Cho nên muốn có sức khỏe để lao động và bảo vệ tổ quốc, thì đòi hỏimọi người phải thường xuyên tập luyện thể dục thể thao theo lời kêu gọi toàndân tập thể dục của Bác Hồ năm 1946: Tư tưở
Trang 1vệ sức khoẻ và phát triển - duy trì nòi giống dân tộc Cũng như qui luật pháttriển và sự vận động của con người không ngừng nâng cao kiến thức và tầm hiểubiết của mình trong việc tham gia hoạt động thể dục thể thao.
Thể dục thể thao ra đời và phát triển theo sự phát triển của xã hội loàingười Lao động sản xuất là nguồn gốc cơ bản của thể dục thể thao, hay nói cáchkhác nó là cơ sở sinh tồn cho mọi hoạt động Mặt khác, thể dục thể thao chỉ sự
ra đời khi con người ý thức về tác dụng và sự chuẩn bị của họ cho cuộc sốngtương lai, đặc biệt là cho thế hệ măng non-thiếu nhi
Phong trào thể dục thể thao và nền kinh tế xã hội có mối quan hệ chặt chẽvới nhau Cho nên muốn có sức khỏe để lao động và bảo vệ tổ quốc, thì đòi hỏimọi người phải thường xuyên tập luyện thể dục thể thao theo lời kêu gọi toàndân tập thể dục của Bác Hồ năm 1946: Tư tưởng Hồ Chí Minh khẳng định “
Dân cường nước thịnh” làm nền tảng định hướng cho công tác giáo dục thể chất Nhận thức được tầm quan trọng của sức khoẻ ”Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới việc gì cũng cần có sức khoẻ mới thành công” Bác Hồ đã gắn vận mệnh đất nước với sức khoẻ của từng người dân vì ” Mỗi một người dân yếu ớt, tức là làm cho cả nước yếu ớt một phần, mỗi một người dân mạnh
khoẻ, tức là góp phần làm cho cả nước mạnh khoẻ” Từ đó Bác đã xác định
“Vậy nên tập thể dục, bồi bổ sức khoẻ là bổn phận của mỗi người dân yêu nước”
Trang 2Bác kêu gọi “ Tôi mong đồng bào ta ai cũng cố gắng tập thể dục” và “Tự tôi
Chính vì lẽ đó mà Đảng và Nhà nước luôn nhất quán về mục tiêu công tácGDTC và thể thao trường học nhằm góp phần thực hiện mục tiêu đào tạo độingũ khoa học kỹ thuật, quản lý kinh tế và văn hóa xã hội, phát triển hài hòa, cóthể chất cường tráng, đáp ứng yêu cầu chuyên môn, nghề nghiệp và có khả năngtiếp cận với thực tiễn lao động sản xuất của nền kinh tế thị trường theo địnhhướng xã hội chủ nghĩa
Chăm lo cho thế hệ trẻ là trách nhiệm của toàn xã hội, nhằm đào tạo vàbồi dưỡng nguồn nhân lực tương lai cho đất nước, trong đó có mặt tất yếu về sứckhỏe và thể lực, bởi vì sự cường tráng về thể chất, không những là nhu cầu củabản thân con người, mà còn là vốn quý để tạo ra của cải vật chất và tinh thần cho
xã hội Cải tạo nòi giống thật tốt phải thực hiện một chương trình thể dục phùhợp, khóa học theo điều kiện kinh tế xã hội Ý thức được điều này, từ lâu nước
ta đã đưa vấn đề GDTC giữ vị trí quan trọng và duy trì GDTC là hình thức bắtbuộc đối với học sinh trong các trường học
Bên cạnh đó, phần lớn các bậc cha mẹ học sinh hôm nay đã quan tâm đếnmôn thể dục trong trường học Từ những tư tưởng trên làm lan tỏa đến con emcủa mình và các bậc cha mẹ đã động viên con em tập luyện một số môn TDTT
Thực tế, trong quá trình học tập các môn thể dục, với thời lượng45phút/tiết; một tuần 2 tiết sẽ không đáp ứng lượng vận động và nhu cầu phát
Trang 3triển thể chất của độ tuổi THCS Đặt biệt, học sinh THCS học thể dục dàn trảirất nhiều môn luyện tập mà thời lượng ít nên sự tác dụng cho thể chất chỉ manglại “khái niệm” nhiều hơn ứng dụng Trên cơ sở đó, môn học bóng chuyền làmột môn kích thích lượng vận động tự giác, linh hoạt dù thời gian hạn chế vẫn
có thể đem lại hiệu quả rèn luyện thể chất tích cực cho học sinh THCS nên tôi đã
chọn đề tài “ Luyện tập môn bóng chuyền góp phần phát triển toàn diện thể chất học sinh THCS” để làm đề tài sáng kiến
