Vai trò của Liên minh Nghị viện Thế giới (IPU) trong việc thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ trong hoạt động chính trị

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN --- ĐINH HÀ THU VAI TRÒ CỦA LIÊN MINH NGHỊ VIỆN THẾ GIỚI IPU TRONG VIỆC THÚC ĐẨY SỰ THAM GIA CỦA PHỤ NỮ TRONG HOẠT Đ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

ĐINH HÀ THU

VAI TRÒ CỦA LIÊN MINH NGHỊ VIỆN THẾ GIỚI (IPU) TRONG VIỆC THÚC ĐẨY SỰ THAM GIA CỦA PHỤ NỮ TRONG HOẠT ĐỘNG CHÍNH TRỊ

LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế

HÀ NỘI, 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

ĐINH HÀ THU

VAI TRÒ CỦA LIÊN MINH NGHỊ VIỆN THẾ GIỚI (IPU) TRONG VIỆC THÚC ĐẨY SỰ THAM GIA CỦA PHỤ NỮ TRONG HOẠT ĐỘNG CHÍNH TRỊ

Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Quan hệ quốc tế

Mã số: 60 31 02 06

Người hướng dẫn khoa học: TS Lê Thế Quế

HÀ NỘI, 2014

LỜI CẢM ƠN

Để có thể hoàn thành tốt khóa luận này, em xin chân thành gửi lời cảm ơn tới

TS Lê Thế Quế , người đã hướng dẫn tận tình và giúp đỡ em rất nhiều trong quá trình thực hiện bài khóa luận của mình Em cũng xin bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc đến Quý Thầy Cô khoa Quốc Tế học, những người đã truyền đạt kiến thức cho em trong suốt những năm học vừa qua

Cuối cùng em xin cảm ơn sự động viên và giúp đỡ từ phía gia đình và bạn bè trong quá trình tìm hiểu và nghiên cứu thực hiện khóa luận tốt nghiệp

Tác giả

Đinh Hà Thu

MỤC LỤC

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT 1

MỞ ĐẦU 2

1 Tính cấp thiết đề tài 2

2 Lịch sử nghiên cứu 3

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 6

4 Phạm vi nghiên cứu 7

5 Phương pháp nghiên cứu 7

6 Cấu trúc luận văn 7

Chương I Khái quát về Liên minh Nghị viện Thế giới (IPU) 9

1.1 Tổng quan về IPU 9

1.1.1 Lịch sử hình thành 9

1.1.2 Mục tiêu hoạt động 16

1.1.3 Cơ cấu tổ chức 17

1.2 Nội dung chương trình nghị sự kỳ họp những năm gần đây của IPU 21

1.3 Quan hệ với Liên Hợp Quốc 23

1.4 Các cơ chế tổ chức dành cho Nữ nghị sĩ tại IPU 26

1.4.1 Hội nghị Nữ nghị sĩ 26

1.4.2 Ủy ban Điều phối Nữ nghị sĩ 29

1.4.3 Nhóm Đối tác về Giới 30

1.5 Tiểu kết 30

Chương II Những hoạt động của IPU thể hiện vai trò thúc đẩy sự tham gia chính trị của phụ nữ 32

2.1 Tăng cường nhận thức về ảnh hưởng của phụ nữ trong chính trị 32

2.1.1 Tăng số lượng nữ nghị sĩ tham dự trong các cuộc họp nghị sự và cơ cấu tổ chức IPU 32

2.1.2 Thực hiện khảo sát, nghiên cứu về vấn đề bình đẳng trong chính trị và số lượng nữ nghị sĩ trong nghị viện thành viên 36

2.1.3 Xây dựng các Chương trình hành động (Plan of Action) 46

2.1.4 Tổ chức các cuộc họp hội thảo, chuyên đề đặc biệt 49

2.2 Nâng cao kỹ năng của nữ nghị sĩ trong chính trị 51

2.2.1 Thiết lập các bộ hướng dẫn đánh giá tiêu chuẩn bình đẳng giới cho các nghị viện trên thế giới 51

2.2.2 Thực hiện các dự án hỗ trợ nữ nghị sĩ tại một số nước 54

2.2.3 Hợp tác với các cơ quan của Liên Hợp Quốc và các tổ chức quốc tế khác trong các dự án hỗ trợ nữ nghị sĩ 56

2.3 Thúc đẩy bình đẳng chính trị thông qua các chương trình chống bạo lực đối

với phụ nữ 58

2.4 Tiểu kết 60

Chương III Sự tham gia của phụ nữ Việt Nam trong chính trị nhìn từ góc độ hoạt động của Liên minh Nghị viện Thế giới 63

3.1 Quan hệ giữa Quốc hội Việt Nam với IPU 63

3.2 Cam kết quốc tế của Việt Nam về bình đẳng giới 65

3.3 Chính sách và pháp luật của Việt Nam về bình đẳng giới 67

3.4 Khái quát về quá trình phụ nữ Việt Nam tham gia chính trị trong những thập niên gần đây 73

3.5 Những thành tựu trong công tác tăng cường sự tham gia chính trị của phụ nữ Việt Nam trong phạm vi Quốc hội 76

3.5.1 Trong công tác tổ chức cán bộ 76

3.5.2 Trong hoạt động lập pháp - giám sát 78

3.5.3 Hoạt động của Nhóm Nữ Đại biểu Quốc hội 83

3.6 Nhận xét và kiến nghị biện pháp nâng cao hiệu quả sự tham gia chính trị của phụ nữ Việt Nam trong phạm vi Quốc hội 87

3.6.1 Nhận xét 87

3.6.2 Một số biện pháp kiến nghị 90

3.7 Tiểu kết 95

KẾT LUẬN 98

PHỤ LỤC 101

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 104

1

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

1 IPU Inter-Parliamentary Union Liên minh Nghị viện

Thế giới

3 CEDAW The Convention on the

Elimination of All Forms of Discrimination against Women

Công ước về Xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ

4 ICESCR The International Covenant

on Economic, Social and Cultural Rights

Công ước Quốc tế về các Quyền Kinh tế, Xã hội và Văn hóa

5 ICCPR The International Covenant

on Civil and Political Rights

Công ước Quốc tế về các Quyền Dân sự và Chính trị

Việt Nam

Khi một nữ nghị sĩ có được vị trí trong nghị viện, họ phải nỗ lực nhiều hơn so với nam nghị sĩ bởi môi trường chính trị là môi trường truyền thống thực hiện theo những quy tắc và quan điểm của nam giới Để tăng cường tiếng nói của phụ nữ trong nghị viện nói riêng và trong hệ thống chính trị nói chung cần phải thay đổi những quy định bất thành văn và chính sách pháp luật, đồng thời phụ nữ cần phải có cơ chế hoạt động riêng trong nghị viện Thúc đẩy quyền chính trị cho phụ nữ là lĩnh vực đòi hỏi phải có nhiều nghiên cứu và những giải pháp mang tính đột phá và bền vững Đã có nhiều tổ chức quốc tế thực hiện các cuộc nghiên cứu và dự án về chủ đề bình đẳng giới trong chính trị Tuy nhiên, để thay đổi sự tham gia của phụ nữ trong các hoạt động chính trị thì cần phải bắt đầu tại nghị

3

viện - cơ quan lập pháp ở các quốc gia Thúc đẩy bình đẳng giới trong hoạt động chính trị không những sẽ thúc đẩy quyền của phụ nữ mà còn thúc đẩy tiến trình dân chủ tại nhiều quốc gia và Quốc hội Việt Nam cũng không nằm ngoài tiến trình này

Trong những thập kỷ qua, tổ chức IPU đã có nhiều hoạt động với mục tiêu nâng cao vị thế của nữ nghị sĩ và trở thành tổ chức liên nghị viện đi đầu trong lĩnh vực bình đẳng giới Nhìn nhận được tầm ảnh hưởng của IPU đối với quyền

chính trị của phụ nữ, tác giả đã chọn đề tài “Vai trò của IPU trong việc thúc đẩy

sự tham gia của phụ nữ trong hoạt động chính trị” làm luận văn thạc sỹ,

chuyên ngành Quan hệ quốc tế

2 Lịch sử nghiên cứu

Đề tài bình đẳng giới trong lĩnh vực chính trị luôn thu hút nhiều sự quan tâm và nghiên cứu trên thế giới cũng như tại Việt Nam Các tổ chức quốc tế lớn như Liên Hợp Quốc, IPU, Ngân hàng thế giới (World Bank), Viện nghiên cứu Dân chủ và hỗ trợ bầu cử quốc tế (International IDEA), Viện Dân chủ quốc gia (NDI) và các tổ chức quốc tế khác đã có nhiều nỗ lực trong hoạt động nghiên cứu, tổ chức hội nghị và nhiều chương trình hành động với mục tiêu hướng tới tăng cường sự tham chính của phụ nữ trên phạm vi toàn cầu Từ những hoạt động trên, vai trò của các tổ chức quốc tế cũng được nhìn nhận và đánh giá qua thời gian và kết quả đạt được Đến nay, đã có nhiều ấn phẩm và bài nghiên cứu phân tích về đề tài vai trò của IPU và các tổ chức quốc tế trong công tác thúc đẩy

sự tham gia của phụ nữ trong chính trị Một số tác phẩm tiêu biểu bao gồm:

- Phụ nữ tham gia nghị viện: Không chỉ là những con số (Women in

Parliament: Beyond numbers) của tác giả Julie Ballington và Azza Karam (Nhà

xuất bản International IDEA, 2005) Tác phẩm tập trung phân tích những trở

4

ngại phụ nữ phải đối mặt khi ứng cử và làm việc trong nghị viện, đưa ra kiến nghị và quan điểm nhằm giúp phụ nữ có được phương thức tạo ảnh hưởng tiếng nói trong quá trình hoạch định chính sách Trong quá trình phân tích, các tác giả

