Nhà nước pháp quyền trong cơ chế phát huy quyền dân chủ của nhân dân trong thời kỳ đổi mới ở Việt nam hiện nay

Nền dân chủ đó được hình thành trên những cơ sở sau đây: Một là, một nên kinh tế phát triển cao, trên tiền đề lực lượng san xuất mang tính xã hội hoá mà hình thành chế độ sở hữu XHCN đ

pu uayu wur - DAO TAO DAI HOC QUOC GIA HA NỘI

TRUONG DAI HOC KHOA HOC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

KRKEEKK

NGUYÊN TRỌNG THÓC

NHA NUOG PHAP QUYEN TRONG CO CHE PHAT HUY QUYEN

DAN CHU CUA NHÂN DÂN TR0NG THỜI KỲ

BôI MỚI Ø UIÊT NRM HIẾN NAY

CHỦ NGHĨA DUY VẬT BIEN CHUNG

VẢ CHỦ NGHĨA DUY VẬT LỊCH SỬ

Chuyên nganh:

LUAN VAN THAC SY KHOA HOC TRIET HO

Người hướng di" khoa học: PHAM NGỌC QUANG

PGS - PTS -TREET HOC

Ha Noi - 1995

MỤC LỤC

A TÍNH CHẤT CHUNG CỦA LUẬN VĂN

B NỘI DUNG CỦA LUẬN VĂN

Chương I: Vai tro của Nhà nước trong cơ chế thực hiện quyền dân

chủ của nhân dân ở nước ta hiện nay

1 Dân chủ XHCN và vai trò của Nhà nước trong việc thực

hiện quyền dân chủ của nhân dân trong thời kỳ quá độ lên

CNXH

2 Tình hình tổ chức và hoạt động của Nhà nước nhằm thực

hiện quyền dân chủ của nhân dân ở nước ta những năm

qua

Chương EH: Nội dung và phương hướng tiếp tục xây dựng Nhà nước

pháp quyền để phát huy quyền đân chủ của nhân dan trong

thời kỳ đổi mới ở nước ta

[ Nội dung xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam của

dan, do dan, vi dan

2 Nâng cao trình độ văn hoá pháp luật của nhân đân - một

phương hướng đề nhân dân thực hành có hiệu quả các

quyền dân chủ của mình

3 Đối mới một bước nền hành chính quốc gia nhằm phát huy

quyển đân chủ của nhân dân

- wf

A TINH CHAT CHUNG CUA LUAN VAN

1 Tính cấp thiết của dé tài nghiên cứu

Trong khi xem đổi mới kinh tế là trọng tâm, tuỳ theo thành quả và yêu cầu đổi mới kinh tế mà từng bước đối mới về chính trị, trong những năm qua chúng ta cũng đã và đang đổi mới về chính trị, trước hêt là đôi mới Nhà nước Nhờ vây, "ở chức và hoạt động của Nhà nước có nhiều tiến Độ trên các lĩnh vực từ lập pháp đến hành pháp và tu phap Quan ly Nha nuoc bằng pháp luật được tang cuong Dan chu XHCN được phát huy trên nhiều

lĩnh vực, trước hết là về kinh tế ổn định chính trị, vd hội được giữ vững"

(49/21)

Mặc dù đã đạt được thành tựu to lớn như vậy, nhưng cho đến nay, bộ máy Nhà nước vẫn cổng kênh; hiệu quả quân lý và điều hành của Nhà nước còn rất thấp; kỷ cương, phép nước bị xem thường Những hạn chế trên đđụ

đã dẫn tới tình trạng “ở nhiều nơi, quyền dân chủ của nhân dân bị ví phạni" (49/22)

Đề khắc phục những yếu kém trên đây, một trong các phương hướng

cơ bản mà chúng ta phải thực hiện là đẩy mạnh việc xây dựng Nhà nước pháp quyền Trong Nhà nước đó, "2uợi tổ chúc, cơ quan, mọi cá nhân đều phái đặt mình trong khuôn khó pháp luật, không được đứng trên và đứng ngoài pháp luật, không có Đất cứ ngoại lẻ nào" (49/12)

Đó là điều kiện để nhân dân thực hiện được quyền đân chủ của mình băng Nhà nước và thông qua Nhà nước

Yêu cầu bức thiết đó của cuộc sống lạt được đặt ra khí còn có những

ý kiến khác nhau về phạm trù “Nhà nước pháp quyền” và con đường xây dựng nó trong điều kiện ở nước ta hiện nay Không khác phục có hiệu quả những nhận thức phiến điện về vấn để này, chúng ta không thể loại trừ tình trạng quan liêu của Nhà nước làm ảnh hưởng tiêu cực đến quyền làm chủ

của nhân dân.

Xuất phát từ yêu cầu như vậy, tôi chọn vấn để ” Nhà nước pháp

quyển trong cơ chế phát huy quyền dân chủ của nhân đán trong thời kỳ đồi

mới ở Việt Nam hiện nay" làm đề tài luận văn của mình

2 Tình hình nghiên cứu

Trong qúa trình chuẩn bị cho cách mạng tư sản, một số nhà tư tưởng đại điện cho lực lượng xã hội tiến bộ đương thời đã phát triển tư tưởng Nhà nước pháp quyền của Platôn (427 - 347 T.C.N) và Anxtốt (384 - 322 T.C.N) Trong số những nhà tư tưởng đó, phải kể đến tên tuổi của

Môngtexklơ (1689 - 1755), Rútxô (1712 - 1788) Trong những thời kỳ trước đây, lý luận về Nhà nước pháp quyền được phát triển chủ yếu trong

các nước tư bản chủ nghĩa Ở hầu hết các nước XHCN trước đây do rơi vào một nhận thức không đúng, đồng nhất ”Vhà nước pháp quyền ` với phạm trù tư sản, nên hầu như không đặt ra và nghiên cứu vấn đề này để xây

dựng Nhà nước XHCN Đi vào quá trình cải tổ, cải cách, người ta mới đặt

lại vấn đề này Nhưng thành qua nghiên cúu lý luận và hiện thực hoá nó chưa được bao lâu thì CNXH ở một loạt nước lại sụp đố

Ở Việt Nam, vấn để Nhà nước pháp quyền mới chính thức được khẳng định tại Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ tháng | nam

1994 Đó vừa là kết quả, vừa là bước khởi đầu của một giai đoạn mới trong việc nghiên cứu vấn đề Nhà nước pháp quyền Trong những năm gần đây

đã có một số công trình về lĩnh vực này được công bố Chẳng hạn?Khái

niệm Nhà nước pháp quyền " của GS, Tiến sĩ Đào Trí Úc ¡ "Äấy ý Kiến về xáy dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam” của GS, Tiến sĩ Nguyễn Duy Quý; "Vẻ Nhà nước pháp quyền cua dan, do dan va vi dan" cia PGS.PTS Hoang Văn Hảo; "Nhà nước pháp quyền - lịch sử và hiện tai" ctia Anh Phương; "Vấn để guyền lực và cơ chế thực hiện quyền lực trong thời kỳ quá

độ ở nước †d” của PGS, PTS Phạm Ngọc Quang: “Äfd$ suy ngÌĩ về vấn để xáy dựng Nhà nước hiện nay” của GS Hồ Văn Thông

Các công trình ấy mới xới xáo một số vấn đề lý luận chung về Nhà nước pháp quyền và bất đầu vận dụng lý luận đó vào điều kiện cụ thể ở nước ta Vấn đề vai trò của Nhà nước pháp quyền trong cơ chế phát huy

quyền đân chủ của nhân dân chưa trở thành đối tượng trình bày trong một

công trình khoa học chuyên biệt nào

3 Mục dích và nhiệm vụ của luận văn

Trên cơ sở làm rõ vai trò của Nhà nước pháp quyền trong cơ chế bảo đảm quyền dân chủ của nhân dân trong thời kỳ quá độ ở nước ta, nêu ra một số phương hướng cơ bản nhằm tiếp tục xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam để phát huy hơn nữa quyền làm chủ của nhân dân ở nước ta hiện

nay

Đề thực hiện mục đích nêu trên, luận văn có nhiệm vụ:

- Làm rõ nội dung, thực chất phạm trù ” Nhà nước pháp quyền" trong thời kỳ quá độ lên CNXH các nguyên tác tổ chức và vận hành của

no

- Thực trạng quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền ở nước ta

những năm qua và tác động của nó tới việc thực hiện quyền làm chủ của

nhân dan

- Nêu ra một số phương hướng đề tiếp tục xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân, vì dân nhằm làm cho nó thực sự là công

cụ bảo đam quyền dân chủ của nhân dân

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

- Cơ sở lý luận để thực hiện để tài là lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênn, tư tường Hồ Chí Minh về Nhà nước, về đân chủ nói chung, về Nhà nước chuyên chính vô sản và dân chủ XHCN nói riêng: đồng thời có chú ý tới kinh nghiệm được tích luỹ trong hơn bảy thập kỷ xây dựng CNXH Luận văn cũng chú ý tới thực tiễn xây dựng Nhà nước phát: quyền trong các nước tư bản chủ nghĩa với việc bảo đảm quyền lực của giai cấp tư sản cầm quyền.

