Nâng cao hiệu quả truyền thông của báo chí về an toàn giao thông, đường bộ trên địa bàn Hà Nội (Khảo sát VOV Giao thông, VTV, Hà Nội mới 2008 - 2010

Trong quá trình xây dựng, phát triển, bên cạnh những thành tựu to lớn đã đạt được, Hà Nội cũng phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức do quá trình đô thị hoá, trong đó, có vấn đề về

NGUYỄN THỊ THU THUỶ

NÂNG CAO HIỆU QUẢ TRUYỀN THÔNG

CỦA BÁO CHÍ VỀ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG

BỘ TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI

(Khảo sát VOV Giao thông, VTV, Hà Nội Mới 2008 – 2010)

LUẬN VĂN THẠC SỸ Chuyên ngành: Báo chí học

Hà Nội, tháng 9 - 2011

MỤC LỤC

Trang

PHẦN MỞ ĐẦU .4

1 Lý do chọn đề tài 4

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 5

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 7

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 7

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 8

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn 9

7 Cấu trúc luận văn 9

PHẦN NỘI DUNG 10

- Chương 1: Truyền thông về an toàn giao thông và vai trò của báo chí… 10

1.1 Truyền thông về an toàn giao thông……… 10

1.1.1 Khái niệm ………10

1.1.2 Quan điểm của Đảng, Nhà nước và Thành phố về công tác truyền thông an toàn giao thông…….……….…… ….11

1.1.3 Mục tiêu của công tác truyền thông về ATGT đường bộ ……… 14

1.1.4 Một số tiêu chí đánh giá hiệu quả công tác truyền thông ATGT đường bộ……… … 15

1.1.5 Các hình thức truyền thông về ATGT đường bộ trên địa bàn Hà Nội……… 16

1.1.6 Các yếu tố trong quá trình truyền thông……… 17

1.1.7 Quá trình truyền thông……….19

1.1.8 Các nhân tố ảnh hưởng tới hiệu quả truyền thông về ATGT đường bộ……20

1.1.9 Sự tiếp nhận thông tin của công chúng………23

1.2 Vai trò của báo chí trong công tác truyền thông về an toàn giao thông ………… 28

1.2.1 Báo chí là kênh tạo lập, định hướng và hướng dẫn dư luận về an toàn giao thông……… 28

1.2.2 Báo chí là kênh cung cấp kiến thức, thông tin hữu hiệu, về tình hình ATGT ……… 30

1.2.3 Báo chí là công cụ quản lý xã hội về ATGT……… 31

- Chương 2: Thực trạng công tác truyền thông của báo chí về an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn Hà Nội……… ……….34

2.1 Đặc điểm tình hình chung giao thông đường bộ trên địa bàn Thủ đô Hà Nội ……… 34

2.2 Khái quát về bốn báo… ……… ……….………36

2.2.1 Báo in Hà Nội Mới và Báo điện tử Hà Nội Mới……… … 36

2.2.2 Kênh VOV Giao thông……….36

2.2.3 Chuyên mục "Tin tức giao thông" - VTV1………37

2.3 Nội dung truyền thông chủ yếu về an toàn giao thông đường bộ của bốn báo … ………38

2.3.1 Phổ biến, giáo dục pháp luật, xây dựng văn hoá giao thông……… 39

2.3.2 Vấn đề tai nạn giao thông; ùn tắc giao thông……… …46

2.3.3 Xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông……… 50

2.3.4 Công tác quản lý phương tiện, bến bãi và người lái………53

2.3.5.Công tác thiết lập trật tự, kỷ cương và tổ chức, điều hành giao thông.56 2.4 Hình thức phản ánh các vấn đề an toàn giao thông 61

2.4.1 Thể loại……….61

2.4.2 Ngôn ngữ thể hiện………68

2.4.3 Cách trình bày……… 70

2.5 Phương thức truyền thông, đặc thù của mỗi báo và sự tiếp nhận thông tin của công chúng về vấn đề an toàn giao thông đường bộ ………… 72

2.5.1 Phương thức truyền thông, đặc thù của mỗi báo……….…72

2.5.2 Sự tiếp nhận thông tin của công chúng … 82

- Chương 3: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả truyền thông của báo chí về an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn Thành phố Hà Nội……… 96

3.1 Xu hướng của báo chí và công chúng……… 96

3.2 Xu hướng phát triển giao thông đường bộ Hà Nội………97

3.2.1 Về phát triển giao thông đường bộ trên địa bàn Thành phố Hà Nội.100 3.2.2 Về thay đổi phương thức quản lý nhà nước đối với trật tự an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn Thành phố Hà Nội .……… 100

