Sử dụng thông tin đồ họa trong các chương trình truyền hình hiện nay

Từ gợi ý của Thầy hướng dẫn và sự yêu thích đối với cái đẹp việc thể hiện chương trình truyền hình, người viết chọn đề tài “Sử dụng thông tin đồ họa trong các chương trình truyền hình h

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

Hà Nội-2012

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

Mã số: 60.32.01

Người hướng dẫn khoa học: TS Trần Bá Dung

Hà Nội-2012

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 4

1 Lý do chọn đề tài 5

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 7

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 8

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 10

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 10

6 Đóng góp về lý luận và thực tiễn của luận văn 11

7 Cấu trúc của luận văn 11

Chương 1: THÔNG TIN ĐỒ HỌA, MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 14

1.1 Một số khái niệm và thuật ngữ 14

1.1.1 Chương trình truyền hình 14

1.1.2 Thông tin đồ họa 16

1.2 Lịch sử hình thành và phát triển thông tin đồ họa 19

1.2.1 Trên thế giới 19

1.2.2 Ở Việt Nam 23

1.3 Đặc điểm và vai trò của thông tin đồ họa 27

1.3.1 Đặc điểm của thông tin đồ họa 27

1.3.2 So sánh TTĐH giữa các loại hình báo chí 35

1.3.2.1 Giống nhau 35

1.3.2.2 Khác nhau 35

1.3.3 Vai trò của thông tin đồ họa 39

1.4 Phương pháp thể hiện TTĐH 48

1.4.1 Phương pháp sử dụng các loại biểu đồ, đồ thị 48

1.4.2 Bản đồ, sơ đồ 52

1.4.3 Bảng biểu, hộp dữ liệu 54

1.4.4 TTĐH có yếu tố nghệ thuật 55

1.4.5 Phương pháp phối hợp giữa hình vẽ đồ họa với các yếu tố khác 56

Tiểu kết chương 1 58

Chương 2: THỰC TRẠNG SỬ DỤNG THÔNG TIN ĐỒ HỌA TRONG CHƯƠNG TRÌNH TRUYỀN HÌNH HIỆN NAY 60

2.1 Sơ lược về các sản phẩm báo chí khảo sát 60

2.1.1 Đài Truyền hình Việt Nam 60

2.1.2 Đài Truyền hình NHK, kênh NHK WORLD 63

2.1.3 Đài truyền hình Hàn Quốc, Kênh Arirang News 62

2.1.4 Đài Truyền hình Singapore, kênh Channel NewsAsia 674

2.2 Thực trạng sử dụng thông tin đồ họa trên truyền hình (khảo sát một số chương trình truyền hình) 69

2.2.1 Thông tin đồ họa sử dụng trong nhóm chương trình trong nước 69

2.2.2 Thông tin đồ họa sử dụng trong nhóm chương trình nước ngoài 89

2.3 So sánh việc sử dụng thông tin đồ họa giữa nhóm chương trình trong nước và nhóm chương trình nước ngoài 103

2.3.1 Ưu điểm và hạn chế 104

2.3.2 Nguyên nhân và bài học 110

Tiểu kết chương 2 112

Chương 3: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG SỬ DỤNG THÔNG TIN ĐỒ HỌA TRÊN TRUYỀN HÌNH NƯỚC TA HIỆN NAY 114 3.1 Vấn đề đặt ra 114

3.2 Lựa chọn nội dung thông tin để thể hiện dưới dạng đồ họa 114

3.3 Lựa chọn hình thức thể hiện 116

3.3.1 Lựa chọn hình dạng của TTĐH 117

3.3.2 Lựa chọn màu sắc cho TTĐH 121

3.3.3 Các thành phần văn bản của một TTĐH 122

3.4 Một số đề xuất 123

3.4.1 Đánh giá đúng vai trò của thông tin đồ họa trên các chương trình truyền hình 123

3.4.2 Về đội ngũ thể hiện thông tin đồ họa 123

Tiểu kết chương 3 127

KẾT LUẬN 127

TÀI LIỆU THAM KHẢO 132

I Tài liệu tiếng Việt 132

II Tài liệu được dịch ra tiếng Việt 134

III Tài liệu tiếng nước ngoài 135

IV Website: 135

PHỤ LỤC……… 134

Phụ lục 1: Phỏng vấn nhà báo Nguyễn Thu Hiền, Trưởng ban Thời sự VTV1, Đài THVN……….134

Phụ lục 2: Phỏng vấn ông Vũ Mạnh Quân, Phụ trách phần thể hiện trong bản tin Thời sự 19h của VTV1, Đài THVN……… 136

Phụ lục 3: Bảng thăm dò công chúng về việc tiếp nhận TTĐH 138

Phụ lục 4: Một số TTĐH trên chương trình Thời sự và TCKD, VTV1 … 143

Phụ lục 5: Một số TTĐH trên chương trình Newsline (NHK và Arirang News) và Asia Today 147

Do được thừa hưởng những thành tựu của khoa học công nghệ, hình thức thể hiện của truyền hình rất linh hoạt, đa dạng Đặc biệt là việc sử dụng thông tin đồ họa trên các chương trình truyền hình Qua việc theo dõi các chương trình truyền hình trong nước và một số chương trình truyền hình nước ngoài tôi thấy như sau:

Hiện nay, nhiều kênh truyền hình nổi tiếng thế giới sử dụng rất nhiều thông tin đồ họa như đài truyền hình NHK Nhật Bản, truyền hình Hàn Quốc, Singapore, Pháp, Anh… Trong các chương trình được phát sóng của các nước trên, lượng thông tin đồ họa được sử dụng tương đối nhiều, phổ biến và rộng rãi Ví dụ như chương trình Newsline của kênh Arirang, Hàn Quốc, hầu như chương trình nào cũng sử dụng thông tin đồ họa để diễn đạt thông tin hay như bản tin của BBC (Anh), thường thì đầu mỗi tin sẽ có bản đồ chỉ địa điểm

mà nội dung tin này đưa để người xem dễ hình dung sự kiện đang diễn ra ở đâu

Tuy nhiên, đối với truyền hình trong nước, mà cụ thể là Đài truyền hình Việt Nam, trên một số chương trình truyền hình hướng tới đối tượng công chúng phổ thông, việc sử dụng thông tin đồ họa lại vô cùng hạn chế và ít ỏi Ít

về số lượng đồng thời chất lượng của các thông tin đồ họa cũng chưa được cao Hình ảnh còn nghèo nàn, sơ xài và đơn giản

Ngoài ra, qua việc theo dõi, khảo sát các kệnh truyền hình của một số địa phương như Bắc Ninh, Bắc Giang, Quảng Ninh thì chúng tôi nhận thấy sự xuất hiện của các thông tin đồ họa là vô cùng hiếm hoi

Thực tế cho thấy sử dụng thông tin đồ họa đạt hiệu quả cao trong việc truyền tải thông tin, cách diễn đạt ngắn gọn, dễ hiểu dễ nhớ Đối với các thông tin có liên quan đến số liệu, so sánh, các chỉ số hay các nghiên cứu khoa học….thông tin đồ họa thể hiện rõ tính năng của mình

Chính vì thế, nên chăng, các chương trình truyền hình trong nước cần

bổ sung và khai thác triệt để hình thức thông tin này Tuy nhiên, để có thể sử dụng kênh thể hiện này một cách có hiệu quả, vấn đề nguồn nhân lực, đội ngũ thể hiện, sự quan tâm của các nhà quản lý và chi phí dành cho việc thiết kế thông tin đồ họa là những điều kiện cần thiết và quan trọng

Việc nghiên cứu để bước đầu hình thành khung lý luận về việc sử dụng thông tin đồ họa trên các chương trình truyền hình là trở nên cần thiết Người viết luận văn mong rằng luận văn này sẽ là tiền đề để gợi niềm hứng thú cho các nghiên cứu tiếp theo nhằm đáp ứng nhu cầu về lý luận và thực tiễn của lĩnh vực này

Từ gợi ý của Thầy hướng dẫn và sự yêu thích đối với cái đẹp việc thể

hiện chương trình truyền hình, người viết chọn đề tài “Sử dụng thông tin đồ

họa trong các chương trình truyền hình hiện nay” (Khảo sát các bản tin Thời

sự phát sóng vào 19h trên kênh VTV1; Bản tin tài chính kinh doanh tối trên kênh VTV1; Bản tin thời sự NEWLINES Đài truyền hình NHK của Nhật Bản

và kênh truyền hình ARIRANG của Hàn Quốc cùng với bản tin thời sự Asia Today kênh truyền hình Channel NewsAsia của Singspore từ 1/6/2011 đến 30/6/2012) làm luận văn thạc sỹ chuyên ngành báo chí học khóa QH-2009-X,

khoa Báo chí và Truyền thông, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Nghiên cứu về báo chí, về truyền hình xưa nay có hàng trăm cuốn sách Nhưng vấn đề nghiên cứu lý luận về thông tin đồ họa trên báo chí, đặc biệt là trên các chương trình truyền hình dường như là một mảnh đất chưa được khai phá nhiều, có ít công trình nghiên cứu Tuy nhiên trong một số tài liệu có đề cập đến thông tin đồ họa trên báo chí nhưng chủ yếu trên báo in, chưa có tài liệu nào nghiên cứu tổng thể hay khu biệt về thông tin đồ họa trên các chương trình truyền hình