- Để thực hiện mục tiêu và nhiệm vụ của luận văn đã duoc néu ta, cần vận dụng tổng hợp những quan điểm phương pháp luận của chủ nghĩa

duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử; trong đó đặc biệt chú ý phương pháp lôgic và lịch sử, phân tích và tống hợp, quan điểm lịch sử cụ thể và quan điểm thực tiễn trong việc đặt và giải quyết những vấn đề liên quan đến đề tài

5 Điểm mới về mặt khoa học của luận văn

- Góp phần làm rõ hơn vai trò của việc xây dựng Nhà nước pháp

quyển đối với việc bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân ở nước ta hiện

nay

- Nêu ra được một số phương hướng cơ bản nhám tiếp tục xây dựng

Nhà nước pháp quyền Việt Nam để đảm bảo quyền dân chủ của nhân dân

trong quá trình đôi mới ở nước ta

6 ÝY nghĩa thực tiên của luận văn

Luan van sé lam tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu và giảng dạy môn lý luận về Nhà nước và pháp luật, cũng như một số chuyên đề

khác của chủ nghĩa duy vật lịch sử trong triết học Mác - Lênin ; chủ nghĩa

xã hội khoa học

7 Kết câu của luận văn

Ngoài lời mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm hai chương với năm tiết

B NỘI DUNG CỦA LUẬN VĂN

Chúng ta đang từng bước xây dựng Nhà nước pháp quyền của dân, do

dân và vì dân Chị khi có một Nhà nước như vậy mới có thể phát huy được

quyền dân chủ của nhân dân, đảm bảo quyền sống, quyền được làm VIỆC,

được lao động, được học hành, được đảm bảo an ninh trật tự, an toàn xã hội

Nó ảnh hướng tới sự lành mạnh của nền dân chủ, tới cuộc sống và số phân của từng người dân, tới chiều hướng phát triển của xã hội

Xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam là để phát huy

quyền làm chủ của nhân dân trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Trong

Nhà nước đó, dân chủ được đảm bảo bằng phát; luật; đân chủ đi đôi với ký

cương trật tự, được thể chế hoá thành pháp luật, trong khuôn khổ của pháp

luật Nhà nước pháp quyền XHƠN biểu hiện trực tiếp sức mạnh của hệ

thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đẳng Cộng sản Đó là một Nhà nước đại điện cho quyền lực chân chính của nhân dân; một tö chức Nhà nước dựa trên nền đân chủ, vì dân chủ và do đó - băng pháp luật và vì công lý

PHƯƠNG I VAI TRO CUA NHA NUOC TRONG CO CHE THUG HIEN QUYEN DAN CHU CUA NHAN DAN NƯỚC TA HIỆN NAY

| DAN CHU XHCN VA VAI TRO CUA NHA NUGC TRONG VIEC THUC HIEN

QUYỀN DAN CHU CUA NHÂN DÂN TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CNXH

1 Khái niệm dân chủ XHCN

Đân chủ là một hình thức sinh hoạt của công đồng mà nhờ đó hoạt động của mọi thành viên trong xã hội được hướng vào tổ chức và trật tự

nhắm đạt tới mục tiêu chung về sự phát triển xã hội Vì vậy, sự ra đời của

nên đân chủ XHCN gắn liền với CNXH chân chính, là bước phát triển tât yếu khách quan trong quá trình phát triển của xã hội loài người

Dân chủ XHCN là bước phát triển cao nhất trong sự tiến hoá của dân chủ, nó là thành quả của qúa trình cách mạng XHCN và xây dựng CNXH

Ở đó có sự kết tinh toàn bộ những giá trị dân chủ đã dat duoc trong lich su

và nảy sinh những tính quy định mới vẻ chất, làm cho dân chủ trở thành một giá trị phố biến thâm nhập vào mọi mối quan hệ chính trị - xã hội, mọi

lĩnh vực của đời sống xã hội, bao quát mọi góc độ tồn tại của cen người mà

dịnh hướng cơ bản của nó là "Xoá bở giá cáp” (Lênin) đề tạo ra ngày càng day đủ những điều kiện cho sự giải phóng mọi năng lực sáng tạo của con nguot

Sự cần thiết phải xây dựng nền dân chủ XHCN bắt nguồn từ nhụ cầu thực tiễn cuộc sống, từ nhụ cầu và lợi ích chính đáng của mọi tầng lớp nhân dân trong xã hội CNXH là xã hội vì con người, do con người Trong xã hội

đĩ, "tộn bộ quyền lực thực sự thuộc về nhân dàn” Việc hiện thực hố bản

chất đĩ của CNXH địi hỏi phải hình thành một xã hột thực sự dân chủ Từ

đĩ xuất hiện yêu cầu khách quan phải phát triển nên dân chủ XHCN Yêu cầu đĩ được thể hiện ở những nội dung sau đây:

a Trong quá trình xây dựng CNXH, mỗi cơng dân đều cĩ yêu cầu khách quan là tự khẳng định mình với tư cách là một thực thể kinh tế Họ phải được giải phĩng khỏi những ràng buộc bất hợp lý của quan hệ sản xuất

lõi thời và những thiết chế chính trị quan liêu

b Cùng với sự xã hội hố thơng tin, đa dạng hố hình thức tổ chức để

tập hợp quần chúng, mở rộng giao lưu quốc tế là xu thế xã hội hố chính trị

ngày càng tăng lên ở trong nước

c Cuộc dấu tranh đề khắc phục bệnh quan liêu chủ nghĩa, tư tưởng bảo thủ níu kéo, duy trì những thiết chế đân chủ mang tính hình thức của quá Khứ cũng là một yêu cầu khách quan phải phái (tiến nên dan chu

AHCN

d Su cân thiết phải xây dựng nền dân chủ XHCN cũng cịn do yêu cầu khách quan của cuộc đấu tranh của con người để vươn tới một xã hội tự

do, bình đẳng bác ái mà ở đĩ cĩ đủ những điều kiện vật chất, chính trị, văn

hố - tĩnh thần để trả lại cho con người những thuộc tính cao quý của nĩ

là: được lao động, sống trong hồ bình và hanh phúc

Khi được xác lập, nên dân chủ XHƠN cĩ một số đc trưng cơ bản sau

đây:

Mot la, dan chu XHCN mang tính lịch sử: nĩ chỉ được xây dựng và

hình thành sau khi giai cấp cơng nhân giành được chính quyền Dân chủ

XHCN cũng là một thiết chế quyền lực của giải cấp cơng, nhân cẩm quyền

thưc hiên lợi ích của mình và của toàn xã hội Do vậy, nền dân chủ XHCN luôn có sự kết hợp hài hoà, sự thống nhất giữa tính giải cấp của giai cấp công nhân và tính nhân dân, giữa lợi ích căn bản của giai cấp công nhân với lợi ích cơ bản của toàn đân tộc

Hai là, dân chủ XHCN vừa mang tính giai cấp, lại vừa mang tính dân tộc, tính nhân loại Trong đó, tính giai cấp của dân chủ là yếu tố phan anh quyền lợi và lợi ích của giai cấp công nhân được thực hiện thông qua thể chế Nhà nước mà giai cấp công nhân là người đại diện Tính giat cấp công

nhân của dân chủ XHCN "?à mặt cơ bản, mặt Chỉ phối, HỖ Có (nh hướng to

lớn đến việc xem xét và giải quyết những yêu cầu chân chủ mang tính nhân

loại, bản thân tính nhán loại luôn luôn bi Khúc xạ qua tính giai cap" (30/16)

Tính dân tộc của dân chủ biểu hiện trên hai phương diện: ørộ/ la, nó đáp ứng những yêu cầu dân chủ chung của cả cộng đồng dân tộc; hai 1a, các chuẩn mực và hình thức thực hiện dân chủ mang nặng dấu ấn truyền thống, cốt cách dân tộc

Tính nhân loại của dân chủ được thể hiện trong việc bảo đảm các quyền cơ bản của con người như quyền tự do, bình đẳng và các lợi ích cơ ban của nhân loại phù hợp với sự tiến bộ xã hội, thúc đấy xã hội phát triển

Tinh giat cap công nhân, tính dân tộc, tính nhân loạt trong đân chủ XHCN thống nhất với nhau làm mội D6 là vì, trong thời đại ngày nay, lợi ích cơ bản của giai cấp công nhân, của đân tộc, nhân loại là đồng nhất: tiến tới một xã hội mà ở đó cả cộng đồng đân tộc, nhân loại và từng cá nhân đều được giải phóng

Ba fa, dan chu XHCN chỉ có được với điều kiện bảo đảm vai trò lãnh

đạo duy nhất của Đảng mácxI - lêninnit Bởi vì, nhờ nắm vững hệ tư tưởng

cách mạng và khoa học là chủ nghĩa Mac- Lênin và đưa nó vào quần chúng

Đảng mang lại cho phong trào quần chúng tính tự giác trong quá trình xây

dựng nền dân chủ XHCN; thông qua công tác tuyên truyền, g1áo dục của

mình, Đảng góp phần quyết định nhất trong việc nâng cao trình độ giác ngộ chính tri trình độ văn hoá dân chủ của nhân dân, đề nhân dân thực hiện có hiệu quả những yêu cầu dân chủ phản ánh đúng quy luật phát triển xã hội

Bốn là, đó là một nền dân chủ sẽ tự tiêu vong.Khi đó sẽ không còn

khái niệm dân chủ với tư cách là một phạm trù chính trị Khi dự báo về su tiêu vong của nền đân chủ XHCƠN, Lénin đã viết: ”hing, điểu đó chỉ xây ra

khi CNXH thẳng lợi hoàn toàn và được củng cố, quá độ lên chủ nghĩa công

vu hoàn toàn (41/295)

