nhiém vu ehién lUòc eùa U)àn ngành Ngan hàng trong giai doan 2(X)l-2005 va dén nam 2010 càn phai là:

(1)- Dàm bào thUe hién ló't nhiém vu dn dinb kinh tè'vT

mó, kiém sodt lam phat, tbùc day tang trUòng kinh té', góp pbàn xod dòi giàm nghèo va ndng cao dòi song nhan dan;

(2)- Xày dUng he ihó'ng cdc td chùc tin dung boat dpng

an toàn, co sue canb tranh, dàm bào huy dòng va phan bd co

**' PhiAmg hiAlng nhicni vu kc hoach phal iricn kinh le Jià hòi 5 nam 200!

-200.S - Dàng còng san Vici Nani Vàn kicn dai hòi dai bi^u lan \hvt IX eùa Dàng còng «iàn Vièi Nam, NXB Chinh iri quòc già 2001 irang M2 - ^2.^

22

còng nghiép bòa, hién dai bòa;

m

(3)- Hién dai bòa còng nghé ngàn bang, nàng cao nàng lUc giàm sai va quàn ly, nang cao ky ndng nghiép vu eùa toàn he tbòng ngang tàm khu vUc;

(4)-Tao san ebdi bình dang, canb tranh lành manh vói mòi trUòng quàn ly minh bach, chù dòng mò eùa ibi IrUÒng tài chinb, tham già bòi nhap quò'c té';

(5)- Nàng cao vai Irò eùa ngành Ngàn hàng trong viec tbùc day trién khai càc chù trUdng phat trién kinh té' Xà bòi

eùa Nhà nxióc nhU phat trién kinh té theo ngành, theo vùng,

theo lành vUc

• Mgt so' chi tién kinh té' quan trong va chi tièu phdt trién eùa ngành Ngàn hàng tìi 2001- 2005 va dén

2010

De dal dUdc càc chi liéu kinh té' eùa cà nUòc tu

2001-2005 va dé'n 2010, cdc chi liéu kinh té' quan trpng dó'i vói boat dòng ngàn hàng sé là:

- Tàng trUòng kinh té' (GDP) bình quan hàng nàm là 7,5% cho tbòi ky 2(K)1 -2005

- Tong kim ngaeh xuà't khau tdng 16%/nàm (cho tbòi

ky tù2001 -2005)

- Lam phat bình quan (CPI) 5 - 6%/ ndm

Tang irUòng long phUdng tién thanh toan (M2) dal

15 - 20%/ nàm trong cà tbòi ky 2(K)1 dé'n 2010 Trong dò, tu 2001 dén 2005, tàng trUòng tdng phUdng lién thanh toàn bình quan hàng ndm kboàng 22% Ty le M2 trén GDP lù 40% hién nay lén gàn 50% vdo ndm 2005 vd dal 60% ndm 2010

Hodn thien he tbòng thanh todn lién ngàn bang Tó'c do tàng vò'n huy dòng 20 - 25%/ ndm Nàng quy

mò buy dòng vò'n hién nay 30%GDP lén trén 60% GDP vào nàm 2005 va kboàng 70% GDP vào nàm

2010

Tdng IrUòng tin dung cho vay doi vói nén kinh té 16

- 20%/ ndm cho cà giai doan lù 2(X)1- 2010 Trong giai doan 2(K)1-2(X)5, mùc du nd cho vay nén kinh té tàng bình quàn 22%, dé'n 2(M)5 dU nd dal kboàng dal trén 60% GDP; phà'n dd'u dUa ty Ip dàu tU tin dung chiém kboàng 25% dé'n 30 % tdng dàu tU loàn xd bòi (theo Uóc tinb eùa Bó Ké' boach vd Dau

tu, nàm 1998, ty le này là 18%) Trong dò tin dung trung dai han duy tri 40% tdng dU nd cho vay nén kinh tè'

Ty le an toàn vò'n tdi thiéu dó'i vói càc NHTM: Vò'n

tu co/ Tdng tài san Co dal trén 8% (he thdng càc NHTM);

Chat lUdng lin dung: ly le nd qud han - dUói 4% (theo kiém U)an quò'c té);

24

- Khà nàng sinh lòi (ROE) eùa he thò'ng NKFM bình

quàn 14- 16%;

