Thái độ của sinh viên với việc phòng ngừa nghiện ma túy ở Đại học quốc gia Hà Nội tt.PDF

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN  CHU THỊ THU TRANG THÁI ĐỘ CỦA SINH VIÊN VỚI VIỆC PHÒNG NGỪA NGHIỆN MA TÚY Ở ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI LUẬN VĂN TH

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN



CHU THỊ THU TRANG

THÁI ĐỘ CỦA SINH VIÊN VỚI VIỆC PHÒNG NGỪA NGHIỆN MA TÚY Ở ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành: TÂM LÝ HỌC

HÀ NỘI 2011

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN



CHU THỊ THU TRANG

THÁI ĐỘ CỦA SINH VIÊN VỚI VIỆC PHÒNG NGỪA NGHIỆN MA TÚY Ở ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành: TÂM LÝ HỌC

Mã số: 60 31 80

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS.TS HOÀNG MỘC LAN

HÀ NỘI 2011

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Đối tượng và khách thế nghiên cứu 2

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

5 Giả thiết nghiên cứu 3

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu 3

7 Phương pháp nghiên cứu 3

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 5

1.1 Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề 5

1.1.1 Trên thế giới 5

1.1.2 Ở Việt Nam 6

1.2.1 Khái niệm ma tuý, nghiện ma tuý 8

1.2.3 Khái niệm thái độ 23

1.2.4 Khái niệm phòng ngừa 31

1.2.5 Khái niệm sinh viên 32

1.2.6 Khái niệm thái độ của sinh viên với việc phòng ngừa nghiện ma túy 33

Chương 2: TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 39

2.1 Tổ chức nghiên cứu 39

2.1.1 Nghiên cứu lý luận 39

2.1.2 Tổ chức nghiên cứu thực trạng 39

2.1.3 Một vài nét về trường Đại học Quốc gia Hà Nội 39

2.2 Các phương pháp nghiên cứu được sử dụng 41

Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 45

3.1 Thái độ của sinh viên đối với việc phòng ngừa nghiện ma túy biểu hiện

ở nhận thức 45

3.1.1 Nhận thức của sinh viên về ma tuý 45

3.1.2 Nhận thức của sinh viên về nghiện ma tuý 50

3.1.3 Nhận thức của sinh viên về các biểu hiện tâm, sinh lý của người nghiện

ma túy 54

3.1.4 Nhận thức của sinh viên về tác hại của nghiện ma túy 60

3.1.5 Nhận thức của sinh viên về nguyên nhân thanh thiếu niên nghiện ma túy 64

3.1.6 Nhận thức của sinh viên về nội dung công tác phòng ngừa nghiện ma túy 68

3.2.Thái độ của sinh viên đối với việc phòng ngừa nghiện ma túy biểu hiện ở

cảm xúc 69

3.2.1 Cảm xúc của sinh viên khi đối với người nghiện ma túy 69

3.2.2 Cảm xúc của sinh viên đối với những hậu quả nghiện ma túy 71

3.2.3 Hưởng ứng của sinh viên về một số nội dung phòng ngừa nghiện ma túy 75

3.2.4 Cảm xúc của sinh viên về các hoạt động phòng ngừa nghiện ma túy 77

3.3 Thái độ của sinh viên với việc phòng ngừa nghiện ma tuý biểu hiện ở

hành động 80

3.3.1 Hành động của sinh viên đối với người nghiện ma túy 80

3.3.2 Hành động của sinh viên tham gia phòng ngừa nghiện ma túy 85

3.3.3 Hành động sử dụng một số chất ma túy thông dụng của sinh viên 95

3.3.4 Phân tích thái độ phòng ngừa nghiện ma túy của sinh viên trong một số bài tập tình huống 97

3.4 Mối tương quan giữa các mặt biểu hiện của thái độ đối với việc phòng ngừa nghiện ma túy của sinh viên 105

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 108

TÀI LIỆU THAM KHẢO 114

PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Theo thống kê của Bộ lao động thương binh xã hội năm 2011 có

149.900 người nghiện ma túy, trong đó 70% người nghiện ma túy ở độ tuổi dưới 30 Học sinh, sinh viên là 2.837 em