2 Cơ sở hình thành và chức năng của đân chủ XHCN

a Cơ sở hình thành dán chủ XHCN

Dan chủ XHCN chỉ đạt trình độ chín muối của mình khi nó được

xây dựng trên một cơ sở xã hội sâu rộng, hình thành được ý thức chính trị cách mạng, tự giác và khả năng tham gia rộng rãi vào đời sống kinh tế, chính trị - xã hội của nhân dân Nền dân chủ đó được hình thành trên những

cơ sở sau đây:

Một là, một nên kinh tế phát triển cao, trên tiền đề lực lượng san

xuất mang tính xã hội hoá mà hình thành chế độ sở hữu XHCN đôi với tư

liệu sản xuất cơ bản để nhân dân thực sự là chủ tư liệu sản xuất, chủ quan ly

và chủ trong phân phối sản phẩm làm ra

Trạng thái và trình độ phát triển của nền kinh tế là những yếu tố quy định trạng thái và trình độ thực tế của dân chủ xã hội, của quyền làm chủ và kha nang lam chủ của nhân dân trong đời sống kinh tế Không có quyển làm chủ trong kinh tế thì không thể làm chủ trong các lĩnh vực khác Đân chủ trong lính vực kinh tế là cái quyết định toàn bộ quá trình dân chủ trong

hiệu quả mọi lợi ích, quyền lực và ý chí của nhân dân Từ đó tạo ra môi

trường kinh tế - xã hội và pháp lý lành mạnh cho mọi công dân có điều kiện

thực hiện mọi khả năng của mình được hưởng đúng quyền, được làm đúng nghĩa vụ; được công bằng về lợi ích, được bình đẳng về trách nhiệm - nghĩa

vụ và đâm bảo cho tính tự giác, sáng tạo cao trong mọi hoạt động của cá nhân và của cả cộng đồng Vì vậy, cơ sở chính trị, quyền lực Nhà nước quyết định điều kiện và khả năng thực thí quyền dân chủ của nhân dan

Ba là, ý thức chính trị XHCN và đời sống văn hoá tinh thần xã hội lành mạnh là cơ sở tư tưởng của dân chủ và nhu cầu dân chủ ở mỗi cá nhân con người và toàn bộ cộng đồng xã hội Bởi vì, chính văn hoá tình thần và ý thức chính trị - xã hội quy định sắc thái và diện mạo riêng (đặc thù) mang tính lịch sử cụ thể về tâm lý, đạo đức, văn hoá, truyền thống và bản sắc của dân chủ Tất cá những yếu tố đó anh hướng đến xu hướng, tính chất, mức

độ và tốc độ (iích cực hay tiêu cực, thúc đấy hay Kìm hăm, tiến bộ hay lạc

hậu) của sự hình thành dân chủ, khả năng thực thị dân chủ trong những giai đoạn lịch sử nhất định Đồng thời nó cũng góp phần tao ra sức mạnh cho quá trình dân chủ ở các lĩnh vực kinh tế và chính trị

b Chức năng của dân chủ XHICN

Muốn cho dân chủ thực sự đi vào cuộc sống, phải xây dựng cơ chế thực hiện dân chủ thật sự khoa học Mặt khác, phải chú ý chống khuynh hướng dân chủ tư sẵn, dân chủ đa nguyên, dân chủ không có tính giai cấp: khắc phục dân chủ cực đoan, dân chủ không có giới hạn (dân chủ quá đà),

vô nguyên tắc, tự do vô chính phủ, coi thường pháp luật, dẫn đến xáo động, phá vỡ sự ồn định chính trị - xã hội

Làm tốt những vấn để đó, dân chủ XHCN sẽ thực hiện có kết quả

những chức năng cơ bản sau đây:

Mot la, dan chu XHCN góp phần nâng cao tính tích cực của quần

chúng nhân dân, không ngừng hoàn thiện các quan hệ giữa người với người,

từ đó tạo ra những điều kiện đề con người vươn lên phát triển những năng

phóng khỏi mọi áp bức, bóc lột, mà còn giải phóng khỏi nghèo nàn và lạc

hâu Đó là mục tiêu phấn đấu suốt cả cuộc đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh

và của Đảng, của Cách mạng: mang lại hạnh phúc thật sự cho nhân dân, để cho nhân dân làm chủ vận mệnh của mình và vận mệnh của dân tộc

3 Những điều kiện và xu hướng phát triển của dân chủXHCN ở

nước ta hién nay

a Diéu kiện

Nền dân chủ XHCN ở nước ta hiện nay được phát triển trên cơ sở của đường lối đổi mới đúng đấn của Đảng với tư cách là sự kết tinh việc vận đụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh Những kết quả đạt được trong việc thực hiện đường lối đó đã đặt cơ sở cho cách mạng nước ta bước vào một thời kỳ phát triển mới - thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá nhằm xây dựng nước Việt Nam dân chủ giàu mạnh, phục vụ ngày càng tốt hơn đời sống vật chất và tính thần của nhân

đân lao động

Sự phát triển của dân chủ XHCN ở nước ta hiện nay diễn ra trong những điều kiện thuận lợi và khó khăn phức tạp của tình hình kinh tế - xã hội trong nước và quan hệ quốc tế như sau:

- Những điều kiện thuận loi trong noc va quốc tế:

+ Mỗi công dân với tư cách là một thực thể Kinh tế đã từng bước

được xác lập Họ được giải phóng khỏi những ràng buộc bất hợp lý của quan hệ sản xuất lỗi thời; tiểm năng to lớn của mỗi công dân cũng như cộng đồng từng bước được giải phóng Sự giải phóng về kinh tế là tiền dé vat chất để giải phóng con người khỏi sự ràng buộc của những thiết chế chính trị quan liêu Chẳng những vậy, họ trở thành những chủ thể tích cực trong cuộc đấu tranh khắc phục bệnh quan liêu của hệ thống chính trị nhằm khăng định vị trí đích thực của mình: chủ thể chân chính của lịch sứ

+ Sự xã hội hoá chính trị với tư cách ta kêt quả tác dệng của những nguyên lý của chủ nghĩa Mắc - Lên, tư tưởng Hồ Chí Minh trên con

đường xây dựng CNXH và sự đảm bảo tính độc lập tự chủ, sáng tạo trong

công việc hoạch định và tổ chức thực hiện các quyết sách chính trị Bảo

đảm sự ổn định chính trị, phục vụ mục tiêu nhiệm vụ đổi mới xã hội, thúc

đẩy sự phát triển đất nước - tất cả những cái đó đã đem lại lợi ích thiết thực

về vật chất và văn hoá - tỉnh thần cũng như quyền làm chủ cho nhân dân

+ Nền dan chi XHCN ở nước ta đặt dưới sự lãnh đạo toàn diện và tuyệt đối của Đảng Cộng sản Việt Nam Từ ngày thành lập đến nay, Dang luôn trung thành với chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng được tôi luyện và thử thách qua các thời kỳ cách mạng, đã đưa dân tộc vượi qua mọi hiểm nguy, giành lấy mọi thắng lợi trong mọi bước ngoặt của lịch

sử dân tộc

+ Uy tin và vị trí của nước ta trên trường quốc tế không ngừng được

nâng cao Đặc biệt là sau khi Mỹ bình thường hoá quan hệ với ta và chúng

ta trở thành thành viên chính thức của khối ACEEAN Như vậy, chúng ta đã phá thế bị bao vây cô lập, tham gia tích cực vào đời sông của cộng đồng quốc tế Vì vậy, bạn bè trên thế giới ngày càng hiểu ta, giúp đỡ ta nhiều hơn trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Đó là những yếu tố thuận lợi cho việc xây dựng nẻn dân chủ XHCN ở nước ta

- Những điều kiện khó khăn trong nước và quốc tẻ

+ Sự phát triển dân chủ XHCN tuong, điều kiện hệ thống chính trị gặp phải mâu thuẫn giữa yêu cầu thực hiện đân chủ XHCN và trình độ thấp kém

về văn hoá dân chủ và năng lực thực hiện những chuẩn mực dân chủ của

ban thân đội ngũ cán bộ thuộc hệ thống chính trị là một lực cần to lớn đối

với việc mở rộng dân chủ Đó là những nguyên nhân dẫn đến tình trạng dùng uy quyền của người lãnh đạo buộc mọi người phải chấp hành để thay thế cho những cuộc thảo luận dân chủ cởi mở, tôn trọnz lắng nghe ý kiến của cấp dưới và của quần chúng nhân đâu

+ Những biến đối về cơ cấu nên kinh tế và cơ cấu thành phần kinh tế cũng làm cho những yếu tố tự phát tư bản chủ nghĩa trong nên kinh tế nhiều

thành phần gia tăng, từ đó gây ra những biến đối trong cơ cấu dân cư vÀ cơ cấu giai cấp - xã hội Tất cả cái đó đã in dấu ấn của nó vào trong hệ thông chính tri Do đó, việc đảm bảo tính XHCN của nền dân chủ chắc chăn sẽ không đơn giản

+ Sự phát triển dân chủ XHCN ở nước ta trong điều kiện chiến lược diễn biến hoà bình đang được chủ nghĩa đế quốc ráo riết thực hiện bằng những phương thức, thủ đoạn mới, tính vị hơn, khoa học hơn Mặt khác, việc đa dạng hoá các thành phần kinh tế, khuyến khích tư ban nước ngoài đầu tư vào trong nước dưới nhiều hình thức khác nhau - bên cạnh mặt tích cực về cơ bản - cũng tạo ra cơ sở xã hội và điều kiện để chủ nghĩa đế quốc đưa chiến lược diễn biến hoà bình vào ngay trong lòng đất nước ta