- Ndng ty trpng càn bp ngàn hàng co trìnb dò Dai hpc

va trén Dai hpc tu 36% hién nay lén 50% vào 2005

va dal 70% nàm 2010

C CAC Bl/CfC DI CHO QUA TRÌNH T\J DO HÓA

TÀI CHINH VÀ HQI NHAP QUOC TE VE NGÀN HÀNG CÙA VIET NAM

Buóc di cu thè ve tU do bòa tài chinh va bòi nhap quò'c té' ve ngàn bang co thè chia làm 2 giai doan:

*> Giai dogn mgt tu nay dén nàm 2005

Day là tbòi ky khu vUe ngàn hàng eùa Viet Nam can pbài tbUe hién viec chuan bi cho tién trìnb mò eùa bòi nhap quò'c tè' (theo càc cam kè't song phUdng va da phUdng nhU ASEAN/AFTA, APEC, Hiép dinb thUdng mai Viet Nam -Hoa Ky va tién tói là WTO) Vói diéu kièn nhU vay, càc còng viec quan trpng trong tbòi gian 2001-2005 càn pbài tbUe hién theo tiè'n trìnb tU do bòa tài chinh va bòi nhap qude

téla:

Mò róng quy mò va hieu suat boat dòng eùa he thò'ng ngàn hàng Viet Nam trén ed so ed càu lai he thò'ng này, dàm bào de he thò'ng này co dù nàng lUc huy dòng càc ngudn lUc tài chinb tu trong nUÓc va nUÓc ngoài cho nhu càu tàng trUòng kinh tè' nbanh va ben vùng eùa Viet Nam trong nhùng ndm tói;

Cùng ed tdng cUòng sue manh eùa he thò'ng NH, dàm bào kinh doanh an toàn va hieu qua trong ed che thi trUòng-

mò eùa bòi nhap qude tè' Dòi tUdng ihuòc dién cùng cò/cd càu lai bao gòm cdc NHTM Nhà nUóc, cdc NHTM co phdn

vd ké cà he thdng quy tin dung nhàn dàn con bèi sue mong manh;

Tàng eUòng tinb hieu qua dòi vói ibi trUòng tién té lién ngan bang vd ibi trUòng mò trén ed so tàng bang bòa cho ibi irUòng, ihay ddi ed che chinh sdch, dòi mòi còng cu chinh sach tién té hién nay, ed cau lai NHNN;

Cài thien he thóng thanh todn eùa ngan bang trén ed so hién dai bòa còng nghé ngan bang, tin hpc bòa boat dpng ngan hàng he thóng thóng tin quàn ly nham giàm tinb Irang

su dung lién mal va thanh tóan ngoài ngan hàng ò Viél Nam nhu hién nay;

Xod bò Cd che' quàn ly ngoai té dóng vd xay dUng ed che' quàn ly ngoai té theo hUóng mò eùa, ddng tbòi co quy che kiém sodt cbal che nd nUóc ngoài, dàc biét là nd ngàn han vd cdc ludng vdn dàu ed kbde

Nói long cdc han che' ve boat dóng ngan hàng cho cdc chi nbdnh ngan hàng nUóc ngoài Viél Nam nhàm tao "san ebdi " bình dàng cho tal cà cdc ngan bang vd ndng cao linh minh bach eùa he thóng tdi chinb;

TbUc hién cbuyèn ddi VND U-én tài kboàn vdng lai TbUc hién viéc lU do bòa tài kboàn vdng lai nhàm ndng cao

vi thè vd khà ndng cbuyèn ddi eùa VND

36

• Ma rgng quy mó va hi^u suat hoat dgng eùa h^ thóng

ngàn hàng thUóng mai

Tbj trUÒng cbùng khòan Viet Nam mói dUde khai trUdng

lOnilOm Tinb dén tbòi dièm 6/2002, lai Trung tàm giao

dich cbùng khòan Thành phò' He Chi Minh, mói chi co 17

co phiéu va 13 trai phiéu, lUdng giao dich rat nbò bé Vi vay, càc ngudn vdn tu kbu vUc ngàn hàng trong nUóc van là ngudn quan trpng dòi vói càc doanh nghiép Viet Nam hién nay cùng nbU trong tUdng lai gàn Tuy nhièn, hién nay, cdc NHTM co quy mò, hieu sua't va nàng lUc boat dòng con han che Khà nàng dàp ùng vòn cho nhu càu eùa nén kinh té là rat thà'p Mot so ehi tièu nbU: tin dung va buy dóng vò'n so vói GDP ò mùc thà'p bdn rat nhiéu so vói càc nUóc trong khu vUe, cho thafy nàng lUc boat dòng eùa he thóng ngàn hàng con banche'