Chính vì số người nghiện ma túy ngày càng gia tăng và có xu hướng trẻ hóa nên chính phủ đã ban hành kế hoạch tổng thể phòng chống ma tuý trên toàn quốc, ngày 23/10/2009, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã

có những quy định về nội dung, biện pháp phòng chống tệ nạn ma tuý tại các nhà trường nhằm ngăn chặn ma tuý thâm nhập vào trường học Tuy vậy hiện nay chưa có nghiên cứu tâm lý học về phòng ngừa nghiện ma túy cho học sinh, sinh viên

Chính những lý do trên nên chúng tôi đã lựa chọn nghiên cứu đề tài:

“Thái độ của sinh viên với việc phòng ngừa nghiện ma túy ở Đại học Quốc gia Hà Nội”

2 Mục đích nghiên cứu

Phát hiện thực trạng thái độ với việc phòng ngừa nghiện ma túy của sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội từ đó đưa ra những kiến nghị cần thiết nhằm giúp đỡ sinh viên có thái độ cự tuyệt với ma túy để điều chỉnh hành vi sống lành mạnh trong nhà trường và cộng đồng

3 Đối tƣợng và khách thế nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu: Thái độ của sinh viên đối với việc phòng

ngừa nghiện ma túy

3.2 Khách thể nghiên cứu:Tổng số là 400 khách thể: 100 sinh viên

trường Đại học khoa học Xã hội và Nhân văn, 100 Sinh viên trường Đại học khoa học Tự nhiên, 100 Sinh viên trường Đại học Kinh tế- ĐHQGH, 100 sinh viên trường Đại học Ngoại ngữ 10 cán bộ lớp Đoàn

thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh là sinh viên của các trường trong diện điều tra

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu một số vấn đề lý luận về thái độ phòng ngừa nghiện ma túy Làm rõ thực trạng thái độ của sinh viên với việc phòng ngừa nghiện ma túy ở trường ĐH QG- HN

Đề xuất kiến nghị nhằm giúp sinh viên có thái độ cự tuyệt với ma tuý góp phần thực hiện hoạt động phòng ngừa nghiện ma tuý ở trường học

và cộng đồng

5 Giả thiết nghiên cứu

Đa số sinh viên nhận thức chưa đầy đủ về các chất ma túy, đồng tình với việc phòng ngừa nghiện ma túy và chủ động phòng tránh sử dụng các chất ma túy bất hợp pháp

Sinh viên có thái độ tích cực phòng ngừa nghiện ma túy bất hợp pháp và

có thái độ không rõ ràng với một số chất ma túy nhẹ thông dụng biểu hiện ở cấp độ cá nhân

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

- Về đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung làm rõ thực trạng thái

độ của sinh viên biểu hiện ở mặt nhận thức, cảm xúc, hành vi phòng ngừa nghiện không chỉ các chất ma túy bất hợp pháp mà còn cả các chất

ma túy nhẹ thông dụng như rượu, cà phê, thuốc lá…

- Về khách thể nghiên cứu: Sinh viên đang học tập tại Đại học Quốc gia

Hà Nội

-Về địa bàn nghiên cứu: 4 trường trong Đại học Quốc gia Hà Nội là trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Kinh tế, Đại học Ngoại ngữ

7 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu

- Phương pháp phỏng vấn sâu

- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

- Phương pháp xử lý và phân tích thông tin bằng thống kê toán học

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Nghiên cứu ở nước ngoài

Nhiều tác giả nổi tiếng đã nghiên cứu về vấn đề ma túy, nghiện ma túy, phòng ngừa nghiện ma túy như:

Rutter (1990); Demo (1995), Brook (1990); Hawkins (1992), Gordon, Whiteman, Cohen (1990 ở Mỹ), Farrington, Gallagher, Morley, Ledger, West (1985), Hawskins, Catalano và Miller (1992), Kandle và Andrew (1987); Patterson, Disonhon (1985)