Mục đích nghiên cứu của đề tài: Đây là đề tài có tính thực dụng cao, các
em học sinh sau khi được học ở trường có thể áp dụng những kỹ năng đã họcvào thực tế rèn luyện mọi lúc mọi nơi
II- THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP CỦA ĐỀ TÀI :
1 Thuận lợi:
Thực hiện đường lối của Đảng ta về phát triển công tác thể dục thể thaotrong thời kỳ đổi mới, “xây dựng chiến lược quốc gia về nâng cao sức khỏe, tầmvóc con người Việt Nam, tăng tuổi thọ và cải thiện chất lượng giống nòi Tăngcường thể lực của thanh niên Phát triển mạnh thể dục, thể thao, kết hợp thể thaophong trào và thể thao thành tích cao, dân tộc và hiện đại Có chính sách và cơchế phù hợp để bồi dưỡng và phát triển tài năng, đưa thể thao nước ta đạt vị trícao ở khu vực, từng bước tiếp cận với châu lục và thế giới ở những bộ môn ViệtNam có ưu thế” (Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng Cộngsản Việt Nam), việc xây dựng Chiến lược phát triển thể dục, thể thao Việt Namđến năm 2020 đề ra những nhiệm vụ, bước đi cụ thể nhằm thể chế hóa quanđiểm, chủ trương của Đảng ta đối với sự nghiệp phát triển thể dục, thể thao ViệtNam thời kỳ hội nhập quốc tế trong 10 năm tới là cần thiết, góp phần tạo dựngđội ngũ nhân lực có đủ trí tuệ và sức lực đưa nước ta cơ bản trở thành một nướccông nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020
- Được sự quan tâm giúp đỡ và tạo điều kiện của Ban giám hiệu nhàtrường, và các Ban ngành đoàn thể
Trang 4- Phần lớn học sinh yêu thích và chịu khó tập luyện.
- Ở trường có nhiều giáo viên yêu thích và chơi tốt môn bóng chuyền từ
đó lôi cuốn học sinh chơi và tập luyện
- Về giáo dục thể chất : Ở cấp mầm non, tiểu học các em đã học môn thểdục, tham gia trò chơi dân gian, trò chơi vận động đã giúp các em phát triển vềthể chất Ở bậc THCS chương trình giáo dục thể chất được nâng cao quan từngbài học riêng biệt phục vụ cho phát triển thể chất toàn diện với những kỹ thuật,-
kỹ năng động tác Bên cạnh đó, đời sống kinh tế của nước ta những năm gần đâytrên đà phát triển, phụ huynh có đời sống ổn định, sự quan tâm cho con cái ngàymột chu đáo nên chế độ dinh dưỡng dành cho các em tương đối đầy đủ và tạođiều kiện cho con em mình tham gia các họat động TDTT rèn luyện thể chất tốt
- Cơ sở vật chất : Được ngành chuyên môn trang bị dụng cụ và xây dựngmột số cơ sở vật chất phục vụ bộ môn thể dục-giáo dục thể chất phù hợp với nộidung bài học.Trường có 2 sân bóng chuyền và bóng được học sinh trang bị
2 Khó khăn:
Ở đội tuổi THCS ( từ 11đến 15 tuổi) là giai đoạn biến đổi tâm sinh lý, các
em dễ bị kích động bất đồng ảnh hưởng không nhỏ cho một số họat động có tínhchất về thể hình, hình dáng và thể hiện tính cách cá nhân Quá trình thay đổi tâm
lý lứa tuổi ở bậc THCS là một bước ngoặc lớn, nên phụ huynh phải theo dõi…
sự theo dõi, quan tâm thái quá đã làm một số em bị gò bó Bên cạnh đó, đa sốphụ huynh sợ con em mình bị chấn thương làm ảnh hưởng đến sức khỏe và thẩm
mỹ Phần lớn học sinh nam THCS chủ quan thích thể hiện mình trước đám đông
và học sinh nữ thì thích làm dáng, thụ động, e ngại, mắc cỡ khi thực hiện nhữngbài tập, những động tác dùng nhiều lực
Học sinh lứa tuổi THCS ít phát huy tính tự giác và chấp hành kỷ luật, dothay đổi tâm sinh lý, nên thích làm ngược lại những qui định để thể hiện mình đã
là người lớn ; là người nổi trội trong nhóm bạn Ý thức học sinh xem nhẹ mônthể dục nên khi học chưa thực sự tích cực Ngại nắng gió ảnh hưởng thẩm mỹ
Trang 5- Cơ sở vật chất: Sân tập gần nơi lớp học, nhiều giờ học rất nắng khônggây được hứng thú tập cho học sinh.
