Kế toán bán nhóm hàng xi măng Thăng Long tại Công ty Cổ phần Thương mại đầu tư và xây dựng TICC Thăng Long

Có hoạt động bán hàng mới xảy ra quá trình sản xuất, quá trình tích lũy, bảnthân doanh nghiệp mới thu hồi được vốn, trang trải các khoản nợ và thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ đối với Nhà n

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU KẾ TOÁN BÁN HÀNG

TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI1.1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Bán hàng là khâu cuối cùng của quá trình lưu chuyển hàng hoá, khép kínvòng tuần hoàn của tài sản trong quá trình kinh doanh Khi kết thúc quá trình bánhàng, tài sản của doanh nghiệp sẽ chuyển từ hình thái hàng hoá sang hình thái tiền

tệ Doanh nghiệp sẽ mất quyền sở hữu về hàng hoá nhưng lại được quyền sở hữu vềtiền tệ hoặc được quyền thu tiền của người mua

Có hoạt động bán hàng mới xảy ra quá trình sản xuất, quá trình tích lũy, bảnthân doanh nghiệp mới thu hồi được vốn, trang trải các khoản nợ và thực hiện đầy

đủ các nghĩa vụ đối với Nhà nước, trên cơ sở đó mới ổn định tình hình tài chính,thực hiện tái đầu tư theo cả chiều rộng lẫn chiều sâu Có thể khẳng định bán hàng làkhâu cơ bản chi phối, quyết định sự thành công hay thất bại của doanh nghiệp nóichung và doanh nghiệp thương mại nói riêng Vì vậy doanh nghiệp thương mại cần

có sự quản lý chặt chẽ quá trình bán hàng để thúc đẩy quá trình tuần hoàn vốn vàtăng lợi nhuận cho doanh nghiệp

Bán hàng đóng một vai trò rất quan trọng không chỉ đối với bản thân mỗidoanh nghiệp mà cả sự phát triển chung của toàn bộ nền kinh tế xã hội Đối vớidoanh nghiệp, hoạt động bán hàng chính là điều kiện tiên quyết giúp cho doanhnghiệp tồn tại và phát triển, thông qua hoạt động bán hàng doanh nghiệp có đượcdoanh thu, nhanh chóng thu hồi vốn kinh doanh đồng thời tạo ra lợi nhuận Đối vớinền kinh tế quốc dân thì việc thực hiện tốt khâu bán hàng là điều kiện để kết hợpchặt chẽ giữa lưu thông hàng hóa và lưu thông tiền tệ, thực hiện chu chuyển tiềnmặt, ổn định và củng cố giá trị đồng tiền, là điều kiện để ổn định và nâng cao đờisống của người lao động nói riêng và của toàn xã hội nói riêng

Trong thực tế việc hiểu thấu đáo nội dung ý nghĩa và áp dụng các chuẩnmực, chế độ kế toán vào từng doanh nghiệp không phải là đơn giản Có những điềukhoản quy định trong chuẩn mực, chế độ nhưng khi áp dụng vào thực tế lại gây khókhăn cho doanh nghiệp hay tại doanh nghiệp có những nghiệp vụ kinh tế phát sinhnhưng trong chuẩn mực, chế độ không có quy định Qua thời gian tìm hiểu vànghiên cứu thực tế tại Công ty Cổ phần Thương mại đầu tư và xây dựng TICCThăng Long tổ chức công tác kế toán bán hàng tại công ty vẫn còn một số điểm bấtcập như: các phương thức bán hàng còn hạn chế, sổ sách sử dụng còn bỏ sót…

Qua đó em thấy việc nghiên cứu kế toán bán hàng, từ đó hoàn thiện nhữnghạn chế, tồn tại đáp ứng nhu cầu xử lý thông tin nhanh hơn, chính xác hơn, phongphú hơn

1.2 Xác lập và tuyên bố đề tài

Qua việc nghiên cứu về kế toán bán hàng tại Công ty Cổ phần Thương mạiđầu tư và xây dựng TICC Thăng Long và khảo sát mặt hàng xi măng Thăng Long,nhận thức được tính cấp thiết của kế toán bán hàng em đưa ra những câu hỏi đểnghiên cứu:

 Doanh nghiệp vận dụng chuẩn mực kế toán nào? Vận dụng chuẩn mực đónhư thế nào trong kế toán bán hàng?

 Ghi nhận doanh thu, giá vốn hàng bán được quy định như thế nào?

 Chứng từ, sổ kế toán có phù hợp, có đáp ứng được yêu cầu cung cấp thôngtin kịp thời, chính xác hay không?

 Các giải pháp đưa ra và đề xuất khắc phục những hạn chế trong công tác kếtoán bán hàng tại Công ty?

Nhận thức được vai trò và tầm quan trọng của vấn đề này, em đã đi sâu

nghiên cứu đề tài luận văn của mình “Kế toán bán nhóm hàng xi măng Thăng Long tại Công ty Cổ phần Thương mại đầu tư và xây dựng TICC Thăng Long”.

1.3 Mục tiêu nghiên cứu đề tài

Mục đích của luận văn là hệ thống hoá, phân tích làm rõ lý luận cơ bản về kếtoán bán hàng trong doanh nghiệp

Đồng thời nghiên cứu, phân tích, đánh giá thực trạng của Công ty nhằm pháthiện những ưu, nhược điểm trong bộ máy kế toán bán hàng, từ đó mạnh dạn đề xuấtnhững giải pháp khắc phục tồn tại trong công tác kế toán giúp cho công tác kế toántại Công ty trở thành công cụ quản lý tài chính đắc lực Bên cạnh đó phát hiệnnhững khó khăn, vướng mắc và sai sót khi doanh nghiệp áp dụng các chuẩn mực,chế độ kế toán vào thực tế tại doanh nghiệp để góp phần nhỏ giúp Bộ Tài chính cónhững cái nhìn, đánh giá thực tế để hoàn thiện các chuẩn mực, chế độ trong tươnglai

 Về thời gian nghiên cứu: Từ ngày 21/03/2011 đến ngày 11/06/2011

 Nội dung: Kế toán bán hàng

 Đối tượng nghiên cứu: Nhóm hàng xi măng Thăng Long

 Số liệu minh hoạ được lấy từ các tháng trong quý đầu năm 2011

1.5 Kết cấu luận văn tốt nghiệp

Luận văn tốt nghiệp bao gồm 4 chương như sau:

Chương I: Tổng quan nghiên cứu kế toán bán hàng trong doanh nghiệpthương mại

Chương II: Những lý luận cơ bản về kế toán bán hàng trong doanh nghiệpthương mại.