Việc bình thường hoá quan hệ giữa Hoa Kỳ với Việt Nam sau tuyên

bố của tổng thống Mỹ Bin CLm - Ton ngay 11-7-1995 dang dua hai nước sang một bước phát triển mới Nhưng Mỹ vẫn chưa từ bỏ âm mưu muốn xoá

bỏ chế độ chính trị hiện nay ở Việt Nam Do đó, Bin CLin-Ton đã không còn úp mở gì khi tuyên bố: ” 8ởng việc giúp đưa Việt Nam hoà nhập

cộng đồng các đán tộc, việc bình thường hoá còn phục vH lợi ích của chúng

ta trong Việc phản đâu cho một nước Việt Nant từ do, .” và ” Tôi tin

rang việc bình thường hoá và tăng cường các chộc tiếp xúc giữa người Mỹ

va người Việt Nam sẽ thúc đây sự nghiệp tự do ở Viết Nam nhữ đã từng

diễn ra ở Lông Ấn Liên Xô trước đây.” (1) Rõ tàng là để xoá bỏ chế

độ chính trị hiện nay ở Việt Nam, Mỹ dang âm mưu cuốn hút Việt Nam vào mặt trận kinh tế tư bản chủ nghĩa, để từ đó chế độ XHCN sẽ mai một, tàn lụi và dân dân chấm dứt!

Âm mưu cuốn hút Việt Nam vào mặt trận cai cach tu do, dan cha, nhân quyền theo kiểu phương Tây, kích động mọi người chối bỏ chế độ dân chủ của ta hiện nay là nguy cơ lớn nhất, nguy hiểm nhất và là tác động xấu nhất trong việc giữ vững sự định hướng XHCN và thực hiện quyền dân chủ của nhân dân ta hiện nay Hơn nữa, việc chống CNXH của giai cấp tư sản

ngày càng tỉnh vi, uyển chuyển và có hiệu quả nhờ sự khoa học hoá công nghệ cai trị của giai cấp tự sản độc quyền Đồng thời, sự tăng trưởng kinh tế

và việc giải quyết có hiệu quả một số vấn đề xã hội, đã làm dịu bớt phân nào một số mâu thuẫn vốn mang bản chất đối kháng trong chủ nghĩa tư bản hiện đại Từ đó, giai cấp tư sản đã vội vàng kêu lên là chủ nghĩa tư bản

"đân chủ hơn”, "bình đẳng hơn" chủ nghĩa xã hột

b Những xu hướng phái triển dân chủ XHCN ở nước ta hiện

nay

Một xã hội dân chủ, văn mình là một xã hội luôn giữ được sự cân

bằng, hài hoà và ổn định trong sự phát triển Nền dân chủ XHCN của nước

ta hiện nay đang được phát triển trong sự ổn định của hệ thống chính trị Do

yêu cầu của việc xây dựng và củng cố bộ máy quyền lực Nhà nước, nên dân chủ luôn cùng phát triển với sự phát triển của các bộ máy quyền lực ấy

Hơn nữa, trong điều kiện mở rộng giao lưu văn hoá với các dân tộc trên thế

giới, nền dân chủ XHCN ở nước fa đang được phát triển trên phững bac thang giá trị chân chính của nền văn hoá nhân loại

Mặt khác, cơ chế của nền dân chủ XHCN ở nước ta hiện này chưa

hình thành một cách hoàn chỉnh; trình độ nhận thúc về vân hoá dân chủ của

nhân dân ta còn thấp, việc giáo dục dân chủ cho nhân đân làm chưa được là bao; tệ quan liêu bè phát, xa rời quần chúng cùng với nạn tham những trong

tô chức Đảng và bộ máy Nhà nước dang cản trở, gây nên những tác động xấu cho việc việc thực hiện quyền dân chú của nhân dân ta hiện nay Vì vậy, sự phát triển của dân chủ XHCN phụ thuộc vào tính thần đân chủ của các cơ quan quyền lực của hệ thống chính trị: phụ thuộc vào sự trong sạch, liêm khiết của các cơ quan điều hành của Nhà nước từ Trung ương đến địa phương

Dan chu XHCN phát triển đến đâu và phát triển như thê nào là tuỳ thuộc vào việc xây dựng những giá trị, những chuẩn mực đạo đức văn hoá

của xã hội mới trên cơ sở giữ vững và kế thừa mọi tính hoa trong truyền thống đạo đức, văn hoá tốt đẹp của dân tộc; tuỳ thuộc vào trình độ dân trí và trình độ nhận thức về văn hoá dân chủ của nhân dân Do vậy, xu hướng phát triển dân chủ XHCN ở nước (ta hiện nay là (ữ một xã hội còn mang HẠn§ dấu vết của vã hội thân dân phong kiến cũ, kế tiếp là của xã hột thuộc địa nửa phong kiến với nhiều bệnh tật của tệ quan liệu, mất dân chủ sang mội

xa hội công dân XHCN

Xuất phát từ tình hình đó, nền dân chủ XHCN ở nước ta hiện này cũng đang phát triển theo xu hướng là: cùng với việc hoàn thiện các yếu tố của hệ thống chính trị làm cho chứng trở thành những tổ chức hoạt động

của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, nhân đứn về ngày càng có điều kiện tham gia vào các lĩnh vực chính Ðị - xã hội Họ có quyền thể hiện

quan điểm, thái độ, ý kiến và nguyện vọng của mình thông qua các hình thức dân chủ Nhân dân thật sự có đầy đủ mọi quyền tự do lựa chọn những đại biều xứng đắng của mình vào các cơ quan đân cử

Xu hướng dân chủ đó chỉ được phát triển trong một Nhà nước của dan, do dan và vì đân;các quyết định, chính sách, các giải pháp kinh tế - xã hội phải phù hợp với ý chí và nguyện vọng của nhân dân Chính vì vây, dân chủ XHCN ở nước ta đang phát triển theo xu hướng giữ uững sự ổn định

chính trị, bảo điểm vat trò lãnh đạo của Đăng Cộng xán Việt Nam, và nhân

dân lao động vươn lên vị trí thật sự là chủ thể của quá trình đối mới của sự

nghiệp vậy chứiu XHCN nói chung

Sự tồn tại của Nhà nước pháp quyền là điều kiện bảo đảm cho công dân một hệ thống các quyển tự do đân chủ rộng rãi tiên các mặt kính tế, chính trị, văn hoá, xã hội Do đó, nên đân chủ ở nước ta phát triển theo xu hướng xdy dung và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN, bao dam

quyền tu do, dan chủ và nghĩa vụ của nhân dân trong mọi lĩnh Wie CHU NG

hột, bảo đảm đất nước phát triển theo một chế độ kimh tế- chính bị - vã hỏi XHICN

Nhưng nhân dân ta vốn có truyền thống muốn duy trì ảnh hưởng của

mình đối với Nhà nước Do vậy, xu hướng phát triển của dan chu XHCN 6

nước ta gắn liền và phân ánh một tương quan lực lượng giai cấp mà nơi thể hiện sự tương quan đó là Nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân và

vì đân

Nền đân chủ ở nước ta hiện nay đang có xu hướng vươn tới sự hoàn

thiện chế độ dân chủ trên hai mặt: dân chủ trực tiếp và đân chủ đại diện Mặt thứ nhất là để cho nhân dân tự do tham gia bàn bạc và quyết định mọi công việc của cộng đồng Mặt thứ hai lại thể hiện tínhchất hợp lý, khả năng thực thi cao, bảo đảm sự sáng suốt trong việc quyết định những vấn đề quan trọng của đời sống cộng đồng

Xu hướng phát triển của dân chủ XHCN ở nước ta hiện nay không phải là để đi đến sự phân chia mọi quyền lực trong xã hội, mà là để (hống nhất mọi quyền lực cua nhan dan bằng cơ quan đại điện Cơ quan đại điện

cao nhất của nhân dân (Quốc hội) được nhân dân uý thác quyền lực, do đó

có vị trí toàn quyền đối với các cơ quan Nhà nước khác và đại diện tối cao của xã hội Các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp được coi là ba bộ phận của một quyền lực thống nhất thuộc về Quốc hội Vì vậy, "chứng ta không thể quan niềm một nên đân chủ, da là một nén dán chỉ vô sởn, mà lại không có cơ quan đạt điện.” (39/57)

Như vậy dân chủ XHCN là một giá trị xã hội, là thành quả của cuộc cách mạng XHCN, là kết quả tổng hợp của sự phát triển các yếu tố chính trị - giai cấp, kinh tế, văn hoá - giáo dục, khoa học - kỹ thuật, là tiêu

chuẩn để xác định, đánh giá trình độ văn minh của một đất nước một xã

hội Mặt khác, dân chủ XHCN thể hiện giá trị xã hội của nó trong việc thúc đấy tiến bộ lịch sử Mỗi bước phát triển của dân chủ XHCN sẽ dẫn đến khả nang giải phóng con người, nâng cao vị trí của con người với tự cách là chủ nhân của lịch sử, thúc đẩy và đào luyện các phẩm chất làm chủ, tạo điều kiện để nhân dân lao động trở (hành người chủ thật sự của xã hội mới.