- Các tiết học, các nội dung thường bị ngắt quãng bởi điều kiện thời tiết
- Nhiều lớp học thể dục cùng buổi nên sân tập rất hạn chế, và khó tập
- Mặt khác việc dạy các tiết học do thời gian hạn chế nên giáo viên chỉhướng dẫn học sinh tập, rồi học sinh tự tập là chính, không có điều kiện sửa sainhiều, thời gian để các em thi đấu, vui chơi cũng hạn chế
3 Số liệu thống kê :
Thống kê sơ bộ những bộ các môn học cần sức mạnh, sức bền, sự khéoléo… trong thời gian giảng dạy theo điều kiện về cơ sở vật chất sẵn có và điềukiện không được thuận lợi về thời tiết cũng như đặc thù sân bãi phục vụ tậpluyện Tuy từng bước có tiến bộ nhưng chưa đạt mục đích rèn luyện để pháttriển thể lực chất
Kết quả các môn cần thể lực ( chạy, nhảy, bóng chuyền…) như sau:
Qua kết quả kiểm tra thực trạng ở trên cho thấy kết quả của học sinh đạtđiểm trung bình yếu năm học 2012-2013 của nội dung chạy ngắn, nhảy xa, nhảycao… còn một số ít Để đạt kết quả tốt hơn, tôi đã mạnh dạn cải tiến phươngpháp giảng dạy và tập luyện nâng cao môn bóng chuyền nhằm thúc đẩy pháttriển chất lượng của bộ môn, thông qua đó góp phần phát triển toàn diện hơnnữa thể chất của học sinh
III- NỘI DUNG ĐỀ TÀI :
1- Cơ sở lý luận :
1.1- Ý nghĩa-mục đích của việc luyện tập môn bóng chuyền:
Trang 6a) Ý nghĩa : Bóng chuyền là môn thể thao họat động chủ yếu là dùng bàn
tay và cẳng tay trực tiếp tác động vào bóng Thi đấu thể hiện tính tập thể cao vàtheo luật riêng Thi đấu bóng chuyền mang tính đối kháng cao Lượng vận độngliên tục đòi hỏi người tham gia phải có thể lực toàn diện và tính đoàn kết quyếttâm cao Trang thiết bị, sân bãi đơn giản
b) Mục đích môn bóng chuyền : Bóng chuyền cũng như các môn thể thaokhác khi tập luyện củng cố và nâng cao sức khỏe, giáo dục cho con người nhữngphẩm chất quí giá như: Tính tập thể, tinh thần đoàn kết, tính tổ chức, tính kỷluật, lòng dũng cảm, hòa nhã và cao thượng và những phẩm chất ý chí vữngvàng tạo cho họ có đủ năng lực trong cuộc sống và sự nghiệp, góp phần xâydựng và bảo vệ Tổ quốc
Rèn luyện thể lực; sự khéo léo; dẻo dai; phản xạ nhanh nhẹn; óc sáng tạo,phát huy tư duy chiến thuật, tâm lý, lòng quyết tâm
Bóng chuyền hiện đại phát triển cao đòi hỏi phải có trình độ kỹ, chiếnthuật cao, có trình độ thể lực tốt, tâm lý vững vàng
1.2- Lịch sử của môn bóng chuyền
a- Lịch sử môn bóng chuyên thế giới
Vào ngày 9 tháng 2 năm 1895 ở Holyoke, Massachusetts, Hoa kỳ, WilliamG.Morgan, (Uylyam Moócgân ngưòi Mỹ) một hướng dẫn viên môn giáo dục thểchất, đã tạo nên một môn thể thao mới gọi là "Mintonette" Môn này được xem
là một trò giải trí chơi trong nhà với số lượng người chơi không bị hạn chế.Mintonette đã lấy một số đặc trưng của nó từ môn tennis và bóng ném
Sau gần 100 năm ra đời và phát triển, bóng chuyền đã trở thành một mônthể thao hoàn chỉnh về hình thức và nội dung
Năm 1913 giải bóng chuyền đầu tiên được tổ chức tại Praguer và Mỹ lànước đầu tiên dành được ngôi vô địch Từ đó môn Thể thao này đã có sự tranhđấu gay gắt giữa các quốc gia: rất nhiều quốc gia đã hình thành Hiệp hội bóngchuyền
Trang 7Năm 1948 Liên đoàn bóng chuyền thế giới được thành lập tại Paris Pháp vớitên gọi Federation Internationnal Volleyball (gọi tắt là FIVB) do ông Pôn-li-bôngười Pháp làm chủ tịch Và trong năm này Liên đoàn bóng chuyền quốc tế đã
tổ chức giải vô địch bóng chuyền nam châu Âu tại Ý có 6 đội tham gia và độiTiệp Khắc đoạt chức vô địch đầu tiên