Bang 1 Tdng Tin dung cho nén kinh t é (% GDP)

1995

51.3 142,6 119,2 108.2 112.9 129.8 56.9 62.3 179.0

1996

53.8 152.5 132.4 111.6 116,2 137.4 69.4

67 1

177,2

1997

64.9 167,3 150,8 141.6 118,0 153.9 79.2 73.5 175.1

1998

54,9 177.6 146,7 140,2 120.3 155.7 69.8 88,1 178,1

1999

58.5 172,1 131,7 135,0

125 147,8 64.2 84,8 180.4

2000

63,2 159,8 122,7 117,6

128 n.a n.a 79,4 177,8

19,6

36.6 28.1 23.6 28.0

19.0

38.0

16.9 25.1 34,2

21,3

40.0 28.7 26.6 36.9

21.1

49.1

26,2 41,1 40.0

32,5

47,7 22,2 32.7 45.3

Nguón: - IMF National Sources, Salomon Snnith Barney/Citibank

calculations: * So liéu Viét Nam NHNNVN (TS Duong Thu Haong •

Chuyén de 5 Danh già càc giài phàp thuc hién nhàm phgc hói va

cùng co khu vUc tài chinh - Da àn h0p tao nghién cUu Viét

Nam-Nhàt Bàn ve chinh sàch kinh té -MPI&JICA - Ha nói 20-21/7/1999);

WB 1997 (Biéu 3.4- Vietnam deepening reform for growth An

Economie report No 17031-VN Washington D.C W B va TCf càc dO

liéu hién co eùa IMF va WB nhu ( dành già khu vUc ngàn hàng Viél

Nam thàng 6/2002 - bàn dU thào)

Ngay cà khi so vói càc niTÒc kém pbài Uién, nàng Iifc

buy dóng von va cho vay nén kinh le' eùa he ihong ngàn

hàng cùng con Ò muTc khà ihàp

Bang 2 Tin dung ngàn hàng cho nén kinh tfT eùa Vi^t

Nam so vói càc nifòc co thu nhap thà'p va trung bình

1990 38,1

1998 37,4

Trung Qu6e

1990 90.0

1998 120.0

• *— Mufc trung binh

eùa càc nudo co thu nhàp trung binh

1990 57.9

1998 52.9

Nguón: Watanabe Shinichi : Banchmarking the stage of Ihe

economie development of Vietnam Bang 8 (2000/2001) Di/ àn

-trd gìOp ky thuàt JICA-NHNN 2000-2001

Sif yé'u kénì eùa he thò'ng ngàn hàng cung phan nào din dé'n tinb trang ty le tich luy nói bò eùa nén kinh té' ò mure rà't Ibà'p so vói càc niTòc trong khu vUe ( 30%GDP) va Viél Nam pbài phu tbupe khà nhiéu vào nguón lifc tìif ben ngoài trong nbifng nàm qua, nhà't là von FDI Trong nhiìng

nàm lòi, viec Ihay doi dmc tinb Irang này cung con rà'l nhiéu

khò khan Tir do bòa tài chinb, boi nhàp bon ntfa ve tài chinb ngàn bang sé là yéu cau dó'i vói Viét Nam de giài quyé't si/ thiéu bui tài chinb cho tàng inTòng kinh tè'

Bang 3 Tong so'va ed càu vò'n dau tif toàn xà boi

147.6 34.6 44.0

1999

100 24,3 29,1

19,9

39,1

2,4 7.5

2000

100 23.5 29.8

21,8

39,1

2,8 7.6

Nguón: Téng Cyc Thòng ké (Bang 2- Bào eào két qua diéu tra vén d i u tu phat trién loàn xà hói nàm 2000 Ha nói 9-2001 )