Năm 1996, Nhà xuất bản Giáo dục cho mở đầu việc cung cấp kiến thức

về thiết kế, trình bày báo qua việc phát hành cuốn Kỹ thuật chữ của linh mục

Nguyễn Ngọc Sơn Quyển sách này cung cấp nhiều kiến thức về chữ viết, về đơn vị đo độ lớn của chữ viết và các khái niệm trình bày giàn trang Năm

2003, NXB Trẻ mua bản quyền và dịch hai cuốn sách về Design & Layout

của tác giả Roger C.Parker’s: Thiết kế, tạo mẫu và dàn trang – Design &

Layout (Volume 1), NXB Trẻ 2003 ; Alam Swann: Ý tưởng, bố cục và thể hiện – Design & Layout (Volume 2) Hai quyển sách này trình bày khá chi tiết

về kiến thức đồ họa nói chung Nội dung quyển sách hướng dẫn cách trình bày báo nói chung, các dạng thể hiện thông tin trong đó có phần sử dụng thông tin đồ họa tương đối chi tiết

Ở Hà Nội, hai cơ quan đào tạo báo chí chính quy là Khoa Báo chí truyền thông - Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn và Học viện Báo chí và tuyên truyền cũng đào tạo một số cử nhân và thạc sỹ chọn đề tài liên quan đến thông tin phi văn tự trên báo chí Trong số này phải kể đến luận văn tốt nghiệp của sinh viên Bùi Việt Hà, hiện đang là giảng viên tại khoa báo chí truyền thông với nội dung nghiên cứu về thông tin phi văn tự trên báo chí

dưới sự hướng dẫn của thầy Vũ Quang Hào Luận văn này đã đề cập đến thông tin dưới dạng phi văn tự, trong đó có thông tin đồ họa trên báo chí

Ở Học viện Báo chí và Tuyên truyền Hà Nội, bài viết vào năm 2002

của tác giả Hà Huy Phượng: Sự độc đáo của thông tin đồ họa” trong “Báo

chí, những điểm nhìn từ thực tiễn” có vẻ như là bước khởi đầu của việc

nghiên cứu về lý luận thiết kế và trình bày báo của cơ quan này Năm 2006,

ThS Hà Huy Phượng cho ra đời quyển sách Tổ chức nội dung và thiết kế trình

bày báo in Quyển sách hướng dẫn rất tỉ mỉ về cách trình bày báo như một

nghề đặc biệt, trong đó hướng dẫn việc trình bày thiết kế báo in, tạp chí, nội dung số báo, các nguyên tắc và phương pháp thể hiện, những phần mềm ứng dụng như Photoshop, Quarkxpress để trình bày

Ở Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2011, luận văn “Maket phụ trương

báo in ở thành phố Hồ Chí Minh, từ góc độ lý luận và thực tiễn” của tác giả

Nguyễn Chí Hùng cũng là một luận văn rất xuất sắc đề cập đến vấn đề thiết

kế, lên maket cho trang báo

Ngoài ra có một số sách, tài liệu có nội dung liên quan như: Vũ Quang

Hào, Ngôn ngữ báo chí, Nxb ĐHQGHN, 2001 ( tái bản năm 2007, Nxb Thông tấn); Vũ Quang Hào, Báo chí và đào tạo báo chí Thụy Điển, Nxb Hà Nội, 2009; Báo chí những vấn đề lý luận và thực tiễn (tập VII), Nxb

ĐHQGHN 2010 … Ngoài các nguồn tư liệu trong nước và những cuốn sách quý kể trên, người viết còn may mắn được tiếp xúc với một vài quyển sách

của các học giả nước ngoài như cuốn : A Practical Guide to graphics

reporting information graphics for Print, Web & Broadcast của tác giả

Jennifer George – Palilonis xuất bản năm 2006 tại Mỹ hay cuốn

Contemporary newspaper design tập 3 của tác giả Mario Gracia thuộc viện

nghiên cứu Truyền thông Poynter, Mỹ xuất bản năm 1993

Với những tài liệu vừa nêu đã giúp chúng tôi có một cái nhìn tổng quan

về việc sử dụng thông tin đồ họa (tin tức đồ họa) trên báo chí nói chung và phần nào có sự dành riêng cho cách chương trình truyền hình Chúng tôi đã kế thừa và tiếp tục phát triển quan điểm về thông tin đồ họa trên các chương trình truyền hình

Mặc dù đã cố gắng, song với việc sưu tầm, thống kê chưa thể đầy đủ và

số lượng tài liệu có được còn ít ỏi, chưa có nguồn tài liệu chuyên biệt nên vẫn cần nghiên cứu hơn nữa về vấn đề sử dụng thông tin đồ họa trên các chương

trình truyền hình

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Luận văn của chúng tôi khảo sát các chương trình truyền hình nói chung, nhưng trong đó đối tượng nghiên cứu được chú ý là các chương trình truyền hình có sử dụng yếu tố đồ họa để truyền tải thông tin đến công chúng Với khuôn khổ có hạn của một luận văn, chúng tôi chỉ đi sâu khảo sát một số

bản tin Thời sự phát sóng vào 19h trên kênh VTV1; Bản tin tài chính kinh

doanh tối trên kênh VTV1; Bản tin thời sự NEWLINES Đài truyền hình NHK của Nhật Bản và kênh truyền hình ARIRANG của Hàn Quốc cùng với bản tin thời sự Asia Today kênh truyền hình Channel NewsAsia của Singspore, từ

1/6/2011 đến 30/6/2012 Đây là những chương trình truyền hình phổ biến, hướng đến nhiều đối tượng Bố cục chương trình thời sự trong nước và thời

sự nước ngoài giống nhau bao gồm: thông tin trong nước, thông tin kinh tế, thông tin thế giới và cuối cùng là thông tin thể thao Với phạm vi khảo sát như vậy chúng tôi hy vọng sẽ tạo ra sự phong phú, đa dạng, rút ra được những nhận xét bổ ích và có thể so sánh để học hỏi kinh nghiệm về việc sử dụng thông tin đồ họa trên các chương trình truyền hình

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích của người viết luận văn chỉ ra được thực trạng sử dụng thông tin đồ họa trên các chương trình truyền hình hiện nay với những vấn đề liên quan đến cơ sở lý luận và thực tiễn của việc thiết kế và xây dựng một chương trình truyền hình có sử dụng thông tin đồ họa; nêu được ưu khuyết điểm của việc sử dụng thông tin đồ họa trên các chương trình truyền hình và rút ra bài học kinh nghiệm cũng như đề xuất giải pháp giúp nâng cao hiệu quả truyền thông của hình thức này

Để đạt được mục đích nêu trên, chúng tôi sẽ khảo sát những nội dung

cơ bản có liên quan đến lý luận về chương trình truyền hình, thông tin đồ họa nói chung đồng thời sưu tầm, thống kê, định lượng, định tính các yếu tố liên quan đến các chương trình truyền hình có sử dụng thông tin đồ họa nói riêng

nhưng khảo sát chỉ chủ yếu tập trung trong các bản tin Thời sự phát sóng vào

19h trên kênh VTV1; Bản tin Tài chính kinh doanh tối trên kênh VTV1; Bản tin thời sự NEWLINES Đài truyền hình NHK của Nhật Bản và kênh truyền hình ARIRANG của Hàn Quốc cùng với bản tin thời sự Asia Today kênh truyền hình Channel NewsAsia của Singapore Nội dung khảo sát cụ thể làm

các nhiệm vụ sau đây: Vị trí và vai trò thông tin đồ họa (tin tức đồ họa) trên chương trình truyền hình; thực trạng sử dụng thông tin đồ họa trên các chương trình truyền hình tại một số bản tin nêu ở trên; một số đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng của việc sử dụng thông tin đồ họa trên các chương trình truyền hình trong nước

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện nghiên cứu đề tài này, người viết nghiên cứu dựa trên cơ

sở nhận thức luận các vấn đề lý luận của Chủ nghĩa Mác – Lênin, Tư tưởng

Hồ Chí Minh về báo chí cách mạng; quan điểm, đường lối của Đảng, chính

sách và pháp luật của Nhà nước ta về báo chí; lý luận về ngôn ngữ báo chí và các ngành khoa học liên quan

Với mong muốn nghiên cứu có kết quả chính xác, người thực hiện đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau đây:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu

- Phương pháp khảo sát, thống kê, đánh giá

- Phương pháp so sánh

- Phương pháp phỏng vấn sâu

- Phương pháp thảo luận nhóm…

6 Đóng góp về lý luận và thực tiễn của luận văn

Trong tình hình còn thiếu những khảo sát và nghiên cứu có hệ thống các vấn đề liên quan đến thông tin đồ họa nói chung và thông tin đồ họa trên các chương trình truyền hình nói riêng, chúng tôi mong muốn có những đóng góp nhất định trong việc bổ sung và hoàn thiện một bước về cơ sở khoa học

và lý luận thông tin đồ họa, đồng thời phác thảo ra thông tin khái quát về thực tiễn hoạt động trong việc thiết kế và sử dụng thông tin đồ họa trên các chương trình truyền hình trong nước Những vấn đề đúc rút ra được từ khảo sát hy vọng sẽ trở thành nguồn tư liệu tham khảo có hệ thống giúp ích cho những nhà nghiên cứu, nhà quản lý, người làm báo nói chung và người thể hiện thông tin đồ họa trên các chương trình truyền hình, người quản lý và tổ chức sản xuất chương trình truyền hình nói riêng đồng thời có thể dùng để làm tư liệu để các giảng viên, sinh viên những ngành học liên quan tham chiếu trong chuyên môn của mình