đã dẫn giải nhiều thực tiễn và kinh nghiệm của nữ nghị sĩ tại nhiều khu vực, đặc biệt chương 5 của tác phẩm đã dành một phần để phân tích vai trò của IPU trong việc thúc đẩy quan hệ đối tác giữa nam và nữ nghị sĩ trong nghị viện Theo các tác giả, có thể dễ dàng liệt kê các thách thức mà phụ nữ phải vượt qua khi tham gia chính trị nhưng rất khó để có thể liệt kê được nhiều những thay đổi, tác động của phụ nữ trong các nghị viện Vì vậy, tác phẩm đã chỉ ra và nhận xét biện pháp của IPU là nhân tố quan trọng góp phần tăng cường thúc đẩy quan hệ đối tác nam và nữ nghị sĩ trong các nghị viện thành viên

- Tăng cường sự tham gia của phụ nữ trong IPU (Strengthening women‟s

participation in the IPU) của tác giả Kareen Jabre (bài nghiên cứu tại hội nghị

của International IDEA, 2004) Bài nghiên cứu khai thác khía cạnh phương pháp đặt chỉ tiêu tăng số lượng nữ đại biểu tham gia vào IPU và liên hệ với trường hợp các nghị viện khác

- Đánh giá chương trình “Thúc đẩy bình đẳng giới trong chính trị” của Liên minh Nghị viện Thế giới IPU (Review of Inter-Parliamentary Union’s gender programme “Promoting gender equality in politics”) của tác giả Lesley Abdela và Ann Boman (Cơ quan phát triển quốc tế Canada CIDA và tổ chức Irish Aid 2010) Ấn phẩm đánh giá chương trình của IPU theo bốn tiêu chí: sự phù hợp, hiệu quả, bền vững, hành chính và quản lý Từ đó, ấn phẩm nhận định chương trình bình đẳng giới của IPU đã đáp ứng mục tiêu hướng tới tăng cường tính đại diện và giải trình của nghị viện thông qua ủng hộ sự tham gia chính trị của phụ nữ và lồng ghép bình đẳng giới trong nghị viện Ngoài ra, tác giả cũng

5

kiến nghị một số biện pháp để tăng cường hiệu quả vai trò của IPU trong lĩnh vực bình đẳng giới như phối hợp với tổ chức địa phương và các tổ chức quốc tế khác trong những chương trình xây dựng năng lực nghị viện và có những chương trình dài hạn hơn Có thể nói, đây là ấn phẩm có những nhận định, đánh giá toàn diện nhất cũng như có kiến nghị xác đáng về hoạt động của IPU trong lĩnh vực bình đẳng giới

- Phụ nữ là nhân tố thay đổi: thể hiện tiếng nói trong xã hội và tạo ảnh

hưởng đối với chính sách (Women as agents of change: Having voice in society

and influencing policy) của tác giả Susan Markham, ấn phẩm của Ngân hàng thế

giới (World Bank) năm 2012; Dân chủ và Bình đẳng giới: Vai trò của Liên Hợp

Quốc (Democracy and Gender equality: the role of the UN), ấn phẩm của Liên

Hợp Quốc năm 2013 Hai ấn phẩm đều sử dụng các số liệu tổng hợp và phân tích của IPU để đưa ra các biện pháp nhằm xây dựng khả năng lãnh đạo chính trị của phụ nữ, phát triển kỹ năng, nhận thức của phụ nữ về chính trị, nhất là cử tri nữ

Từ những năm 1990, IPU cũng có nhiều nghiên cứu về đề tài phụ nữ và chính trị với các bài phân tích sâu, khảo sát và tổng hợp số liệu về thực trạng phụ

nữ tham gia chính trị trên thế giới Hiện nay, IPU là tổ chức đi đầu cập nhật về

số liệu nữ nghị sĩ tại các nghị viện và có nhiều bài bình luận, khuyến nghị xác đáng về các biện pháp cải thiện hệ thống lập pháp, chính sách để nâng cao tiếng nói chính trị của phụ nữ Những đầu sách về đề tài phụ nữ tham chính luôn được đăng tải trên trang điện tử của IPU với mục đích tuyên truyền sâu rộng và tăng khả năng tiếp cận tài liệu của công chúng Việt Nam cũng có nhiều công trình nghiên cứu và phân tích về chủ đề quyền chính trị xã hội của phụ nữ, tuy nhiên chưa có công trình nào phân tích về vai trò của các tổ chức quốc tế trong lĩnh vực tăng quyền chính trị cho phụ nữ

Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nêu lên sự hình thành và phát triển của IPU, đặc điểm mục tiêu hoạt động và các cơ cấu tổ chức bên trong, tập trung giới thiệu về cơ chế dành cho nữ nghị sĩ trong IPU

- Phân tích và đánh giá tầm ảnh hưởng và hiệu quả hoạt động của IPU trong công tác thúc đẩy sự tham gia chính trị của phụ nữ theo các trọng tâm chương trình của tổ chức như tăng cường nhận thức về ảnh hưởng của phụ nữ trong chính trị, nâng cao kỹ năng của nữ nghị sĩ và thúc đẩy bình đẳng chính trị thông qua các chương trình chống bạo lực đối với phụ nữ

- Phân tích và liên hệ sự tham gia của phụ nữ Việt Nam trong chính trị nhìn từ góc độ các hoạt động của IPU trên mảng chính sách và pháp luật Từ đó đưa ra một số nhận xét và nêu biện pháp kiến nghị nhằm tăng hiệu quả tham gia chính trị của phụ nữ Việt Nam

7

4 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu chính tập trung vào công tác của IPU về chính sách bình đẳng giới trong chính trị từ thập kỷ 1990 cho đến nay, trình bày và phân tích các thành tựu chính và kết quả của các hoạt động, những thay đổi mà IPU đã đạt được trong việc tăng cường vị thế tiếng nói của phụ nữ trong nghị viện và chính trị

5 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp lịch sử và liên ngành, phương pháp sưu tầm tài liệu, phương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp số liệu là các phương pháp chủ yếu được

sử dụng trong quá trình viết luận văn Nguồn tài liệu tham khảo bao gồm các bản báo cáo hoạt động, số liệu thống kê, các kỷ yếu hội thảo chuyên đề, các chương trình hành động, các nghị quyết của IPU về chủ đề bình đẳng giới và tăng quyền chính trị cho phụ nữ Ngoài ra, tài liệu tham khảo còn bao gồm một số bài viết, bài nghiên cứu về bình đẳng giới của các tổ chức quốc tế khác, các website thông tin của một số bộ ngành và Quốc hội Việt Nam

6 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, luận văn bao gồm những phần chính sau:

Chương I: Giới thiệu tổng quan về tổ chức Liên minh Nghị viện Thế giới IPU

bao gồm lịch sử, mục tiêu hoạt động, các cơ chế lãnh đạo của tổ chức và nội dung chương trình nghị sự của các kỳ họp IPU Từ đó, giới thiệu chi tiết về các

cơ chế dành cho nữ nghị sĩ trong IPU

Chương II: Vai trò của IPU trong việc thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ trong

chính trị được phân tích và đánh giá thông qua các hoạt động theo các mảng chính đó là tăng cường nhận thức về ảnh hưởng của phụ nữ trong chính trị; nâng

8

cao kỹ năng của nữ nghị sĩ trong chính trị và thúc đẩy bình đẳng chính trị thông qua các chương trình chống bạo lực đối với phụ nữ

Chương III: Từ những phân tích vai trò của IPU được nêu trong chương II,

chương III tập trung liên hệ sự tham gia của phụ nữ Việt Nam trong chính trị nhìn từ góc độ nghị viện, trước hết mô tả mối quan hệ giữa Quốc hội Việt Nam

và IPU trên các lĩnh vực trong đó có lĩnh vực bình đẳng giới, sau đó nêu khái quát về khung chính sách và pháp luật của Việt Nam về bình đẳng giới và tình hình phụ nữ Việt Nam tham gia chính trị trong những năm gần đây Từ đó, đánh giá kết quả thực hiện công tác tăng cường sự tham gia chính trị của phụ nữ Việt Nam trong phạm vi Quốc hội và trình bày kiến nghị các biện pháp nâng cao hiệu quả tham chính của phụ nữ trong Quốc hội Việt Nam

Frédéric Passy sinh ra và lớn lên tại Paris Năm 22 tuổi, sau khi tốt nghiệp ngành luật sư, Passy làm kế toán viên tại Hội đồng Nhà nước Sau đó, ông học ngành kinh tế và trở thành nhà kinh tế học và giảng dạy tại trường Đại học Monpellier từ năm 1860-1861.1

Ông từng hoạt động và thành lập nhiều tổ chức

để kêu gọi công luận ngăn chặn nguy cơ chiến tranh giữa Pháp và Phổ Năm

1881, ông được bầu vào Viện Đại biểu, ông ủng hộ các đạo luật tạo thuận lợi cho người lao động, chống lại các chính sách thuộc địa của chính phủ, và kiến nghị nghị quyết thiết lập hệ thống trọng tài giải quyết tranh chấp quốc tế Tư tưởng của Passy luôn lấy hòa bình thế giới làm mục tiêu, trong đó các thỏa thuận giải quyết tranh chấp trong chính trị quốc tế và tự do thương mại hàng hóa là công cụ thực hiện hòa bình, đồng thời từng thực thể quốc gia sẽ tạo nên một Liên minh Nghị viện thế giới Qua những hoạt động gần nửa thể kỷ vì phong trào hòa bình, Passy luôn được nhắc tới với vai trò nhà lãnh đạo vì hòa bình Ông đã có nhiều

1 “Historical focus: Frederic Passy”, truy cập ngày 13/3/2014, http://www.ipu.org/strct-e/passy.htm