Trong nbifng nàm tói, mot trong nbìTng yéu cau dal ra cho Viél Nam là pbài mò ròng quy mò va nàng cao hieu suà't eùa bé ihò'ng NHTM irong nUòc de dàm bào he ihong này làm tòt hcJn nifa vai trò là kénh dàn vòn va pbàn bò càc nguon vòn mot càcb hieu qua

Tir 2001-2005, Viét Nam can pbài tap trung vào viec

mò ròng quy mò va hieu suàì boat dóng cho càc NHTM trong nUòc thóng qua cbUdng trìnb ed càu lai tài chinh, quàn tri diéu hành NbiTng cóng viec cu the bao góm: tàng von ti/

eò, lành manh bòa tinb binh lai chinb, nàng cao nàng càn bp

va Irình dò quàn ly eùa càc ngàn hàng Chi/dng trlnb co càu lai này, dàc biét là tàng von tU co cho càc ngàn hàng sé cài thien nàng lUc buy dòng va cho vay eùa he thò'ng ngàn hàng trong nUòe dó'i vói non kinh tè'

+ Bòi vói càc NHTM Nhà nUÓc (NHTMNN): Hi^n nay, mùc vó'n eùa càc NHTMNN là rà't nbò, tuy nbién nò qua

han lai khà cao va chUa di/de xuT ly dijì di|m Nè'u xél miìc thiéu vò'n hién nay eùa càc NHTMNN, theo bào eào dà kiem toàn Ibi de dal dUde li le an toàn vò'n theo tièu chuan cua Ngàn hàng thanh toàn quò'c té' (BIS) Ibi lai tbòi diém nàm

2000, cac NHTMNN can pbài dxióc bo sung vò'n tò'i thiéu

pbài là 25,5 ngàn ly dong; TCf nay dé'n 2006, can thié't pbài

bd sung kboàng 30 nghìn ly dóng, ti/dng tfng kboàng 6%GDP

80

Bang 4 - Nhu cau bo sung von cho NHTMNN

Ngàn hàng Ngoai thUOng Viél

t y d 3.0 6.0 11.0 5,5 25.5

% GDP 0.8 1.2 1.8 1.2 4.5

Thòi diem 2006 Nghin

tìd

0 8.0 15.0 7.0 30,0

% GDP

1.7 2.9 1.4 6.0 Nguón: bào cao kiém toàn 4 NHTMNN là Ngàn hàng ngoai thUdng VN, Ngàn hàng Nòng nghiép va phàt trien nòng thòn VN; Ngàn hàng Cóng thUdng VN Ngàn hàng dàu tu va phàt trien VN ; so liéu Udo tinh va suy ra lù do thj so 5 - Bào cao khu vUc ngàn hàng Viét Nam bàn da thào 6/2002 -WB)

Trong theo lo trìnb tif 2001-2005, Nhà nu-òc sé tàng vò'n cho càc NHTMNN theo nguyen tac tilfng giai doan va eó diéu kien (ve xilr ly nd qua han, ed càu lai td chiJc quàn ly nhàm tàng ciTòng nàng liTc quàn ly va diéu hành, ebà't liTdng boat dòng va thifc hién kiem toàn quò'c té') Nhà nifóc sé tbifc hién càp vò'n de càc NHTMNN dal diTdc mu'c dù vò'n theo tiéu chuan quò'c té' (8%) Nguón sé tir ngàn sàch Nhà nUòc qua phat bànb trdi phié'u Chinb phù va nguon vay tir càc td chi?c lai chinb quò'c té' IMF/WB Theo lo trìnb dà cam kè't

vói còng dóng qude té (IMF va WB) viec cap vòn bò sung

pbài dUde tbUe hién tir nàm 2002

+ Boi vài càc ngàn hàng thUtfng mai co phan

(NHTMCP): Càc ngàn hàng này cùng pbài dUde tàng vò'n

dé'n mu'c dal yéu cau (tdi thiéu là 70 ty VND) Cùng vói viec

Cd càu lai NHTMCP, Nhà nxióc sé cho phép mot sd

NHTMCP dù diéu kien niém yé't cbùng khòan lai Trung làm giao dich Thành Phò' Ho Chi Minh va Trung tàm Ha noi Nàm 2(X)2 boàc dàu nàm 2(X)3, sé cho phép mot sd NHTMCP dù diéu kien di/dc niém yèt tai trung tàm giao dich cbùng khòan