Chương III: Phương pháp nghiên cứu và thực trạng kế toán bán nhóm hàng

xi măng Thăng Long tại Công ty Cổ phần Thương mại đầu tư và xây dựng TICCThăng Long

Chương IV: Kết luận và đề xuất nhằm hoàn thiện kế toán bán nhóm hàng ximăng Thăng Long tại Công ty Cổ phần Thương mại đầu tư và xây dựng TICCThăng Long

CHƯƠNG II: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG TRONG

DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI

2.1 Một số khái niệm, định nghĩa cơ bản về kế toán bán hàng

Theo Chuẩn mực số 14 “Doanh thu và thu nhập khác” trong Hệ thống chuẩn

mực kế toán Việt Nam thì bán hàng được định nghĩa là: “Bán sản phẩm do doanh

nghiệp sản xuất ra và bán hàng hoá mua vào” Như vậy, bán hàng có thể được hiểu

là tài sản trong doanh nghiệp sẽ chuyển từ hình thái hàng hoá sang hình thái tiền tệ.Doanh nghiệp sẽ mất quyền sở hữu về hàng hoá nhưng lại được quyền sở hữu vềtiền tệ hoặc được quyền thu tiền của người mua

Theo giáo trình “Kế toán tài chính” do GS.TS Ngô Thế Chi và TS Trương

Thị Thuỷ đồng chủ biên, NXB Tài chính năm 2010 thì khái niệm bán hàng được

nêu như sau: “Bán hàng là việc chuyển quyền sở hữu hàng sản phẩm, hàng hoá gắn với phần lớn lợi ích hoặc rủi ro cho khách hàng đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán Bán hàng là giai đoạn cuối cùng của quá trình sản xuất – kinh doanh, đây là quá trình chuyển hoá vốn từ hình thái vốn sản phẩm, hàng hoá sang hình thái vốn tiền tệ hoặc vốn trong thanh toán”.

Ngoài ra, cũng theo Chuẩn mực số 14 thì một số khái niệm về kế toán bánhàng được hiểu như sau:

Doanh thu: Là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong

kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanhnghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu

Chiết khấu thương mại: Là khoản doanh nghiệp bán giảm giá niêm yết cho

khách hàng mua hàng với khối lượng lớn

Giảm giá hàng bán: Là khoản giảm trừ cho người mua do hàng hoá kém

phẩm chất, sai quy cách hoặc lạc hậu thị hiếu

Giá trị hàng bán bị trả lại: Là giá trị khối lượng hàng bán đã xác định là tiêu

thụ bị khách hàng trả lại và từ chối thanh toán

Chiết khấu thanh toán: Là khoản tiền người bán hàng giảm trừ cho người

mua thanh toán tiền mua hàng trước thời hạn theo hợp đồng

Doanh thu thuần: Là chênh lệch giữa tổng doanh thu bán hàng và cung cấp

dịch vụ với các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàngbán, doanh thu của số hàng bán bị trả lại, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu phảinộp cho hàng đã tiêu thụ, thuế GTGT của hàng đã tiêu thụ nếu DN tính thuế theophương pháp trực tiếp

Giá vốn hàng bán: Là trị giá vốn của hàng hoá đã tiêu thụ Đối với DNTM

thì giá vốn được hình thành trên cơ sở giá mua của số hàng hoá đã bán trong kỳ

Các phương thức bán hàng chủ yếu trong DNTM là bán buôn, bán lẻ

Bán buôn hàng hóa là phương thức bán mà kết thúc quá trình bán hàng,

hàng hoá vẫn còn trong lưu thông Căn cứ vào địa điểm nhận và giao hàng, bánbuôn được chia thành các hình thức sau: Bán buôn qua kho và bán buôn vận chuyểnthẳng Trong đó, bán buôn qua kho được chia thành bán buôn qua kho theo hìnhthức giao hàng trực tiếp và bán buôn qua kho theo hình thức chuyển hàng; còn bánbuôn vận chuyển thẳng được chia thành bán hàng vận chuyển thẳng theo hình thứcgiao trực tiếp (còn gọi là hình thức giao tay ba) và bán buôn vận chuyển thẳng theohình thức gửi hàng

Bán lẻ hàng hoá là phương thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng

hoặc các tổ chức kinh tế hoặc các đơn vị kinh tế tập thể mua về để tiêu dùng nội bộ.Đặc điểm của phương thức bán lẻ là hàng hoá đã ra khỏi lĩnh vực lưu thông và đivào lĩnh vực tiêu dùng Phương thức bán lẻ thường có các hình thức sau: Hình thứcbán hàng thu tiền tập trung, hình thức bán hàng thu tiền trực tiếp, hình thức bánhàng tự phục vụ

Ngoài ra còn có các phương thức bán hàng khác như phương thức gửi bánđại lý; phương thức bán hàng trả góp, trả chậm

Theo phương thức gửi bán đại lý thì DNTM giao hàng cho cơ sở nhận bán

đại lý, ký gửi để các cơ sở này trực tiếp bán hàng Bên đại lý sẽ trực tiếp bán hàng

và thanh toán tiền cho DNTM và được hưởng hoa hồng đại lý bán

Phương thức bán hàng trả chậm, trả góp là phương thức mà DNTM dành

cho người mua ưu đãi được trả tiền hàng trong kỳ DNTM được hưởng thêm khoản

chênh lệch giữa giá bán trả góp và giá bán thông thường theo phương thức trả tiềnngay gọi là lãi trả góp.

2.2 Nội dung yêu cầu quản lý bán hàng trong doanh nghiệp

Quản lý bán hàng là quản lý kế hoạch và thực hiện kế hoạch đối với từngthời kỳ, từng kế hoạch, từng hợp đồng kinh tế, quản lý về số lượng, chất lượng mặthàng, thời gian tiêu thụ, cơ cấu mặt hàng tiêu thụ, trị giá vốn của mặt hàng tiêu thụ,tình hình thanh toán tiền hàng của khách hàng, và tình hình thanh toán những khoảnphải trích nộp vào ngân sách Nhà nước Thông qua bán hàng, vốn của doanh nghiệpmới chuyển hoá từ hình thái hiện vật sang hình thái giá trị, giúp doanh nghiệp thuhồi được vốn tiếp tục quá trình kinh doanh với quy mô lớn hơn và với hiệu quả caohơn Chính vì vậy bán hàng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nên phải quản lý chặtchẽ

2.2.1 Quản lý doanh thu bán hàng

Doanh thu phải được xác định và ghi nhận theo đúng thực tế tiêu thụ hànghóa và quy định của chế độ kế toán (điều kiện ghi nhận doanh thu và thời điểm ghinhận doanh thu) Phản ánh và theo dõi các khoản giảm giá hàng bán, hàng bán bị trảlại, chiết khấu thương mại, các khoản thuế, một cách đầy đủ chính xác và kịpthời Doanh thu bán hàng được tính bằng công thức:

- Về khối lượng hàng hóa tiêu thụ: phải nắm bắt chính xác số lượng từng loạihàng hóa tồn kho đầu kỳ, nhập trong kỳ, xuất bán trong kỳ

- Nắm bắt, theo dõi chặt chẽ từng phương thức bán hàng

- Về giá bán: giá bán phải đảm bảo bù đắp chi phí và có lãi, đồng thời phảiđược khách hàng chấp nhận Giá bán cần có sự linh hoạt để kích thích tiêu thụ, phùhợp với từng điều kiện cụ thể

Để đáp ứng yêu cầu quản lý doanh thu các DN cần phải tổ chức kế toán chitiết từng khoản doanh thu Việc tổ chức kế toán chi tiết doanh thu cần được tiếnhành trên các sổ chi tiết, các TK kế toán chi tiết.