3.3 Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả truyền thông của báo chí về an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn Hà Nội………101

3.3.1 Đối với Bộ Giao thông vận tải, Uỷ ban an toàn giao thông Quốc gia, Ban Tuyên giáo Trung ương……… ..……… 101

3.3.2 Đối với Thành uỷ, Uỷ ban nhân dân Thành phố, Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội……….…………103

3.3.3 Đối với Sở Giao thông Vận tải, Ban An toàn giao thông, Công an Thành phố 104

3.3.4 Đối với các cơ quan báo chí……… 105

KẾT LUẬN……… 121

Tài liệu tham khảo 124

Phụ lục

DANH MỤC CÁC BẢNG

Trang

01 Bảng [2.1]: Các ấn phẩm của Báo Hà Nội Mới 36

02 Bảng [2.2]: Một vài nét về Kênh VOV Giao thông FM91MHZ 37

03 Bảng [2.3]: Khung Chương trình trên Kênh VOV Giao thông 78

04 Bảng [2.4]: Mức độ theo dõi thông tin ATGT trên báo chí của công chúng 82

05 Bảng [2.5]: Đánh giá của công chúng về nội dung thông tin ATGT

06 Bảng [2.6]: Đánh giá của công chúng về tính chính xác, kịp thời của

07 Bảng [2.7]: Đánh giá của công chúng về sự hấp dẫn của thông tin

08 Bảng [2.8]: Mức độ tác động của thông tin ATGT trên báo đối với

10 Bảng [2.10]: Mức độ hài lòng của công chúng 87

11 Bảng [2.11]: Thống kê phương tiện quản lý và kết quả xử lý vi phạm 91

12 Bảng [2.12]: Thống kê tai nạn giao thông đường bộ từ năm 2006 -

02 Biểu [2.2]: Sơ đồ khối quy trình sản xuất chương trình truyền hình 75

03 Biều đồ [2.3]: Số lượng thính giả gọi về VOV Giao thông mỗi ngày 80

04 Biểu đồ [2.4]: Miêu tả mức độ quan tâm của thính giả gọi tới VOV

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Thủ đô Hà Nội "là trái tim của cả nước, đầu não chính trị - hành chính quốc gia,

trung tâm lớn về văn hoá, khoa học, giáo dục, kinh tế và giao dịch quốc tế” [11, tr.3]

Nhằm tạo thêm thế và lực cho Thủ đô Hà Nội, Quốc hội nước Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam (khoá XII) đã thông qua Nghị quyết số 15 về mở rộng địa giới hành chính Thành phố Hà Nội Từ ngày 01/8/2008, Nghị quyết chính thức có hiệu lực, đánh dấu mốc quan trọng trong quá trình xây dựng, phát triển của Thủ đô

Là một trong số ít Thủ đô nghìn năm tuổi, hiện nay, Hà Nội là 1 trong 17 thủ

đô và thành phố có diện tích lớn nhất thế giới, với 3.344,7 km2; 29 đơn vị hành chính cấp huyện, 577 đơn vị cấp xã; là một đô thị có mật độ dân số cao, tổng dân số hơn 6,5 triệu người Trong quá trình xây dựng, phát triển, bên cạnh những thành tựu

to lớn đã đạt được, Hà Nội cũng phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức do quá trình đô thị hoá, trong đó, có vấn đề về an toàn giao thông còn nhiều bất cập: Hạ tầng giao thông của Hà Nội còn yếu kém, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển của Thủ đô; diện tích đường giao thông mới chiếm khoảng 7% - 8% diện tích đất đô thị; hệ thống cầu vượt dành cho người đi bộ qua đường còn quá ít; số lượng phương tiện giao thông cá nhân gia tăng quá nhanh (khoảng 12% - 15%/năm); mật độ giao thông của các phương tiện trên đường lớn, nhiều chủng loại phương tiện cùng tham gia trên đường, trong đó, lượng xe máy chiếm tỷ lệ tới 62%; công tác quản lý về trật tự giao thông cũng còn một số thiếu sót, khuyết điểm Đặc biệt, ý thức chấp hành pháp luật của người tham gia giao thông còn hạn chế, ảnh hưởng rất lớn đến công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông trên địa bàn Thành phố

Thời gian qua, các cấp, các ngành của Thành phố, trong đó có các cơ quan báo chí đã nỗ lực triển khai thực hiện các biện pháp bảo đảm trật tự an toàn giao thông nói chung, giao thông đường bộ nói riêng Tuy nhiên, tình hình trật tự an toàn giao thông, nhất là giao thông đường bộ trên địa bàn vẫn còn phức tạp: Hạ tầng giao thông chưa đồng bộ, còn thiếu và yếu Tình trạng tai nạn giao thông, ùn tắc giao

thông từng bước được kiểm soát và có xu hướng giảm, song, vẫn tiềm ẩn nguy cơ gia tăng, gây nhức nhối, bức xúc cho xã hội, Điều này không chỉ gây ảnh hưởng tới tình hình an ninh trật tự xã hội mà còn gây ảnh hưởng nặng nề tới sự phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô Một trong những nguyên nhân hạn chế cần khắc phục,