Tóm lại các chương trình nghiên cứu ở nước ngoài như đã để cập ở trên quan tâm nhiều hơn đến hoàn cảnh xã hội như là một dự báo cho vấn đề nghiện ngập và từ đó đề ra cách giải quyết tương ứng như chương trình tập luyện kỹ năng cho cha mẹ, tương tác với bạn bè của con cái Các nghiên cứu quan tâm đến các yếu tố cá nhân như rối loạn cảm xúc, lo hãi, trầm cảm, thái độ phòng ngừa nghiện ma tuý còn chưa nhiều Việc

áp dụng những thành quả công tác phòng chống ma tuý là cần thiết song cũng cần phải rất thận trọng, bởi xã hội ta mang những bản sắc đặc thù của riêng mình

1.1.2 Nghiên cứu ở trong nước

Nghiên cứu về vấn đề ma túy, nghiện ma túy, có một số tác giả tiêu

biểu như Mạc Văn Trang,Văn Phong, Vũ Hùng, Đăng Giao, Đỗ Ngọc Yên, Phan Thị Mai Hương…

Nhìn chung các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về nghiện

ma túy tập trung nghiên cứu những vấn đề như động cơ nghiện, hoàn cảnh xã hội, nhân cách người nghiện, các biện pháp quản lý sau cai nghiện và phòng chống nghiện ma túy Rất ít công trình nghiên cứu về phòng chống nghiện ma túy dưới góc độ tâm lý học

1.2 Một số vấn đề lý luận về thái độ của sinh viên đối với việc phòng ngừa nghiện ma túy

1.2.1 Khái niệm ma tuý, nghiện ma tuý

Khái niệm ma túy

Qua việc xem xét các khái niệm, chúng tôi đồng tình với khái niệm:

« Ma túy là những chất độc, có tính chất gây nghiện, có nguồn gốc tự nhiên hoặc nhân tạo Khi xâm nhập bào cơ thể con người có tác dụng làm cho tâm trạng, ý thức và trí tuệ con người bị lệ thuộc vào chúng, gây nên những tổn thương cho cá nhân người sử dụng và cả cộng đồng » (Theo chương trình khảo sát quốc tế của liên hợp quốc (UNDCP),1991)

Khái niệm nghiện ma tuý

Nghiện ma tuý là hiện tượng bị phụ thuộc cả thực thể và tinh thần vào

ma tuý do sử dụng thường xuyên với liều lượng ngày càng tăng dẫn đến mất khả năng kiểm soát bản thân ở người nghiện ma tuý, có hại cho cá nhân và xã hội

1.2.2 Một số đặc điểm tâm lý của người nghiện ma tuý

Một số đặc điểm tâm lý của học sinh, sinh viên nghiện ma túy 1.2.3 Khái niệm thái độ

Thái độ là trạng thái tâm lý chủ quan của cá nhân sẵn sàng phản ứng theo một khuynh hướng nhất định đối với một đối tượng nào đó, được

thể hiện thông qua nhận thức, xúc cảm, tình cảm và hành vi của chủ thể trong những tình huống, những điều kiện nhất định

Cấu trúc của thái độ

1.2.4 Khái niệm phòng ngừa

Qua tham khảo các tài liệu chúng tôi chúng tôi đồng ý với khái niệm: phòng ngừa là hoạt động ngăn chặn, ngăn ngừa, phòng bị trước các hiện tượng, các sự kiện không mong muốn, hoặc để hạn chế mức độ, phạm vi tính chất nguy hiểm, thiệt hại do các sự kiện, hiện tượng đó gây ra Phòng ngừa nghhiện ma tuý là hoạt động ngăn chặn, ngăn ngừa, phòng

bị trước hiện tượng bị phụ thuộc cả thực thể và tinh thần vào ma tuý do

sử dụng thường xuyên với liều lượng ngày càng tăng dẫn đến mất khả năng kiểm soát bản thân ở người nghiện ma tuý, có hại cho cá nhân và

xã hội

1.2.5 Khái niệm sinh viên

Khi xem xét khái niệm sinh viên, chúng tôi đồng ý với khái niệm của dự

án VAT và trung tâm tư liệu, tài liệu khóa đào tạo giảng viên 2000, HN:

“Sinh viên là người đã trưởng thành về thể chất, xã hội, tâm lý, vượt

qua một kỳ thi với yêu cầu cao mang tính chất quốc gia, ngành nghề rõ ràng.”

