Trao đổi một số vấn đề về tự do hóa tài chính và hội nhập quốc tế về ngân hàng

VT theo Hiep dinh Uu dai thue'quan CEPT c6 hieu lUc chung cho khu vUc do mau dich ASEAN tiJc la AFTA c6 Ip trinh nha'l dinh, den nam 2006 thi cac mat hang nam trong chUdng trinh co ihue

TRAO DOI MOT SO VAM DE vt 1(1 DO HOA TAI CHINH VA HOI NHAP QCIOC TE

VE NGAN HANG

PGS.TS Pham Van Nang

Truong DHKT TP.HCM

Toi ra't lam dac vdi de tai nghicn ci?u cua tap the tac gia ve lU do hoa tai chinh va hgi nhap ngan hang Day la mpl de ra't lh("Ji sU va can thiel phai ticp tuc nghien cUu, dong gop bcfi vi hicn nay lU do tai chinh va van de hoi nhap ngan hang la 2 ITnh vUc ra'l soi dong va nong bong nhU cac ban iham luan cua cac nha khoa hoc, chuyen vien tham dU hpi thao nay, cac tham luan da di sau vao ITnh vUc tu do hoa tai chinh va hpi nhap ngan hang Do'i vdi ITnh vUc tU do hoa tai chinh, toi xin de cap den van de mien giam thue'quan va

Ip trinh cat giam phi thue quan, day la mot thach thUc Idn do'i vdi chiing la irong kho'i ASEAN VT theo Hiep dinh Uu dai thue'quan (CEPT) c6 hieu lUc chung cho khu vUc do mau

dich ASEAN tiJc la AFTA c6 Ip trinh nha'l dinh, den nam

2006 thi cac mat hang nam trong chUdng trinh co ihue sua't Idn hdn 20% deu phai giam xuong thap hdn hoac bang 20%, nhiJng nUdc thanh vien mdi cua ASEAN trong do c6 Viet Nam se giam thue nhap khau cua tat ca cac mat hang xuong 0%' vao nam 2015, IrCr mpl so it mat hang c6 the c6 sU linh boat nhUng lh(ii han cuoi ciing cung khong the vUdt qua nam 2018; day la mot thach ihUc trong lU do hoa tai chinh; mien giam thue nhap khau va ihao gO hang rat) phi thuc quan

1

Vira qua c»'» nhiTng dau hieu lac quan Viet Nam v<'(i tUcach la thanh vien ciia ASEAN, cua AFTA, ciia CEPT thi khong lui bUdc cam kel thUc hien dung lo uTnh Bo irUdng Tai chinh Nguyen Smh Hiing da phai bieu la cac nUdc khac c6 the lui nhUng Viet Nam thi khong dUdc liii VUa qua, mot so nUdc gap kho khan ve kinh te tai chinh thi de nghi gia ban keo dai them

Cu the tinh den nam 2fMM) Viet Nam da dUa 4.320 mat hang vao danh muc cat giam thue nhap khau Theo de an cua Chinh phu dc'n nam 2003 chiing la liep tuc dUa vao danh muc cat giam 1900 mat hang khac; Chinh phu da thong qua lich trinh cat giam thue long the cho 6.130 mat hang trong giai doan 2001 - 2(X)6 xuong mUc thue sua't lU 0% den 5% Den nam 2015 chung la cam kel vdi AFTA se giam cic mal hang nhap khau xuong con 0% trong khu vUc tU do mau dich AFTA Day la dau hieu vira ihach thuTc ma cung rat la lac quan Cac nUdc trong kho'i ASEAN ap dung nhUng chinh sach Uu dai doi vdi cac hang xuat khau cua chung la

Ve va'n de hpi nhap ngan hang, Hiep dinh ThUcJng mai Viet - My bat dau c6 hieu lUc Day la motthanh cong rat Idn ve mal ngoai giao va kinh le Khi chiing la tham nhap thi trUdng My doi hoi nhUng thach thtfc mdi ve van de hpi nhap kinh le va no keo iheo hang loat cac dinh che khac de phuc vu Hiep dinh ThUdng mai Viet - My c6 hieu lUc Ndi den hpi nhap thi chiing la phai kem theo la van de canh

tranh LTnh vUc tai chinh ngan hang canh iranh ra'l gay gii

Toi cung dong y vdi y kien cua cac GS TS la trong lh('ti gian tdi day khi chiing ta ihUc hien Hiep dinh ThUi^ng mai Vicl-My