4 Vai trò của Nhà nước trong việc thực hiện quyên dân chủ cửa

nhân dân để xây dựng một xã hội nhân dạo, cong bang Val

binh dang

Trong hệ thống chính trị XHCN, Nhà nước có vai trò quyết định trực tiếp việc thể chế hoá các quyền dân chủ của nhân dân Đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, tuân thủ đường lối chính trị của Đảng, Nhà nước sẽ luôn giữ vững được bản chất giai cấp của mình Hoạt động của Nhà nước trong việc lập pháp, bảo vệ pháp luật, giữ vững ky cương xã hội là một khâu quan trọng trong cơ chế thực hiện quyền dân chủ của nhân dân Nhà nước trong

cơ chế thực hiện dân chủ của nhân dân phải là Nhà nước pháp quyền Nhà nước pháp quyền XHCN: trước hết phải bảo đảm tính tối cao của pháp luật trong xã hội Trong xã hội có thể có pháp luật mà không có dân chủ, nhưng chúng ta không thể hình dung nổi một nền dân chủ lại không được bảo đảm bằng pháp luật Do đó, pháp luật thể chế hoá các nội dung dân chủ, làm cho

dân chủ thông qua pháp luật mà đi vào cuộc sống Pháp luật là cơ sở để

phát huy quyền đân chủ của nhân dân, là nhân tố bảo đâm quyền tự do của

cá nhân và của cả cộng đồng

Để làm được điều đó, trong tình hình hiện nay phải tiến hành cải cách bộ máy Nhà nước theo tinh than của Hội nehị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khoá VINH: "Tiếp tục tính giảm và đổi mớt bộ máy Nhà nước, bảo dam quyền lợi thông nhất, phán công rõ và phát huy liệu lực của cả ba quyên: lập pháp, hành pháp, tư pháp Làm việc theo nguyên tắc tập trung dan chu" (48/58) D6 la phương hướng đúng đấn, phù hợp để xây dựng một

cơ chế thực hiện quyền dân chủ của nhân dân trên các mat sau:

Trước hết, Nhà nước phải thúc đấy sản xuất Kinh doanh, bảo vệ quyền sở hữu, bảo vệ quyền tự do trên lĩnh vực kinh tế, dân sự, sau đó là các quyền an ninh chính trị và tự do cá nhân khác Đó cũng là cơ sở các quyền tự do của tập thể, xã hội, trong đó vai trò của Nhà nước - pháp luật là thước đo của tự do, nhân đạo, công bằng và bình đẳng Chỉ có thể có được

sự công bằng, bình đăng về quyển lợt trước hết là quyền lợi kinh tế

-khi có một Nhà nước pháp quyền Vì vậy, vai trò của Nhà nước pháp quyên XHCN là bảo vệ quyền con người và quyền công dân trong tất cả các mật khác nhau của đời sống xã hội Đó là những quyền thiêng liêng, bất khả xâm phạm

Thứ hai, con người là mục tiêu và giá trị cao nhất của CNXH Do đó, vai trò của Nhà nước XHCN là bảo đảm cho công dân sự an toàn pháp lý, được hưởng các quyền và tự do cơ bản, bảo hộ họ trong trường hợp các quyền và tự do cơ bản đó bị vi phạm kể cả từ phía các cơ quan Nhà nước và những người có chức vụ Xây dựng một xã hội đồng trách nhiệm giữa công dân và Nhà nước, công dân có trách nhiệm với Nhà nước như thê nào thì

Nhà nước cũng có trách nhiệm với công dân như vậy, tạo ra một cơ chê

thực sự dân chủ trong toàn bộ xã hội

Thư ba, trong Nhà nước XHCN, quyền dân chủ của nhân dân sẽ đem lại một chất lượng mới trong quan hệ giữa người với người - những quan hệ mang bản chất nhân đạo sâu sắc, góp phần hình thành nhân cách mới dưới CNXH Ở đây, vai trò của Nhà nước là tạo mọi điều kiện cho sự phát triển

cá nhân của con người, bảo đầm sự phát triển tự do va day đủ các mặt xã hội của con người, xử lý đúng các mối quan hệ giữa các cá nhân với nhau,

cá nhân với tập thể, với Nhà nước theo tĩnh thần dân chủ, nhân đạo, công

bằng và bình đẳng Tất cả những nội dung ấy phải được thể hiện rõ ràng, đầy đủ trong pháp luật vàpháp chế của Nhà nước

Thứ tư, bằng việc xây dựng và hoàn thiện các hệ thống chuẩn mực xã hội, mà cốt lối là hệ thống quy phạm pháp lý, Nhà nước XHCN bảo đảm luật hoá các quyền dân chủ của nhân dân Bởi vì, trong công cuộc đổi mới

hiện nay, nhiều chuẩn mực xã hội cũ đang bị “ưng lay”, “Xưỡng cap", gay

nên nhiều phức tạp cho quản lý xã hội, kể cả cho hệ thống pháp luật Vì vậy, cần phải đổi mới pháp luật; mở rộng quy định quyền và nghĩa vụ của công dân theo tỉnh thân công bảng và bình đẳng Hệ thống pháp luật mới ấy

là những chuẩn mực xã hội mới, bảo đảm phát huy tính chủ động sáng tạo

của từng người, của mọi cấp, từ đó tạo ra bầu không khí dân chủ, tạo điều kiện

thuận lợi để ngăn chặn hiện tượng bè phái, độc đoán, chuyên quyền, chống khuynh hướng tt đo vô chính phủ và thủ đoạn mị đân lợi dụng ngọn cờ dân chủ để gây rối hoặc mưu lợi cho cá nhân

Thứ năm, trong suốt thời kỳ quá độ lên CNXH vai trò của Nhà nước

+

được thể hiện trong việc phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, vận dụng cơ chế thị trường để xây dựng thành công CNXH, không đề đất nước đi vào con đường tư bản chủ nghĩa Bảng cách đó,Nhà nước tạo ra cơ

sở vât chất cho việc thực hiện quyền dân chủ của nhân dan

I TINH HINH TO CHUC VA HOAT DONG CUA NHÀ NƯỚC NHẰM THỰC

HIỆN QUYỀN DÂN CHU CUA NHAN DAN Ở NUỚC TA NHỮNG NĂM

Hệ thống hành chính đang dược đổi mới từng bước cả trong thể chế

và cơ cấu tỏ chức, chuyển đần sang phương, thức quản lý xã hội chủ yếu bang pháp luật, phân biệt chức năng quản lý vĩ mô của Nhà nước với quyền

tự do Kinh doanh của các đơn vị kimh tế Số đông cán bộ, công chức trung thành, tận tuy, năng động trong công cuộc đổi mới, từ đó đã tạo nên một bầu không khí dân chủ và bình đẳng trong xã hội

Tuy nhiên, trong quá trình trưởng thành và đối mới đã xuất hiện thêm nhiều vấn đề mới và làm bộc lộ rõ hơn những mát yếu kém của bộ máy Nhà nước nói chung , của nên hành chính nói riêng Điều đó biểu hiện ở chỗ:

Một là, bệnh quan liêu còn phổ biến và nghiêm trọng Tuy gần đây

có một số tiến bộ, nhưng nhìn chung, các cơ quan hành chính ở Trung ương cũng như các cấp địa phương còn nhiều biểu hiện thiếu trách nhiệm, xa thực

tế, cửa quyền, thiếu dân chủ và ý thức phục vụ, kể cả đối với dân và các

doanh nghiệp cũng như đối với cấp dưới và cơ sở

Nhiều thông tin cần thiết không được công bố, phô biến, hướng dân

đầy đủ để dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiềm tra Tổ chức bộ máy công

kềnh, bất hợp lý và phương thức điều hành chậm đôi mới

Hai là, tình trạng phân tán, thiếu kỷ luật, ký cương không chi o dia phương mà cả ở bộ máy Trung ương; khiên cho sự chỉ đạo, điều hành không thông suốt, kém hiệu lực; pháp luật và trật tự, kỷ cương xã hội bị vị phạm nặng nề Không ít chủ trương, chính sách bị vận dụng tuỳ tiện, thậm

chí bị vô hiệu hoá mà không quy được trách nhiệm thuộc về ai? Những biểu

hiện ấy không chỉ do chủ nghĩa cá nhân và ý thức ký luật kém, nó còn do

những bất hợp lý của thể chê và tổ chức hành chính

Ba là, nạn buôn lậu và tham những lan tràn, vừa tỉnh vĩ, vừa trắng

trợn Một bộ phận không nhỏ cán bộ, công chức thoát hoá, biến chất, lợi dụng quyền thé dé duc khoét tài sản công ,đòi và nhận hối lộ móc nối với

kẻ xấu để làm giàu phi pháp Tệ lãng phí, xa hoa bằng tiền của công rất nghiêm trọng

Bon la, tổ chức bộ máy hành chính cổng kênh, nặng nề, chồng chéo, kém chất lượng, chậm được đổi mới trong khí cơ chế quản lý đã thay đổi Chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, các môi quan hệ chưa được xác định rành mạch và hợp lý khiến cho bộ máy vận hành không thông suốt, kém năng động, thiếu phối hợp, thường có tình trạng công việc chồng chéo cản

trở lẫn nhau

Năm: là, đội ngũ cán bộ công chức hành chính tuy có tiến bộ, nhưng nhìn chung chưa ngang tầm nhiệm vụ; quy chế công chức còn nhiều điểm lạc hậu, lôi thời; chế độ tiền lương mới đã được cải tiến một bước nhưng

chưa bảo đảm mức sống và chưa khuyến khích được tài nãng của mọi người Hệ thống giáo dục - đào tạo cán bộ công chức tuy đã được coi trọng hơn trước, nhưng vẫn còn bất cập cả về quy mô và chất lượng