Bang 5 Càc NHTM trén lành thd Vi^t Nam

5

26

Nguón: N H N N ; so càc NHTMCP giàm di iù nàm 1997 t h i

hién mot so ngàn hàng bj sàp nhap trong qua Irinh ed céfu I9Ì

• Tu nàm 1998, so NHTMCP giàm di t h i hién chUdng trình ed

céfu lai ngàn hàng eùa Viét Nam dang dUdc tién hành trong dò mot

so NHTMCP yéu kém bi dóng eùa ( bang hình thUc sàp nhàpvdi NHTMCP manh hdn NHTMNN mua l^i )

32

• cùng co' sue manh eùa h§ thóng ngàn hàng trong nUÓc:

Trong nhtfng nàm ddi mòi, Viét Nam dà IbUc hién chifdng trình cài càcb kinh té' loàn dién Cùng vói tiè'n trìnb cài càcb này, he thóng ngàn hàng cùng du'de cài càcb, cbuyèn ddi theo ed che' thi trUòng, góp phan dem lai cho Viét Nam nhiéu thành tUu trong nhùng nàm dau eùa thap ky

90 nhu dn kinh tè' vT mò, kiem soat lam phàt, toc do tàng trUÒng cao, dòi song nhàn dàn dUdc cài thien Tuy nbién, tùf sau cupe kbùng boàng tài chinh tién té nàm 1997-1998, nbCfng yé'u kém vòn eó eùa khu VLTC ngàn hàng dà lo rò Mot

so' ngàn bang yé'u kém dùng Infòc nguy ed dd vò, tinb bình

dò la bòa Irò nén tram trpng Trong giai doan này, kinh te Viét Nam cùng dà suy giàm dàng ké\ dau tu' va tiéu dùng

giàm sul manh dàn dé'n bau qua vò'n ù dóng lai càc ngàn

bang va mÒ ròng tin dung gap nhiéu khò khan TrUòc tinb hìnb dò, Chinb phù Viet Nam dà chù triTdng tbi/c hién mot btfóc mòi cài càcb kinh té' toàn dién Khu vtfc ngàn bang cùng diTdc dat trong chUdng trìnb cài càcb toàn dién dò Nàm

1998, Ban cài càcb NHTM Viét Nam dà dUde thành lap (Ban 337- diTdc thành lap theo Quyet dinb 337/QD-NHNN ngày 20/11/1998 eùa Thdng ddc NHNN) ChUdng trìnb cài cach tbiTc si/ bàt dau tùf 2001 NHNN dà diTa ra cbiTdng trình 5 nàm

va 10 nàm ve cài càcb khu vifc ngàn hàng

Cài càcb he thò'ng NfTTM dàm bào de he thdng này boat dpng lành manh va hieu qua, làm tdt ebù'c nàng kénh

d i n vdn tCr khu viTc tié't kiém (S) den kbu vifc dau tir (I) theo càcb pbàn bd hieu qua nhà't Ké't qua eùa cài càcb he tbdng

ngàn hàng sé góp phan cài ihièn ty le lièi kiém trong niTóc

va pbàn bd càc nguon li/c mot càcb hieu qua hdn; tàng cUòng khà nàng canb tranh, nàng lUc quàn ly rùi ro eùa bé thóng NHTM Viét Nam trong diéu kien bòi nhap qude té tif do bòa tài chinb Cài càcb cùng dàm bào de he thò'ng NHTM là kénh truyén lai chinh sàch lién le, qua dò dàm bào de NHNN tbiTe thi chinb sàch hieu qua Trong qua trình cài càch NHTM, Viél Nam dà va dang tìfng bUòc tàch bach cho vay chinb sàch va cho vay thUdng mai dàm bào han che nbifng rùi ro dao due, dàm bào sU minh bach giiTa chinh sàch tién té

va chinh sach lai kbòa Tinb hieu qua, lành manh hdn eùa he thò'ng ngàn hàng Irong nUòc do cài càch này mang lai cùng tàng cUòng long tin eùa càc nhà dau tU nUòc ngoài vào Ibi tnròng Vici Nam giàm ihieu rùi ro do co sU chuyén vdn o al nhu tinb trang ò Thài Lan nàm 1997