7 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, hình minh họa… luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Thông tin đồ họa, một số vấn đề lý luận và thực tiễn

Chương 2: Thực trạng sử dụng thông tin đồ họa trong chương trình

truyền hình hiện nay (Khảo sát các bản tin: Thời sự 19h VTV1; Bản tin tài

chính kinh doanh VTV1; Bản tin thời sự NEWLINES Đài truyền hình NHK, kênh ARIRANG và bản tin Asia Today kênh Channel NewAsia từ 1/6/2011 đến 30/6/2012)

Chương 3: Đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng sử dụng thông tin đồ

họa trên truyền hình nước ta hiện nay

DANH MỤC VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

Chương 1: THÔNG TIN ĐỒ HỌA, MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN

Ra đời từ đầu thế kỷ XX, vô tuyến truyền hình gắn liền với sự phát triển của khoa học kĩ thuật, mở ra một thời kỳ mới trong sự phát triển của các phương tiện truyền thông Truyền hình là một loại hình truyền thông đại chúng chuyển tải thông tin bằng hình ảnh và âm thanh về một vật thể hoặc một cảnh đi xa bằng sóng vô tuyến điện Truyền hình xuất hiện từ khoảng giữa thế kỷ XX, nhưng đã phát triển rất nhanh chóng, mạnh mẽ và được phổ biến hết sức rộng rãi trong vòng vài ba thập niên trở lại đây Trong xã hội hiện đại, truyền hình là phương tiện truyền thông phổ biến nhất thế giới, thể hiện một số chức năng: chức năng thông tin, chức năng tư tưởng, chức năng

tổ chức và quản lý xã hội, chức năng phát triển, khai sáng và giải trí, chức năng chỉ đạo và giám sát xã hội

Chương trình truyền hình là sự liên kết, sắp xếp bố trí hợp lý các tin bài, bảng tư liệu, hình ảnh âm thanh trong một thời gian nhất định được mở đầu bằng lời giới thiệu, nhạc hiệu, kết thúc bằng lời chào tạm biệt, đáp ứng yêu cầu tuyên truyền của cơ quan báo chí truyền hình nhằm mang lại hiệu quả cao nhất cho khán giả [27, tr.113]

Thuật ngữ chương trình “program” trong CTTH được hiểu gồm các chương trình như: chương trình “Thời sự”, “Vì an ninh Tổ quốc”, chương trình “Phụ nữ”, “Thiếu nhi”, các chương trình games show… được phân bổ theo các kênh chương trình và được thể hiện bằng những nội dung cụ thể qua tin, bài, tác phẩm truyền hình

Đối với Đài truyền hình, quá trình sản xuất bắt đầu bằng việc sáng tạo các tác phẩm truyền hình Một đài truyền hình thường bao gồm nhiều bộ phận, trong đó phóng viên là người trực tiếp sáng tạo tác phẩm báo chí truyền hình Và các tác phẩm này, dù là tin bài hay các phóng sự, ghi nhanh khi được phát trên các CTTH đều có sự lựa chọn, sắp xếp bố trí hợp lý để giúp khán giả tiếp nhận chương trình một cách đầy đủ, hệ thống, có chiều sâu

Nội dung của CTTH thường đề cập đến các vấn đề của đời sống xã hội không phải một cách ngẫu nhiên như tự thân nó có, mà nó thường chuyển tải các loại thông tin từ chương trình này đến chương trình khác, từ ngày này qua ngày khác nhằm phục vụ đối tượng công chúng xác định Nội dung của nó làm sâu sắc thêm một cách trực tiếp những tư tưởng chủ đề dần dần tạo thói quen trong ý thức công chúng

Các loại truyền thông đại chúng như báo in, phát thanh truyền hình, báo internet có sự khác biệt trong phương thức phản ánh và tái tạo hiện thực Bởi mỗi loại hình báo chí ngoài những nét chung đều có những đặc thù riêng Đặc thù đó tạo ra những nét riêng từ việc sản xuất, tiếp nhận và tiêu dùng sản phẩm Có thể nói CTTH là kết quả cuối cùng của quá trình giao tiếp với công chúng truyền hình

Từ những vấn đề trên có thể có các cách tiếp cận:

Thứ nhất, từ phương diện kỹ thuật truyền tải thông tin nhiệm vụ của

chương trình là làm sao để đưa ra được lời đáp, lời hướng dẫn thực tế khi xây

dựng CTTH, quy định được nguyên tắc khi phối hợp tin, bài Đây hoàn toàn

là khuynh hướng nghề nghiệp, được nghiên cứu một mặt của việc phản ánh từ

sự tiếp xúc xã hội rộng lớn, đến mối quan hệ nhân quả

Thứ hai, khuynh hướng quan tâm đến ưu thế và biểu hiện ở hiệu quả

tác động của hoạt động giao tiếp đại chúng tới hiệu lực của nó Tuy chưa được nghiên cứu một cách đầy đủ và toàn diện nhưng cách tiếp cận này cũng đưa ra khái niệm chỉ về phần giao tiếp cũng như đặt vấn đề, sự kiện mà nó ảnh hưởng tới cơ cấu, khuynh hướng của chương trình

Thứ ba, chương trình là hình thức thể hiện thực tế, hình thức vật chất

hóa sinh tồn tại của truyền hình trong xã hội để truyền tải thông tin đến công chúng truyền hình Có thể nói nếu không có chương trình thì không có truyền hình Nhưng mặt khác CTTH là kết quả hoạt động, là sản phẩm của tập thể cơ quan đài: Bộ phận lãnh đạo, bộ phận kĩ thuật, bộ phận nội dung chương trình,

bộ phận hậu cần… tạo nên thuật ngữ CTTH cả về mặt sáng tạo và sản xuất chương trình

1.1.2 Thông tin đồ họa

Theo Đại từ điển tiếng Việt do Nguyễn Như Ý chủ biên, NXB Văn

hoá–Thông tin xuất bản năm 1999, “đồ hoạ là nghệ thuật tạo hình lấy nét vẽ,

nét khắc hoặc mảng hình tách bạch làm ngôn ngữ chính” [35, tr.651]

Còn theo từ điển Oxfort Advanced learner’s xuất bản năm 1995 thì đồ hoạ (Graphics) là tranh ảnh, hình vẽ được dùng chủ yếu cho mục đích thương mại Cũng theo từ điển này, đồ họa nhằm cung cấp một hình ảnh rõ ràng, sống động, đầy đủ các chi tiết và dễ tưởng tượng Thuật ngữ Graphics có gốc

là từ Graph có nghĩa là thứ được viết hay được vẽ ra theo một cách nào đó

Từ này còn có nghĩa là đồ thị, biểu đồ [43, tr.518]

Liên quan đến lĩnh vực thiết kế đồ họa, đại từ điển Tiếng Việt đã giải thích một số thuật ngữ như sau:

Trang trí: Sắp xếp, bố trí, tạo nên sự cân đối, hài hoà, đẹp mắt

Thiết kế, trình bày: Bố trí sắp xếp cho nổi bật, cho đẹp

Bố cục: Sự sắp xếp bố trí giữa các phần trong một chỉnh thể

Tạo hình: Tạo ra các hình thể bằng hình khối, đường nét, màu sắc

Ở Việt Nam, việc sử dụng các thuật ngữ đồ họa chỉ là tương đối, bởi việc đặt tên các thuật ngữ đồ họa là dựa trên ý nghĩa sử dụng của nó Ví dụ:

đồ họa thương nghiệp, đồ họa vẽ tem, đồ họa quảng cáo Và thiết kế đồ họa vẫn đang còn là vấn đề tranh cãi Một số cơ sở đào tạo nghệ thuật ở Việt Nam vẫn theo quan điểm đồ họa là nghệ thuật trang trí, gần với hội họa Một số trung tâm đào tạo kỹ thuật, công nghệ, trong đó có đào tạo về sử dụng các phần mềm đồ họa đã coi lĩnh vực đồ họa là một phần của công nghệ tin học dưới góc nhìn kỹ thuật

Một số nhà nghiên cứu của các nước phương Tây thì cho rằng, đồ họa là một lĩnh vực truyền thông, trong đó thông điệp được tiếp nhận qua con đường thị giác Thiết kế đồ họa là tạo ra các giải pháp bằng hình ảnh cho các vấn đề truyền thông Chính vì thế có hai thuật ngữ là đồ họa thông tin (information graphics)

và đồ hoạ tin tức (newsgraphics) Phân định như vậy bởi thông tin bao gồm thông tin nói chung và thông tin dùng cho báo chí nói riêng

Thuật ngữ Thông tin (information) chỉ sự phản ánh sự vật, sự việc,

hiện tượng của thế giới khách quan và các hoạt động của con người trong đời sống xã hội Điều cơ bản là con người thông qua việc cảm nhận thông tin làm tăng hiểu biết cho mình và tiến hành những hoạt động có ích cho cộng đồng Trong cuộc sống, mỗi ngày, chúng ta nhận được vô vàn thông tin khác nhau,

từ những nguồn tin khác nhau Nhưng không phải mọi sự kiện, vấn đề xảy ra trong cuộc sống hàng ngày đều được báo chí đưa tin