trong ITnh vUc tai chinh ngan hang thi se c6 sU canh tranh het suTc gay gal O day toi chi de cap den ITnh vUc ngan hang, khi hpi nhap ve ngan hang thi van de dau lien chiing ta can phai tinh den la nhUng kho khan ve phia he thong ngan hang Vi^t Nam khi Hiep dinh ThUdng mai Viet - My c6 hieu lUc Cac ngan hang nUdc ngoai boat dpng d Viet Nam cung dUdc buy dong von, buy dpng lien guTi tie'l kiem nhU cac ngan hang trong nUdc Cac chi nhanh ngan hang nUdc ngoai co von dieu

le 15 irieu USD, con ngan hang me thi co von den hang ty USD Doi vdi cac ngan hang trong nUdc, theo so lieu thong

ke trong 46 Ngan hang ThUdng mai co phan dang boat dpng thi chi CO khoang 10 ngan hang co von dieu le tren 100 ty VND tiJc la chi khoang 7 trieu USD Trong boat dpng ngan hang, von cang manh thi cang co Idi the', day la cai yeu cua minh khi ban ve van de hpi nhap

Mot van de khac khi hpi nhap ngan hang la tinh hinh tai chinh cua ngan hang nUdc ngoai Cac ngan hang ciia nUdc

My, cua cac nUdc khac khong co tinh hinh nd nan chong chat nhUcac ngan hang 6 Viet Nam Theo so' lieu thong ke hien

nay khoang tren 300.000 ty VND cong n6 cua cac ngan hang

thUdng mai, trong do 2/3 cac doanh nghiep Nha nUdc nd ngan hang thUdng mai Vdi tinh hinh tai chinh do gay kho khan khong it cho he thong ngan hang Viet Nam khi hpi nhap Chiing ta bet sufc tich cUc tai cau triic von, nhieu de an dUdc de xuat nham tang von dieu le cho he thong ngan hang

d Vict Nam ma trUdc bet la 4 ngan hang quo'c doanh (viTa

qua Bp Tai chinh da co quyet dinh cap bo sung 4.700 ly

VND cho 4 ngan hang thUdng mai quo'c doanh) Trong van

de xijf ly nd cua he thong ngan hang chi co ngan hang thUdng mai CO phan xuat - nhap khau (Eximbank) la kha quan nhal theo cong bo tren bao chi, Eximbank se thanh loan duTl diem cac cong nd vao cuoi nSm 2002 Trong nhOng nam qua ngan hang nay da thu dUdc nhieu Idi nhuan trong kinh doanh ngoai hoi nen trong xuf ly nd Eximbank dai dUdc nhieu kel qua nhal Dieu ma chung ta can lUu y trong qua trinh hpi nhap va canh tranh vdi c^c nUdc la van de ve t^i cau tnic von, sdp xep lai he thong ngan hang

Khi hpi nhap thi chiing la phai canh tranh trong dich vu ngan hang vdi cac ngan hang nUdc ngoai Cac ngan hang nUdc ngoai dich vu c u a h p het sufc da dang, phong phu va hien dai da dUdc dp dung hang vai chuc nam Van de ciia chiing ta hien nay la van de ve thanh loan dien lijf Chiing la phai phdt irien nhanh, da dang hoa dich vu ngan hang thi mdi c6 the hpi nhap vdi cdc ng§n hang nUdc ngo^i dUdc Hien nay c6 nhieu ngan hang dang va se dau tU, trang bi mdy nit lien tu dpng c6 the se dan den lang phi The cua ngan hiing nay dUa vao may cua ngan hang khac thi khong nit lien dUdc Tai sao chiing la khong lien ket cdc ngan hang vdi nhau hoac c d mpl to chUc duTng ra de thanh todn chung; chiing la cd the dau tU, trang bi he thong may nit lien tU dpng chung se hieu qua hdn va trdnh lang phi vi the cua bat

ky ngan hang nao cung c6 the nil lien dUdc Chic vl le chi phi dau tu cao nen hien nay cd vai ngan hang thUdng mai co phan (A Chau, Dong A ) khong dau tU trang bi mdy ATM