Năm 24 tuổi, ông tham gia vào phong trào của các công đoàn, từ đấy phẩm chất lãnh đạo của ông đã sớm được công nhận Ở tuổi 30, ông đã giúp tổ chức các chiến dịch đòi ngày làm 9 tiếng,

và trở thành thành viên của Hội đồng Công đoàn London Sau nhiều năm hoạt động trong các hiệp hội của công nhân, năm 1870, Cremer được bổ nhiệm làm tổng thư ký Hiệp hội Hòa bình (WPA) ủng hộ việc giải quyết tranh chấp quốc tế bằng các hệ thống trọng tài quốc tế, và yêu cầu thành lập Tòa án tối cao quốc gia Năm 57 tuổi, Cremer được bầu vào Đảng Tự do thuộc Quốc hội Anh, ông đã làm việc với Quốc hội để đưa lại ý tưởng thiết lập một thỏa thuận giải quyết tranh chấp với Hoa Kỳ Ý tưởng nhận được sự ủng hộ của các nghị sĩ trong Quốc hội Anh nhưng Hoa Kỳ đã không thông qua hiệp định này Tuy hiệp định không thành công, nhưng điều này đã khuyến khích các nghị sĩ Pháp do ông Frederic Passy dẫn đầu, đã đưa ra ý tưởng tương tự về thỏa thuận giải quyết tranh chấp giữa Pháp và Mỹ Khi biết được ý tưởng của Passy, Cremer đã đề xuất tổ chức hội nghị giữa Anh và Pháp để thảo luận về hiệp định giải quyết tranh chấp giữa Anh-Pháp và Anh-Hoa Kỳ năm 1888 Đây chính là hội nghị trù bị toàn thể trước khi diễn ra hội nghị chính thức thành lập nên tổ chức IPU Năm 1903, Cremer được trao giải Nobel hòa bình vì những đóng góp của ông trong quá trình hoạt động vì hòa bình quốc tế

2 “Historical focus: William Randal Cremer”, truy cập ngày 13/3/2014, http://www.ipu.org/strct-e/cremer.htm

11

Tháng 6 năm 1888, khi đề xuất hòa bình và giải quyết tranh chấp của Ủy ban đối ngoại Thượng viện Mỹ được viện này thông qua, đồng thời khi đó Quốc hội Pháp cũng quyết định thảo luận đề xuất của F Passy về vấn đề này, W Cremer đã viết thư cho F Passy đề nghị tiến hành một cuộc họp giữa các nghị sĩ Anh và Pháp để thảo luận những vấn đề về hòa bình và giải quyết tranh chấp

Từ đó, ngày 31/10/1888 một hội nghị giữa những nghị sĩ người Anh và người Pháp đã được tổ chức tại khách sạn Grand Hotel ở Paris Herbert Gladstone, con trai một lãnh tụ chính trị vĩ đại người Anh, đã dự đoán trong một

lá thư rằng đây sẽ là một hội nghị mang tính lịch sử F Passy, người khai mạc nghị trình, đã được bầu là Chủ tịch hội nghị, cùng với W Cremer (ban đầu là ứng cử viên duy nhất được đề cử) và Ngài George Campbell được bầu là hai Phó Chủ tịch của hội nghị Jules Gaillard và Thomas Burt, Chủ tịch Liên đoàn Trọng tài Quốc tế (IAL) và cũng là người đồng chí cũ của W Cremer trong phong trào này, được bầu là thư ký của hội nghị.3

F Passy và G Campbell đã đọc diễn văn khai mạc, trong đó nhắc lại nhiều lần rằng Mỹ và Pháp dễ đạt một thỏa thuận giải quyết tranh chấp hơn so với Mỹ và Anh bởi hai nước này còn nhiều bất đồng liên quan tới vấn đề Ai-len, Canada và vấn đề nghề cá

Bản dự thảo tuyên bố sau đó đã được đồng thuận thông qua, theo đó quyết định sẽ tổ chức Hội nghị lần thứ hai vào năm tiếp theo để tiếp tục các công việc

đã khởi sự từ Hội nghị lần thứ nhất Đồng thời, thành phần tham dự lần tới sẽ không chỉ gồm nghị sĩ của ba nghị viện có liên quan mà sẽ có mặt của cả nghị sĩ của bất cứ nghị viện nào ủng hộ những ý tưởng chung đó Hội nghị cũng quyết

3 “Historical focus: 1888-89, F PASSY and W CREMER sign the decision to launch the First

Inter-Parliamentary Conference”, truy cập ngày 13/3/2014, http://www.ipu.org/strct-e/1889.htm

sĩ Ý và các nước Bỉ, Tây Ban Nha, Đan Mạch, Hung-ga-ri, Mỹ và Liberia mỗi nước cử một nghị sĩ

Mặc dù sự hiện diện của các đại biểu nước ngoài là chưa đáng kể nhưng điều này cũng góp phần làm cho hội nghị mang tính quốc tế Từ chỗ chưa được công nhận, phiên họp lần đó đã quyết định đưa hội nghị thành cơ chế thường xuyên Quyết định đưa ra ngày 30/6/1889 có thể được coi là đạo luật sáng lập ra

cơ chế Hội nghị Liên nghị viện và một cách gián tiếp đã hình thành cơ chế IPU ngày nay

Đồng thời, với mục đích thúc đẩy hòa bình và với vai trò là trọng tài phân

xử quốc tế, IPU đã đặt nền móng cho các hình thức hợp tác đa phương và hỗ trợ

sự hình thành của các cơ chế trong việc trao đổi thông tin liên chính phủ IPU đóng một vai trò rất quan trọng trong nhiều lĩnh vực của đời sống quốc tế, là cội nguồn của phong trào đưa đến việc thành lập Hội Quốc liên, sau đó là Liên Hợp Quốc (LHQ), là nhân tố quan trọng cho việc hình thành Tòa án Quốc tế La-Hay sau này IPU luôn tạo cơ hội đưa ra những đề xuất, sáng kiến mới thúc đẩy sự nghiệp vì hòa bình và hợp tác quốc tế Do những đóng góp tích cực của mình,

13

tám nhân vật hoạt động nổi tiếng của Liên minh nghị viện thế giới đã được nhận giải thưởng Nobel vì hòa bình trong thời gian từ 1901 đến 19274

Ngay trong thời kỳ hai cuộc chiến tranh thế giới, mặc dù buộc phải gián đoạn hoạt động, nhưng dưới những hình thức khác nhau, IPU vẫn đấu tranh không mệt mỏi cho sự nghiệp hòa bình và sự xích lại gần nhau giữa các dân tộc

Cùng với thời gian và diễn biến của tình hình thế giới, phạm vi hoạt động của IPU đã mở rộng từ một liên hiệp của các nghị sĩ thành một tổ chức quốc tế tập hợp các Nghị viện thuộc các quốc gia có chủ quyền Liên minh là trung tâm đối thoại và ngoại giao nghị viện giữa các nhà lập pháp đại diện cho mọi hệ thống chính trị và tất cả các khuynh hướng chính trị chính trên thế giới – tạo nên nền tảng trong việc thực hiện các quan điểm và xu hướng chính trị Đại hội đồng

và các hội nghị chuyên đề của IPU là nơi để các nghị sĩ bày tỏ quan điểm và sáng kiến mới hướng tới hòa bình và nâng cao hợp tác quốc tế Xuất phát từ sự nhìn nhận các yếu tố kinh tế, xã hội, tư tưởng trong nhiều trường hợp là nguyên nhân tạo nên sự căng thẳng giữa các quốc gia, tổ chức thế giới của các nghị viện

đã dần dần tiếp cận và dành sự quan tâm ngày càng nhiều hơn đối với các vấn đề mang tính toàn cầu

Thời kỳ chiến tranh Lạnh, thế giới bị chia làm hai khối đối nghịch bởi hệ

tư tưởng, Liên minh nghị viện là tổ chức duy nhất mà những người đại biểu của nhân dân các nước thuộc hai khối Đông và Tây có thể gặp gỡ nhau Tại diễn đàn

4 “Brief history of IPU”, truy cập ngày 19/3/2014, http://www.ipu.org/english/history.htm

 1901: Frédéric Passy (Pháp)

 1902: Albert Gobat (Thụy Sĩ)

 1903: William Randal Cremer (Vương quốc Anh)

 1908: Frederic Bajer (Đan Mạch)

 1909: August Beernaert (Bỉ)

 1913: Henri La Fontaine (Bỉ)

 1921: Christian Lange (Na Uy)

 1927: Ferdinand Buisson (Pháp)

14

này, vượt qua sự khác biệt, sự đối đầu về hệ tư tưởng và những căng thẳng vốn

có trong quan hệ giữa các quốc gia thời kỳ đó, các nghị sĩ của hai khối cùng tranh luận, thiết lập các mối quan hệ cá nhân và với tư cách là những người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân các nước, họ cùng nhau tìm kiếm cơ

sở cho các hành động chung, hướng cho nhân loại một tương lai tốt đẹp hơn

Được hình thành do những yêu cầu của tình hình thế giới và hoạt động trong những biến động không ngừng của các mối quan hệ quốc tế, vì vậy Liên minh nghị viện cũng luôn tự đổi mới về cơ cấu tổ chức cũng như phương thức hoạt động Trong lĩnh vực đấu tranh cho hòa bình thế giới, IPU luôn phối hợp với LHQ và các cơ quan chuyên môn của tổ chức này để tìm ra các giải pháp cho các vấn đề lớn của thế giới như giải trừ quân bị, quan hệ kinh tế bình đẳng cùng

có lợi, hỗ trợ các nước kém phát triển, tìm kiếm cơ hội hòa bình cho các cuộc xung đột vũ trang, đấu tranh vì nền dân chủ và quyền con người v.v…Cùng với

sự phát triển của thế giới, nhiều chủ đề mới cũng được nêu lên trong chương trình nghị sự của IPU và các thể chế quốc tế liên chính phủ như đấu tranh thiết lập một trật tự quốc tế mới trong bối cảnh tiến trình toàn cầu hóa, phấn đấu cho

sự phát triển bền vững giữa các dân tộc v.v…

Có thể nhận thấy sự khác biệt về tính chất giữa hội nghị liên nghị viện với hội nghị liên chính phủ Các thành viên đến hội nghị liên chính phủ với những giới hạn bởi những quan điểm chính thức của chính phủ và đảng cầm quyền, trong khi đó các đại biểu đến diễn đàn IPU có thể mang đến các quan điểm chính trị khác nhau, đại diện rộng rãi cho mọi tầng lớp nhân dân Các cuộc thảo luận tại diễn đàn IPU diễn ra trong bầu không khí thoải mái tự do Do vậy tại diễn đàn này, lượng thông tin là đa dạng và rất phong phú, qua đó có thể hiểu được quan điểm của các tầng lớp nhân dân trong các quốc gia về các chủ đề được đưa ra thảo luận