- Sổ chi tiết doanh thu được mở riêng cho từng loại hoạt động; từng loại sảnphẩm, hàng hoá, dịch vụ; từng nghiệp vụ đầu tư tài chính

- Các DN có hoạt động xuất khẩu còn phải mở sổ chi tiết doanh thu hàngxuất khẩu Đồng thời nếu hàng hoá bán phải chịu các thuế suất khác nhau thì phải

mở sổ chi tiết theo dõi doanh thu theo từng loại thuế suất

- Tuỳ theo yêu cầu quản lý doanh thu của từng DN mà sổ chi tiết có thể mởtheo kết cấu không hoàn toàn giống nhau Tuy nhiên, các sổ chi tiết doanh thu phảiđảm bảo được các nội dung chính sau: Ngày tháng ghi sổ; số hiệu và ngày lậpchứng từ; tóm tắt nội dung chứng từ; TK đối ứng; số lượng, đơn giá, thành tiền củasản phẩm tiêu thụ; các khoản giảm trừ doanh thu

2.2.2 Quản lý tình hình thu hồi tiền bán hàng, tình hình công nợ phải thu

- Phải mở sổ chi tiết theo từng đối tượng phải thu và theo từng khoản nợ vàtừng lần thanh toán

- Trường hợp bán hàng thu tiền ngay thì không phản ánh vào nợ phải thu

- Khách hàng có quan hệ giao dịch thường xuyên hoặc có dư Nợ lớn thì định

kỳ cần phải tiến hành kiểm tra đối chiếu từng khoản nợ đã phát sinh, đã thu hồi và

số còn nợ, nếu cần có thể yêu cầu khách hàng xác nhận nợ bằng văn bản

- Phải tiến hành phân loại nợ: Loại nợ có thể trả đúng hạn, quá hạn, nợ khóđòi hoặc không có khả năng thu hồi để có căn cứ xác định số trích lập dự phònghoặc có biện pháp xử lý đối với khoản nợ phải thu không đòi được

khoản chi phí chi ra Giá vốn hàng bán là một trong những khoản chi phí chiếm tỷ

trọng lớn trong quá trình sản xuất kinh doanh Muốn quản lý chặt chẽ và xác định

đúng giá vốn thì trước hết DN phải nắm được sự hình thành của giá vốn

Trị giá vốn thực tế của

hàng hoá xuất kho =

Trị giá mua thực tế của hàng hoá xuất kho +

Chi phí thu mua phân bổ cho hàng xuất kho

+

Chi phí mua hàng của hàng hoá phát sinh trong kỳ

Tuy nhiên khi tính trị giá của hàng hoá xuất kho theo phương pháp kế toán

cần căn cứ giá mua thực tế là giá ghi trên hoá đơn của người bán, không kể chi phí

thu mua Do đó khi bán được hàng hoá cần phân bổ chi phí thu mua cho hàng hoá

bán ra

Các DN có thể áp dụng một trong các phương pháp tính giá vốn hàng xuất

kho sau: Phương pháp nhập trước xuất trước, phương pháp nhập sau xuất trước,

phương pháp thực tế đích danh, phương pháp bình quân gia quyền

2.3 Kế toán bán hàng trong doanh nghiệp thương mại

2.3.1 Kế toán bán hàng theo quy định của Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS)

Trong Chuẩn mực kế toán Việt Nam có Chuẩn mực kế toán số 14 “Doanh

thu và thu nhập khác” và Chuẩn mức kế toán số 02 “Hàng tồn kho” chi phối trực

tiếp đến kế toán bán hàng

Theo VAS 14 thì mục đích của chuẩn mực này là quy định và hướng dẫn các

nguyên tắc và phương pháp kế toán doanh thu và thu nhập khác, gồm: Các loại

doanh thu, thời điểm ghi nhận doanh thu, phương pháp kế toán doanh thu và thu

nhập khác làm cơ sở ghi sổ kế toán và lập báo cáo tài chính

Doanh thu bán hàng được ghi nhận khi đồng thời thoả mãn tất cả năm điều kiện sau:

- DN đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản

phẩm hoặc hàng hoá cho người mua

- DN không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hoá như người sở hữu hànghoá hoặc quyền kiểm soát hàng hoá

- Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn

- DN đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng

- Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng

Thời điểm ghi nhận doanh thu quy định theo từng phương thức, hình thức bán hàng như sau:

- Bán buôn qua kho, bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức giao hàngtrực tiếp: thời điểm ghi nhận là khi đại diện bên mua ký nhận đủ hàng, đã thanhtoán tiền hoặc chấp nhận nợ

- Bán buôn qua kho, bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng:thời điểm ghi nhận là khi thu được tiền hoặc bên mua xác nhận đã nhận hàng chấpnhận thanh toán

- Phương thức bán lẻ: thời điểm ghi nhận là khi nhận được báo cáo của nhânviên bán hàng

- Phương thức gửi đại lý bán: thời điểm ghi nhận là khi nhận tiền hoặc bênnhận đại lý chấp nhận thanh toán

- Phương thức bán hàng trả góp, trả chậm: thời điểm ghi nhận là ngay khi

DN giao hàng cho người mua, doanh thu bán hàng được ghi nhận theo giá bán trảngay, khoản lãi trả chậm, trả góp sẽ được đưa vào doanh thu chưa thực hiện và định

kỳ phân bổ dần vào doanh thu tài chính phù hợp với thời gian trả chậm, trả góp

Doanh thu được xác định:

- Doanh thu được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản đã thu hoặc sẽthu được

- Doanh thu phát sinh từ giao dịch được xác định bởi thoả thuận giữa DN vớibên mua hoặc bên sử dụng tài sản Nó được xác định bằng giá trị hợp lý của cáckhoản đã thu được hoặc sẽ thu được sau khi trừ (-) các khoản chiết khấu thươngmại, chiết khấu thanh toán, giảm giá hàng bán và giá trị hàng bán bị trả lại.