Thông tin báo chí là thuật ngữ chỉ những thông tin mới, thời sự, hấp

dẫn, khách quan, trung thực, được nhiều người quan tâm, có liên quan đến quyền lợi của số đông công chúng…

Trong cuộc sống, chúng ta vẫn bắt gặp thường xuyên những hình ảnh nhằm mục đích thông tin, báo hiệu thông thường, ví dụ như các biển báo giao thông, sơ đồ chỉ dẫn

Trong phạm vi nghiên cứu này, chúng tôi muốn đề cập sâu hơn về đồ hoạ thông tin, một dạng thức đồ hoạ dùng để thông tin trên báo chí Liên quan đến vấn đề này, tác giả Hà Huy Phượng sử dụng thuật ngữ “đồ hoạ tin tức” Theo

tác giả Hà Huy Phượng, trong cuốn “Tổ chức nội dung và thiết kế, trình bày báo

in” thì “ đồ họa tin tức là dạng thức thông tin diễn tả sự kiện, vấn đề bằng hình

vẽ Hình vẽ có thể kết hợp với chữ viết hoặc ảnh chụp để biểu đạt các chi tiết, tình tiết, sự kiện hoàn chỉnh” [24, tr 96]

Tác giả Vũ Quang Hào trong cuốn “Ngôn ngữ báo chí” lại dùng thuật ngữ “đồ hình” chỉ yếu tố này trong nhóm ngôn ngữ phi văn tự Tác

giả Vũ Quang Hào cho rằng đồ hình là dạng ngôn ngữ phi văn tự và đó là

“những thông tin đăng tải trên báo chí không thể hiện dưới dạng văn tự cụ

thể mà là các dạng khác như: ảnh, tranh minh họa, biểu bảng, đồ thị, sơ

vậy, TTĐH là cách thức sử dụng các hình họa để thể hiện nội dung thông điệp thay thế cho văn bản hoặc lời nói dài dòng TTĐH được thể hiện dưới các dạng: Bản đồ, lưu đồ, bảng biểu, đồ thị, biểu đồ…

Theo quan điểm của Jennifer George – Palilonis trong cuốn A Practical

Guide to graphics reporting information graphics for Print, Web & Broadcast

thì đồ họa thông tin thường thúc đẩy nhiều sự động não hơn bởi vì chúng hấp

dẫn với cả hai bán cầu hình ảnh và nhận thức Đồ họa thông tin có thể kể những câu chuyện với mức độ chi tiết mà bình thường đáng lẽ không thể Nó cung cấp cho người dùng một kinh nghiệm “đọc” phong phú kinh ngạc và mang lại cho các nhà báo một công cụ đầy quyền lực để kể những loại câu chuyện khác nhau Đồ họa thông tin có một vai trò cực kỳ quan trọng trong việc kể chuyện bằng hình ảnh – một khái niệm có ảnh hưởng sâu sắc tới ngành báo chí trong nền văn hóa hình ảnh ngày càng tăng

Những luận điểm trên cho thấy thực chất thuật ngữ TTĐH là một dạng

ngôn ngữ phi văn tự Nhưng, đó phải là những hình ảnh được vẽ lên và sử dụng trên báo chí để phục vụ cho mục đích truyền tải tin tức, sự kiện hoặc hỗ trợ cho việc thông tin bằng văn tự, hoặc lời nói, âm thanh hiệu quả hơn

1.2 Lịch sử hình thành và phát triển thông tin đồ họa

1.2.1 Trên thế giới

Con người đã giao tiếp thông qua hình ảnh minh họa hàng thế kỷ Trước khi có chữ viết xuất hiện đã có lối vẽ tượng hình, các bức tranh vẽ trong các động và chữ tượng hình Những phát hiện khảo cổ cho rằng các hình ảnh biểu tượng được người Ai Cập cổ đại sử dụng như một hình thức giao tiếp văn bản đại diện cho hình thức chữ viết cổ nhất Văn hóa Cổ đại tại Trung Quốc, khu vực Lưỡng Hà và châu Mỹ đầu tiên cũng sử dụng những hệ thống biểu tượng tương tự trước khi phát triển thành hệ thống chữ cái bản địa

và hệ thống ngôn ngữ chữ viết hiện đại Thử điểm qua một vài sự kiện để thấy lịch sử đồ họa hình thành từ rất sớm: 38000 năm trước Công nguyên bản đồ của người Assyrian trên các phiến đất đã tồn tại; 3000 năm trước Công nguyên, người Ai Cập phát triển bộ lịch 365 ngày đầu tiên và sử dụng nó để

xác định thủy triều của sông Nile; Năm 540 trước Công nguyên nhà triết gia

Hy Lạp Anaximander tạo ra bản đồ thế giới đầu tiên; 500 năm trước Công

nguyên người Trung Quốc đã khắc bản đồ bằng axit lên các phiến đá; Giữa

những năm 1200, nhà khoa học anh Roger Bacon phát triển hệ thống phức

hợp để kiểm tra các số liệu trừu tượng trên màn hình hiển thị dữ liệu hình ảnh

khái niệm; Cuối năm 1400 Leonardo da vinci đã đưa biểu đồ có lời minh họa

vào trong sách của mình; Năm 1637: René Descartes đã phác thảo “Cartesian

Grid” hệ thống các điểm nối trên một đồ thị của các đường cắt nhau được gọi

là “hệ tọa độ” Đóng góp này của Descartes với hình học là nền tảng cho đồ

thị và biểu đồ đương đại; Năm 1786: William Playfair (scotland) xuất bản

cuốn Atlas chính trị thương mại gồm 44 biểu đồ/ đồ thị thống kê Mỗi cái sử

dụng các thanh để minh họa xuất nhập khẩu; Năm 1801 – 1805: Playfair xuất

bản cuốn sách sử dụng các đường tròn để đại diện cho khối lượng…

Hình 1.1

Một bức tranh trong hang Magura

(Bulgaria) có niên đại từ 8.000 đến

4.000 năm trước

Hình 1.2

Một bức tranh trong hang Laas Gaal (Somalia) có niên đại từ 11.000 đến 5.000 năm trước

Như vậy, TTĐH luôn là một phần của văn hóa văn minh Và khi tri

thức nhân loại phát triển thông qua thời kỳ Phục hưng và thời Đại Khai sáng

và Giác ngộ, thì việc sử dụng bản đồ, biểu đồ và đồ thị như một biện pháp để ghi lại những dữ liệu xã hội, kinh tế và khoa học quan trọng và sau này như một biện pháp để liên lạc những thông tin quan trọng liên quan tới các tin tức,

sự kiện hiện tại tới quần chúng cũng phát triển

Như vậy, đồ họa là loại ngôn ngữ cổ xưa nhất mà con người phát minh

ra và được sử dụng phổ biến cho tới ngày nay Nhiều hình vẽ đã trở thành những ký hiệu mang tính quy ước chung trên toàn thế giới, ví dụ các ký hiệu trên quần áo như hình chậu giặt có hai đường gạch chéo được hiểu là không được giặt hoặc hình bàn là có một dấu chấm ở giữa có nghĩa là là ủi ở nhiệt

độ thấp

Trong lĩnh vực truyền thông, các hình vẽ như bản đồ biểu đồ được sử dụng từ rất sớm Ngay trên những tờ báo ra đời đầu tiên ở Anh, Pháp, Italia, Tây Ban Nha đã có những hình vẽ sơ đồ để đưa tin về các chuyến tàu buôn của các thương gia cập cảng

Từ khoảng cuối thế kỷ XIX đến giữa thế kỷ XX, báo chí ngày càng đưa nhiều minh họa, hình ảnh và bản đồ vào việc đưa tin Với sự phát minh của máy in li nô vào năm 1886, việc sắp chữ được tự động hóa cho phép các nhà xuất bản và biên tập có cơ hội để đưa nhiều hình đồ họa và minh họa lớn hơn vào trang báo Năm 1875, lần đầu tiên, thời báo Times tại London đã sử dụng bản đồ dự báo thời tiết Tiếp theo đó, năm 1876, nhật báo New York Times cũng sử dụng hình thức này Đến năm 1930 hầu như tất cả các tờ báo lớn trên nước Mỹ như Thời báo New York và Diễn đàn Chicago đều sử dụng thường xuyên bản đồ và biểu đồ…Trên thực tế, trong hai cuộc thế chiến, báo chí Mỹ thường sử dụng bản đồ để cung cấp cho người đọc những thông tin quan trọng về tình hình chiến sự và suốt những năm 1960 và 1970 đồ thị và biểu đồ bắt đầu xuất hiện hầu như mỗi ngày trên hầu hết các tờ báo của Mỹ