15

Tại diễn đàn IPU, các đại biểu đến từ nhiều nước khác nhau luôn duy trì các mối quan hệ cá nhân mang dấu ấn của sự tin tưởng và hiểu biết lẫn nhau, điều đó có những ảnh hưởng nhất định điều hòa bầu không khí hội nghị trong trường hợp xung đột về tư tưởng và đối nghịch về quyền lợi Sự cứng nhắc mang tính định trước trong các quan điểm của chính phủ sẽ được giảm bớt tại các diễn đàn liên nghị viện nhờ vào phương pháp bỏ phiếu thông qua các nghị quyết được quy định trong Điều lệ và Quy chế của IPU5 Thực tế, số phiếu phân cho mỗi đoàn quốc gia tỷ lệ theo dân số mỗi nước, mỗi đại biểu thực hiện quyền bỏ phiếu tùy theo quyết định của riêng mình hoặc của tổ chức chính trị mà mình đại diện

Do đó, số phiếu trong cùng một đoàn đại biểu quốc gia có thể bị phân chia: đại biểu thuộc phe đối lập có thể bỏ phiếu chống, trong khi đại diện của đảng cầm quyền bỏ phiếu thuận Điều này giải thích rằng những nguyện vọng được bày tỏ trong các nghị quyết của IPU về cùng một vấn đề thời sự quốc tế đôi khi vượt quá khuôn khổ các chủ đề mà chính phủ đã bảo vệ tại LHQ Quy chế của IPU còn quy định rõ những bước tiếp theo sau khi Nghị quyết đã được thông qua, đó

là nhiệm vụ của các đoàn đại biểu phải thông báo nội dung các nghị quyết này tới khi quốc gia, chính phủ và hành động với mọi khả năng để thực hiện những khuyến nghị đã được nêu lên trong các nghị quyết của IPU

Liên minh nghị viện thế giới là một cơ chế hợp tác quốc tế đặc biệt, có ảnh hưởng lớn trong nhiều lĩnh vực của đời sống quốc tế Trước hết, IPU tạo ra cơ hội cho các nghị sĩ gặp gỡ nhau trực tiếp, hiểu biết đồng nghiệp và cùng chia sẻ những kinh nghiệm hoạt động của họ Đại biểu đến diễn đàn IPU có thể mang đến các quan điểm chính trị khác nhau, đại diện rộng rãi cho mọi tầng lớp nhân dân Liên minh nghị viện thế giới còn là diễn đàn để mỗi dân tộc, thông qua những người đại diện của mình là các nghị sĩ, thiết lập quan hệ học hỏi tôn trọng

5 IPU (2014), Statutes of the Inter-Parliamentary Union (adopted in 1976 and extensively revised in October

1983, April 2003 and October 2013)

1.1.2 Mục tiêu hoạt động

IPU là một tổ chức quốc tế tập hợp Nghị viện các Quốc gia có chủ quyền Với 164 thành viên và 10 thành viên liên kết, IPU là trung tâm của hoạt động ngoại giao nghị viện khắp thế giới, hoạt động nhằm mục đích vì hòa bình, hợp tác giữa các dân tộc và nghị viện các nước IPU hoạt động trên cơ sở Điều lệ chung và các Quy định về hoạt động của Hội đồng điều hành, Ban Chấp hành, Đại hội đồng, các Ủy ban thường trực và Quy định về tài chính Quy chế và Điều

lệ của IPU được thông qua tại Hội nghị lần thứ 33 tại Áo năm 1922, sau đó Quy chế này được xem xét, sửa đổi tại nhiều hội nghị IPU cho phù hợp với sự lớn mạnh của IPU và sự phát triển của tình hình quốc tế Quy chế và Điều lệ của IPU xác định bản chất và mục đích của tổ chức

Liên minh hoạt động với các mục tiêu sau 6

17

- Đóng góp vào việc bảo vệ và nâng cao nhân quyền trên toàn thế giới, một yếu

tố thiết yếu cho nền dân chủ nghị viện và sự phát triển;

- Đóng góp cho việc nâng cao nhận thức và tăng cường hiệu quả hoạt động của các thể chế đại nghị

IPU giữ mối quan hệ hợp tác chặt chẽ với LHQ và các tổ chức liên minh nghị viện khu vực cũng như các tổ chức quốc tế, tổ chức liên chính phủ và phi chính phủ khác Đồng thời, IPU chia sẻ các mục tiêu của Liên hợp quốc, hỗ trợ các nỗ lực của Liên hợp quốc và hợp tác chặt chẽ với tổ chức này trong việc thực hiện các mục tiêu IPU cũng hợp tác với các tổ chức khác dựa trên những tư tưởng chung với Liên hợp quốc

IPU tập trung vào 6 lĩnh vực hoạt động chính sau7: nâng cao dân chủ đại diện; thúc đẩy hòa bình và an ninh quốc tế; đẩy mạnh phát triển bền vững theo hai hướng phát triển kinh tế xã hội và môi trường; thúc đẩy và bảo vệ nhân quyền; phát triển sự bình đẳng giữa nam và nữ trong hoạt động chính trị; nâng cao đối thoại giữa các nền văn minh, chính sách giáo dục và văn hóa, khoa học

1.1.3 Cơ cấu tổ chức

Đại hội đồng Liên minh Nghị viện Thế giới

Là cơ quan chính trị chủ yếu của Liên minh Mỗi năm có hai kỳ họp Hội nghị Mỗi kỳ họp hội nghị thường diễn ra ở một nước thành viên Các đoàn đại biểu quốc gia đại diện cho các nghị viện thành viên Đoàn đại biểu quốc gia được thành lập theo quyết định của nghị viện hợp hiến của một Nhà nước có chủ quyền, đại diện cho nhân dân trên lãnh thổ mà nghị viện hoạt động Mỗi nghị viện chỉ có thể thành lập một đoàn đại biểu quốc gia Điều lệ IPU có quy định các đoàn đại biểu quốc gia nghị viện thành viên có Quy chế reign, có phương

7 “Main areas of activity of the Inter-Parliamentary Union”, truy cập ngày 17/3/2014, e/issues.htm

http://www.ipu.org/iss-18

tiện hành chính và tài chính để giữ mối liên hệ thường xuyên và tham gia các hoạt động của IPU Bằng những hình thức thích hợp, thông báo cho nghị viện quốc gia và chính phủ những nghị quyết mà IPU đã thông qua, thúc đẩy việc thực hiện các nghị quyết này Thông báo kịp thời và đầy đủ cho Ban Thư ký IPU quá trình và kết quả việc thực hiện các nghị quyết của IPU

Thành phần tham dự Hội nghị IPU gồm các nghị sĩ do các nghị viện chỉ định theo cơ chế đoàn đại biểu quốc gia8 Hội nghị IPU thảo luận các vấn đề về chính trị, kinh tế, xã hội thế giới và đưa ra những khuyến nghị của IPU về các vấn đề này Chương trình nghị sự của Hội nghị do Hội đồng điều hành thông qua trên cơ sở khuyến nghị của Ban Chấp hành Các chủ đề cụ thể trong chương trình nghị sự được thảo luận tại bốn ủy ban thường trực liên quan: Ủy ban về các vấn đề Hòa bình và An ninh quốc tế, Ủy ban về các vấn đề Phát triển bền vững, tài chính và thương mại, Ủy ban về các vấn đề Dân chủ và Nhân quyền, Ủy ban

về các vấn đề của LHQ

Theo thông lệ, Chủ tịch kỳ họp là Chủ tịch Quốc hội nước chủ nhà, các Phó Chủ tịch bao gồm đại diện tất cả các nghị viện thành viên Nghị quyết của Hội nghị sẽ được thông qua tại phiên toàn thể theo thể thức bỏ phiếu Mỗi đoàn đại biểu quốc gia sẽ bỏ phiếu theo số phiếu quy định tùy theo số dân của mỗi nước

19

kết Hội đồng bầu Chủ tịch với nhiệm kỳ 3 năm trên nguyên tắc đảm bảo sự luân phiên giữa các khu vực địa chính trị.9

Hội đồng điều hành là cơ chế ra quyết định tập thể của Đại hội đồng IPU Ngoài Chủ tịch IPU, mỗi nghị viện thành viên được cử tối đa 3 nghị sĩ làm đại diện chính thức (có quyền biểu quyết) tại Hội đồng điều hành Các vấn đề về nội dung, tổ chức, hoạt động của IPU phải được Ban Chấp hành trình HĐĐH quyết định thông qua trước khi triển khai Để giúp quá trình quyết sách của HĐĐH, các Ủy ban chuyên môn và các Nhóm cố vấn tiến hành các nghiên cứu, thảo luận

và báo cáo tại phiên họp của HĐĐH HĐĐH họp trong quá trình diễn ra Đại hội đồng, trừ trường hợp bất thường (chưa bao giờ xảy ra) Trong số các nghị sĩ đại diện cho một nghị viện thành viên tham gia HĐĐH, cơ cấu về giới phải được bảo đảm (mỗi giới có ít nhất 1/3 tổng số nghị sĩ của một nước - nếu không bảo đảm cơ cấu này sẽ bị trừ số phiếu biểu quyết)