- Đối với các khoản tiền hoặc tương đương tiền không nhận được ngay thìdoanh thu được xác định bằng cách quy đổi giá trị danh nghĩa của các khoản sẽ thuđược trong tương lai về giá trị thực tế tại thời điểm ghi nhận doanh thu theo tỷ lệ lãisuất hiện hành Giá trị thực tế tại thời điểm ghi nhận doanh thu có thể nhỏ hơn giátrị danh nghĩa sẽ thu được trong tương lai

- Khi hàng hoá hoặc dịch vụ được trao đổi để lấy hàng hoá hoặc dịch vụtương tự về bản chất và giá trị thì việc trao đổi đó không được coi là một giao dịchtạo ra doanh thu

Khi hàng hoá hoặc dịch vụ được trao đổi để lấy hàng hoá hoặc dịch vụ kháckhông tương tự thì việc trao đổi đó được coi là một giao dịch tạo ra doanh thu.Trường hợp này doanh thu được xác định bằng giá trị hợp lý của hàng hoá hoặcdịch vụ nhận về, sau khi điều chỉnh các khoản tiền hoặc tương đương tiền trả thêmhoặc thu thêm Khi không xác định được giá trị hợp lý của hàng hoá hoặc dịch vụnhận về thì doanh thu được xác định bằng giá trị hợp lý của hàng hoá hoặc dịch vụđem trao đổi, sau khi điều chỉnh các khoản tiền hoặc tương đương tiền trả thêmhoặc thu thêm

Theo VAS 02 thì mục đích của chuẩn mực này là quy định và hướng dẫn cácnguyên tắc và phương pháp kế toán hàng tồn kho, gồm: Xác định giá trị và kế toánhàng tồn kho vào chi phí; Ghi giảm giá trị hàng tồn kho cho phù hợp với giá trịthuần có thể thực hiện được và phương pháp tính giá trị hàng tồn kho làm cơ sở ghi

sổ kế toán và lập báo cáo tài chính

Theo VAS 02 thì hàng tồn kho được tính theo giá gốc Trường hợp giá trịthuần có thể thực hiện được thấp hơn giá gốc thì phải tính theo giá trị thuần có thểthực hiện được Giá gốc của hàng tồn kho bao gồm: Chi phí mua, chi phí chế biến

và các chi phí liên quan trực tiếp khác phát sinh để có được hàng tồn kho ở địa điểm

và trạng thái hiện tại

Chi phí mua của hàng tồn kho bao gồm giá mua, các loại thuế không đượchoàn lại, chi phí vận chuyển, bốc xếp, bảo quản trong quá trình mua hàng và các chiphí khác có liên quan trực tiếp đến việc mua hàng tồn kho Các khoản chiết khấuthương mại và giảm giá hàng mua do hàng mua không đúng quy cách, phẩm chấtđược trừ (-) khỏi chi phí mua

Chi phí chế biến hàng tồn kho bao gồm những chi phí liên quan trực tiếp đếnsản phẩm sản xuất, như chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung cố định

và chi phí sản xuất chung biến đổi phát sinh trong quá trình chuyển hoá nguyên liệu,vật liệu thành thành phẩm

Chi phí liên quan trực tiếp khác tính vào giá gốc hàng tồn kho bao gồm cáckhoản chi phí khác ngoài chi phí mua và chi phí chế biến hàng tồn kho Ví dụ, tronggiá gốc thành phẩm có thể bao gồm chi phí thiết kế sản phẩm cho một đơn đặt hàng

cụ thể

Việc tính giá hàng tồn kho được áp dụng theo một trong các phương pháp sau:

- Phương pháp tính theo giá đích danh được áp dụng đối với doanh nghiệp có

ít loại mặt hàng hoặc mặt hàng ổn định và nhận diện được

- Theo phương pháp bình quân gia quyền, giá trị của từng loại hàng tồn khođược tính theo giá trị trung bình của từng loại hàng tồn kho tương tự đầu kỳ và giátrị từng loại hàng tồn kho được mua vào hoặc sản xuất trong kỳ Giá trị trung bình

có thể được tính theo thời kỳ hoặc vào mỗi khi nhập một lô hàng về, phụ thuộc vàotình hình của doanh nghiệp

Căn cứ vào lượng hàng hoá xuất trong kỳ và giá đơn vị bình quân để xác định giá thực tếxuất trong kỳ:

Phương pháp này thích hợp với những DN có ít danh điểm hàng hoá nhưng số lầnnhập nhiều.

- Phương pháp nhập trước, xuất trước áp dụng dựa trên giả định là hàng tồnkho được mua trước hoặc sản xuất trước thì được xuất trước, và hàng tồn kho cònlại cuối kỳ là hàng tồn kho được mua hoặc sản xuất gần thời điểm cuối kỳ Theophương pháp này thì giá trị hàng xuất kho được tính theo giá của lô hàng nhập kho

ở thời điểm đầu kỳ hoặc gần đầu kỳ, giá trị của hàng tồn kho được tính theo giá củahàng nhập kho ở thời điểm cuối kỳ hoặc gần cuối kỳ còn tồn kho

- Phương pháp nhập sau, xuất trước áp dụng dựa trên giả định là hàng tồnkho được mua sau hoặc sản xuất sau thì được xuất trước, và hàng tồn kho còn lạicuối kỳ là hàng tồn kho được mua hoặc sản xuất trước đó Theo phương pháp nàythì giá trị hàng tồn kho được tính theo giá của lô hàng nhập sau hoặc gần sau cùng,giá trị của hàng tồn kho được tính theo giá của hàng nhập kho ở thời điểm cuối kỳhoặc gần cuối kỳ còn tồn kho

2.3.2 Kế toán bán hàng theo chế độ kế toán hiện hành (Quyết định số 15/2006/QĐ-BTC ban hành ngày 20/03/2006 của Bộ trưởng Bộ Tài chính)

2.3.2.1 Chứng từ chủ yếu được sử dụng trong kế toán bán hàng

Theo nguyên tắc chung của kế toán khi một nghiệp vụ thực tế phát sinh ở bất

kì bộ phận nào trong DN thì DN phải lập chứng từ theo mẫu quy định hoặc theohướng dẫn của Bộ Tài chính Những chứng từ này là cơ sở để đối chiếu, kiểm tranghiệp vụ cũng như được sử dụng để hạch toán Tuỳ theo phương thức bán hàng,

kế toán bán hàng sử dụng các chứng từ kế toán như sau:

 Hoá đơn GTGT (mẫu số 01GTKT-3LL) là chứng từ của bên bán xác nhận sốlượng, chất lượng, đơn giá và số tiền bán sản phẩm, hàng hoá cho bên mua Hoáđơn GTGT là căn cứ để người bán ghi nhận doanh thu và xác định thuế GTGT đầu

ra phải nộp cho hàng bán trong kỳ… Hoá đơn GTGT được lập thành 3 liên: Liên 1

được lưu lại trên gốc quyển hoá đơn GTGT, liên 2 giao cho khách hàng, liên 3 giaocho thủ kho để làm thủ tục xuất kho rồi chuyển cho phòng kế toán làm căn cứ đểhạch toán Hoá đơn GTGT bao gồm: Tên người bán, tên người mua, địa chỉ, mã sốthuế, tên hàng hoá, đơn vị tính, số lượng, đơn giá, số tiền khách hàng phải thanhtoán…