Năm 1947 Liên đoàn bóng chuyền Thế giới được thành lập với tên gọiFederation Internationnal Volleyball (gọi tắt là FIVB) Sự kiện này là động lựclớn thúc đẩy môn bóng chuyền phát triển Năm 1957 sau một giải thi đấu trìnhdiễn tại Sofia bóng chuyền được công nhận là môn thể thao Olimpic Năm 1964giải bóng chuyền Olimpic đầu tiên được tổ chức tại Tokyo Và giải vô địch thếgiới bóng chuyền nam và nữ được tổ chức thường xuyên
Trải qua quá trình dài phát triển từng bước được sửa đổi, điều chỉnh cácđiều luật, hình thành khả năng kỹ- chiến thuật thi đấu như ngày nay
b) Lịch sử bóng chuyền Việt Nam
Ở nước ta bóng chuyền xuất hiện vào năm 1922, du nhập bằng con đườngquân đội Trong thời kỳ trước cách mạng tháng 8-1945 bóng chuyền chưa đượcphát triển Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp và Mỹ, các môn thể thao đượcĐảng và Nhà nước chú trọng trong đó có bóng chuyền bắt đầu phát triển nhằmtăng cường sức khỏe phục vụ sản xuất và chiến đấu Bóng chuyền thực sự đi sâuvào quần chúng và phát triển có kế hoạch sau năm 1954 ở miền Bắc
Năm 1956 Ủy ban Thể dục Thể thao Trung ương ra đời, đồng thời Hội Bóngchuyền Việt nam cũng được thành lập và đã ban hành điều lệ bóng chuyền ViệtNam
Tháng 10-1957 lần đầu tiên bóng chuyền nước ta tham gia giải 4 nước tổchức tại Hà Nội
Năm 1958, một sự kiện khích lệ sự phát triển của nền bóng chuyền nước ta làHội Bóng chuyền Việt Nam
Giai đoạn từ 1954-1956, phong trào quần chúng về môn bóng chuyền đượcphát triển khá nhanh chóng và rộng khắp từ thành thị đén nông thôn (trong giaiđoạn này hội nông thôn toàn miền Bắc cũng đã được tổ chức) Phong trào còn
Trang 8được phát triển cao trong đội ngũ cán bộ công nhân viên chức và học sinh đạihọc.
Năm 1976-1977 sau ngày đất nước hoàn toàn giải phóng, Bộ Đại học vàtrung học chuyên nghiệp chủ trương tổ chức Đại hội Bóng chuyền toàn ngànhlần thứ 2 chào mừng Tổ quốc thống nhất Đại hội đã thu hút 32 khu vực từ Bắcchí Nam, chia làm 8 bảng với 250 đội và gần 3.000 VĐV nam, nữ tham gia.Vòng chung kết tổ chức tại thành phố Hồ Chí Minh
Gần 40 năm qua, môn bóng chuyền nước ta đã đạt được một số kết quả cảhai phương diện: Bóng chuyền quần chúng và bóng chuyền thành tích cao
Những năm gần đây, môn bóng chuyền không ngừng phát triển và đượccoi là môn thể thao mũi nhọn Được đầu tư và phát triển nâng cao thành tích thiđấu Trong mấy năm qua, đội bóng chuyền nước ta đã tham gia giải bóng chuyềnĐông Nam Á cùng giải bóng chuyền Châu Á và đã đạt được thành tích đángkhích lệ Đặc biệt là chiếc huy chương đồng đầu tiên của đội bóng chuyền nữnước ta tại Đại hội TDTT Đông Nam Á (Segames) 19 tổ chức tại Inđônêxia Đãgóp phần vào tiếng nói chung bóng chuyền Việt Nam trên đấu trường Đông NamÁ
Hàng năm ở nước ta tổ chức nhiều giải bóng chuyền nam nữ, do BộVHTT-TT và các nhà tài trợ tổ chức Bóng chuyền Việt Nam đã tham gia nhiềugiải đấu trong khu vực và châu lục
c) Tác dụng của môn bóng chuyền:
Ở nước ta và các nước trên thế giới sử dụng môn bóng chuyền như mộtphương tiện tăng cường sức khỏe và chữa bệnh trong các nhà an dưỡng và cácbệnh viện đặc thù
Tập bóng chuyền sẽ có tác dụng, củng cố các hệ thống cơ xương, tăngcường sự trao đổi chất và phát triển toàn diện các chức năng của cơ thể conngười
Bóng chuyền là môn thể thao có tính hấp dẫn cao, dễ tập, thích hợp vớimọi lứa tuổi, giới tính Ngoài ra bóng chuyền còn được coi như một phương tiện
Trang 9hồi phục sức khỏe sau ngày làm việc mệt nhọc Trong bóng chuyền, sự hoàn hảocủa vận động viên phải hội đủ các tố chất: Nhanh, mạnh, bền, khéo léo, kết hợpvới kỹ thuật điêu luyện.
2. Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài:
- Còn chơi thể thao là sự ngẫu hứng trong chốc lát như tự nhiên thích hoặc
bị khích lệ trong trò cá cược… thì chơi và chơi đến mức quá sức rồi nghỉ đi mộtthời gian dài không tập (chơi) nữa Chơi như vậy không những ít tác dụng đếnsức khỏe mà đôi khi còn có hại Thực ra tốt nhất là tập thể thao nhưng lại kếthợp được với yếu tố ham thích, tự giác của chơi thể thao là hay nhất, có hiệu quảnhất Lứa tuổi thiếu niên thường thiếu sự kiên trì, muốn đốt cháy giai đoạn do đóngười giáo viên luôn luôn phải giáo dục và giải thích cho các em rõ Đã có nhiềunhà sư phạm cho rằng điều khó nhất của thể dục thể thao trong nhà trường là sựkiên trì của học sinh, sự tâm huyết của thầy cô giáo Vì vậy, mọi người phải xácđịnh đúng đắn : đây không phải là thể dục thể thao thành tích cao mà vì sứckhỏe; muốn có sức khỏe thì phải kiên trì tập luyện theo một kế hoạch nhất định
- Là giáo viên giảng dạy môn bóng chuyền làm thế nào để thu hút đượcnhiều học sinh tham gia:
- Sự nhiệt tình, lòng đam mê, tâm huyết với nghề nghiệp
- Thường xuyên tham gia tập luyện cùng học sinh
- Thành lập một lớp năng khiếu, duy trì tập luyện ít nhất 2 buổi/tuần
Trang 10- Xây dựng một số HS trợ giúp mình trong việc tập luyện, bản thân các em
là học sinh của lớp
- Khuyến khích về điểm số hoặc tuyên dương động viên
- Có kế hoạch giảng dạy và tập luyện thích hợp
- Các hình thức tổ chức phong phú đa dạng
c) Nội dung giảng dạy môn bóng chuyền cho học sinh THCS theo phân phối chương trình (đã giảm tải):
- Tư thế chuẩn bị: Tư thế cao; tư thế trung bình; tư thế thấp
- Bước di chuyển: Bước chạy, bước nhảy, bước thường, bước chéo, bướcxoạc, bước lướt … biến tốc
- Chuyền bóng cao tay bằng hai tay
- Chuyền bóng thấp tay (đệm bóng)
- Phát bóng thấp tay chính diện
- Phát bóng thấp tay nghiêng mình
- Phát bóng cao tay chính diện
- Chiến thuật thi đấu
- Luật thi đấu
d) Kỹ thuật cơ bản giảng dạy môn bóng chuyền trong trường THCS:
d.1- Tư thế:
* Tư thế chuẩn bị cơ bản: Tư thế chân trước chân sau, hai chân dang rộng
bằng tầm vai mũi bàn chân sau gần ngang hàng gót bàn chân trước, bàn chân saukiễng gót, trọng tâm dồn hai chân, hai gối hơi khuỵu, chân người hơi nhô vềtrước, bụng hóp, hai tay trong tư thế chuẩn bị đón đỡ bóng, mắt quan sát bóng
Ở tư thế này trọng tâm luôn luân chuyển từ chân này sang chân kia để sẵn sàng
di chuyển các hướng nhanh nhất Tư thế chuẩn bị là thế đứng hợp lý và thuận lợi
để có thể quan sát phán đoán tốt, di chuyển nhanh tới vị trí cần thiết, tạo điềukiện hoàn thành động tác kỹ thuật
Trang 11* Tư thế cao: Góc độ khuỵu gối ít hơn, thân người nhô về trước Thường
dùng khi đứng gần, sát lưới để chuẩn bị làm động tác chuyền bước hai
* Tư thế trung bình: Góc độ khuỵu gối vừa phải, hai chân rộng bằng vai,
thân người đổ về trước Đây là tư thế cơ bản nhất trong tập luyện kỹ thuật, nhất
là kỹ thuật chuyền bóng Từ tư thế này, có thể di chuyển nhanh vị trí, chuyểnnhanh sang tư thế cao khi chuyền 2, chắn bóng hoặc sang tư thế thấp khi phòngthủ, yểm hộ, ngã lăn cứu, đỡ bóng
* Tư thế thấp: Hai chân rộng hơn tầm vai, hai gối hơi khuỵu sâu, gối chân
sau hơi ép vào trong, thân người nhô nhiều về trước, trọng tâm cơ thể thấp Đây
là tư thế thường được sử dụng trong phòng thủ ở hàng sau hoặc yểm hộ chongười đập, chắn bóng
d.2- Các bước di chuyển:
Kỹ thuật các bước di chuyển trên sân :
Muốn thực hiện bất kỳ một động tác kỹ thuật nào, đều phải từ tư thế chuẩn
bị, di chuyển tới vị trí thích hợp phía trước, sau, hoặc bên phải trái Căn cứ vàokhoảng cách di chuyển, gần khoảng 1-2 bước, hoặc xa khoảng 4-5 bước, màthực hiện các bước di chuyển khác nhau
* Bước chạy: Khi bóng quá xa, phải dùng bước chạy với tốc độ
nhanh,chạy theo kiểu bước cong chân giữ trọng tâm không được dao động lênxuống nhiều, đến vị trí cần thiết Ở bước cuối cùng phải dài thực hiện bước hãm
để ổn định tư thế trước khi thực hiện động tác đánh bóng
* Bước nhảy: Khi tấn công hoặc phòng thủ.