Ban Chấp hành và Ban Thƣ ký

Ban Chấp hành là cơ quan chỉ đạo có trách nhiệm giám sát, triển khai mọi hoạt động hành chính của Liên minh, đưa ra những kiến nghị với Hội đồng Chủ tịch Hội đồng là Chủ tịch đương nhiên của Ban Chấp hành, ngoài ra có 12 thành viên do Hội đồng Điều hành bầu ra dựa trên cơ sở xem xét sự đóng góp cho Liên minh của mỗi ứng cử viên và đoàn đại biểu quốc gia.10

Trong Ban Chấp hành phải có ít nhất hai thành viên là nữ Nhiệm kỳ của Ban chấp hành là 4 năm Ban Chấp hành IPU là cơ chế lãnh đạo tập thể của IPU, có thành phần gồm Chủ tịch IPU, Chủ tịch Ủy ban điều phối nữ nghị sĩ và đại diện các Nhóm địa chính trị - mỗi Nhóm có 3 đại diện (tổng cộng 17 thành viên), hoạt động theo nhiệm kỳ 2

20

năm và có thể gia hạn tối đa một lần Chủ tịch IPU là người đại diện chính thức của IPU trong các hoạt động đối ngoại, có thẩm quyền được quy định trong Điều

lệ chung của IPU, nhiệm kỳ 3 năm và có thể gia hạn tối đa một lần Mỗi Nhóm

có một đại diện đảm nhiệm vai trò Phó Chủ tịch IPU trong nhiệm kỳ của mình

Ban Thư ký là cơ quan chịu trách nhiệm thực hiện các chương trình hoạt động của Liên minh, đảm bảo các hoạt động thường ngày và các công việc hành chính tại Trụ sở Liên minh, đảm bảo mối liên hệ giữa Liên minh với các nghị viện thành viên và các thể chế quốc tế, đảm nhận vai trò đại diện của Liên minh tại các Hội nghị quốc tế Tổng thư ký có trách nhiệm điều hành, chỉ đạo toàn thể viên chức ban thư ký nhằm thực thi các nhiệm vụ đã được quy định

Ngoài ra, IPU còn có các Ủy ban Thường trực11

(Ủy ban về hòa bình và an ninh quốc tế; Ủy ban về Phát triển bền vững, Tài chính và Thương mại; Ủy ban

về Dân chủ và Nhân quyền; Ủy ban về các Vấn đề của LHQ) và các Ủy ban Chuyên môn12 (Ủy ban Điều phối Nữ Nghị sĩ; Ủy ban về Nhân quyền của các nghị sĩ; Ủy ban về các Vấn đề Trung Đông; Ủy ban thúc đẩy việc tôn trọng pháp luật nhân đạo quốc tế) Các cơ chế khác gồm Nhóm tham vấn13

(Nhóm các nhà ủng hộ Cộng hòa Síp; Nhóm cố vấn của Ủy ban về các công việc của LHQ; Nhóm cố vấn về HIV/AIDS và sức khỏa bà mẹ, trẻ em và trẻ sơ sinh; Nhóm Đối tác về giới) và các Hội nghị chuyên đề (Hội nghị Nữ nghị sĩ, Hội nghị; Hội nghị tham vấn LHQ; Hội thảo thúc đẩy vai trò của nghị sĩ trong việc thi hành các quyết định trong Kiểm điểm định kỳ toàn cầu về vấn đề nhân quyền (The Universal Periodic Review – UPR)…)

11

“Committees and Working Groups”, truy cập ngày 20/3/2014, http://www.ipu.org/strct-e/comtees.htm

12 “Committees and Working Groups”, truy cập ngày 20/3/2014, http://www.ipu.org/strct-e/comtees.htm

13 “Committees and Working Groups”, truy cập ngày 20/3/2014, http://www.ipu.org/strct-e/comtees.htm

21

Tại IPU, các thành viên tập hợp thành 6 nhóm Địa chính trị14

bao gồm Châu Phi (44 thành viên), Khối các nước Ả-rập (19 thành viên), Châu Á - Thái Bình Dương (28 thành viên), Nhóm Á - Âu (7 thành viên), Nhóm Mỹ - Latin (20 thành viên) và nhóm 12+ (46 thành viên) A-giéc-bai-dan là thành viên chưa tham gia nhóm địa chính trị nào

Trong mỗi Nhóm địa chính trị có thể chia nhỏ thành các Nhóm không chính thức (ví dụ Việt Nam tham gia cơ chế ASEAN+3 để tham khảo và chia sẻ quan điểm với các nước trong Nhóm về các nội dung thảo luận tại IPU) để tìm kiếm đồng minh và nâng cao trọng lượng các kiến nghị, đề xuất tại diễn đàn Nhóm địa chính trị và diễn đàn IPU

1.2 Nội dung chương trình nghị sự kỳ họp những năm gần đây của IPU

Chương trình nghị sự của Đại hội đồng IPU thường tập trung vào các vấn

đề nổi lên, là mối quan tâm chung của cộng đồng quốc tế Đây là diễn đàn có đóng góp quan trọng trong hòa bình và hợp tác quốc tế Liên minh là nơi giúp hỗ trợ đối thoại và hiểu biết lẫn nhau giữa những ranh giới chính trị, phát triển và giúp nghị viện đối mặt với quá trình toàn cầu hóa và với những thách thức của thế giới trong thời kỳ mới

IPU là nơi hội tụ chia sẻ tri thức và chuyên môn về vai trò, cơ cấu và phương thức hoạt động của nghị viện các quốc gia Do đó, Liên minh cũng là tổ chức đại diện cho tiếng nói của nghị viện trên tầm quốc tế Nghị viện các nước ngày nay cần phải đóng vai trò tích cực hơn trong hợp tác quốc tế và trong các thể chế đa phương IPU là diễn đàn giúp thúc đẩy ngoại giao nghị viện, tại đây nghị sĩ từ các nghị viện thành viên khác nhau trao đổi quan điểm và kinh nghiệm cũng như thảo luận về các vấn đề đang gây phản đối Khi nội bộ các nước xảy ra

14 “Geopolitical groups”, truy cập ngày 20/3/2014, http://www.ipu.org/strct-e/geopol.htm

22

khủng hoảng hoặc kinh tế trì trệ, IPU là cầu nối đưa các nước gần nhau hơn, xoa dịu căng thẳng và thúc đẩy đối thoại, từ đó giúp các nước đưa ra được các nhu cầu dài hạn về xây dựng năng lực và cố vấn

Nội dung nghị sự những năm gần đây của IPU tập trung nhiều vào các lĩnh vực và chủ đề cụ thể liên quan đến vai trò của nghị viện trong việc bảo vệ hòa bình và an ninh thế giới, thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững và chống biến đổi khí hậu, an ninh lương thực toàn cầu, mục tiêu phát triển thiên niên kỷ

và chương trình phát triển hậu 2015, bảo vệ quyền tự do ngôn luận, trách nhiệm bảo vệ thường dân của nghị viện, quyền tiếp cận y tế của người dân, thúc đẩy chống phổ biến và giải trừ vũ khí hạt nhân và đảm bảo thi hành các hiệp ước quốc tế về cấm vũ khí hạt nhân,….và thảo luận đưa ra hướng giải quyết về các vấn đề khẩn cấp đang xảy ra trên thế giới như khủng hoảng an ninh và nhân đạo tạo Syria, khủng hoảng chính trị tại Mali, nạn đói tại Somali, và thảm họa thiên tai Haiti…15

Sau khi thảo luận về các chủ đề trong chương trình nghị sự, Đại hội đồng IPU sẽ đưa ra những nghị quyết trong đó nêu lên cam kết, biện pháp và kêu gọi

sự hành động của các nghị viện góp phần giải quyết các vấn đề nêu trên Hầu hết nghị quyết của Đại hội đồng mới mang tính chất khuyến nghị Tuy nhiên, IPU vẫn đang nỗ lực nâng cao vị thế của mình để trở thành một chủ thể có tiếng nói trong quan hệ quốc tế và đưa hoạt động của mình ngày càng gắn với thực tiễn hơn Trong chiến lược 5 năm (2012-2017)16, IPU đã đề ra các mục tiêu nâng tầm hoạt động và ảnh hưởng của mình gồm có việc mở rộng hợp tác với LHQ, đặc biệt với 3 cơ quan chuyên trách là Uỷ ban Xây dựng hoà bình, Diễn đàn Hợp tác phát triển và Hội đồng Nhân quyền IPU cũng tăng cường hợp tác với WTO và các tổ chức khác về các vấn đề thương mại toàn cầu nhằm đưa các nghị quyết về

15 “Future meetings”, truy cập ngày 20/3/2014, http://www.ipu.org/strct-e/futrmets.htm

16 IPU (2011), Strategy 2012–2017 - Inter-Parliamentary Union, p 13

23

kinh tế quốc tế đi sâu vào thực tiễn hơn IPU cũng đóng vai trò hỗ trợ, tham vấn cho các nghị viện thành viên trong việc xây dựng chính sách để đối phó với các vấn đề về HIV/AIDS, nâng cao sức khoẻ phụ nữ và trẻ em, phát triển kinh tế, ứng phó với biến đổi khí hậu IPU cũng đang thúc đẩy hoạt động ngoại giao nghị viện, tạo một không gian hoạt động riêng cho lĩnh vực này, tăng cường tiếng nói

và hành động của mình ở các vấn đề quốc tế thông qua các nghị viện thành viên

1.3 Quan hệ với Liên Hợp Quốc

Quan hệ giữa LHQ và IPU được xây dựng và củng cố vững chắc từ cuối những năm 1990 Quan hệ được tăng cường thông qua một số tuyên bố chính trị quan trọng như Tuyên bố Thiên niên kỷ- văn bản kết quả Hội nghị Thượng đỉnh của LHQ năm 2005 và 2010, Tuyên bố cuối cùng của các Hội nghị thế giới các nhà đứng đầu cơ quan lập pháp, và các nghị quyết của Đại hội đồng Năm 2012, Đại hội đồng LHQ đã thông qua nghị quyết 66/261 về hợp tác giữa LHQ, nghị viện quốc gia và IPU với sự tham gia của 86 quốc gia thành viên LHQ