 Phiếu xuất kho (mẫu số 02-VT) dùng để theo dõi số lượng hàng hoá xuấtkho Phiếu xuất kho do các bộ phận xin lĩnh hoặc do bộ phận quản lý, bộ phận kholập (tuỳ theo tổ chức quản lý và quy định của từng DN) thành 3 liên (đặt giấy thanviết 1 lần): Liên 1 lưu ở bộ phận lập phiếu; Liên 2 thủ kho giữ để ghi vào thẻ kho vàsau đó chuyển cho kế toán để kế toán ghi vào cột đơn giá, thành tiền và ghi vào sổ

kế toán; Liên 3 người nhận vật tư, công cụ, dụng cụ, sản phẩm, hàng hoá giữ đểtheo dõi ở bộ phận sử dụng Sau khi lập phiếu xong, người lập phiếu và kế toántrưởng ký xong chuyển cho Giám đốc hoặc người được uỷ quyền duyệt (ghi rõ họtên) giao cho người nhận cầm phiếu xuống kho để nhận hàng Sau khi xuất kho, thủkho ghi vào cột số lượng thực xuất của từng mặt hàng, ghi ngày, tháng, năm xuấtkho và cùng người nhận hàng ký tên vào phiếu xuất (ghi rõ họ tên)

 Phiếu thu (mẫu số 01-TT) do kế toán lập thành 3 liên, ghi đầy đủ các nộidung trên phiếu và ký vào Phiếu thu, sau đó chuyển cho kế toán trưởng soát xét vàGiám đốc ký duyệt, chuyển cho thủ quỹ làm thủ tục nhập quỹ Sau khi đã nhận đủ

số tiền, thủ quỹ ghi số tiền thực tế nhập quỹ (bằng chữ) vào Phiếu thu trước khi ký

và ghi rõ họ tên Thủ quỹ giữ lại 1 liên để ghi sổ quỹ, 1 liên giao cho người nộptiền, 1 liên lưu nơi lập phiếu Cuối ngày toàn bộ Phiếu thu kèm theo chứng từ gốcchuyển cho kế toán để ghi sổ kế toán

 Phiếu chi (mẫu số 02-TT) được lập thành 3 liên và chỉ sau khi có đủ chữ ký(ký theo từng liên) của người lập phiếu, kế toán trưởng, Giám đốc, thủ quỹ mớiđược xuất quỹ Sau khi nhận đủ số tiền người nhận tiền phải ghi số tiền đã nhậnbằng chữ, ký và ghi rõ họ tên vào Phiếu chi Liên 1 lưu ở nơi lập phiếu, liên 2 thủquỹ dùng để ghi sổ quỹ và chuyển cho kế toán cùng với chứng từ gốc để vào sổ kếtoán, liên 3 giao cho người nhận tiền

 Giấy báo Có của ngân hàng: Là chứng từ được gửi tới từ Ngân hàng để xácnhận khoản tiền thanh toán của khách hàng đã chuyển vào tài khoản của Công ty.

 Ngoài các chứng từ trên thì tuỳ thuộc vào đặc điểm kinh doanh của từng DN

mà có thể sử dụng thêm các chứng từ như:

- Bảng kê bán lẻ hàng hoá, dịch vụ

- Bảng thanh toán hàng đại lý, ký gửi

- Giấy nộp tiền của nhân viên bán hàng

- Hoá đơn vận chuyển…

2.3.2.2 Vận dụng tài khoản

Để phản ánh doanh thu bán hàng và các khoản chi phí liên quan, kế toán sửdụng các tài khoản sau:

 Tài khoản 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: Tài khoản này

dùng để phản ánh tổng doanh thu bán hàng thực tế, các khoản giảm trừ doanh thu vàxác định doanh thu thuần trong kỳ của DN

TK 511 có 5 TK cấp 2:

TK 5111 – Doanh thu bán hàng hoá

TK 5112 – Doanh thu bán thành phẩm

TK 5113 – Doanh thu cung cấp dịch vụ

TK 5114 – Doanh thu trợ cấp, trợ giá

TK 5117 – Doanh thu kinh doanh BĐSĐT

Kết cấu và nội dung phản ánh của TK 511:

Bên Nợ:

- Thuế tiêu thụ đặc biệt hoặc thuế xuất khẩu và thuế GTGT tính theo phươngpháp trực tiếp phải nộp tính trên doanh thu bán hàng thực tế của doanh nghiệp trongkỳ

- Các khoản giảm trừ doanh thu bán hàng (giảm giá hàng bán, doanh thuhàng đã bán bị trả lại và chiết khấu thương mại)

- Kết chuyển doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ thuần, doanh thuBĐSĐT sang TK 911 để xác định kết quả kinh doanh

Bên Có:

- Doanh thu bán sản phẩm, hàng hoá và cung cấp dịch vụ, doanh thu BĐSĐTcủa doanh nghiệp thực hiện được trong kỳ hạch toán

TK 511 không có số dư cuối kỳ

 Tài khoản 632 - Giá vốn hàng bán: Tài khoản này phản ánh trị giá gốc của

thành phẩm, hàng hoá, dịch vụ đã tiêu thụ trong kỳ

Kết cấu và nội dung phản ánh của TK 632:

- Các khoản hao hụt, mất mát của HTK sau khi trừ phần bồi thường do tráchnhiệm cá nhân gây ra

- Chi phí xây dựng, tự chế TSCĐ vượt trên mức bình thường không đượctính vào nguyên giá TSCĐ xây dựng, tự chế hoàn thành

- Chênh lệch giữa mức dự phòng giảm giá HTK phải lập cuối năm nay lớnhơn khoản dự phòng đã lập dự phòng cuối năm trước

- Số khấu hao BĐSĐT trích trong kỳ

- Chi phí liên quan đến cho thuê BĐSĐT

- Chi phí sửa chữa nâng cấp, cải tạo BĐSĐT không đủ điều kiện tính vàonguyên giá BĐSĐT

- GTCL và các chi phí bán, thanh lý BĐSĐT trong kỳ

- Giá vốn thực tế của thành phẩm – hàng hoá đã bán bị người mua trả lại.

- Kết chuyển toàn bộ chi phí kinh doanh BĐSĐT trong kỳ để xác định kếtquả

TK 632 không có số dư cuối kỳ

 Tài khoản 131 - Phải thu của khách hàng: Tài khoản này phản ánh các

khoản nợ phải thu và tình hình thanh toán các khoản nợ phải thu của DN với kháchhàng về tiền bán hàng hoá, thành phẩm, dịch vụ

Kết cấu và nội dung phản ánh của TK 131:

- Số tiền đã nhận ứng trước, trả trước của khách hàng

- Khoản giảm giá hàng bán sau khi đã giao hàng khách hàng có khiếu nại;doanh thu của số hàng đã bán bị người mua trả lại

- Số thực thu về phí bảo hành công trình, xử lý số phí bảo hành công trìnhkhông thu được

Số dư bên Nợ: Số tiền còn phải thu của khách hàng.