Năm khuyết tật trên mang tính phố biến và kéo dài, thậm chí có

những mặt ngày càng nghiêm trọng hơn, làm cho hệ thống hãnh chính kém hiệu lực và hiệu quả Tình hình đó đang là trở lực của tiến trình đổi mới và phát triển đất nước theo định hướng XHCN

2 Những trở ngại từ phía Nhà nước trong việc (hực hiện quyền

dan chu cua nhan dan ta hién nay

Trong quá trình xoá bỏ chế độ tập trung quan liêu bao cấp, thì xu hướng dân chủ xuất hiện như một tất yếu khách quan Nhưng do nhiều nguyên nhân, có nơi đã dẫn phong trào quần chúng tới một cực đoan khác -

vô chính phủ, muốn thoát khói mọi ràng buộc của pháp luật, do đó khó tránh khỏi nguy cơ phủ định những thành tựu đân chủ, cản trở việc thực hiện quyền dân chủ của nhân dân Khuynh hướng đòi hỏi dân chủ cực đoan, muốn thực hiện dân chủ mà không gắn liền với kỷ cương, kỷ luật hoặc không xuất phát từ tình hình chính tri - xã hội của đất nước thì quyền dân

chủ cũng không thể thực hiện được Vì vậy "dân chủ khôug thể có được nêu

thiếu tập trung, thiếu ký cương, kỷ luật, thiếu trách nhiệm công dân Dán

chủ phái đi đổi với pháp chế” (47/125)

Mặt khác, đất nước ta đã chịu ảnh hưởng lâu đời của chế độ phong kiến, nay đi vào CHXH trong tình trạng nhân đân còn rất "nà luật" Đó là

cơ sở xã hội của sự quân lý tuỳ tiện của một số cơ quan Nhà nước, các cơ quan ấy có lúc tuỳ tiện đặt ra chế độ này hay chế độ khác Những hiện tượng bắt người, khám nhà tuỳ tiện, độc đoán lộng quyền đã vi phạm quyền làm chủ của nhân dân, phá vỡ kỷ cương, pháp luật của Nhà nước bởi chính một số cơ quan Nhà nước

Hiện nay chúng ta vân chưa giải quyết đúng mối quan hệ giữa dân chủ và pháp chế, chưa hiểu đúng dân chủ là vì con người và pháp chế cũng

là nhằm bảo vệ tự do, nhân phẩm con người Vì vậy trong thực tế, Nhà nước khi thì tập trung quan liêu, khi thì buông lỏng kỷ cương và pháp luật; có khi thiếu cả dân chủ lẫn pháp chế, gây nên tình trạng lôn xôn trong xã hội

Cũng xuất phát từ quan niệm không đúng về mở rộng dán chủ, về việc phải tôn trọng nhân quyền, trong đó có các quyền tự đo kinh doanh, nên đã xem nhẹ và nhiều nơi, nhiều lúc buông lỏng sự quản lý của Nhà nước, từ đó dẫn đến những vi phạm pháp luật mà vẫn không dám tiến hành kiểm tra, kiểm soát Tình hình đó đã dẫn đến tình trạng lộn xôn, vô tổ chức, Nhà nước muốn làm gì thì làm, bất luận có được phép hay không, vượt ra khỏi những giới hạn của pháp luật quy định Vì vậy gây căn trở cho việc thực hiện quyền dân chủ của nhân dân trong cơ chế của nên dân chủ

MHCN

Bản thân pháp luật của Nhà nước đang còn có nhiều sơ hở, dễ lợi dụng vi phạm Sự sơ hở này được biểu hiện dưới đang như: thiếu pháp luật

về nhiều lĩnh vực, các quy định pháp luật thiếu đồng bộ, thiếu nhất quấn

Do đó trong một số lĩnh vực , chủ thể muốn hành động như thế nào cũng được, dẫn đến lộn xôn Mặt khác, nhiều quy định của pháp luật thiếu tính

cụ thể, nhiều khi chỉ nêu vấn đề mà khêng quy định cách thức giải quyết

vấn đề đó; rút cục người ta tự do lựa chọn cách thức xử sự riêng của mình,

ké ca những xử sự vĩ phạm đến lợi ích và quyền tự do dân chủ của người

khác

Tính khả thị của một sô văn bản pháp luật còn yêu nên pháp luật đã không đi vào được cuộc sống Nhiều quy định của pháp luật được xây dựng trên mong muốn chủ quan, duy ý chí, tuy là với mục đích tốt đẹp nhưng không có tiên đề để thực hiện Thái độ qua loa khóng nghiêm túc của những người giám sát thị hành luật của các cơ quan hành pháp gây ảnh hưởng tiêu cực làm triệt tiêu giá trị của pháp luật trong cuộc sống, dẫn đến

quyền dân chủ của nhân đân không được thực hiện

Bên cạnh đó, chế độ trách nhiệm pháp lý của mỗi công chức trong quản lý Nhà nước (như chức năng, quyền hạn, nghĩa vụ về việc sử dụn Oo

a

quyền hạn của mình để thực hiện chức nãng và nghĩa vụ đó) chưa được quy định rõ ràng, chặt chẽ Vì vậy, họ không phát huy được quyển dân chủ của nhân dân, không truy cứu được trách nhiệm đối với những thiệt hại do họ gây ra không chỉ đối với công dân, mà cả cho cơ quan, tố chức

PHƯƠNG II NỘI DUNB VÀ PHƯƠNG HƯỚNG TIEP TỤC XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHAP QUYEN DE PHAT HUY QUYEN DAN CHU CUA NHAN Dar

TRONG THO KY B01 MOI O NUGE TA

| NOI DUNG XAY DUNG NHA NUGC PHAP QUYEN ViéT NAM CUA DAN,

DO DÂN, VÌ DÂN

1 Bao dam moi lợi ích và quyền hành đều thuộc về nhân dân

Để bảo đâm mọi lợi ích và quyền hành đều thuộc về nhân dân, nhất thiết phải giải quyết những vấn đề kinh tế - xã hội, phát triển sự nghiệp giáo dục, văn hoá, y tế Tất cả các yếu tố đó phải tiến hành đông thời, những phải ưu tiên cho những vấn đề kinh tế, chăm lo tốt hơn đên cuộc sông hạnh phúc và mọi nhu cầu phong phú, đa dạng của con người Tất ca những cát

đó phải dựa trên cơ sở của sự phát triển kinh tế, nhất là khi đất nước còn nghèo như hiện nay Bởi vậy, nếu thoát ly sự tăng trưởng kinh tế, đặt ra những yêu cầu quá cao đối với các lĩnh vực văn hoá - xã hội là không thực

tế Nhưng, cũng sẽ là sai làm, nêu chí coi trọng phát triển kinh tế, lợi ích kinh tế mà không quan tâm đến những lợi ích về văn hoá - xã hội của nhân dân Thực tiễn những năm qua cho thấy nêu không chú trọng xây dựng và phát triển giáo dục, văn hoá, y tế, phúc lợi công cộng, để cho những miật này yếu kém và xuống cấp thì chẳng những ảnh hướng xấu tới việc chăm lo bồi dưỡng, phát huy nhân tố con người, mà còn kìm hấu nguồn lực thúc day kinh tế phát triển

Nhân dân là người sáng tạo ra lịch sử, cho nên nhân đâu là nguồn sốc của quyền lực Trong xã hội XHCN, quyền lực của Mhà nước được bái

nguồn từ nhân đân, của nhân đân, do nhân dân và vì nhân cân, Vì vậy,

trong công cuộc đổi mới Nhà nước hiện nay phải ra sức phát triển và không ngừng hoàn thiện chế độ đạt diện, làm cho nó thực sự thể hiện bản chất nhân dân của Nhà nước ta Mệt Nhà nước như vậy mới bảo đảm được

quyền con người - sống trong trong hoà bình, độc lập, tự do; được quyền

làm chủ đất nước, làm chủ xã hội và làm chủ bản thân mình; được quyền có cuộc sống ấm no, bình đẳng và hạnh phúc Tôn trọng quyển của mỗi con người (bao gồm quyền bình đẳng của công dân trước pháp luật, bình đẳng dân tộc, bình đẳng nam, nữ, tự do tín ngưỡng và không tín ngưỡng cũng như các quyền tự do, dân chủ khác) phải gắn với nghĩa vụ và trách nhiệm của mỗi người (rước đất nước và xã hội

Muốn đảm bảo mọi lợi ích và quyền hành đều thuộc về nhân dân, phải kiên quyết đấu tranh chống lại những hiện tượng, ví phạm pháp luật mà

nổi bật là tham những và buôn lâu, xâm phạm các quyền tự do, dân chủ

công dân; làm hàng giả, trốn - gian lận thuế, gây tốn thất lớn cho Nhà nước và nhàn dân Đó chính là tâm tư, nguyện vọng và cũng là đòi hỏi của nhân dân đối với Nhà nước, thông qua Nhà nước