Tuy nhiên phải mãi cho đến khi có sự phát triển nở rộ của máy tính Macintosh vào đầu những năm 1980 thì tường thuật thông tin đồ họa mới bắt đầu trở thành một biện pháp nổi bật cho việc kể chuyện có minh họa trong hầu hết các phòng tin tức Cùng với sự phát triển của Macintosh, cũng như các phần mềm đồ họa – một số vẫn còn sử dụng, những thứ khác hiện đã biến mất – sự sáng tạo của bản đồ, đồ thị và biểu đồ chi tiết trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn Việc sản xuất và thiết kế trang báo trở nên đơn giản, và đánh số trang bằng máy tính ra đời, nghệ sĩ đồ họa được cung cấp nhiều công cụ và khoảng không biên tập để thể hiện công việc của họ và việc kể chuyện báo chí tiến bộ thông qua sự kết hợp của ngôn ngữ và hình ảnh

Được rất nhiều chuyên gia trong ngành coi là chất xúc tác cho sự bùng

nổ đồ họa thông tin bắt đầu diễn ra vào những năm 1980, tờ USA Today được thành lập vào tháng 9 năm 1982 Nhiệm vụ biên tập của nó vô cùng đơn giản: cung cấp cho những người đọc thiếu thời gian những câu chuyện được biên tập chặt chẽ theo định dạng giải trí và dễ đọc Điều này có nghĩa là các câu chuyện ngắn hơn, sử dụng sáng tạo màu sắc và vô số bản đồ, đồ họa và các đồ họa hình ảnh khác thay thế cho các câu chuyện truyền thống nhiều chữ dài dòng phổ biến trên hầu hết các báo Tại USA Today, các biên tập viên coi thông tin đồ họa hiệu quả như, nếu không muốn nói là hơn, các kết cấu câu chuyện chủ yếu dựa vào chữ trong việc chuyển tải tin tức và thông tin trong một văn cảnh đơn giản và dễ hiểu cho người đọc Theo Lori Demo, cựu tổng biên tập của USA Today, “nếu câu chuyện bắt đầu quá sa lầy vào giải thích thì đến lúc dùng đến đồ họa” USA Today đã tiếp tục phát triển học triết lý này trong hơn 20 năm và rất nhiều tờ báo trên toàn đất nước đã áp dụng các định dạng tương tự (formats)

Năm 2001 tờ New York Times nhận được sự chú ý của cả nước cho việc sử dụng bản đồ và biểu đồ trong khi đưa tin vụ tấn công ngày 11 tháng 9

vào trung tâm thương mại thế giới Các bản đồ của các khu vực bị phong tỏa xung quanh và các cơ sở vật chất bị thiệt hại được cung cấp tới độc giả chỉ một ngày sau vụ tấn công

Như vậy có thể nói, báo in là loại hình tiên phong sử dụng TTĐH Ở lĩnh vực truyền hình, việc ứng dụng các yếu tố đồ họa trong thông tin diễn ra chậm hơn, do những cản trở về mặt kỹ thuật Sự phát triển của khoa học công nghệ, cũng như các phần mềm đồ hoạ đã hỗ trợ rất nhiều cho các nhà báo trong việc sáng tạo ra các hình vẽ dùng để thông tin Các nhà làm báo hình được hỗ trợ ngày càng nhiều các công cụ hiệu quả giúp cho việc thực hiện sáng tạo các yếu tố đồ họa Các ý tưởng đồ hoạ dù phức tạp cũng có thể được các nhà báo, kỹ thuật viên thể hiện nhanh chóng và tinh sảo Tuy nhiên, phải đến khi báo mạng điện tử xuất hiện, nhờ nội dung thông tin được cập nhật nhanh chóng và sự thể hiện hấp dẫn bằng kỹ thuật đồ họa đa phương tiện thì các đài truyền hình mới thực sự đầu tư cho việc phát triển ứng dụng các yếu

tố đồ hoạ trong thể hiện tin tức nhằm cạnh tranh, thu hút công chúng

Tại các đài truyền hình lớn như CNN, BBC, TV5, NHK, ARIRANG…,

đồ hoạ đã trở thành một hình thức thông tin quan trọng, phổ biến Trong vài năm trở lại đây, các hình ảnh đồ họa đã vượt ra khỏi các quy tắc và kỹ thuật thể hiện truyền thống, nhất là sự phát triển của công nghệ 3D, XD và các phần mềm thiết kế đồ họa động, các yếu tố đồ họa trên truyền hình và báo mạng điện tử xuất hiện với tần suất lớn hơn, nội dung thông tin phong phú và hình thức sống động, hấp dẫn Nhất là ở loại hình báo mạng điện tử, việc sử dụng đồ họa trong thông tin trở thành một trong những đặc trưng nổi bật, một thế mạnh thu hút độc giả

1.2.2 Ở Việt Nam

So với thế giới, báo chí nước ta ra đời chậm hơn hàng thế kỷ bằng sự xuất hiện của tờ Gia Định báo, tờ báo đầu tiên bằng tiếng Việt được ra mắt

vào ngày 15 tháng 4 năm 1865 tại Sài Gòn Các tờ báo tiếp theo đó như Đông Dương tạp chí, Phụ nữ tân văn… đều chưa sử dụng thông tin đồ họa Điều này có thể là do công nghệ in ấn không cho phép hoặc do tình hình xã hội bấy giờ Hơn nữa, báo chí Việt Nam thời kỳ đầu thường chuyển tải các tác phẩm văn chương, nên sẽ chú trọng chau chuốt vào ngôn từ hơn

Đến thời kỳ báo chí Cách mạng Việt Nam (tính từ mốc 21/6/1925, Bác Hồ cho ra đời tờ Thanh niên, tờ báo Cách mạng đầu tiên của nền báo chí Cách mạng Việt Nam), đồ hoạ được sử dụng để thông tin chủ yếu là các sơ đồ, bảng biểu Đến những năm 1968, thông tin đồ họa được sử dụng nhiều trên báo in Việt Nam Đặc biệt, trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ, những tờ báo như: Nhân Dân, Quân đội Nhân dân đã sử dụng với tần suất khá thường xuyên các sơ đồ, bản đồ

để thông tin đến độc giả diễn biến tình hình chiến sự ở miền Nam Hình ảnh sơ đồ

có khi chiếm diện tích khá lớn trong bài báo (Hình 1.3)

Hình 1.3

Đồ hoạ diễn tả sự kiện “Giải phóng hoàn toàn tỉnh Quảng Trị”

đăng trên Báo Quân đội Nhân dân, số 4989, ra ngày 24/3/1975

Đồ hoạ 1.3 được đăng trên báo Quân đội Nhân dân, số 4989, ra ngày 24/3/1975 Khi đăng tải các thông tin về tình hình chiến sự tại Quảng Trị, báo

Quân đội Nhân dân đã sử dụng cỡ chữ lớn cùng với sơ đồ khu vực này Với cách thức trình bày rõ ràng, dễ xem, dễ hiểu, dễ nhớ, đồ hoạ 1.3 đã giúp cho độc giả nhận diện được các thông tin cơ bản về tình hình chiến sự, nếu quan tâm hơn nữa họ sẽ đọc nội dung bài viết một cách chi tiết ở trang trong Phần

sơ đồ không chỉ giúp định vị khu vực chiến sự mà còn giúp người đọc phần nào hình dung diễn biến sự kiện thông qua các hình ảnh và những lời chú giải

Khảo sát 31 số báo Nhân dân và 31 số báo Quân đội Nhân dân ra trong tháng 3/1975, tác giả đã tổng hợp được các số liệu sau: có 12 số báo Quân đội Nhân dân và 11 số báo Nhân dân sử dụng đồ họa để thông tin, chủ yếu là thông tin chiến sự Trong đó, báo Quân đội Nhân dân sử dụng tới 15 sơ đồ, còn báo Nhân dân sử dụng 8 sơ đồ

Như vậy, có thể thấy, ngay từ những năm tháng khó khăn, điều kiện kỹ thuật, công nghệ còn thiếu thốn thì các nhà báo tiến bộ của nền báo chí Cách mạng Việt Nam đã dành sự quan tâm nhất định đến việc sử dụng các yếu tố

đồ họa trong thông tin báo chí Như vậy, việc sử dụng TTĐH trên báo chí đã

có những tác động tích cực đến hiệu quả tiếp nhận của công chúng đồng thời cải thiện hình thức cho tác phẩm, sản phẩm báo chí

Ngày 7- 9 năm 1970, lãnh đạo đài Tiếng nói Việt Nam đã tổ chức thành công buổi phát sóng đầu tiên tại Studio M Chương trình truyền hình đầu tiên tối 7-9-1970 bắt đầu lúc 19h 30 phút Mở đầu là tín hiệu bản đồ Việt Nam hình chữ S trên nền trống đồng với dòng chữ Vô tuyến truyền hình Việt Nam Chương trình gồm 15 phút thời sự và 30 phút ca nhạc Như vậy, ngay trong chương trình thử nghiệm đầu tiên, thông tin đồ họa, cụ thể là bản đồ Việt Nam đã được sử dụng, khẳng định chủ quyền đất nước của người Việt

Gần đây, nền báo chí Cách mạng Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh mẽ cả về số lượng và chất lượng Kỹ năng, phương thức thể hiện các tác phẩm và sản phẩm báo chí đã được thay đổi Việc xây dựng kết cấu

các tác phẩm báo chí cũng có những thay đổi căn bản, chẳng hạn, số lượng con chữ đã ít đi, thay vào đó là các chất liệu phi văn tự, trong đó có các yếu tố