ma bd tri nhan vien cua hp d nhUng ndi co nhu cau (sieu thi

san bay, chd ) de tra lien mat trUc tiep cho khach hang suT

d u n g t h e r^mi L .,:ii ,:jiijrii,y.i.<r,:.;;;; ;i„:j^.A

Mpl yeu to khac he't sii'c quan trong de quye'l dinh sU thanh cong trong ITnh vUc kinh doanh cua ngan hang la trinh

dp quan ly va van de dpi ngu nhan vien Ve mat nay cac ngan hang d nUdc ngoai thuan Idi hdn cac ngan hang d Vi^t Nam VI cd nhieu kinh nghiem trong quan ly die hanh trong boat dpng kinh doanh cua ngan hang, hp li'ng dung cong nghe thong tin va cac thanh lUu khac cua khoa hpc ky thuat

hien dai vao boat dpng ngan hang ^ n,,-^ ,iu;

Tom lai, trong qua trinh hoi nhap ngan hang, se diln ra qua trinh canh tranh het siJc gay gat NhUng chiing ta tin lUdng rang vdi he thong ngan hang cd mang lUdi rpng khap cua chiing ta, vdi hang loat cai each ngan hang nhUng nam qua va Ihdi gian tdi, vdi de an sdp xep lai he thong ngan hang, tai cau tnic he thong ngan hang, lanh manh hoa tai chinh ngan hang, chac chan chiing la se duTng viTng trong cupc canh tranh nay

Ve phUdng dien ly luan, toi xin manh dan dUa ra mot vai diem mang tinh gdi y cho budi hpi ihao, dong ihdi cung la y kien dong gop cho nhdni nghien cUu de tai

Hau hcl cac nUdc phai trien va dang phai trien deu da thUc hien tU do hoa lai chinh iCr khoang 2 thap Ky ird lai day, ca ve ly luan va thUc tien deu cho thay lU do hoa tai chinh da va dang tao

ra qua trinh canh Iranh binh ddng irong cac boat dpng lai chinh, gop phan thi'ic day kinh le phai trien NhiTng bai hpc kinh nghiem

lU nhUng nUdc cong nghiep phdt trien nhU My Nhal,Di?c, Phap ;

5

nhuTng nUdc d Chau A nhU Han Quo'c Trun^ Quoc cac nUdc Asean nhU Singapore, Indonesia, Malaysia, Philippines va lUdo hoa lai chinh vdi nhi^ng lac dpng lich cUc cua nd khien cho nhieu nUdc, trong do cd Viet Nam can quan lam

ThUc le d Viet Nam, Chinh phu Viel Nam dang ap dung cdc chinh sach va bien phdp ma theo toi: nhifng chinh sdch va bi^n phap do dang la qud irinh chuyen hudng de dai den lU do hoa tai chinh trong lUdng lai gan

Theo tdi, giai quyet van de tU do hoa tai chinh, can quan lam 2 npi dung Idn sau day:

MOt la, cac dieu kien de tU do hoa tai chinh da dap liTng d mUc dp nao Toi cho rang can phan tich 4 van de:

Mdi irUdng kinh le vT md da on dinh chUa! (Kinh le lang irUdng, lam phai da dUdc kiem soal d muTc do help ly, ngan sach Nha nU('Jc da can bing va on dinh)

Hanh lang phap ly dong bo, ddy du v^ hoan chinh chUa Toi cht) day la van de ra'l quan trong Bdi vi khi la thUc hien doi mdi trong cong tac quan ly Thay quan ly bdng cong cu hanh chinh menh lenh bang cac cong cu kinh le khach quan, neu khong cd he ihdng van ban phap luat day du, dong bp de hUdng dan, chi phoi cac hoai dpng thi hau qua se rat Idn

He ihong tai chinh noi chunfc va he ihong ngan hang ndi rieng co ihUc sU on dinh va hoal dpng hicu qua

Thi trUdng lai chinh ndi chung va thj trUdng chUng khdan in)i rieng cd van hanh on dinh va gay hieu tfng td'l vdi nen kinh le xa hpi

Bon van de neu iren ne'u dap li'ng dUdc yeu cau d mot mUc dp nao do, thi van de chuyen hUdng tU do hoa tai chinh se dUdc IhUc hien mot each thuan Idi, dong ihdi tranh dUdc nhCTng tac dpng dot bien ngoai y muon

Hai la, nhiTng npi dung cd ban cua tU do hoa tai chinh:

Theo tdi de tU do hoa lai chinh can giai quye'l nhiTng npi dung Idn sau day:

I ThUc hien cd che tU do hoa lai suat: Viet Nam da li^ng bUdc tien tdi tU do hoa lai sua't:

Th(yi ky hao cap: Nha nUdc an dinh lai suat (bao gom lien giJi

tiet kiem, cho vay)

Thdi ky doi mdi: Xda bd dan dan sU can thiep ciia Chinh phu

vao lai suat tin dung Chuyen sang cong bo lai sua't Iran, lai sua't san, tiep do bd lai suat san, chi cong bo tran lai sua't TiT thang 8/2000 bd lai suat Iran chuyen sang cong bo lai sua't cd ban vdi bien do toi da dUdc phep cong vao de cdc NHTM xdc dinh lai suat cho vay TiT thang 6/2002, chuyen sang cd che lai sua'i cho vay thda thuan ThUc chat la lU do hoa lai suat Ro rang la chiing

ta da c6 mot qua trinh chuyen doi than trong nhUng chac chan

2 Thay doi cd che quan ly ty gia hoi doai va cdc dong von TUitng tu nhu cd che quan ly lai suat, cd che quan ly ly gia hoi doai cung da va dang liYng bUdc ndi long sU can ihiep

de lien U'li ihUc hien c d c h c iha noi ly gia ct) quan ly

7

Thdi ky bao nip: Nha nUdc an dinh ty gia mau dich va ly gia

phi mau dich (ly gia cuTng)

Thdi ky doi mai: Bai bd ly gia mau dich va ly gia phi mau

dich nhUng lai cong bo ty gia chinh ihufc vdi bien dp dao dong,

liic tang liic giam liiy theo yeu cau ihUc le TU thang 2/1999

cham dUl cong bo ty gia chinh ihUc va chuyen sang cong bo ly

gia binh quan iren ihi irUdng ngoai le iicMi ngan hang cho den

nay Canh cufa lU do hoa ly gia hoi doai da he md, Irong lUtJiig lai

gan chiing la cd the dp dung cd che nay fin *^i ^^'^^

{y

3 Ndi long cd che kiem soal tin dung theo hUdng:

- Md rpng tin dung cho cac thanh phan kinh te

- Chong bao cap qua tin dung

- Xda bd nhUng rao can, nhUng rang bupc trong hoal

dpng tin dung, nang cao linh tU chu, lU chiu irdch

nhiem, tao mdi trUdng thong thdang cho viec cung

iiftig v(Vn tin dung doi vdi nen kinh le

4 Xay dUng he ihong ngan hang npi dia n^nh di doi vdi

viec ndi long va x('>a bd nhUng gidi han doi vdi cdc irung

gian tai chinh nUdc ngoai '-^''

Tu do hoa lai chinh, dong nghia vdi viec canh tranh binh ding

giOfa cac lo chufc tai chinh, nghla la khong con cd sU phan bict doi

\U dieu do ddi ht>i phai xay dUng he thong ngan hang npi dia

manh (gom von, cong nghe ngan hang, va dpi ngu can bp quan

ly) mdi cd the dUng viTng trong canh tranh

Ben canh viec xay dUng va phdt trien he thong ngan hang manh, can cd bien phap de da dang hoa cdc san pham dac biet la cdc san pham dich vu ngan hang hien dai DUdc biet, ly le doanh thu dich vu tren long doanh thu cua he thong ngan hang Viet Nam rat thap, neu cd bien phdp thi he thong ngan hang Viet Nam cothe nSng ty trong thu djch vu, nhd do lam tdng hieu qua hoal dpng cua he thong ngan hang

5 Mpl so' npi dung khac (nhu van de md cijfa thi irUdng chUng khdan, chuyen doi dong tien )

Toi cho rang tU do hoa lai chinh va hoi nhap quoc le cua he thong ngan hang la xu hUdng co linh khach quan, phij hdp vdi IhUc lien ciia he ihong kinh te tai chinh quoc te Tuy nhien, cdch lam va bUdc di can phai than trpng nhUng ddl khdat vUa phu hdp vdi 16 trinh ma Chinh phii Viet Nam cam kel, vUa phu hdp vdi ihUc lien Viet Nam thi mdi mang lai ket qua tot dep

• : / / y

9