Việc của đất nước là việc của nhân dân Vì vậy, cần phải tập hợp Lrộng rãi mọi lực lượng quần chúng nhân dân, phát huy đầy đủ khả năng và trí tuệ của toàn dân để cùng lo việc nước Hơn nữa, mọi quyền hành chỉ thuộc về nhân dân, khi có một cơ chế thích hợp để nhân dân có thể trực tiếp giám sát các hoạt động của Quốc hội và đại biểu Quốc hỏi, của Hội đồng nhân dân và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp, cũng như giám sát mọi hoạt động của các cơ quan Nhà nước và viên chức Nhà nước Phải có cơ chế thích hợp để cử trì có thể bày tỏ sự tín nhiệm hay bất tín nhiệm của mình đối với đại biểu Quốc hội và đai biểu Hội đồng nhân dân mà mình đã bầu

ra, tạo điều kiện để các đại biểu gắn bó hơn với cử trí, để cao ý thức trách nhiệm của người đại điện cho dân, phải luôn xứng đáng với sự tín nhiệm của đân Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: "Nước fœ là mot nuoc dan chủ, bao nhiều lợi ich la vi dan, bao nhiéu quyén hạn đêu là của dân, chính gHyền t.vd dến Chính phú Trung wong déu do dan cit ra" (13/299),

Muốn bảo đảm mọi lợi ích và quyền hành đều thuộc về nhân dân, phải chiến thắng được nghèo nàn và lạc hậu, phát triển kinh tế, văn hoá, cải

thiện đời sống nhân dân, xây dựng và từng bước hoàn thiện nên dân chủ làm cho đân giàu, nước mạnh và bảo vệ vững chắc độc lập , chủ quyền và

toàn vẹn lãnh thổ quốc gia

2 Giải quyết mối quan hệ công dân - Nhà nước là mối quan hệ chính trị cơ bản để xây đựng Nhà nước của dân, do dân và vì dân

Cơ sở để giải quyết mối quan hệ công dân - Nhà nước trong Nhà nước pháp quyền XHCN là vấn đề quyền và nghĩa vụ của tất cá mọi người được pháp luật ghi nhận và bảo vệ Trong đó, Nhà nước pháp quyền có nghĩa vụ tôn trọng giá trị cao nhất là con người; Nhà nước đề ra pháp luật, đồng thời phải tuân thủ pháp luật và bảo đâm cho công dân được chống lại chính sự tuỳ tiện của Nhà nước Điều đó có nghĩa là "Nhà nước phải tạo ra

cho công đân sự bảo điểm rằng người ta không DĨ đòi hỏi cát ngoài hoặc trên những điều kiện quy định trong Hiện pháp và pháp luật" (29/13) Mặt

khác, con người là mục tiêu và giá trị cao nhat Do do, Nha nước phải đâm bao cho công dân sự an toàn pháp lý, được hưởng các quyền và tự do cơ bản

va bao hộ họ trong trường hợp các quyền và tự do cơ bản đó bị vị phạm, kể

cả từ phía các cơ quan Nhà nước và những người có chức vụ Chính vì vậy, mot mat, Nha nude đề ra pháp luật; mặt khác, chính Nhà nước, các cơ quan Nhà nước, những người có chức vụ đều có nghĩa vụ bất buộc phải tuân thủ triệt để pháp luật, không có một tổ chức Nhà nước hoặc công chức nào được đát mình đứng ngoài pháp luật, dứng trên pháp luật Mọi người và mọi tổ chức hợp pháp đều bình đẳng trước pháp luật Cùng với nguyên lắc này, Nhà nước ta tiến tới thực hiện nguyên tắc công đân có thể làm tất cả những

sì pháp luật không cấm, tất nhiên phải trong Khuôn Khổ của nên đạo đức SHCN va ton trọng lợi ích của xã hội và của người khác Nguyên tác này bao đâm một mặt chống lại biểu hiện lộng quyền, lạm quyền và mặt khác,

chống những hành vị tự do, vô chính phủ

Giải quyết mối quan hệ công dân - Nhà nước là xây dựng chế độ trách nhiệm qua lại giữa Nhà nước và công dân (cá nhân), tức là giữa mội bên là người đại diện quyền lực Nhà nước và một bên vừa là chủ thể, vừa là khách thể của quyền lực Nhà nước Ở đây, Nhà nước xác định cho mình, cho các cơ quan Nhà nước và những người có chức vụ trách nhiệm pháp lý

rõ ràng về các hành vi của họ Công dân được bảo đảm quyền và khả năng bắt buộc cơ quan Nhà nước và những người có chức vụ phải chấp hành pháp

luật, thực thị trách nhiệm của mình đối với họ

Muốn giải quyết mối quan hệ giữa công dân và Nhà nước, Nhà nước phải đặt mục tiêu của mình là phục vụ lợi ích chính đáng của dân Hơn nữa, việc của đất nước là việc của dân, cho nên muốn làm tốt việc của đất nước thì phải tập hợp rộng rãi, phát huy đầy dủ khả năng và trí tuệ của toàn đân

để cùng lo việc nước Đồng thời, phải xây dựng một cơ chế để nhân đân kiểm soát có hiệu quả đối với các cơ quan Nhà nước, đề nhân dân có thé trực tiếp giấm sát các hoạt động của các cơ quan Nhà nước và nhân viên Nhà nước Liên quan tới vấn đề này, phải từng bước hoàn thiện chế độ dân chủ đại diện, nhưng cần hết sức coi trọng việc phái huy quyền dân chủ trực tiếp của nhân dan, tạo thành thói quen tốt trong sinh heat xã hội

Nhà nước của ta là Nhà nước của dân, do dân bầu ra Do đó, một mặt, mọi chủ trương của Nhà nước đều phải được công bố rộng rãi để lấy ý kiến đóng gói trực tiếp của các tầng lớp nhân dân, để nhân dân ủng hộ, giúp đỡ, phê bình, xây dựng; mặt khác, một khi Nhà nước Riông còn vì dân, nghĩa là nó không đáp ứng dược lợi ích và nguyện vọng của nhân dân thì nhân dân có quyền bày tỏ sự bất tín nhiệm đối với nó Đó là cơ sở để

Bác Hồ nói rằng: "Néu Chính phủ làm hại dân thì dân có quyển đuổi

Chính phứ" (12/36)

Trong các chế độ cũ, Nhà nước là bộ máy của giai cấp bóc lội dùng

đề thống trị và áp bức nhân dân; cho nên viên chức, quan lại tự xưng là cha

mẹ dân, đè đầu cưỡi cổ dân Trong chế độ dân chủ XHCN, người chủ Nhà nước là nhân dân; người cán bộ Nhà nước là do dân lựa chọn, được nhân dân uỷ quyền, là "công bóc”; làm cán bộ là "làm đẩy tớ cho nhân dân, chứ không phải là làm quan cách mạng" (14/654) Trong các cơ quan Nhà nước, cán bộ vừa là người lãnh đạo, vừa là người hướng dẫn của nhân dân

Do đó, "nếu không có nhân dân thì Chính phủ không đủ lực lượng Nếu

không có Chính phú, thì nhân dán không ai đân dường (12/35) Chính vì

vậy, trong Di chúc của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhắc nhở cán bộ, đảng viên phải làm thế nào để xứng đáng vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ của nhân dân Là người đầy tớ, cán bộ phái trung thành, tận

tuy, cần kiệm liêm chính, chí công vô tư, lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ,

Là người lãnh đạo thì phải có trí tuệ hơn người, mình mẫn, sáng suốt, nhìn xa trông rộng, gần gũi và trọng dụng những người hiển tài, đức đó Bởi vậy, người thay mặt và người đại điện cho dân phải là người có đức, có tài, phải vừa “hiểu” lại vừa "nưnh"

3 Xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam phải dựa trên truyền

thông, đặc điểm dân tộc, nhất là truyền thống chính trị của đất nước

Ngay từ khi Nhà nước Vốn Lang được hình thành và qua hầu hết các triều đại phong kiến trước đây, trong không ít trường hợp chính quyền Nhà nước đã đóng vai tro tô chức toàn thể dân tộc chống siặc ngoại xâm Khi

đó, Nhà nước đại diện cho quyền lợi cơ bản sống còn của cả dân tộc là độc lập, chủ quyền và toàn ven lãnh thổ của quốc gia Trong quan hệ với phong kiến Trung Hoa trước đây, Nhà nước ¿ï¡ V//7¿/ về hình thức thì mềm dẻo, khôn khéo, nhưng mục tiêu bảo vệ tính độc lập íự chủ của quốc gia thì hết sức kiên định

Trong hơn 10 thế kỷ Bắc thuộc, tổ chức bộ máy Nhà nước và chế độ quan chức của các triều đại nước ta tuy chịu ảnh hướng của Nho siáo và Phật giáo, nhưng chúng vẫn được cất biên cho phù hợp với đặc điểm chính trị - xã hội Việt Nam và chịu ảnh hướng của văn hoá bản địa từng tốn tại trước nó và cùng với nó Suốt cả 1Ô thế ký ấy, ông cha ta đã đấu tranh

chống Bắc thuộc, chống đồng hoá, giành độc lập dân tộc và giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc; đồng thời cũng biết tiếp thủ có chọn lọc những thành tựa chính trị - văn hoá của phong kiến phương Bắc để xây dựng Nhà nước độc lập, tự chủ theo hình thức Nhà nước Trung ương tập quyền Sự tiếp thu đó là một tất yếu lịch sử

Trong suốt thời kỳ bị thực dân Pháp thống trị, dân tộc Việt Nam đã kiên cường đấu tranh nhằm giành độc lập dân tộc Các phòng trào yêu nước vào những năm cuối của thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX( như phong trào Cần