Các đặc điểm của sinh viên

Nhận thức

Hành vi Xúc cảm,

tình cảm

1.2.6 Khái niệm thái độ của sinh viên với việc phòng ngừa nghiện ma túy

Qua quá trình nghiên cứu các tài liệu, chúng tôi cho rằng có thể hiểu khái niệm thái độ của sinh viên đối với việc phòng ngừa nghiện ma túy

là: Trạng thái tâm lý chủ quan của cá nhân sẵn sàng phản ứng theo một

khuynh hướng nhất định đối với việc ngăn ngừa, ngăn chặn việc sử dụng các chất ma túy, để không dẫn đến tình trạng bị nhiễm độc chu kỳ mãn tính hay lệ thuộc thể chất và tinh thần vào ma túy, hạn chế mức độ phạm vi tính chất nguy hiểm, thiệt hại do việc sử dụng ma túy gây ra cho người sử dụng thông qua nhận thức, xúc cảm, tình cảm và hành vi của sinh viên trong những tính huống, những điều kiện nhất định

Phân tích các quan điểm về thái độ đã trình bày ở trên, chúng tôi cho rằng: Thái độ phòng ngừa nghiện ma tuý tích cực có những biểu hiện

Về nhận thức:

- Hiểu rõ và nhận diện về ma tuý chất ma tuý, các chất gây nghiện

- Biết về tác hại của ma tuý, nghiện ma tuý cũng như các nguyên nhân gây nghiện ma tuý

- Nắm vững kiến thức cơ bản tối thiểu và thiết thực về ma tuý và cách phòng ngừa nghiện ma tuý cho bản thân, bạn bè, gia đình và cộng đồng

Về mặt cảm xúc:

- Lo ngại tiếp xúc với ma túy và người sử dụng ma túy

- Cảnh giác đề phòng sự cám dỗ của ma túy và nghiện ma túy cho bản thân, gia đình, bạn bè, cộng đồng

- Coi sự nghiện hút, tiêm chích ma túy là sự hủy hoại bản thân

- Khi chứng kiến những hậu quả mà nghiện ma tuý gây ra có biểu lộ những xúc cảm không tán thành tệ nạn này

Về mặt hành vi

Sinh viên tuyệt đối không có các hành vi vi phạm pháp luật như:

- Sử dụng, tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý; xúi giục, cưỡng bức, lôi kéo, chứa chấp, hỗ trợ việc sử dụng trái phép chất ma tuý;

- Sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, mua bán phương tiện, dụng cụ dùng vào việc sản xuất, sử dụng trái phép chất ma tuý;

- Chống lại hoặc cản trở việc cai nghiện ma tuý;

- Trả thù hoặc cản trở người có trách nhiệm hoặc người tham gia phòng ngừa nghiện ma tuý;

- Sinh viên tích cực đấu tranh với các hành vi sử dụng trái phép về ma tuý của thân nhân, bạn bè và những người khác

- Họ tích cực thực hiện công tác giáo dục và tuyên truyền phòng ngừa nghiện ma tuý ở cộng đồng xã hội nói chung và trường học nói riêng

- Thể hiện qua các hành động phòng ngừa nghiện ma túy của sinh viên

tại cộng đồng và trường học

1.3 Vai trò của thái độ tích cực phòng ngừa nghiện ma túy đối với

sự hình thành và phát triển nhân cách sinh viên

Chương 2:

TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Tổ chức nghiên cứu

2.1.1 Nghiên cứu lý luận

2.1.1.1 Mục đích nghiên cứu lý luận

- Hệ thống hoá một số vấn đề lý luận cơ bản có liên quan đến vấn đề thái độ, thái độ đối với việc phòng ngừa nghiện ma túy

- Tổng quan lịch sử một số nghiên cứu tiêu biểu của các tác giả trong và ngoài nước về vấn đề nghiện ma tuý, đặc điểm của người nghiện ma tuý