Chinh phù Viét Nam dà di/a ra muc tiéu eùa qua trình cài càch NHTM là dàm bào de he thdng này boat dòng an

toàn, hieu qua va ben vUng, ngàn cbàn linh trang do vò dàm

bào òn dinb kinh té vi mò, góp phan kbdi tbòng càc nguón lue tài chinb lù nói bò nén kinh té, tièp nhàn eò hieu qua càc nguón vdn lù ben ngoài phue vu sU nghiép còng nghiép bòa

va hién dai bòa dal nUòc Cbifdng trình cùng co' stJc manh ddi vói he tbdng NHTM Viét Nam bao góm nhiéu giai doan, UiTÒc m^l va làu dai Tnròc mal, là xù ly nd tón dòng dà tif làu, nhàm lành manb bòa tinb hình lai chinh eùa càc NHTM dang là và'n de cà'p ihié'l cho giai doan 2001-2005

Ngay cà càc NHTM Nhà nUòc eùa Viét Nam cùng co mtfc vò'n rat thà'p, nd qua han cao Diéu dò cho thà'y tinb de

34

dd vò eùa he tbdng này SU de dd vò eùa he thò'ng NHTMNN Viél Nam eò the là thàch tbùTc lón khi he thò'ng này ebuyen ddi sang mot ed che' thi trUòng tbUe sU, dac biét khi tu do bòa lai suà't, thà ndi ty già, trong diéu kien bòi nhap qude té' eò sU canb tranh quyé't liei tir càc ngàn bang nUòc ngoài

Hién nay, mac dù mot so' NHTMCP yé'u kém dà dUdc dóng cufa (bi mua lai, sàp nhap ) nhUng day vàn con là khu

vUe de do vò va de bi tdn thUdng nhà't Càc NHTMCP dUòng

nhu dUde thành lap khà de dàng tir nhffng nàm 1993-1996 vói nhCfng diéu kien chUa dù (vò'n va quàn ly) Tu khi chi eó 15 NHTMCP vào nàm 1990, nàm 1997 dà eó 53 NHTMCP Dé'n nay, mot so' ngàn hàng ed phan kbòng dù vò'n, quàn ly yé'u kém dà bj dòng eùa (bi sàp nhap, bi mua lai, ) va chi con là

39 ngàn hàng vào thòi diém 6/2002

Nd qua han eùa he thò'ng NHTM Viet Nam co chiéu hUóng già tang ke tiJT nàm 1997 Qua so' Uéu eùa IMF, WB còng bò', thi ty le nd qua han eùa he thdng ngàn bang Viét Nam duòng nbU kbòng cao so vói càc nUóc trén thè' giói va cùng duòng nbU kbòng dàng lo ngai Tuy nbién, can pbài nhan thà'y ràng, che' dò bach toàn ké' toàn, pbàn loai tài san (càcb dinb ngbla nd qua ban) eùa Viét Nam là kbòng theo tiéu chuan quò'c tè Ngoài ra, eó mot so kboàn nd khò dòi lién quan dé'n càc vu àn khòng dUde bach toàn vào kboàn muc nd khó dòi va tbUòng dUde de vào "kboàn muc chò xijf ly"; che' dò bào eào cùng làm cho càc con so' nd qua han bi bop mèo di rat nhiéu Néu theo tiéu chuan quò'c tè', càc con so' này eó the tàng lén gap ba lan

Bang 6 NcT qua han eùa he thò'ng ngàn hàng Vi^t Nam

9,1 3.3

1996 9.3

11,0 4.2

1997 12.4

12.0 13.5

1998 12.0

11.0

16.4

1999 13,2

11.1 23,0

2 0 0 0 * 13.1

Ghi chù: % tóng dU nd cho vay

Vói tbUe trang hién nay eùa he thong NH Viél Nam, dién bién quóc té va yéu cau eùa nén kinh té, Viét Nam can tap trung vào viec cùng co bé thong ngàn hàng trong nUÓc dàm bào an toàn va hieu qua ChUdng trình cùng cò7 ed cà^u lai/ cài càch he thong NH pbài bao góm cà càc NHTN Nhà nUóc he thong càc NHTM ed phan va ké cà càc quy tin dung nhàn dan (QTDND):