Vương do các sĩ phu phong kiến yêu nước lãnh đạo nhằm tái dựng một Nhà

nước quân chủ an ninh, phong trào Đông Du của Phan Bội Châu nhằm xây dựng một chính thể như nước Nhật tư sản - quân chủ nghị viện; phong trào Đông kinh nghĩa thục của Phan Chu Trinh nhằm thiết lập một quốc gia độc lập theo mô hình của Pháp - cộng hoà đại nghị tư sản; phong trào của Việt Nam Quốc dân Đẳng theo sương của cách mạng Tân Hợi Trung Quốc .) đều nhằm giải phóng đân tộc và thiết lập Nhà nước theo mô hình dân chủ tư sản Mục tiêu của những phong trào đấu tranh trên đều không còn phù hợp với hoàn cảnh lịch sử đất nước nên bị thất bại Giữa lúc đó Nguyễn Ái Quốc

ra đi tìm đường cứu nước và đến với chủ nghĩa Mác - Lênin, tim ra con

đường đúng đắn để giải phóng đất nước, giành độc lập dân tộc và thiết lập Nhà nước kiểu mới ở Việt Nam Bằng thắng lợi vẻ vang của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, lịch sử dân tộc Việt Nam nói chung và lịch sử Nhà nước Việt Nam nói riêng bước sang trang mớt

Nhà nước dân chủ nhân dân ra đời từ cách mạng Tháng Tám năm

1945, được rèn luyện và trưởng thành qua cuộc cách mạng dân tộc - đân

chủ và cách mạng XHCN, qua những thử thách ác liệt của hai cuộc kháng

chiến cứu nước và trong đấu tranh xây dựng hoà bình Dưới sự lãnh đạo của

Đảng, Nhà nước ta đã có những đóng góp to lớn trong các quá trình cách mang, xứng đáng là công cụ đắc lực của nhân dân trong công cuộc đấu

tranh giành và bao vệ độc lập dân tộc, trong tô chức và xây dựng cuộc sông

mới, xã hội mới Đảng ta do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu, trung thành với học thuyết Mác - Lênin về Nhà nước và pháp luật, đã vận dụng sáng tao

vào điều kiện cụ thể của cách mạng nước ta, phù hợp với những truyền

Ngày nay, quá trình đối mới về kinh tế-xã hội dang diễn ra sôi động

trên đất nước ta, nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận hành theo cơ

chế thị trường, việc ¡nở cửa với bên ngoài sau khi bình thường hoá quan hệ với Mỹ, những yêu cầu dân chủ hoá đời sống xã hội tốt hơn nữa đang đòi hỏi bộ máy Nhà nước phải được đổi mới theo hướng xây dựng Nhà nước pháp quyền, đổi mới từ pháp luật, cơ chế, chính sách đến mô hình tổ chức

và phương thức hoạt động cho phù hợp và thúc đẩy trở lại quá trình phát triển kinh tế xã hội theo đúng định hướng XHCN Việc xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN không phải là quay lưng lại với quá khứ vẻ vang, xây dựng lại từ đầu một bộ máy Nhà nước theo một đường hướng khác Vấn đề là trên cơ sở kế thừa và nâng lên tầm cao mới những giá trị

(ruyền thống của Nhà nước để xây dựng và từng bước hoàn thiện Nhà nước

pháp quyền, nâng cao chất lượng lãnh đạo của Đẳng, đổi mới nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng tạo điều kiện xây dựng và phát huy vai trò của Nhà nước pháp quyền

4 Xây dựng quyền lực Nhà nước cửa các công đân trên nên tảng một

hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện

Tư tưởng về xây dựng quyền iực Nhà nước trong quan hệ xã hội của các công dân thực chất là giải quyết mối quan hệ giữa quyền lực với pháp luật Việc xem xét mối quan hệ này dẫn đến hình thành việc xây dựng mô hình tổ chức quyền lực của Nhà nước đốt với toàn xã hội là phương thức để giải quyết môi quan hệ giữa Nhà nước và xã hội công dân, trong đó quyền lực của Nhà nước được thể hiện trong pháp luật đốt với toàn bộ xã hội Mặt khác, pháp luật là cơ sở để duy trì bản chất Nhà nước bản thân Nhà nước vừa là công cụ tổ chức của giai cấp, vừa là hình thức thực hiện quyền lực xã

hội công khai Nhà nước chỉ có thể biểu hiện ý chí phổ biến và quyển lực

công khai của mình đối với xã hội, với mọi công dân trong xã hội thông qua pháp luật Xây dựng quyền lực Nhà nước trong quan hệ xã hội của các công dân là xây dựng một hệ thống pháp luật trên nên dân chủ thực sự, xuất phát từ nhân dân và vì nhân dân Trong Nhà nước đó, pháp luật phải định hướng mọi công dân và tổ chức xã hội vươn tới cái chân, thiện, mỹ, vươn tới

tự do đích thực của con người Để đạt được mục đích đó, pháp luật phải khách quan, công bằng, bình đẳng và dân chủ, lấy quyền con người, giải phóng con người làm trung tâm để xây dựng quyền lực Nhà nước Quyền lực của Nhà nước phải thuộc về nhân dân, phải thể hiện ý chí của nhân dân,

la su phan ánh khách quan các nhu cầu xã hội, thúc dấy tiến bộ xã hội Mặt khác, khi đặt ra các thiết chế của mình trong khuôn khổ pháp luật, hoặc thiết lập cơ chế để kiểm tra tính hợp pháp, hợp hiến của các đạo luật, các cơ

quan quyền lực Nhà nước cũng phải làm sao cho hệ thống pháp luật “được váy đứng trên sự tự do và các quyền công dân duoc bao dant" (24/113)

Trong xã hội của các công dân XHƠN, lợi ích của các giai cấp, tầng lớp xã hội cơ bản là thống nhất, sự đối kháng giai cấp mất dân đi Do vậy, pháp luật XHCN thể hiện ý chí chung của xã hội, được bảo đảm bằng sức mạnh cộng đồng Nhà nước tôn trọng pháp luật như một giá trị xã hội chung; đồng thời quyền lực Nhà nước là cơ sở, là tiền để quan trọng nhất để đảm bảo cho pháp luật có được bản chất pháp lý của nó Hệ thống pháp luật của Nhà nước luôn là chỗ dựa cho việc tổ chức và hoạt động của quyền lực, làm giá đỡ cho việc xác định các mục tiêu của quyền lực Nhà nước: vì con người, vì xã hội của các công dân Vì vậy, mọi thiết chế quyền lực Nhà nước phải thực sự bảo đảm tính công bằng, bình đẳng và dân chủ của xã hội công dân Bao dam trên nguyên tắc mọi người đều bình đẳng trước pháp luật, do đó, mọi hành vị vị phạm pháp luật của bất kỳ công dân nào, ở cương vị xã hội nào cũng đều phải bị xử lý nghiêm mình

Xây dựng quyền lực Nhà nước trong quan hệ với xã hội của các công đân là để đâm bảo cho môi công dân được hưởng những quyền tự do von có

của họ mà không thể bị tước bỏ Nhưng sự tự do của mỗi công đân phải dẫn tới sự thống nhất của cả trật tự xã hội Sự thống nhất đó chống lại mọi sự chiếm đoạt quyền lực Nhà nước bởi các cá nhân chuyên quyền đứng bên trên và bên ngoài dân, hoặc là loại bỏ sự vô trách nhiệm và bất lực của những người cầm quyền Chính vì vậy, mỗi người dân là một giá trị tuyệt đối của quyền lực Nhà nước chứ "không thể là công cụ của bất kỳ ai, dù là

có mứt đồ tốt đẹp nhất" (5/197)

Xây dựng quyền lực Nhà nước vì nền dân chủ là làm cho quyền lực Nhà nước thành quyền lực công cộng, nglhfa là quyền lực của mọi công dân liên hiệp lại tạo thành Nhà nước và giao cho những người đạt diện thừa hành quyền lực đó Cơ quan Nhà nước tự nó không có quyển mà chỉ là thừa hành quyền lực do công dân tỷ nhiệm Công dân mới thật sư là chủ thể của quyền lực chính trị

Xây dựng quyền lực Nhà nước trone mối quan hệ với xã hội của các

công dân là giải quyết mâu thuẫn giữa quyền lực Nhà nước tập trung với quyển lực và tự do của công dân Xã hội phải có quyền lực Nhà nước tập trung, nhưng không phải mọi nhủ cầu của người lao động Nhà nước đều to

được Bởi vì "không gian quyền lực Nhà nHóc là có giới hạn, còn đổi vớt cá

nhân tt do thì không giam là vô tận" (5/199) Do đó, xây dựng quyền lực Nhà nước là phải tạo ra một hệ thống chính trị để làm cho hai mặt trên trở thành điều kiện và nguyên nhân của nhau Trong hai mặt đó, mặt “Công dan" a nén tang, Ja ngọn nguồn, là mục đích của mọt quyền lực Nhà nước Chính vì vậy, Nhà nước pháp quyền XHCN là Nhà nước của đân, do dân và

vì dân

5 Xay dung Nha nước pháp quyền Việt Nam phải phù hợp với những

giá trị phố biến tiến bộ của nhân loại

Quan niệm về một Nhà nước "ức 07” và "làm chính trị phải tựa vào

Nhấn" của Không Tử là điểm tựa để xây dựng một Nhà nước lý tưởng thân đân, gần đân lấy dân làm gốc Quan niệm đó có những gia tri quy baw ma