đồ hoạ Theo tác giả Vũ Quang Hào thông tin đồ họa là một hình thức thông tin mới mẻ trên một số tờ báo Trong vài năm, báo chí nói chung đã tìm kiếm các biện pháp để tăng sự xuất hiện của hình ảnh trong cả thiết kế trang và tờ báo TTĐH , cho dù là với báo in, truyền hình hay web, cung cấp một phương thức nhằm đơn giản hóa các thông tin chứa số liệu hoặc phức tạp, không chỉ khiến cho nó dễ hiểu hơn mà còn dễ chấp nhận hơn đối với những công chúng khan hiếm thời gian Các nhà xuất bản in ấn, ví như báo chí và tạp chí theo nhiều cách là người tiên phong trong lĩnh vực đưa tin đồ họa thông tin Khi công nghệ và phần mềm phát triển thì các biện pháp mà phóng viên đồ họa sử dụng để tạo các chương trình, câu chuyện bằng hình ảnh cũng phát triển theo Trong những năm gần đây, TTĐH đã bắt đầu phát triển vượt trên khỏi khuôn mẫu in truyền thông khi báo chí, truyền hình và các tổ chức tin tức khác bắt đầu sử dụng tốt hơn năng lực kể chuyện đa phương tiện của web Ngoài ra, cùng với sự cải thiện của công nghệ 3D và phần mềm đồ họa hoạt hình, ví dụ như Newtek Lightwave và Macromedia Flash, đồ họa thông tin cho truyền hình, web và thậm chí báo in đã trở nên thực tế và phong phú hơn về mặt hình ảnh Thật vậy, đồ họa thông tin cần được coi là cách tốt nhất để giải thích, khuyến khích và hoàn thiện các câu chuyện viết trong các trang tin cũng như thông qua các hình thức có thể của việc kể chuyện độc lập với các câu chuyện dựa vào văn bản Tuy nhiên, thực tế báo chí tại Việt Nam cho thấy việc ứng dụng đồ họa trong chuyển tải tin tức báo chí còn chậm so với báo chí thế giới

và chưa tương xứng với vai trò vốn có của nó cũng như chưa thực sự đáp ứng những trông đợi của công chúng Ở nhiều tờ báo, kênh truyền hình, nhất là ở cấp địa phương, việc sử dụng các yếu tố đồ hoạ để thông tin còn bị bỏ ngỏ hoàn toàn Thực tế này một phần xuất phát từ nhận thức chưa đầy đủ về tầm quan

trọng của việc sử dụng đồ họa trong thông tin báo chí cũng như sự thiếu thốn về điều kiện nhân lực và thiết bị kỹ thuật thể hiện đồ hoạ nhưng cũng có một phần không nhỏ là chưa nhận được sự quan tâm đúng mức của lãnh đạo các cơ quan báo chí

1.3 Đặc điểm và vai trò của thông tin đồ họa

1.3.1 Đặc điểm của thông tin đồ họa

Thông tin đồ họa là một hoạt động thiết kế thẩm mỹ mang bản chất truyền thông Để có được một sản phẩm đồ họa mang thông tin, người thiết

kế phải sử dụng nhiều yếu tố như văn tự, màu sắc, đường nét, hình khối, độ đậm nhạt, để biểu đạt các sự kiện, vấn đề từ thực tiễn cuộc sống để thể hiện các thông tin, dữ liệu báo chí bằng các sản phẩm có tính thẩm mỹ và nhằm chuyển tải một nội dung hay thông điệp nào đó Trong bài viết, hình ảnh- một chất liệu đặc biệt của ngôn ngữ báo chí đăng trên tạp chí Người làm báo tháng

11 năm 2005, Th.S Trần Văn Thư đã khẳng định, Thông qua hình ảnh người viết có thể hoàn toàn chủ động sáng tạo giúp người đọc tiếp cận với nội dung thông tin mới vừa cụ thể, vừa sâu sắc mà không kém phần cập nhật, hấp dẫn Tác giả Roger C Parker’s trong công trình nghiên cứu của mình đã nhận định

“Các hình ảnh tự chúng đã có thể mang đến cho người đọc một thông điệp

nào đó “ [40, tr.36] Cũng có quan điểm cho rằng thông tin đồ họa chỉ có tác

dụng trang trí để cho tác phẩm báo chí trở nên hấp dẫn hơn Trên thực tế, đồ họa là một phương thức tạo hình ứng dụng và là một loại nghệ thuật ứng dụng Mỗi ý tưởng thiết kế đều mang một thông điệp, đó là thông điệp về cái đẹp

Để có được cái đẹp đó, người phóng viên thiết kế đồ họa sẽ khác với người phóng viên sử dụng từ ngữ chính để thể hiện thông điệp Ví dụ, một phóng viên viết, sử dụng ngôn ngữ mô tả và chính xác liên quan tới sự kiện và bối cảnh Một phóng viên đồ họa, mặt khác, có khả năng độc đáo để thể hiện

chân thực nhất cái gì đã xảy ra và xảy ra như thế nào Sơ đồ có thể minh họa các chủ thể trong tác phẩm với các đối tác thực sự của nó Một hình ảnh minh họa có thể thể hiện chính xác “cái gì đã xảy ra”, “khi nào” và “theo trình tự nào”, “bao nhiêu”, “gần như thế nào”, “xa như thế nào” và “làm như thế nào” theo một cách thực tế hơn từ ngữ Liệu bạn thích đọc một đoạn văn diễn giải chi tiết các thành phần ngân sách chi ra của hai đảng Saenuri và Democratic United trong cuộc đua vào Quốc hội Hàn Quốc với những con số hay muốn nhìn nó trong một biểu đồ hình bánh (Hình 1.4)? Trong trường hợp này và các trường hợp khác, nếu không có minh họa hình ảnh, các con số có thể trở nên

vô nghĩa bởi vì sẽ khó hơn trong việc so sánh chúng với những con số khác

Và đôi khi, một hình ảnh minh họa cũng là một cách hiệu quả về khoảng không để cung cấp thông tin Như vậy rõ ràng đồ họa là một nghệ thuật, một cái đẹp mang bản chất thông tin

Hình 1.4

Biểu đồ hình bánh thể hiện kế hoạch của hai đảng Saenuri và

Democratic United tại Hàn Quốc sẽ chi ngân sách cho những dịch vụ xã hội

nếu được bầu vào Quốc hội phát sóng trên bản tin Newsline kênh Arirang ngày 23/2/2012

Thông tin đồ họa là dạng ngôn ngữ phi văn tự, thông tin trực quan

Ngôn ngữ báo chí là cách thức thể hiện nội dung của tác phẩm báo chí để người đọc tiếp nhận được Ngôn ngữ báo chí gồm hai loại ngôn ngữ là ngôn ngữ văn tự và ngôn ngữ phi văn tự Trong đó ngôn ngữ phi văn tự là loại ngôn ngữ đặc biệt, không dùng lời văn để biểu hiện nội dung mà dùng các ký hiệu, bảng biểu, hình ảnh

Ở Việt Nam, thuật ngữ “thông tin phi văn tự” xuất hiện lần đầu tiên năm 1988 để gọi chung những thông tin trên báo chí không đăng tải dưới dạng văn tự mà là dạng đồ hình như: hình ảnh (động, tĩnh), tranh minh họa, bảng biểu, đồ thị, sơ đồ, bản đồ Không giống như quay phim và chụp hình chỉ sao chép lại sự kiện, thông tin đồ họa là sản phẩm của sự sáng tạo, thể hiện cái nhìn trực quan của người thiết kế ra nó Yếu tố này đòi hỏi người làm đồ họa không chỉ có chuyên môn báo chí mà phải có cả tố chất kỹ mỹ thuật

Thông tin đồ họa mang tính đa dạng và phổ biến Bản chất của con

người là luôn muốn mọi việc được thoải mái Vì lý do này, các nhà báo phải không ngừng suy nghĩ tới trách nhiệm tư vấn cho tất cả mọi công chúng để đảm bảo rằng sự đa dạng của công chúng được trình bày đầy đủ Vì thế việc nghiên cứu công chúng để có thể đưa ra những hình thức thông tin đồ họa phù hợp với công chúng là việc làm cần thiết Thông tin đồ họa phải đảm bảo được tính đa dạng và phổ biến Thông tin đồ họa phải dễ hiểu để đa số công chúng có thể tiếp nhận và giải mã dễ dàng Ví dụ, thông thường một tin thời

sự sẽ kéo dài khoảng 45s đến 1 phút 30s Ngoài thông tin đồ họa, tin còn dành

thời lượng cho các yếu tố khác Vì thế đồ họa phải phổ biến, dễ hiểu thì công chúng mới có thể tiếp cận Không giống với báo in, người đọc có thể lật lại xem nhưng với truyền hình, điều đó khó khăn hơn vì công chúng ngay lập tức không thể chủ động trong việc này

Công chúng tiếp nhận TTĐH bằng thị giác Theo tác giả Jennifer George – Palilonis, sự kết hợp giữa lời nói và hình ảnh trong một câu chuyện

có tác động quan trọng trong việc thu hút sự chú ý của người đọc, khiến họ chú tâm và thậm chí đảm bảo rằng họ giữ lại thông tin lâu hơn khi câu chuyện được đưa ra dưới hình thức lời kể Đồ họa thông tin thường thúc đẩy nhiều sự động não hơn bởi vì chúng hấp dẫn với cả hai bán cầu hình ảnh và nhận thức Điều này ở các thông tin văn tự vẫn bị lệ thuộc vào việc giải mã thông tin, người đọc phải biết chữ mới đọc được văn bản Như vậy, không chỉ xoá bỏ rào cản ngôn ngữ mà TTĐH còn có thể dễ dàng được tiếp nhận bởi mọi đối tượng công chúng