Tài khoản này có thể có số dư bên Có phản ánh số tiền nhận trước, hoặc số đã thunhiều hơn số phải thu của khách hàng theo chi tiết của từng đối tượng cụ thể

 Tài khoản 157 - Hàng gửi bán: Tài khoản này được sử dụng để phản ánh

giá trị hàng hoá, thành phẩm chuyển bán, gửi đại lý nhưng chưa xác định là tiêu thụ

Kết cấu và nội dung phản ánh của TK 157:

Bên Nợ:

- Giá vốn hàng hoá, giá thành sản phẩm gửi cho khách hàng hoặc gửi đại lý

- Trị giá vốn thực tế lao vụ, dịch vụ đã thực hiện với khách hàng chưa đượcchấp nhận

- Kết chuyển trị giá vốn thành phẩm, hàng hoá gửi đi, lao vụ đã cung cấpchưa được khách hàng chấp nhận thanh toán cuối kỳ (phương pháp KKĐK).

Số dư bên Nợ: Trị giá vốn thành phẩm, hàng hoá đã gửi đi, lao vụ đã cung cấp

chưa được khách hàng chấp nhận thanh toán

 Tài khoản 156 - Hàng hoá: Phản ánh số hiện có và sự bién động của hàng

hoá theo giá mua thực tế

Tài khoản 156 có 3 tài khoản cấp 2:

TK 1561 – Trị giá mua hàng hoá

TK 1562 – Chi phí mua hàng hoá

TK 1567 – Hàng hoá bất động sản

Kết cấu và nội dung phản ánh của TK 156:

Bên Nợ:

- Trị giá vốn thực tế của hàng hoá nhập kho

- Trị giá vốn thực tế của hàng hoá thừa phát hiện khi kiểm kê

- Trị giá thực tế hàng hoá bất động sản mua về để bán

- Giá trị còn lại của BĐSĐT chuyển thành hàng tồn kho

- Chi phí sửa chữa, cải tạo, nâng cấp triển khai cho mục đích bán ghi tăng giágốc hàng hoá bất đợng sản chờ bán

- Trị giá thực tế của hàng hoá bất động sản thừa phát hiện khi kiểm kê

- Kết chuyển trị giá vốn thực tế của hàng hoá tồn kho cuối kỳ (theo phươngpháp KKĐK)

Bên Có:

- Trị giá vốn thực tế của hàng hoá xuất kho.

- Trị giá vốn thực tế của hàng hoá thiếu hụt phát hiện khi kiểm kê

- Trị giá thực tế hàng hoá bất động sản bán trong kỳ, hoặc chuyển thành bấtđộng sản đầu tư

- Trị giá thực tế của hàng hoá bất động sản thiếu phát hiện khi kiểm kê

- Kết chuyển trị giá vốn thực tế của hàng hoá tồn kho đầu kỳ (theo phươngpháp KKĐK)

Số dư bên Nợ: Trị giá vốn thực tế của hàng hoá còn lại cuối kỳ.

 Tài khoản 33311 - Thuế GTGT phải nộp: Phản ánh số thuế GTGT đầu ra,

số thuế GTGT của hàng nhập khẩu phải nộp, số thuế GTGT được khấu trừ, số thuếGTGT đã nộp và còn phải nộp vào NSNN

Kết cấu và nội dung phản ánh của TK 33311:

- Số thuế GTGT đầu ra và số thuế GTGT hàng nhập khẩu phải nộp

Số dư bên Có: Số thuế GTGT phải nộp hiện còn cuối kỳ.

Nhóm tài khoản giảm trừ doanh thu: TK 521, 531, 532

 Tài khoản 521 - Chiết khấu thương mại: Tài khoản này dùng để phản ánh

khoản chiết khấu thương mại mà DN đã giảm trừ hoặc đã thanh toán cho người muahàng do người mua đã mua hàng của DN với số lượng lớn theo thoả thuận về chiếtkhấu thương mại đã ghi trên hợp đồng kinh tế mua bán hoặc cam kết về mua bánhàng

 Tài khoản 532 - Giảm giá hàng bán: Tài khoản này được sử dụng để phản

ánh khoản người bán giảm trừ cho người mua do hàng hoá kém phẩm chất, sai quycách hoặc quá thời hạn ghi trên hợp đồng hoặc hàng hoá bị lạc hậu thị hiếu

 Tài khoản 531 – Hàng bán bị trả lại: Tài khoản này được sử dụng để phản

ánh doanh thu của số hàng hoá đã được xác định là tiêu thụ nhưng vì lý do về chấtlượng, mẫu mã, quy cách mà người mua từ chối thanh toán và trả lại cho DN

Kết cấu và nội dung phản ánh của các TK 521, TK 531, TK 532:

Bên Nợ:

- Số tiền CKTM đã chấp nhận thanh toán cho khách hàng

- Trị giá của hàng bán bị trả lại, đã trả lại tiền cho người mua hoặc tính trừvào nợ phải thu của khách hàng về hàng hoá, sản phẩm đã bán ra

- Khoản giảm giá đã chấp nhận với người mua

Bên Có:

- Kết chuyển CKTM, hàng bán bị trả lại, giảm giá hàng bán vào TK 511 đểxác định doanh thu thuần

Nhóm tài khoản này cuối kỳ không có số dư

2.3.2.3 Trình tự hạch toán nghiệp vụ chủ yếu

a, Kế toán bán buôn hàng hóa

 Xuất kho giao hàng trực tiếp cho khách hàng

Căn cứ vào Phiếu xuất kho, kế toán ghi tăng TK 632 – Giá vốn hàng hoáthực tế xuất kho, ghi giảm TK 1561 – Trị giá hàng hoá thực tế xuất kho

Căn cứ vào Hoá đơn GTGT, Phiếu thu (Giấy báo Có, giấy chấp nhận thanhtoán, …) kế toán ghi tăng TK 511 – Doanh thu bán hàng chưa có thuế GTGT, ghităng TK 3331 – Thuế GTGT đầu ra phải nộp, ghi tăng TK tiền, TK phải thu (TK

Căn cứ vào Phiếu xuất kho hàng gửi bán, kế toán ghi tăng TK 157 – Trị giáthực tế hàng hoá xuất kho gửi bán, ghi giảm TK 1561 – Trị giá hàng hoá thực tếxuất kho.