+ Cd cau lai càc ngàn hàng thUdng mai nhà nUóc

Nàm 2001, Chinh phù dà phé duyét De àn tdng the ed cau lai càc NHTMNN Còng viec tié'p theo eùa NHNN là

chi dao càc NHTMNN hoàn thien de àn cu the (hit dau tir

nàm 2001) va IhUc hién theo lo trình eùa de àn tdng the Càc noi dung quan trong eùa de àn ed cau lai bao góm:

86

Lành manh bòa tài chinh eùa càc NHTMNN trén

Cd só Cd ca'u lai nd, làm sach bang càn dò'i tài san

va àp dung càc bién phàp ngàn ngijfa phàt sinh nd xau mói (2001- 2002) Dò là diéu kien de ràng vó'n

diéu le eùa càc NHTMNN bang càc nguon tìi

Ngàn sàch, tài dau tu va tùf nguón bó trd eùa càc

td chuTc tài chinh quò'c té' (2001-2003)

Tàch bach boat dòng tin dung chinb sàch khòi càc NHTMNN, trén ed so thành lap Ngàn hàng phuc

vu ngUòi nghèo va càc ddi tUdng chinh sàch, tao diéu kien cho càc NHTMNN tbUe sU boat dòng kinh doanh tién te - tin dung va dich vu ngàn hàng theo nguyen tac thi trUòng Nàm 2001, hoàn thành

de àn va trình Chinh phù phé duyét de thUe hién vào nàm 2002

Hoàn thien de àn chi tié't xÙT ly nd tón dong eùa càc NHTMNN dUa ra Ban ehi dao ed cau lai NHTM eùa Chinh phù phé chuan thUc hién vào cuòi nàm 2001 TTiành lap cóng ty quàn ly Nd va khai tbàc tài san trUc tbupe càc NHTM nham giùp càc NHTM giài quyé't kip thòi càc kboàn nd tón dong, tranh tac dòng xà'u dé'n tinb hình tài chinh eùa càc ngàn hàng (2001 va 2003)

Xày dUng thi diém va dUa vào àp dung mò hìnb td ebù'c NHTM hién dai theo tièu chuan quóc té' Theo dò, ed càu td ebù'c chù yeu eùa càc NHTMNN là quàn ly theo nbóm khach hàng va loai dich vu eùa mot ngàn hàng da nàng, thay the

37

cho viéc quàn l]y theo ebù'c nàng va nghiép vu hién nay, dóng thÒi lo chùTc va ed cau lai càc dinb che nói bó nhu càc ed quan quàn ly rùi ro quàn ly Tài san Nd - Tài san eó, thanh tra va kiém soàl noi bp, trén ed so dò de tao tién de hìnb thành mot sd tap doàn tài chinh manh, co khà nàng boat dòng nhi/ mot ngàn bang qude té (xuyén quóc già) vào sau nàm 2005

Tién bànb ed càu lai tó cbù'e va boat dóng eùa càc NHTMNN dàm bào boat dóng kinh doanh an loàn hieu qua trong diéu kien bòi nhap quóc tè (2001-2004):

+ Cd càu lai td chUc bp mày NHTMNN nhàm làm rò va tàng cUòng mói quan he giiTa ed quan quàn I^ va ed quan diéu bànb theo buòng nàng cao hieu lUc eùa Hòi dóng quàn tri va dac biét là quàn ly chié'n iUdc va quàn ly rùi ro; nàng cao nàng lUc diéu hành eùa Ban giàm ddc diéu hành trén ed

so ed càu lai càc ban, pbòng nghiép vii ò Hói so chinh va càc chi nbanh theo mò hình là'y nbóm khàch bang va loai dich vii làm ed so

+ Hoat dpng va giàm sài boat dóng eùa càc NHTMNN:

De nghi Chinh phù cho phép thi diém mò ròng quyén tU chù eùa càc NHTMNN cùng vói càc doanh nghiép Nhà nUÓc khàc; Tàng cUòng cóng tac thanh tra, giàm sài tùf xa va cóng tàc kiém toan nói bò trén ed so hién dai bòa he thdng thóng tin, che dò bào eào thóng ké;

38