Thông tin đồ họa có tính hàm ý, ẩn dụ Thật vậy đối với mỗi thông tin

đồ họa đều hàm ẩn một nội dung nào đó Nhìn vào đồ họa công chúng không chỉ tiếp nhận được thông tin mà qua đó còn có sự đối chiếu, so sánh Tính hàm ẩn của TTĐH được thể hiện rõ qua biểu đồ, sơ đồ, bản đồ (Hình 1.5)

Hình 1.5

TTĐH biểu đạt tỷ lệ thái độ của người dân Nhật đối với việc tái khởi động nhà máy điện hạt nhân Ohi phát sóng ngày 13/3/2012 trên bản tin Newsline (NHK)

Ví dụ hình 1.5, thông qua điều tra của đài NHK về việc người dân có đồng ý tái khởi động các nhà máy điện hạt nhân hay không? Thông qua biểu

đồ, nhà chức trách không chỉ biết ý kiến của người dân mà còn có thể so sánh

tỷ lệ của nhóm người này và nhóm người kia để từ đó đưa ra những quyết định phù hợp với người dân

Dựa vào hình thức tồn tại, ta có thể chia ra làm hai loại TTĐH, đó là đồ hoạ độc lập và đồ họa minh họa

Đồ họa độc lập là các hình vẽ biểu đạt thông tin, có thể đứng riêng rẽ,

có giá trị như một tin tức hoàn chỉnh được đăng tải trên các phương tiện truyền thông Với dạng đồ họa này, công chúng chỉ cần nhìn mà không cần phải có các yếu tố phụ trợ khác giải thích Ưu điểm của dạng đồ họa này giúp người xem có thể tiết kiệm thời gian và tòa soạn báo in có thể tiết kiệm được diện tích trang báo còn đài truyền hình có thể tiết kiệm được thời lượng phát sóng mà vẫn cung cấp đầy đủ thông tin cho công chúng Việc thể hiện dạng thức đồ hoạ này phụ thuộc vào hai yếu tố, đó là ý tưởng nội dung và kỹ thuật biểu đạt, trong đó hình ảnh đồ hoạ chiếm chủ đạo, văn tự hoặc yếu tố hình ảnh chụp hoặc âm thanh (audio), hình ảnh video chỉ chiếm số ít Các tờ báo

in, báo mạng, truyền hình có thể xây dựng các chuyên mục và thể hiện bằng dạng thức đồ hoạ độc lập Chẳng hạn trong bản tin thời sự Asia Today đưa tin

về đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Trung Quốc năm 2011

Với biểu đồ hình 1.6 công chúng đã có thể hiểu được rằng năm 2011 FDI của Trung Quốc đã tăng lên 9,7% trị giá 116 triệu đô la Và đây cũng chính là thông tin cốt lõi của tin tức Đồ họa này đã đáp ứng được yêu cầu

cung cấp thông tin của báo chí: Ai? Ở đâu? Cái gì? Khi nào? Như thế nào? Báo giới phương Tây gần như đã công nhận đây là một thể loại và đã định danh bằng thuật ngữ “Newsgraphic” Do đó, nó hoàn toàn có thể đứng độc lập như các thể loại khác trên mặt báo

Hình 1.6

TTĐH thể hiện số tiền đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Trung Quốc năm 2011 trị giá 116 tỷ USD, tăng 9,7% so với năm 2010, phát sóng trên bản tin Asia Today ngày 18/1/2012

Đồ họa minh hoạ là các hình vẽ đi kèm để lý giải và chú thích thêm cho

bài viết, tác phẩm truyền hình Khác với đồ họa độc lập, những đồ họa này không thể đứng riêng lẻ, vì như thế sẽ khó cho việc hiểu nội dung thông tin của chương trình Cùng với văn bản, lời thoại, đồ họa dạng này tồn tại như một phần của bàn tin và được tác giả xây dựng ngay từ khi có ý tưởng thực hiện bản tin, sao cho logic và hợp lý Ví dụ như khi công bố về hệ thống làm lạnh lò phản ứng số 1 nhà máy điện hạt nhân Fukushima số 1 Ngoài việc dùng lời phát thanh viên đọc về các thông số kỹ thuật, phương pháp thực hiện

và mô tả lại cách sử dụng hệ thống này, một hình vẽ minh họa đã được đưa ra

để công chúng dễ hiểu và dễ nhận biết hơn Theo như cách gọi của phương

Tây thì đây có thể hiểu là minh họa hoạt họa (animation)

Hình 1.7

TTĐH diễn tả nguyên lý hoạt động của hệ thống làm mát lò phản số 1 nhà máy điện hạt nhân Fukushima I Nhật Bản, phát sóng trên bản tin Newsline

(NHK) ngày 6/6/2012

Theo hình thức biểu đạt, TTĐH có hai loại là đồ họa tĩnh và đồ họa

động Đồ hoạ tĩnh là những hình vẽ được thể hiện ở dạng hình ảnh tĩnh, theo thể thức hình ảnh không gian 2 chiều hoặc 3 chiều Đồ họa động là đồ họa

trình diễn có sự chuyển động của các thành tố cấu tạo nên đồ hoạ, đặc biệt, bằng các yếu tố kỹ thuật, kỹ sảo, người thiết kế có thể xây dựng một đồ hoạ chuyển động sống động như hình ảnh video Trong lĩnh vực báo chí-truyền thông, đồ họa động được các đài truyền hình, báo mạng điện tử, điện ảnh, quảng cáo khai thác sử dụng rất hiệu quả Hình ảnh đồ họa động thường mang lại một sự miêu tả thật hơn về việc một điều gì đó đã xảy ra hoặc được kỳ vọng sẽ xảy ra như thế nào Hình động cho phép chúng ta thực sự thể hiện một sự tăng hay giảm Nó mang lại cho chúng ta cơ hội để vừa tách riêng từng bước trong một quá trình vừa minh họa một tiến trình trong thời gian thực tế Cuối cùng, hình ảnh động tăng cường khả năng truyền tải hành động

trong một câu chuyện khiến nó thu hút hơn, gây ấn tượng hơn và trực tiếp hơn một hình ảnh in tĩnh Tuy nhiên, tạo ra một đồ họa minh họa động hiệu quả thường tốn nhiều thời gian và cần nhiều sự hiểu biết về phần mềm hơn là tạo

ra những đồ họa minh họa tĩnh

Đồ họa truyền hình thường động, mang lại cho người xem sự trình bày

đồ họa thực tế hơn của thông tin Ngoài ra, do sự phát triển của phần mềm minh họa 3D, đồ họa truyền hình thường được minh họa với một mức kết cấu

và mức độ sâu sắc giúp mang lại chất lượng minh họa thực tế tốt hơn Ngoài

ra, tiềm năng kết hợp đồ họa truyền hình với các phần mềm âm thanh, video clips khiến cho đồ họa truyền hình trở nên hấp dẫn và thu hút

Hình 1.8

TTĐH Đồ họa diễn tả Việt Nam liên tục bị đánh tụt xếp hạng thị trường bán

lẻ hấp dẫn phát sóng trên Thời sự 19h VTV1 ngày 17/6/2012

Trên đây là đồ họa biểu diễn Việt Nam liên tiếp bị đánh tụt vị trí xếp hạng thị trường bán lẻ hấp dẫn trên thế giới trong bốn năm từ năm 2009 đến năm 2011 Đầu tiên là các con số ứng với vị trí từng năm nhưng sau đó đồ họa đã chuyển động quay đầu đi xuống theo chiều hướng ngược lại Tiếp đó

là sự làm rõ vị trí thứ nhất năm 2008 đã không còn và đến năm 2012 Việt Nam đã bị loại ra khỏi danh sách 30 thị trường bán lẻ hấp dẫn trên thế giới Bản tin đã sử dụng đồ họa động tạo sự hấp dẫn, tránh nhàm chán cho khán giả

1.3.2.2 Khác nhau

Như đã trình bày ở trên, các nhà xuất bản in ấn (báo in, tạp chí) là người tiên phong trong lĩnh vực đưa tin TTĐH Và khi công nghệ và phần mềm phát triển thì các biện pháp mà phóng viên đồ họa sử dụng để tạo các chương trình câu chuyện hình ảnh cũng phát triển theo Trong những năm gần đây, đồ họa thông tin đã bắt đầu phát triển vượt trên khỏi khuôn mẫu in truyền thông khi báo chí, truyền hình và các tổ chức tin tức khác bắt đầu sử dụng tốt hơn năng lực kể chuyện đa phương tiện của web Trên thực tế, một số cơ quan

báo chí bắt đầu sử dụng phóng viên đồ hoạ có thể tạo hình ảnh minh hoạ cho báo in, web và truyền hình và hiểu biết về những chương trình phần mềm khác nhau cũng mới chỉ là chặng đầu của câu chuyện Trở thành một phóng viên đồ hoạ giỏi có nghĩa là phải hiểu được lý thuyết thúc đẩy đằng sau việc đưa tin đồ hoạ cho mỗi loại định dạng truyền thông và sau đó thì biết được làm thế nào để sử dụng phần mềm phù hợp và kiến thức đồ hoạ cơ bản cho mỗi loại