Nhảy đập bóng tấn công: Chạy lấy đà, tùy tình huống bóng đang ở đâu,VĐV đang đứng ở nơi nào để có bước chạy đà, giậm nhảy hay bật nhảy tại chỗ
để nhảy đập bóng
Nhảy chắn bóng–phòng thủ: VĐV đứng gần lưới và bật nhảy tại chỗ đểvươn hai tay lên chắn bóng-cản đường tấn công của đối phương Động tác nhảychắn bóng thường là bật nhảy rất hiếm khi giậm nhảy để chắn bóng
Trang 12* Bước thường: Di chuyển về phía nào thì chân phía đó đi trước, chân còn
lại bước theo Thân người giữ thăng bằng, mắt nhìn theo bóng, tay co tự nhiênsẵn sàng thực hiện động tác đỡ hoặc chuyền bóng
bước chéo sang, chân kia bước tiếp, hai gót chân xoay đều và phải định hướnglưới mà đỡ chuyền bóng.Nếu bước chéo sang phải thì ngượi lại
* Bước xoạc: Khi bóng đến nhanh, thấp, cách khoảng 1-2 mét, phải kịp
thời hạ thấp trọng tâm, xoạc rộng chân về phía trước hoặc bên phải, trái theohướng bóng đến, chân sau duỗi dài kéo theo, dùng 1 hoặc 2 tay đánh bóng Saukhi hoàn thành động tác, rướn thẳng người, rút chân sau khép lại, kéo chân trướctrở về tư thế chuẩn bị Trường hợp phải xoạc dài và trọng tâm hạ quá thấp để đỡbóng có thể theo đà chuyển thành động tác ngã nghiêng (bên phải hay trái) hoặclộn xấp (qua vai phía trước trước)
* Bước lướt: Di chuyển về hướng nào, chân phía đó lướt nhanh đi trước,
chân kia theo đà lướt theo Có thể thực hiện nhiều bước, chân nọ kế tiếp chânkia, duy trì thân người ở tư thế ổn định
Quá trình thực hiện động tác không thay đổi độ cao trọng tâm Người ở tưthế tự nhiên, hai chân khuỵu, hai tay co tự nhiên, mắt theo dõi bóng, không căng
cơ, sẵn sàng đánh, đỡ bóng
*Biến tốc: Có thể kết hợp nhiều bước trong một lần di chuyển của hàng
trên và tuyến dưới để thực hiện chắn bóng, đỡ đập bóng, đỡ phát bóng, cứubóng
d.3- Chuyền bóng cao tay bằng hai tay
Ý nghĩa : Chuyền bóng là kỹ thuật cơ bản trong môn bóng chuyền, vừa
tác dụng phòng thủ, vừa là cơ sở để tổ chức tấn công Do đó phải nắm vững
và đảm đảm bảo độ chuẩn xác cao
Kỹ thuật then chốt của chuyền bóng cao tay trước mặt:
Trang 13Tư thế chuẩn bị : Trước khi chuyền bóng, phải quan sát, phán đoán đúng
điểm bóng rơi để nhanh chóng di chuyển và ổn định tư thế Khi chuyền bóngngười tập đứng ở tư thế chân trước chân sau, trọng tâm dồn vào chân trước Nếuhướng bóng đến từ bên trái thì bước chân phải lên và ngược lại Người tập khi dichuyển tới vị trí đón bóng có thể bằng bước thường hoặc bước chạy Ở đây điềuquan trọng là động tác xuất phát phải nhanh, tăng nhanh tốc độ ở 1/3 quãngđường đầu tiên rồi sau đó từ từ dừng lại để chọn đúng vị trí đón bóng Bước cuốicùng là bước ghìm, hai chân ngang nhau và song song với nhau Điều đó giúpcho việc chọn vị trí đón bóng để chuyền bóng tới địa chỉ cần thiết
Ở tư thế chuẩn bị, hai chân hơi khuỵu ở khớp gối (góc gấp khớp gốikhông nhỏ hơn 90o) khum theo hình quả bóng, tiếp xúc bóng ở tầm trước trán,cách khoảng 15 đến 20cm
Cấu hình tay chuyền bóng cao tay trước mặt:
10 ngón tay xòe đều và theo hình quả bóng; hai ngón tay cái tạo thành
một đường gần như thẳng, hai ngón trỏ gần như vuông góc nhau (hình tam giác
) ; các ngón tay khác mở tự nhiên Tiếp xúc 1/3 bóng phía sau bằng 10 ngón tay