LHQ là tổ chức tạo nền tảng cho sự đa phương hóa, đưa các quốc gia thành viên tập hợp lại để cùng thúc đẩy các mục tiêu về hòa bình, nhân quyền và phát triển, trên cơ sở các quyền cơ bản của con người Trong thế giới toàn cầu hóa, cùng với sự liên kết ngày càng lớn mạnh của các nước, đồng thời là các vấn

đề đe dọa đến môi trường và khí hậu, nhiệm vụ của LHQ càng trở nên đầy thách thức Vì vậy, Nghị viện Quốc gia sẽ đóng góp một phần quan trọng trong việc hỗ trợ LHQ thực hiện các mục tiêu trên Nghị viện sẽ là cầu nối giữa Chính phủ tham dự trong LHQ và những người dân mà nghị viện đại diện về các vấn đề như hòa bình và an ninh, phát triển bền vững, dân chủ, bình đẳng giới và nhân quyền Nghị viện là cơ quan thông qua các chính sách và luật pháp để tạo hiệu quả đối với các cam kết quốc tế tại mỗi quốc gia, hoặc thông qua ngân sách để

Đến nay, IPU và LHQ đã đồng tổ chức nhiều phiên thảo luận và hội nghị tạo diễn đàn cho các nghị sĩ có cơ hội trao đổi, tiếp xúc và chia sẻ quan điểm với các quan chức của LHQ.17

Các hoạt động gần đây bao gồm phiên thảo luận với Giám đốc Quỹ Nhi đồng LHQ (UNICEF) và Quỹ Dân số LHQ (UNFPA) (2012), phiên thảo luận với Chủ tịch Diễn đàn thường trực của LHQ về người bản địa, Thư ký điều hành Tổ chức Hiệp ước chống thử vũ khí hạt nhân, và Giám đốc Chiến dịch thực hiện các mục tiêu Thiên niên kỷ của LHQ (2012), phiên thảo luận chuyên đề với Đại diện LHQ về các nước kém phát triển, các nước không giáp biển và các quốc đảo nhỏ đang phát triển, Chủ tịch Hội nghị LHQ về Hiệp ước chống buôn bán vũ khí và Phó Tổng Thư ký Hội nghị LHQ về vấn đề giải trừ vũ khí

Bên cạnh các hoạt động trên, nghị quyết tại các kỳ Đại hội đồng IPU về các vấn đề quốc tế có liên quan đang được LHQ bàn thảo đã giúp nghị viện đưa

ra các cải cách về lập pháp IPU có Ủy ban Thường trực về các vấn đề của LHQ phụ trách rà soát các hoạt động của nghị viện trong việc thực thi các cam kết quốc tế và tổng hợp các nội dung đóng góp của nghị viện tới quá trình thảo luận của Đại hội đồng LHQ Đến nay, nhiều nội dung đóng góp của IPU đã được LHQ ghi nhận đưa vào trong nhiều mục tiêu phát triển thế giới như các mục tiêu

17 United Nations (2014), Report of the Secretary-General of UN on the interaction between the UN, IPU and

parliaments, pp 2-4

25

phát triển bền vững hậu 2015, lồng ghép các vấn đề bình đẳng giới vào chính sách các quốc gia, tăng cường cải cách luật pháp và giải trình về tài chính trong mỗi quốc gia, các vấn đề về xây dựng hòa bình an ninh và hòa giải dân tộc…

Các cam kết quốc tế chỉ có giá trị khi các quốc gia tham gia thực hiện thông qua chính sách, ngân sách và giám sát đảm bảo hiệu quả cam kết Vì vậy, nghị viện đóng vai trò quan trọng trong quá trình đảm bảo luật pháp chính sách

và các chương trình quốc gia phản ánh đúng nguyên tắc và nghĩa vụ được ghi trong các cam kết quốc tế IPU luôn kết nối với các nghị viện và phối hợp với các cơ quan LHQ để hỗ trợ các nghị viện thực hiện cam kết quốc tế, tiêu biểu là các Mục tiêu Phát triển Thiên Niên kỷ (MDGs)

Đặc biệt trong lĩnh vực bình đẳng giới (cũng là mục tiêu thứ 3 trong MDGs về tăng số lượng phụ nữ tham chính), IPU tham gia hỗ trợ LHQ trong công tác tổng hợp số liệu về phụ nữ trong chính trị, phối hợp với cơ quan Phụ nữ LHQ (UNWomen) thực hiện nhiều ấn phẩm về phụ nữ tham chính tại các nước Năm 1995 tại Bắc Kinh, LHQ đã tổ chức Hội nghị Phụ nữ thế giới lần thứ 4 và đưa ra Tuyên bố và Cương lĩnh hành động Bắc Kinh được quốc tế đồng thuận Cương lĩnh hướng tới thực hiện bình đẳng cho phụ nữ trong 12 lĩnh vực sau: giảm đói nghèo, giáo dục đào tạo, y tế, quyền chính trị và ra quyết định, nhân quyền, xung đột vũ trang, cơ chế thể chế, môi trường, chống bạo lực đối với phụ

nữ và trẻ em gái Kể từ đó đến nay, IPU luôn theo sát các hoạt động tổng kết việc thực hiện cương lĩnh nêu trên, đồng thời cũng tổ chức nhiều buổi hội thảo và đưa

ra một số nghị quyết kêu gọi nghị viện tăng cường tiếp tục hành động theo cương lĩnh Ngoài ra, IPU còn thực hiện một số chuyến thực địa và các chương trình kết hợp với LHQ để tăng cường năng lực của các nghị viện quốc gia

Hiện nay, nghị viện quốc gia đóng vai trò then chốt trong việc đưa các cam kết toàn cầu vào trong nội dung chính sách và khung chương trình quốc

26

gia Vì vậy, LHQ và IPU cần tăng cường nỗ lực hơn nữa trong công tác nâng cao năng lực của nghị viện trong lập pháp, giám sát và chức năng đại diện Như vậy, quan hệ đối tác giữa IPU và LHQ sẽ ngày càng phát triển và đưa ra nhiều chương trình nghị sự thiết thực cho các quốc gia trên thế giới

1.4 Các cơ chế tổ chức dành cho Nữ nghị sĩ tại IPU

1.4.1 Hội nghị Nữ nghị sĩ

Được thành lập vào năm 1889, IPU thường có tỷ lệ phụ nữ tham gia vào chính trị quốc gia thấp Do bất mãn với việc không thể tạo được sức ảnh hưởng tới các chương trình và chính sách của IPU, một nhóm hoạt động nhỏ đã có sáng kiến thành lập một cuộc họp của phụ nữ tại IPU vào năm 1978

Cho đến năm 1983, các hội nghị của nữ nghị sĩ mới được tổ chức một vài lần trong các phiên họp của IPU, với các hình thức hội nghị riêng, tiệc trưa hoặc họp trong các buổi tiệc trà Năm 1983, các nữ nghị sĩ đã lên tiếng kêu gọi thành lập một tổ chức liên hiệp độc lập dưới sự giám sát của IPU Sau khi nghiên cứu

kỹ lưỡng, IPU quyết định sẽ tổ chức thường niên cuộc họp dành cho các nữ nghị

sĩ với mục đích giúp nâng cao tiếng nói và lợi ích của phụ nữ, bởi trong các cuộc họp này phụ nữ có thể đưa ra các công cụ và hình thức nhằm gây ảnh hưởng đến chính sách, công việc và quyết định của tổ chức IPU

Từ năm 1986, Đại hội đồng IPU tổ chức phiên họp cả ngày, do vậy nữ nghị sĩ có thể quyết định các chiến lược nhằm nêu lên quan điểm và mối quan tâm trong phiên họp Vào tháng 4 năm 1990, IPU đã chính thức soạn thảo văn bản quy định vai trò, mục tiêu và phương thức hoạt động của Hội nghị Nữ nghị

sĩ và thành lập Ủy ban điều phối Nữ nghị sĩ, đây là cơ cấu ủy ban thường trực có

27

nhiệm vụ điều phối và đảm bảo sự thông suốt của các hoạt động.18

Được tổ chức dưới sự lãnh đạo của một nữ nghị sĩ từ nước chủ nhà trong từng kỳ họp, vì vậy Hội nghị Nữ nghị sĩ sẽ có sự tham dự của các quan chức cấp cao thuộc nghị viện

và chính phủ nước đó Ban Thư ký IPU chính thức cung cấp các hỗ trợ kỹ thuật cho Ủy ban Theo đó, chương trình của Hội nghị bao gồm hai phần: Phần một, thảo luận dự thảo các nghị quyết sẽ được thông qua tại Đại hội đồng IPU đang diễn ra, trong đó chủ yếu xem xét đề xuất các chỉnh lý nhằm bảo đảm lồng ghép vấn đề giới, quan điểm và mối quan tâm của các nghị sĩ nữ trong các quyết định của Đại hội đồng; Phần hai, thảo luận các vấn đề cụ thể theo chương trình nghị

sự đã được Ủy ban điều phối nữ nghị sĩ thông qua Hoạt động này thường gắn với việc mời các nữ chính khách, các nhân vật có uy tín trong các lĩnh vực được