- Từ những vấn đề lý luận xác lập quan điểm trong việc nghiên cứu vấn

đề phòng ngừa nghiện ma tuý trên thực tiễn

2.1.1.2 Nội dung nghiên cứu lý luận

- Xác định các khái niệm công cụ và các khái niệm liên quan

- Phân tích tổng hợp và đánh giá những công trình nghiên cứu của các tác giả trong và ngoài nước về vấn đề nghiện ma tuý và tâm lý người nghiện ma tuý Thái độ phòng ngừa nghiện ma túy của sinh viên, những đặc điểm tác hại của nghiện ma túy

2.1.1.3 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Phương pháp chủ yếu được sử dụng là phương pháp nghiên cứu tài liệu Phương pháp này bao gồm các giai đoạn như: Phân tích, tổng hợp, hệ thống hoá và khái quát hoá các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước đã đăng tải trên sách báo, tạp chí và các vấn đề liên quan đến thái

độ và vấn đề nghiện ma tuý

2.1.2 Tổ chức nghiên cứu thực trạng

Quá trình thực hiện nghiên cứu thực tiễn gồm 5 giai đoạn chính: Giai đoạn thiết kế bảng hỏi, giai đoạn khảo sát thử nhằm hoàn thiện bảng hỏi, giai đoạn điều tra chính thức, giai đoạn phỏng vấn sâu, giải bài tập tình huống và cuối cùng là giai đoạn phân tích dữ liệu Mỗi giai đoạn có mục đích, nội dung và phương pháp nghiên cứu cụ thể khác nhau

2.1.3 Một vài nét về trường Đại học Quốc gia Hà Nội

2.2 Các phương pháp nghiên cứu được sử dụng

Chương 3:

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

3.1 Thái độ của sinh viên đối với việc phòng ngừa nghiện ma túy biểu hiện ở nhận thức

Với 150 sinh viên nam và 250 sinh viên nữ tham gia nghiên cứu thì có 91.2% sinh viên Nam và 90% sinh viên nữ hiểu đúng về khái niệm ma tuý.Số sinh viên không rõ về khái niệm ma tuý chỉ chiếm 1 đến 2% Điều này chứng tỏ phần lớn sinh viên đã hiểu đúng khái niệm thế nào là

ma tuý Từ việc nhận thức đúng khái niệm sẽ là tiền để tốt để sinh viên phòng ngừa tránh tiếp xúc, nghiện ma túy

Nhóm các chất ma tuý bất hợp pháp như: hêrôin, thuốc phiện, cần sa, thuốc lắc…đã được sinh viên nhận biết rõ

Các chất ma tuý hợp pháp, ma tuý thông dụng như thuốc ngủ, thuốc an thần, thuốc giảm đau, các loại thuốc ho, cà phê, thuốc lá, rượu… chưa thực sự được sinh viên phân biệt rõ Sinh viên cho đó là những chất gây nghiện, gây kích thích hoặc ức chế thần kinh chứ không phải là ma tuý

3.1.2 Nhận thức của sinh viên về nghiện ma tuý

70.2% sinh viên nam trong tổng số 150 sinh viên nam và 86.2% sinh viên nữ trong tổng số 250 khách thể tham gia nghiên cứu đã nhận thức đúng về khái niệm nghiện ma tuý

Qua kết quả điểm trung bình chung cho thấy sinh viên trường Đại học Khoa học Tự nhiên nhận thức về khái niệm nghiện ma túy rõ, đúng, đầy

đủ và sâu sắc nhất, tiếp đến là nhận thức của sinh viên trường ĐHKHXH&NV, trường ĐHKT và cuối cùng là điểm nhận thức của sinh viên trường ĐHNN

Nhìn chung phần lớn sinh viên đã hiểu đúng khái niệm như thế nào nghiện ma tuý Việc hiểu đúng khái niệm về ma tuý, các chất ma tuý cụ thể và khái niệm nghiện ma tuý giúp sinh viên có định hướng tốt hơn trong việc phòng ngừa để ma tuý không tác động đến bản thân

3.1.3 Nhận thức của sinh viên về các biểu hiện tâm, sinh lý của người nghiện ma túy