Nếu hàng hoá có bao bì đi kèm tính giá riêng, kế toán ghi tăng TK 1388 – Trịgiá thực tế xuất kho của bao bì, ghi giảm TK 1532 - Trị giá thực tế xuất kho của baobì

Nếu phát sinh chi phí trong quá trình gửi bán:

Trường hợp DN chịu, kế toán căn cứ vào Phiếu chi (Giấy báo Nợ) ghi tăng

TK 641 – Chi phí bán hàng DN chịu, ghi tăng TK 133 – Thuế GTGT đầu vào củachi phí, ghi giảm TK tiền (TK 111, 112…)

Trường hợp chi phí gửi hàng bên mua chịu nhưng DN chi hộ Kế toán căn cứvào Phiếu chi (Giấy báo Nợ) ghi tăng TK 1388 – Phải thu khác, ghi giảm TK tiền(TK 111, 112, 141…)

Khi khách hàng nhận được hàng, thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán:

Kế toán căn cứ vào Hoá đơn GTGT, Phiếu thu (Giấy báo Có, Giấy chấpnhận thanh toán…) kế toán ghi tăng TK 511 – Doanh thu bán hàng chưa có thuếGTGT, ghi tăng TK 3331 – Thuế GTGT đầu ra phải nộp, ghi tăng TK tiền, TK phảithu (TK 111, 112, 131…) Đồng thời kế toán ghi tăng TK 632 – Giá vốn hàng hoáxuất kho gửi bán, ghi giảm TK 157 – Trị giá hàng hoá gửi bán

Nếu hàng gửi bán được xác định là tiêu thụ có bao bì đi kèm tính giá riêng,

kế toán căn cứ vào Phiếu xuất kho, Phiếu thu (Giấy báo Có, Giấy chấp nhận thanhtoán…) ghi giảm TK 1388 – Trị giá thực tế xuất kho của bao bì, ghi tăng TK 3331 –Thuế GTGT đầu ra phải nộp, ghi tăng TK tiền, TK phải thu (TK 111, 112, 131…)

Căn cứ vào Phiếu thu, kế toán ghi tăng TK tiền (TK 111, 112), ghi giảm TK

1388 – Các khoản chi hộ bên mua

 Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức giao tay ba

Căn cứ vào Hoá đơn GTGT và các chứng từ thanh toán của khách hàng, kếtoán ghi tăng tK 511 – Doanh thu bán hàng chưa có thuế GTGT, ghi tăng TK 3331– Thuế GTGT đầu ra phải nộp, ghi tăng TK tiền, TK phải thu (TK 111, 112,

131…) Đồng thời căn cứ vào Hoá đơn GTGT do nhà cung cấp lập, Phiếu chi kếtoán ghi tăng TK 632 – Trị giá hàng hoá mua bán ngay, ghi tăng TK 133 – ThuếGTGT đầu vào được khấu trừ, ghi giảm TK tiền (TK 111, 112) hoặc ghi tăng TK

331 - Phải trả nhà cung cấp

Nếu hàng mua bán giao tay ba có bao bì đi kèm tính giá riêng, kế toán căn cứvào Phiếu thu (Giấy báo Nợ , Giấy báo Có, Phiếu chi…) kế toán ghi tăng TK tiền(TK 111, 112) hoặc ghi tăng TK 131 - Phải thu của khách hàng, ghi tăng TK 133 –Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ, đồng thời ghi giảm TK tiền (TK 111, 112)hoặc ghi tăng TK 331 – Phải trả nhà cung cấp, ghi tăng TK 3331 – Thuế GTGT đầu

ra phải nộp

 Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức gửi hàng

Khi DN mua hàng sau đó chuyển thẳng đi gửi bán, căn cứ vào Hoá đơnGTGT của nhà cung cấp và Phiếu gửi hàng đi bán, Phiếu chi (Giấy báo Nợ) kế toánghi tăng TK 157 – Trị giá hàng mua gửi thẳng đi bán, ghi tăng TK 133 – ThuếGTGT đầu vào được khấu trừ, ghi giảm TK tiền (TK 111, 112) hoặc ghi tăng TK

331 – Phải trả nhà cung cấp

Căn cứ vào thông báo bên mua chấp nhận thanh toán số hàng gửi bán Kếtoán lập Hoá đơn GTGTvà căn cứ vào Hoá đơn GTGT, Phiếu thu (Giấy báo Có,Giấy chấp nhận thanh toán…) kế toán ghi tăng TK 511 – Doanh thu bán hàng chưa

có thuế GTGT, ghi tăng TK 3331 – Thuế GTGT đầu ra phải nộp, ghi tăng TK tiền,

TK phải thu (TK 111, 112, 131…) Đồng thời kế toán ghi tăng TK 632 – Giá vốnhàng hoá xuất kho gửi bán, ghi giảm TK 157 – Trị giá hàng hoá gửi bán

 Các trường hợp phát sinh trong quá trình bán buôn

Chiết khấu thanh toán: Khi phát sinh chiết khấu thanh toán cho khách hàng,

kế toán ghi tăng TK 635 – Chi phí tài chính, ghi tăng TK tiền (TK 111, 112) và ghigiảm TK 131 – Phải thu khách hàng

Chiết khấu thương mại: Khi phát sinh chiết khấu thương mại cho khách

hàng, kế toán ghi tăng TK 521 – Chiết khấu thương mại, ghi giảm TK 3331 – Thuế

GTGT đầu ra phải nộp, ghi giảm TK tiền (TK 111, 112) hoặc giảm TK 131 – Phảithu khách hàng

Hàng bán bị trả lại: Khi phát sinh hàng bán bị trả lại, kế toán ghi tăng TK

531 – Doanh thu hàng bán bị trả lại không có thuế GTGT, ghi giảm TK 3331 –Thuế GTGT bị giảm trừ, ghi giảm TK tiền (TK 111, 112) hoặc ghi giảm TK 131 –Phải thu khách hàng

Giảm giá hàng bán: Khi phát sinh giảm giá hàng bán, kế toán ghi tăng TK

532 – Khoản giảm giá cho khách hàng theo giá chưa thuế GTGT, ghi giảm TK 3331– Thuế GTGT đầu ra tính trên khoản giảm giá, ghi giảm TK tiền (TK 111, 112)hoặc TK 131 – Phải thu khách hàng

b, Kế toán bán lẻ

Hàng ngày, nhân viên bán hàng sẽ báo cáo tình hình bán hàng cho phòng kếtoán, căn cứ vào bảng kê bán hàng của mậu dịch viên và giấy nộp tiền kế toán ghităng TK 511, TK 3331 và tăng TK tương ứng

Trong trường hợp nộp tiền thiếu của nhân viên bán hàng kế toán sẽ phản ánhtrên TK 1388 số tiền thiếu mà nhân viên bán hàng phải bồi thường, ghi tăng doanhthu, các khoản tiền, khoản phải thu và số thuế đầu ra tương ứng Còn trong trườnghợp nộp tiền thừa so với số cần nộp thì doanh thu được phản ánh bằng số ghi trênhóa đơn, số tiền thừa sẽ phản ánh vào TK 711( thu nhập khác) của doanh nghiệp

Sau khi phản ánh doanh thu, kế toán phải ghi nhận giá vốn qua TK 632 vàghi giảm cho tài khoản hàng hóa xuất kho

c, Kế toán bán hàng theo phương thức gửi đại lý bán

Trong trường hợp doanh nghiệp là bên giao thì khi xuất kho giao cho đại lý

kế toán ghi tăng TK 157 trị giá thực tế xuất kho, giảm số hàng hóa đem đi giao Nếudoanh nghiệp mua hàng sau đó chuyển thẳng cho đại lý thì cũng hạch toán như kếtoán bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức gửi hàng Số chi phí phát sinh trongquá trình giao hàng, nếu doanh nghiệp chịu thì phản ánh khoản chi phí này vào chi

phí bán hàng của doanh nghiệp (TK 641) và nếu doanh nghiệp chi hộ cho bên đại lýthì phản ánh vào khoản phải thu khác (TK 138).