đề cập đến nói chuyện và trao đổi kinh nghiệm

Kết quả của mỗi Hội nghị Nữ nghị sĩ sẽ gồm: các đề xuất chỉnh lý dự thảo nghị quyết của Đại hội đồng IPU; các báo cáo riêng về vấn đề giới; ban hành nghị quyết, tuyên bố riêng của Hội nghị

Hội nghị Nữ nghị sĩ diễn ra dưới sự chủ tọa của một nữ nghị sĩ nước chủ nhà Nữ lãnh đạo cao cấp của nghị viện nước chủ nhà sẽ đảm nhiệm cương vị Chủ tịch hội nghị, chủ trì và thay mặt hội nghị báo cáo kết quả với Đại hội đồng Chủ tịch Hội nghị Nữ nghị sĩ sẽ là thành viên của Ủy ban điều phối nữ nghị sĩ từ

kỳ Đại hội đồng trước đó và tiếp tục đảm nhiệm cương vị thành viên trong hai năm tiếp theo Hội nghị Nữ nghị sĩ được khai mạc chính thức với sự hiện diện của các quan chức cao cấp nhất của chính phủ và nghị viện nước chủ nhà

Tháng 4 năm 1998, các nữ nghị sĩ kiến nghị trong mỗi đoàn đại biểu tham

dự IPU, đại biểu nữ cần đóng vai trò trung tâm trong việc truyền tải các thông tin

về hoạt động của IPU trong thúc đẩy hợp tác giữa đại biểu nam và nữ tới các nữ

18 “Meeting of Women Parliamentarians, Historical Development”, truy cập ngày 20/3/2014, e/meeting.htm

http://ipu.org/wmn-28

nghị sĩ khác, bất kể họ thuộc đảng chính trị nào và cả khi họ thuộc các Nghị viện khác Kiến nghị nhằm nâng cao nhận thức về công việc của IPU trong lĩnh vực này giữa các nghị viện quốc gia, đồng thời làm phong phú hơn các hoạt động của IPU thông qua ý kiến và kinh nghiệm của nghị viện các quốc gia

Năm 1999, IPU đã bổ sung thêm điều khoản mới vào Điều lệ và Quy chế của Liên minh, chính thức công nhận Hội nghị Nữ nghị sĩ và Ủy ban Điều phối

Nữ nghị sĩ Điều lệ của Hội nghị và Ủy ban điều phối được thông qua tại Hội nghị lần thứ 100 của IPU ở Brussels Ngoài ra, theo quy định mới của Quy chế, Chủ tịch Ủy ban Điều phối Nữ nghị sĩ sẽ đồng thời là thành viên Ban Chấp hành Sáng kiến này góp phần giúp bổ sung tiếng nói của những nữ nghị sĩ thuộc Ban Chấp hành, do đó họ là đại biểu đại diện cho các thành viên nữ của IPU

Hội nghị Nữ nghị sĩ có sự tham gia của các nữ đại biểu đại diện cho các nghị viện thành viên của IPU, đại biểu nam cũng có thể đóng góp vào công việc của hội nghị

Mục tiêu hoạt động của Hội nghị Nữ nghị sĩ nhằm:

- Thúc đẩy sự phát triển số lượng nữ nghị sĩ tham dự các cuộc họp của IPU;

- Thúc đẩy sự tham gia nhiều hơn nữa của nữ nghị sĩ trong các vị trí cấp cao trong IPU;

- Giúp phụ nữ hiểu hơn về vị thế của mình trong nước cũng như khu vực và về các chiến lược và cơ chế phát triển tại các nước trong việc đáp ứng các mối quan tâm của phụ nữ;

- Xây dựng mạng lưới các nữ nghị sĩ gồm cả những nghị sĩ không tham gia IPU;

- Nghiên cứu về các chủ đề trong chương trình nghị sự của Hội nghị IPU dưới quan điểm của các nhà nữ lập pháp nhằm phát triển chiến lược để giúp đoàn đại biểu các nước hiểu được mối quan tâm của phụ nữ và thúc đẩy các mục tiêu phát triển trong các phiên họp toàn thể của IPU và các ủy ban;

29

- Nghiên cứu các chủ đề phù hợp trong hội nghị IPU

Đến nay, những thành tựu mà các cơ chế của nữ nghị sĩ trong IPU đã đạt được bao gồm19: Tăng cường nhận thức về vấn đề giới trong IPU, từ đó phát triển các chương trình ổn định về các vấn đề của phụ nữ, tập trung vào sự tham gia chính trị của phụ nữ; Thống nhất nhận thức sự hội nhập chính trị thấp của phụ nữ là nguyên nhân căn bản của tình trạng thâm hụt dân chủ toàn cầu; Ủng hộ tích cực các nguyên tắc bình đẳng giữa nam và nữ, cùng với sự thừa nhận sự khác biệt và bổ sung cho nhau; Thúc đẩy bình đẳng giới và quan hệ đối tác giữa hai giới, coi đó là tiền đề cơ bản nhằm đạt được một hình thức dân chủ hơn trong

cơ cấu chính phủ nói riêng và xã hội dân chủ nói chung; Hành động để xóa bỏ bạo lực đối với phụ nữ; Nâng cao nhận thức về tác động của truyền thông đối với tình trạng của phụ nữ và việc xây dựng hình ảnh của các chính trị gia nữ trước công chúng; Tăng cường sự hiện diện và ảnh hưởng của các nữ nghị sĩ; Thiết lập

cơ chế chính thức thông qua đó Hội nghị Nữ nghị sĩ trình bày báo cáo về công việc của mình và đưa ra các kiến nghị đối với Hội đồng Điều hành; Ngày càng

có nhiều và thường xuyên hơn các vấn đề liên quan tới phụ nữ hoặc đại diện cho các mối quan tâm của phụ nữ được đưa vào chương trình nghị sự của IPU

1.4.2 Ủy ban Điều phối Nữ nghị sĩ

Ủy ban Điều phối Nữ nghị sĩ là cơ quan giúp việc cho Hội nghị Nữ nghị sĩ với vai trò chuẩn bị cho các cuộc họp của hội nghị, đảm bảo trao đổi liên lạc và phối hợp thường xuyên giữa các nữ nghị sĩ, đồng thời điều phối hoạt động giữa

cơ chế hội nghị, ban thường trực và các cơ quan khác của IPU20

Ủy ban họp thường niên hai lần một năm Ủy ban bao gồm các nữ nghị sĩ thuộc Ban Chấp hành của IPU; Cựu Chủ tịch Hội nghị Nữ Nghị sĩ; hai đại biểu thuộc mỗi nhóm

19

“Meeting of Women Parliamentarians”, truy cập ngày 20/3/2014, http://www.ipu.org/wmn-e/meeting.htm

20 IPU (2014), Rules of the Coordinating Committee of Women Parliamentarians, (Adopted in April 1999 and

amended in April 2003, April 2008 and March 2014)

30

địa chính (những đại biểu này phải do Hội nghị Nữ nghị sĩ bầu ra cho nhiệm kỳ

04 năm)

1.4.3 Nhóm Đối tác về Giới

Tại cuộc họp chuyên đề tại New Delhi, ngày 14-18 tháng 2 năm 1997, IPU

đã thông qua kết luận về chủ đề “Hướng tới sự hợp tác giữa nam và nữ trong chính trị” Theo đó, IPU đã thống nhất quyết định rằng công việc chung của tổ chức cần phải xem xét thường xuyên và rõ ràng hơn, nhấn mạnh sự cần thiết phải hành động để nâng cao sự hợp tác đối tác giữa nam và nữ, được coi là “một nhân tố vững chắc của nền dân chủ”.21

Do đó, Liên minh đã thành lập Nhóm Đối tác về Giới gồm hai nam và hai

nữ nghị sĩ Những đại biểu này được giao nhiệm vụ quan sát và tổng hợp các mối quan tâm và đảm bảo rằng các quan điểm của cả hai giới đều được xem xét công bằng trong các hoạt động và quyết định của IPU

Nhóm Đối tác về Giới xây dựng báo cáo hai lần một năm để trình lên Hội đồng Điều hành của IPU Đồng thời, khi vừa mới thành lập, nhóm đã sáng kiến thiết lập quy định mới về bình đẳng nam nữ, đặc biệt là nội dung quy định về thành viên trong các đoàn đại biểu tham dự Đại hội đồng IPU, ít nhất mỗi đoàn phải có sự tham dự của một nữ nghị sĩ; các đoàn sẽ buộc phải rút bớt hai phiếu bầu nếu trong thành phần đoàn không có đại biểu nữ tham dự

1.5 Tiểu kết

Liên minh Nghị viện Thế giới là tổ chức liên nghị viện lâu đời nhất thế giới với hơn 125 năm lịch sử hoạt động Mỗi kỳ Đại hội đồng tổ chức thu hút hơn 160 nghị viện quốc gia tham dự với hơn 1600 nghị sĩ từ khắp nơi trên thế giới Đây là diễn đàn giúp các nghị sĩ bàn thảo về nhiều vấn đề thuộc mối quan

21 “Gender Partnership Group”, truy cập ngày 21/3/2014, http://ipu.org/wmn-e/gender.htm

31

tâm chung của quốc tế cũng như những vấn đề nóng bỏng mang tính cấp bách liên quan đến an ninh, hòa bình thế giới Ngoài ra, IPU cũng chú trọng tổ chức nhiều hội thảo, hội nghị chuyên đề về các vấn đề như thương mại, môi trường, dân chủ, nhân quyền