và 8 chai tay
Kỹ thuật cơ bản chuyền bóng cao tay:
Hai bàn tay cao hơn trán một gang tay; khoảng cách hai bàn tay xa haygần tùy theo khổ bàn tay của mỗi người Cẳng tay gần như tạo thành một đườngthẳng, hai khuỷu tay cao hơn vai và mở tự nhiên Khi chuyền phải kết hợp lực từchân, hông,vai, cánh tay Đặc biệt là cổ tay phải linh hoạt Khi đỡ bóng vàchuyền bóng đi, phải dùng sức cả 10 đầu ngón tay từ 1 đến 2 đốt tay ngoài Chủyếu là các ngón tay cái, ngón tay trỏ và ngón giữa
Tiếp xúc bóng:
Khi bóng tới gần thì hai chân bắt đầu động tác bằng cách duỗi mạnh khớpgối đẩy người lên hơi chếch ra phía trước Sau đó là động tác của hai tay vươnduỗi mạnh khớp khuỷu để tạo hướng bay cơ bản của bóng khi chuyền đi Hoạtđộng vươn duỗi tay đẩy bóng được thực hiện nhờ chuyển động thẳng của trục
Trang 14khớp cổ tay so với trục khớp vai Khi thực hiện động tác chuyền đi hai chân đạpduỗi mạnh và nhanh kết hợp với hai tay vươn duỗi khớp khuỷu nhưng chậm hơn.
Chuyền bóng đi:
Để điều chỉnh hướng bóng đi thì hai lòng bàn tay phải vuông góc vớihướng bóng chuyền đi, khi đẩy bóng đi lòng bàn tay hơi ưỡn ra sau Các ngóncái ưỡn ra sau chịu lực hoãn xung chính của bàn tay còn các ngón tay khác giữphía trên quả bóng và điều chỉnh hướng bóng đi
Kết thúc động tác:
Sau khi bóng rời tay, cả chân và tay tiếp tục vươn duỗi hết rồi dừng lại,động tác này gọi là chuyển động tay vươn theo bóng.Khi bóng đến trên cao ởphía sau đầu thì có thể dùng động tác nhảy chuyền bóng
Trong thi đấu, kỹ thuật chuyền bóng cơ bản (cao tay) được áp dụng chủyếu trong việc chuyền bước 2
d.4- Chuyền bóng thấp tay (đệm bóng):
Ý nghĩa : Đệm bóng là kỹ thuật phòng thủ quan trọng, được sử dụng khá
nhiều trong thi đấu, dùng để đỡ phát bóng, đỡ đập bóng và cứu bóng
Kỹ thuật then chốt của chuyền bóng thấp tay(đệm bóng):
Tư thế chuẩn bị đệm bóng thấp tay :
Tư thế thấp, chân trước chân sau, hai chân dang rộng bằng tầm vai mũibàn chân sau gần ngang hàng gót bàn chân trước, bàn chân sau kiễng gót, trọngtâm dồn hai chân, hai gối hơi khuỵu, thân người hơi nhô về trước, bụng hóp, haitay trong tư thế chuẩn bị đón đỡ bóng, mắt quan sát bóng ở tư thế này trọng tâmluôn luôn chuyển từ chân này sang chân kia để sẵn sàng di chuyển các hướngnhanh nhất Hai gối hơi khuỵu sâu, gối chân sau hơi ép vào trong, thân ngườinhô nhiều về trước, trọng tâm cơ thể thấp Đây là tư thế thường được sử dụngtrong phòng thủ
Cấu hình tay chuyền bóng thấp tay (đệm bóng):
Kỹ thuật tay (bao tay): Hai bàn tay đặt chéo bên nhau, tay nọ nắm tay kia,hai ngón tay cái song song kề sát với nhau
Trang 15Kỹ thuật cơ bản chuyền bóng thấp tay- đệm bóng:
Giữ nguyên tay thẳng và lăng tay theo biên độ từ dưới ra trước, trọng tâm
cơ thể chuyển dần từ chân lên hông Bóng tiếp xúc từ phần trong cổ tay cho đếnnửa cẳng tay Thời điểm chạm bóng cũng như tốc độ lăng tay khi đệm bóng lệthuộc vào tốc độ và góc độ đường bóng bay đến
Tiếp xúc bóng : Khi bóng bay tới gần hai chân phối hợp duỗi mạnh, khớp
gối nâng cơ thể lên chếch về trước (góc chếch khoảng 20o) Hai chân duỗi mạnhtích cực nhằm tạo tốc độ ban đầu cho tay Tay kết hợp đánh bóng muộn hơn :tốc độ chuyển động của tay tăng không đáng kể