Khi cơ sở đại lý thanh toán, dựa vào các hóa đơn chứng từ liên quan mà kếtoán ghi nhận doanh thu và cắt hoa hồng đại lý Số tiền hoa hồng này sẽ được phảnánh trên tài khoản chi phí bán hàng của doanh nghiệp (TK 641), số thuế GTGT củahoa hồng phản ánh vào TK 133

Sau khi ghi nhận doanh thu, kế toán phải ghi nhận giá vốn cho số hàng gửiđại lý này vào TK 632 và ghi giảm cho TK 157 trị giá hàng gửi bán

Trong trường hợp doanh nghiệp là bên nhận đại lý, khi nhận hàng hóa căn cứvào biên bản kiểm nhận hàng hóa kế toán ghi tăng TK 003 số hàng hóa nhận gửibán Khi bán được hàng ghi giảm TK 003 và ghi nhận số tiền hoa hồng được hưởngvào tài khoản 511 nếu số hoa hồng đã được khấu trừ Nếu doanh nghiệp chưa tínhhoa hồng thì ghi tăng tiền, tăng khoản phải trả bên giao đại lý Và khi tính toán,thanh toán tiền hoa hồng kế toán cũng phản ánh số tiền vào tài khoản doanh thu củadoanh nghiệp Sau khi bán được hàng, doanh nghiệp sẽ thanh toán tiền hàng chobên giao đại lý kế toán ghi giảm khoản phải trả bên đại lý và tài khoản tiền

d, Kế toán bán hàng theo phương thức bán hàng trả góp, trả chậm

Khi xuất hàng cho khách, căn cứ vào phiếu thu (giấy báo Có), hóa đơnGTGT kế toán sẽ phản ánh số tiền trả ngay vào tài khoản doanh thu 511, số lãi trảgóp được phản ánh vào tài khoản 3387 Định kì thu nợ của khách hàng, kế toán ghigiảm số tiền phải thu của khách hàng Đồng thời ghi nhận lãi góp từng kì vào doanhthu hoạt động tài chính, ghi tăng tài khoản 515 và giảm tài khoản 3387

Căn cứ vào phiếu xuất kho mà kế toán ghi nhận giá vốn của hàng bán, ghităng tài khoản 632 và giảm tài khoản 156: trị giá thực tế xuất kho

2.3.2.4 Hình thức sổ kế toán

Để phản ánh nghiệp vụ bán hàng, kế toán tuỳ thuộc vào hình thức kế toánđơn vị áp dụng mà sử dụng các sổ kế toán bao gồm:

- Nếu DN áp dụng hình thức Nhật ký chung:

 Sổ Nhật ký bán hàng: là sổ kế toán tổng hợp dùng để tập hợp các nghiệp vụbán hàng nhưng chưa thu được tiền

 Sổ Nhật ký thu tiền: dùng để tập hợp các nghiệp vụ thu tiền ở DN bao gồmtiền mặt và cả tiền gửi ngân hàng Sổ Nhật ký thu tiền được mở riêng chotừng tài khoản tiền mặt, tiền gửi ngân hàng và có thể theo dõi theo từng loạitiền

 Sổ cái: kế toán mở sổ cái cho các TK 511, 512, 521, 531, 532, 632, 156…

 Sổ chi tiết bán hàng: kế toán mở sổ chi tiết theo dõi doanh thu chi tiết chotừng mặt hàng, nhóm hàng

 Sổ chi tiết thanh toán với người mua: dùng để theo dõi chi tiết tình hình công

nợ và thanh toán công nợ phải thu ở người mua Nó được mở cho từng kháchhàng và theo dõi từng khoản nợ phải thu từ khi phát sinh cho đến khi ngườimua thanh toán hết các khoản nợ

- Nếu DN áp dụng hình thức kế toán Chứng từ ghi sổ:

 Sổ đăng ký chứng từ ghi sổ, Sổ chứng từ ghi sổ, Sổ quỹ

 Sổ chi tiết TK 511, TK 131, TK 632, TK 156, TK 521…

 Sổ Cái TK 511, TK 131, TK 156, TK 632, TK 521, TK 531, TK 532, TK642…

- Nếu DN áp dụng hình thức kế toán Nhật ký – Sổ Cái:

 Sổ Nhật ký – Sổ Cái

 Sổ quỹ và các sổ chi tiết của các tài khoản

- Nếu DN áp dụng hình thức kế toán trên máy vi tính: Phần mềm kế toán được thiết

kế theo hình thức kế toán nào thì sẽ có các loại sổ của hình thức kế toán đó nhưngkhông bắt buộc phải giống hoàn toàn với mẫu sổ kế toán ghi bằng tay

(Trình tự ghi sổ kế toán theo các hình thức trên được thể hiện qua các phụ lục

số kết luận sau:

 Luận văn “Kế toán bán hàng mặt hàng thép xây dựng tại Công ty Cổ phầnSản xuất và Kinh doanh vật tư tổng hợp” của tác giả Nguyễn Thị Hồng lớp HK1B-K4 – Đại học Thương Mại viết năm 2010 đã cho thấy những tồn tại trong công tác

kế toán bán hàng tại Công ty Cổ phần Sản xuất và Kinh doanh vật tư tổng hợp đólà: Kế toán không lập thẻ kho để theo dõi tình hình nhập, xuất, tồn hàng hoá thườngxuyên; công ty không trích lập dự phòng phải thu khó đòi; công ty chưa sử dụngphần mềm kế toán; công ty không trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho Cácgiải pháp mà tác giả đưa ra là công ty nên sử dụng thẻ kho, phải trích lập dự phòngphải thu khó đòi, nên sử dụng phần mềm kế toán để giảm bớt công việc cho kế toánviên, vì giá cả biến động liên tục nên công ty cần phải trích lập dự phòng giảm giáhàng tồn kho

 Luận văn “Kế toán bán hàng bu lông, đai ốc, vòng đệm tại Công ty TNHHKim Khí Đường Sáng” của tác giả Lê Thị Hồng lớp HK1B-K4 viết năm 2010 đãcho thấy những tồn tại trong công tác kế toán bán hàng tại Công ty TNHH Kim Khí