Đặc biệt về vấn đề nhân quyền, IPU luôn có nhiều hoạt động liên quan đến nâng cao và bảo vệ quyền của phụ nữ Nhiều nghị quyết cũng như tuyên bố của IPU luôn tập trung nêu cao chủ đề bình đẳng giới, kêu gọi các nghị viện thành viên hợp sức thực hiện các mục tiêu bình đẳng giới IPU luôn hướng tới là tổ chức đi đầu trong lĩnh vực tăng quyền chính trị của phụ nữ Tổ chức đã xây dựng nhiều cơ chế dành riêng cho các đại biểu nữ tham dự gồm Hội nghị Nữ nghị sĩ,

Ủy ban Điều phối Nữ nghị sĩ, Nhóm Đối tác về Giới Đây là những cơ chế trọng tâm tạo diễn đàn bên trong IPU dành cho các đại biểu nữ là nghị sĩ tại các nghị viện thành viên tới chia sẻ kinh nghiệm, thảo luận về các chủ đề cũng như biện pháp nhằm tăng cường năng lực của phụ nữ, thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ trong chính trị, cũng như các biện pháp chung để nâng cao đời sống cho phụ nữ, chống các nạn buôn người và bạo hành phụ nữ trên thế giới

Cùng với LHQ, Liên minh Nghị viện Thế giới đã và đang là tổ chức quốc

tế hoạt động phục vụ vì các Mục tiêu Thiên niên kỷ trong đó có mục tiêu tăng cường bình đẳng giới và nâng cao vị thế cho phụ nữ

32

Chương II Những hoạt động của IPU thể hiện vai trò thúc đẩy sự tham gia chính trị của phụ nữ

2.1 Tăng cường nhận thức về ảnh hưởng của phụ nữ trong chính trị

2.1.1 Tăng số lượng nữ nghị sĩ tham dự trong các cuộc họp nghị sự và cơ cấu tổ chức IPU

Làn sóng nữ quyền trên thế giới bắt đầu từ thế kỷ 19 khi phụ nữ đứng lên đòi quyền bầu cử và tăng thêm quyền bình đẳng về chính trị và luật pháp Đến những năm 1960, phụ nữ trong làn sóng nữ quyền lần thứ hai đứng lên đấu tranh đòi quyền bình đẳng và được công nhận nhiều hơn trong xã hội Làn sóng thứ ba bắt đầu từ những năm 1990 và tiếp tục đến ngày nay với các hoạt động đấu tranh

để có được sức ảnh hưởng nhiều hơn trong chính trị.22

Các làn sóng nữ quyền trong lịch sử đã đạt được nhiều thành tựu to lớn khẳng định vị trí của phụ nữ trong xã hội và chính trị cũng như thay đổi các quan niệm cố hữu về phụ nữ Từ khi phong trào nữ quyền tại các nước phát triển và đạt được nhiều thành công, IPU đã luôn coi bình đẳng giới là nhân tố then chốt của một nền dân chủ Trong Tuyên bố toàn cầu về Dân chủ năm 199723, IPU đã nhấn mạnh mối liên hệ giữa dân chủ và việc cân bằng sự tham gia của nam và nữ trong chính trị, đặc biệt trong nghị viện Tổ chức IPU luôn kiên trì đấu tranh cho nền dân chủ được phổ biến trên toàn thế giới và đáp ứng các yêu cầu dân chủ bình đẳng giữa nam và

nữ, như vậy nền dân chủ mới thể hiện rõ nét tính đại diện và bền vững

Theo kết quả sửa đổi vào năm 1988, Điều lệ của IPU quy định rằng Ban Chấp hành bao gồm ít nhất 2 phụ nữ trong số 12 thành viên của ban Người phụ

22

A short history of Feminism, The Women „s Conference, 2010

23 Universal Declaration on Democracy, 161st session of the Inter-Parliamentary Council, Cairo, 16 September

1997

33

nữ đầu tiên trở thành thành viên của cơ quan điều hành cao nhất này đã được bầu vào năm đó, và từ đó trở đi Ban Chấp hành thường xuyên có từ 2 đến 5 thành viên là nữ Năm 1990, Điều lệ của IPU đã quy định rằng “Nghị viện thành viên ít nhất cần có một nữ đại biểu trong đoàn tham dự các kỳ họp toàn thể của IPU” Điều lệ sửa đổi của Đại hội đồng IPU năm 1991 bổ sung thêm quy định cân bằng

tỷ lệ giới trong các ủy ban dự thảo Điều lệ sửa đổi năm 1995 về ngôn ngữ của Điều lệ và Quy chế của IPU quy định loại bỏ bất kỳ từ ngữ nào có xu hướng tập trung vào một giới tính riêng biệt24 Kể từ đó, Ban Thư ký IPU đã được giao nhiệm vụ chuẩn bị bảng thống kê sự thay đổi trong số lượng nữ đại biểu tham dự các kỳ họp của IPU (xem bảng 2.6, Phụ lục) Con số thống kê cho thấy, so với tỷ

lệ tham gia trung bình của Nghị viện quốc gia từ năm 1989-1990, thì số lượng nữ nghị sĩ tham dự IPU đã tăng lên đáng kể (xem Bảng 2.1 và Bảng thống kê trong phần Phụ lục)

Bảng 2.1 Số liệu thống kê Nữ nghị sĩ trong các đoàn đại biểu tham dự

Đại hội đồng IPU 25

34

Để có thể đạt được sự thay đổi như vậy, ngoài việc đề cập đến yêu cầu về

số lượng bình đẳng nam nữ trong đoàn tham dự trong thư mời và thư triệu tập chính thức của từng hội nghị, hai nhân tố khác góp phần làm tăng sự tham gia của nữ nghị sỹ đó là: Sự quan tâm của IPU trong việc tăng vị thế của phụ nữ và nhấn mạnh trong thư mời rằng IPU coi yếu tố then chốt của một nền dân chủ là

sự hợp tác giữa nam và nữ nghị sỹ, và nhận thức cũng như các hành động và sức ảnh hưởng ngày càng tăng lên của Nữ nghị sĩ tham dự IPU

Không những tiếp tục phát huy thành tựu đạt được trong việc tăng cường

số lượng đại biểu nữ tham dự các hội nghị và phiên họp của Đại hội đồng, IPU còn đang thực hiện các kế hoạch chương trình với mục đích gia tăng số nữ nghị

sĩ nắm vai trò lãnh đạo trong tổ chức Trong Chiến lược giai đoạn 2012-201726, IPU đã đặt việc nâng cao bình đẳng giới là mục tiêu quan trọng cần phải thực hiện Trong nội dung chiến lược, Tổ chức đã đưa ra cam kết hướng tới sự tham gia bình đẳng giữa nam và nữ trong chính trị và ủng hộ việc tôn trọng quyền của phụ nữ và bình đẳng giới Cụ thể, IPU sẽ hướng tới các mục tiêu:

- Tăng số lượng nữ nghị sĩ trên toàn thế giới;

- Hỗ trợ và tăng cường các đóng góp, ý kiến của nữ nghị sĩ trong các công việc của nghị viện;

- Củng cố năng lực của nghị viện trong việc tăng cường sự tham gia của phụ nữ trong chính trị và bảo vệ các vấn đề liên quan đến quyền của phụ nữ

IPU đã xác định rõ cần hành động theo các hướng sau để đảm bảo bình đẳng giới: giải quyết vấn đề phân biệt đối xử với phụ nữ và ủng hộ tăng quyền cho phụ nữ thông qua chương trình hoạt động của Hội nghị Nữ Nghị sĩ, Ủy ban

26 IPU (2011), Strategy 2012–2017 - Inter-Parliamentary Union, p 13

35

Điều phối Nữ nghị sĩ, Nhóm Đối tác về Giới; đảm bảo mục tiêu bình đẳng giới của Tổ chức Từ đó IPU hoạt động cụ thể trong việc tăng quyền chính trị của phụ

nữ và gia tăng số lượng nữ nghị sĩ trong các công việc của IPU

Ngoài những mục tiêu trên, hơn tất cả, mục tiêu tổng thể của IPU đó là phấn đấu trở thành mô hình tổ chức về bình đẳng giới Điều đó có nghĩa nữ nghị

sĩ sẽ cần phải được tham gia trong tất cả cơ quan thuộc mọi cấp của tổ chức; vấn

đề bình đẳng giới sẽ được bàn luận định kỳ; các chính sách của tổ chức IPU sẽ

ưu tiên phụ nữ nhiều hơn

Để cụ thể hóa hơn nữa chiến lược tăng cường vị trí27

của nữ nghị sĩ trong

tổ chức, IPU đã thực hiện các hoạt động cụ thể bao gồm thể chế hóa vấn đề bình đẳng giới trong IPU, xây dựng nhận thức về thúc đẩy bình đẳng giới trong đội ngũ cán bộ IPU, phát triển các hệ thống tăng cường vai trò của nữ giới Trong

đó, IPU luôn thực hiện giám sát và rà soát Điều lệ và quy định chung của tổ chức, các tài liệu nghị quyết, gồm cả vấn đề tài chính để đảm bảo rằng các vấn

đề bình đẳng giới đã được cân nhắc nêu lên trong các tài liệu đó cũng như giám sát và rà soát các công việc và chính sách về nhân sự với mục tiêu đáp ứng công bằng lợi ích của cả hai giới Nhằm tạo môi trường làm việc đề cao vai trò phụ

nữ, IPU cũng thường xuyên giám sát và rà soát số lượng cán bộ trong các nghị viện thành viên và Ban Thư ký để đảm bảo số cán bộ cân bằng giữa nam và nữ; đồng thời nâng cao kiến thức và năng lực quản lý của Thành viên và Ban Thư ký

về vấn đề bình đẳng giới Ngoài ra, tổ chức cũng đặt ra các mục tiêu và định hướng định kỳ về bình đẳng giới trong hoạt động và chương trình của IPU, và có

27

Implementation of the IPU Strategy for 2012-2017, Strategic objective 9: Improve operational management,

governance and internal oversight, Gender Mainstreaming at IPU, 193 rd session of IPU Governing Council,

October 2013