Đồ hoạ báo in và trang tin bìa

Trong nhiều năm, đồ hoạ thông tin đã đóng vai trò quan trọng trong các

kể chuyện đối với báo chí, tạp chí và các ấn phẩm in ấn khác Biểu đồ, sơ đồ

và bản đồ cung cấp cho các nhà báo in một cơ hội để củng cố các chương trình câu chuyện truyền thống với các hình ảnh minh hoạ phục vụ cho cả chức năng giải thích lẫn minh hoạ Đồ hoạ thông tin, ví dụ như những biểu đồ và bản đồ đơn giản, thường hiệu quả về khoảng trống và dễ hiểu hơn là những từ ngữ diễn giải Và, mặc dù các bức ảnh thường hiệu quả trong việc nắm bắt lấy các khoảnh khắc, một đồ hoạ thông tin lại phù hợp hơn trong việc minh hoạ tại chỗ cho một sự kiện Khi được sử dụng trong việc đưa tin những sự kiện nổi bật, đồ hoạ thông tin có thể đưa ta đến những nơi các bức ảnh không thể làm được và giải thích những sự kiện khi lời nó là không đủ

Đồ họa báo mạng và truyền hình

Các khái niệm cơ bản tương tự mà các phóng viên đồ họa sử dụng với báo in cũng có thể áp dụng với đồ họa trực tuyến Tuy nhiên sự khác nhau giữa giao diện báo in và giao diện trực tuyến là hai kía cạnh bổ sung của đồ họa trực tuyến cần phải được xem xét: hoạt hình và tương tác Đây là hai khái niệm cực kỳ quan trọng thay đổi một cách cơ bản phương thức trong đó công chúng tham gia vào và xác định xuyên suốt một đồ họa thông tin Phóng viên

đồ họa báo chí và tạp chí, ví dụ, thường cố gắng để chuyền tải quá trình, hành

động, sự vận động một cách hiệu quả và hữu hiệu với một vài ẩn dụ hình ảnh chung cho những khái niệm này ví dụ như mũi tên, con số hoặc tổ chức nhịp nhàng và các đường định hướng Hiện nay, khi việc minh họa hình ảnh, hành động và tiến trình là quan trọng cho khả năng hình thành sự hiểu biết rõ ràng của độc giả về một câu chuyện cụ thể, các phóng viên đồ họa có cơ hội phát triển các hình ảnh minh họa mà có thể mang lại những chuyển động hình ảnh minh họa thực sự Đồ họa trực tuyến thường đi kèm với một mức độ tương tác không phổ biến trong các hình thức kể chuyện bằng hình ảnh khác Bản chất của Internet là kinh nghiệm đọc có thể và nên phi tuyến tính Nói cách khác, trong khi truyền thông in, ví dụ như báo in và tạp chí, thường thúc đẩy

sự tham gia tuyến tính trong đó độc giả đọc một câu chuyện hoặc một chương trình minh họa trong một trật tự đã được quyết định trước (bắt đầu, giữa, kết thúc), định dạng trực tuyến cho phép độc giả có cơ hội lựa chọn trật tự họ sẽ tiếp nhận thông tin Độc giả trực tuyến có nhiều kiểm soát hơn với nhịp độ và trình tự họ tiếp nhận thông tin Đồ họa trực tuyến hiệu quả nhất là những hình ảnh đồ họa được trình bày theo cách giúp thúc đẩy mức độ tương tác cao hơn trong khi đồng thời quan sát được sự tổ chức hợp lý và rõ ràng với sự chú tâm tới nhiều cách thức khác nhau mà các độc giả trực tuyến khác nhau có thể lựa chọn và tham gia vào trong bối cảnh thông tin Đồ họa truyền hình có nhiều phẩm chất chung giống đồ họa trực tuyến ví dụ như những thách thức về minh họa và tiềm năng hoạt hình nhưng có một sự khác biệt chính Tính đến giờ- ít nhất là cho đến khi truyền hình tương tác hoàn toàn phát triển, đồ họa truyền hình thường bao gồm những hoạt hình tường thuật từ đầu đến cuối hoặc những hình ảnh đồ họa tĩnh kèm theo lời giải thích bằng âm thanh Và, giống truyền hình nói chung, đồ họa truyền hình đưa ra một kinh nghiệm xem thụ động hơn đồ họa trang web do mức tương tác thấp hơn nhiều Đồ họa truyền hình thường động, mang lại cho người xem sự trình bày đồ họa thực tế

hơn của thông tin Ngoài ra, do sự phát triển của phần mềm minh họa 3D, đồ họa truyền hình thường được minh họa với một mức kết cấu và mức độ sâu sắc giúp mang lại chất lượng minh họa thức tế tốt hơn Tóm lại, có thể so sánh

sự khác nhau trong việc sử dụng đồ họa đa phương tiện như sau:

Loại hình

báo chí

Mức độ tương tác với khán giả

Phương pháp giải thích

Thách thức Thế mạnh

Đồ họa

truyền hình

Minh họa hoạt họa đầy

đủ, ít tương tác, khán giả chỉ đơn giản xem và lắng nghe các TTĐH

Minh họa đi

giọng nói ghi

âm

Mất nhiều thời gian khi thiết kế, có thể không kịp hạn nộp cho biên tập

Có thể kết hợp video với audio vào việc trình bày tác phẩm đồ họa Có thể cho thấy một

sự kiện hoặc tiến trình trong thời gian thực tế giống video

Đồ họa in Chỉ có một

kết cấu kích thước và tĩnh, đọc là quá trình duy nhất qua đó độc giả tiếp nhận nội dung

Văn bản là yếu tố giải thích chính

Mọi thứ với

đồ họa phải phù hợp với hoàn cảnh

Sự chuyển động phải được ám chỉ bằng mũi tên

Đồ họa có thể được xây dựng nhanh chóng, đúng hạn

hoặc các biểu tượng minh họa về thị giác tĩnh khác Khoảng không dành cho đồ họa thường bị hạn chế với các

ấn phẩm in

Đồ họa trực

tuyến

Có tiềm năng minh họa hoạt họa và tương tác lớn nhất, độc giả

có thể tham gia vào việc định hướng nội dung

Văn bản và audio có thể được kết hợp

để phục vụ chức năng giải thích

Có thể tốn nhiều thời gian để kịp hạn

Có thể cho thấy hành động trong thời gian thực, có tiềm năng kết hợp tất cả các loại truyền thông

ví dụ như văn bản, minh họa, hình ảnh, video, audio, animation (minh họa hoạt họa)

1.3.3 Vai trò của thông tin đồ họa

Trong cuốn sách của mình The Visual Display of Quantitative

information (Tạm dịch là Minh họa hình ảnh cho thông tin định lượng),

Edward Tufte viết: sự xuất sắc của đồ họa là nó mang lại cho người xem số

lượng ý tưởng lớn nhất trong thời gian ngắn nhất với ít lượng mực nhất và khoảng không nhỏ nhất Lời ghi này cũng được đề cập đến như “tỷ lệ mực-dữ

liệu” Nói cách khác, các hình ảnh đồ họa tốt nhất là những cái mang lại một tấn thông tin trong một khoảng không hay thời lượng nhỏ, tốn ít giấy mực và phim ảnh nhất Mặc dù khái niệm này có vẻ đơn giản thì nó thực sự đòi hỏi phải suy nghĩ trước là lập kế hoạch để xây dựng một đồ họa hình ảnh hoặc chương trình đồ họa hiệu quả Hình ảnh đồ họa cần phải được nghiên cứu toàn diện, minh họa rõ ràng, thành văn mạch lạc và liên quan tới cuộc sống của độc giả

Còn theo tác giả cuốn “Thiết kế, tạo mẫu và dàn trang”, tác giả Roger

C Parker’s: “Một trong những cách tốt nhất để giúp độc giả có thể hiểu

nhanh chóng thông điệp của bạn là thay thế những đoạn văn bản dài và rườm

rà bằng các biểu đồ ngắn gọn và dễ hiểu”[40, tr.151] Việc diễn tả thông tin

bằng ngôn ngữ hình ảnh làm cho sự kiện, vấn đề của báo chí được diễn đạt một cách nhanh gọn, súc tích, dễ hiểu, dễ gây ấn tượng, nhờ đó giúp cho người xem lưu nhớ dễ dàng, bền vững Bởi lẽ, hình ảnh đồ hoạ vừa có vai trò tác động thị giác, vừa có tác dụng giải thích minh họa cho lời nói, văn tự, làm tăng sức thuyết phục của bài báo đối với độc giả nhất là đối với các thông tin mang tính chỉ dẫn, thông tin khoa học

Khi cần mô tả lại diễn tiến của một sự kiện nào đó thì hình ảnh đồ hoạ

tỏ ra hiệu quả hơn hẳn ảnh chụp hoặc video trên phương diện hàm lượng thông tin Bởi mỗi một bức ảnh chụp hoặc một thước phim chỉ có thể diễn đạt được một chi tiết, một góc cảnh nhất định, tại một thời điểm Để ảnh chụp và video “kể” được hết một câu chuyện phải cần rất nhiều bức ảnh hoặc những