Khi đánh bóng lưng hơi thẳng, hông hơi đẩy về phía trước Khi bóng đếnchuẩn bị đệm bóng nhanh chóng đưa 2 tay xuống dưới và bao lấy nhau sao cho
2 ngón tay cái sát vào và song song nhau; hai tay đặt cao hơn gối, hai tay dũithẳng, bụng hóp Góc độ đệm bóng thích hợp nhất là ngang hóp bụng
Tùy theo điểm bóng rơi xa hay gần mà hạ thấp trọng tâm tại chỗ (gậpkhuỷu gối chân sau) hoặc lướt chân trước một bước dài về phía trước, hai tayduỗi thẳng đưa ra trước, khép vào nhau Khi bóng đến đúng tầm, đưa hai tay rađón bóng, điểm tiếp xúc bóng từ khuỷu tay trở ra Hai chân đạp duỗi dần, nângtrọng tâm thân thể và tay lên, đồng thờ gập cổ tay xuống dưới dưới làm căng cácnhóm cơ cẳng tay và duy trì độ ổn định mặt phẳng của 2 cánh tay Bả vai thảlỏng, giữ chắc khuỷu tay
Đệm bóng đi: Người tập dùng phần cẳng tay để đánh bóng Thời gian
chạm bóng rất ngắn, cho nên chuyển động đệm theo của tay có ý nghĩa rất quantrọng để điều chỉnh hướng bay của bóng
Kết thúc động tác: Khi thực hiện đỡ bóng thấp tay bằng hai tay, hai chân
hầu như duỗi còn hai tay vươn thẳng ra trước
d.5- Phát bóng thấp tay chính diện
Khái niệm : Phát bóng là động tác mở đầu cho trận đấu và là kỹ thuật tấn
công để giành thắng lợi Phát bóng chính xác, có uy lực có thể thắng điểm trựctiếp, gây khó khăn hoặc phá vỡ tổ chức chiến thuật của đối phương
Trang 16Có hai phương pháp phát bóng : Phát bóng thấp tay và phát bóng cao tay.
Những nguyên lý cơ bản khi phát bóng:
Đứng đúng tư thế chuẩn bị phát bóng Tay tung bóng ổn định tùy loại phátbóng Tay đánh bóng, phối hợp lực toàn thân Chú ý tâm tiếp xúc bóng, độ duỗitay, gập tay và phối hợp toàn thân
Kỹ thuật cơ bản trong phát bóng thấp tay chính diện:
Tư thế chuẩn bị: Đứng chân trước chân sau, thân người hướng về phía
trước, trọng tâm dồn đều về hai chân Chân trái (phải) đứng trước, chân còn lạiđứng sau ngược với tay tung bóng mũi chân hơi xoay ra ngoài; tay cầm bóngtrước ngực, mắt quan sát sân đối phương
Tung bóng: Tay cầm bóng phía trước hạ nhẹ xuống rồi tung bóng vừa phải
lên, khi bóng ngang thắt lưng thì tay dừng để bóng được tung cao từ 20-30 cm
và lệch về phía chân sau
Vung tay đánh bóng: Tay đánh bóng phải nhanh và thẳng tay, từ sau đánh
tới và duỗi đạp các khớp rồi chuyển trọng tâm sang chân trước Bóng được tiếpxúc với tay ở phía sau phần dưới tâm bóng Tay chạm vào bóng ngang thắt lưng
là tốt nhất Tay tung bóng chuyển sang ngang
Kết thúc: Tay đánh bóng tiếp tục vươn theo đường bóng vừa bay đi, chân
sau bước lên trước theo quán tính và chạy ra sân vị trí thi đấu
d.6- Phát bóng thấp tay nghiêng mình
Tư thế chuẩn bị: Người phát bóng đứng sau biên ngang, hai chân rộng
bằng vai, vai hướng lưới, hai gối hơi khuỵu, trọng tâm hơi thấp và dồn đều vào 2chân Tay trái (phải) co ở khuỷu tay, lòng bàn tay ngửa đỡ bóng ở phía trước,cao ngang hoặc trên thắt lưng Tay phải duỗi tự nhiên ở phía sau, lòng bàn tayhướng bóng Mặt hơi quay hướng lưới để quan sát
Tung bóng: Tay cầm bóng hạ xuống, đồng thời tay kia cũng hạ thấp hơn
tư thế chuẩn bị rồi tung bóng lên, khi bóng ngang thắt lưng thì tay dừng để bóng