đó là công tác truyền thông an toàn giao thông chưa phong phú, hiệu quả chưa cao Trong đó, công tác truyền thông trên báo chí chưa thường xuyên, còn mang tính thời vụ, chất lượng tuyên truyền chưa sâu, đôi khi mang tính hình thức, chưa tương xứng với tính chất nghiêm trọng của vấn đề, chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn, đòi hỏi phải có sự đột phá trong công tác truyền thông nói chung và trên báo chí nói riêng Thời gian qua, Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Báo in và điện tử Hà Nội Mới đã tích cực tham gia công tác bảo đảm an toàn giao thông trên địa bàn Thành phố Là những cơ quan báo chí của Trung ương và Thành phố có phạm vi phát sóng, phát hành rộng rãi, có uy tín, vị thế và ảnh hưởng khá lớn đối với cả nước nói chung, công chúng Thủ đô nói riêng Với phương thức, đặc trưng riêng, các báo trên đã có tác động hữu ích trong công tác truyền thông an toàn giao thông của Thành phố Tuy nhiên, công tác truyền thông của các báo trên về vấn đề an toàn giao thông nói chung và giao thông đường bộ nói riêng vẫn còn một số hạn chế nhất định, chưa phát huy hết tiềm năng, lợi thế của mỗi báo, ảnh hưởng đến hiệu quả truyền thông

Vì vậy, tác giả chọn đề tài “Nâng cao hiệu quả truyền thông của báo chí về an

toàn giao thông đường bộ trên địa bàn Hà Nội” (khảo sát Kênh VOV Giao thông,

Chuyên mục “Tin tức giao thông” - kênh VTV1 Đài Truyền hình Việt Nam, Báo Hà Nội Mới điện tử, Báo in Hà Nội Mới, trong thời gian từ năm 2008 – 2010) Thông qua khảo sát, đánh giá, chúng tôi hy vọng sẽ rút ra được những giải pháp nâng cao hiệu quả truyền thông của báo chí về an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn Hà Nội

2 Lịch sử nghiên cứu đề tài

Có thể nêu một số khoá luận về đề tài báo chí với vấn đề an toàn giao thông phạm vi cả nước như:

- Báo chí với việc tuyên truyền thực hiện Nghị định 36CP, năm 1996 của tác giả Phạm Minh Dương (khảo sát Báo Nhân dân từ 5/1995 - 5/1996)

- Báo chí với vấn đề trật tự an toàn giao thông đường bộ, năm 2003 của tác giả Ngô Thị Bích Thao (khảo sát Báo Giao thông vận tải, Bạn đường từ năm 2000 - 3/2003)

- Báo Tuổi trẻ Thành phố Hồ Chí Minh và báo Lao động với vấn đề trật tự an toàn giao thông đường bộ, năm 2004 của tác giả Phùng Minh Tuấn (khảo sát từ năm

2001 - 4/2004)

- Vai trò của báo chí trong công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường thuỷ nội địa, năm 2005, Luận văn Thạc sỹ của tác giả Hà Thị Hồng Vân, Học viện Báo chí và Tuyên truyền (khảo sát Báo Lao động, Tuổi trẻ Thành phố Hồ Chí Minh, Bạn đường, Cà Mau và Tạp chí Cánh buồm, từ năm 2003 - 2004)

Về an toàn giao thông trên địa bàn Hà Nội có một số đề tài:

- Báo Hà Nội Mới với công tác tuyên truyền về Nghị định 36 CP, năm 1996 của tác giả Hồ Trí Dũng (khảo sát Báo Hà Nội Mới và Hà Nội Mới chủ nhật năm 1/8/1995 - 1/8/1996)

- Báo Nhân dân và Hà Nội Mới với việc thực hiện Nghị định 36CP của Chính phủ về lập lại trật tự đô thị và an toàn giao thông trên địa bàn Hà Nội, năm 2006 của tác giả Vũ Thị Xuân Sinh (khảo sát năm 1995 - 1996)

- Báo chí với vấn đề trật tự an toàn giao thông trên địa bàn Hà Nội hiện nay, năm 2002 của tác giả Nguyễn Minh Thu (khảo sát Báo Hà Nội Mới, Giao thông vận tải, Bạn đường, từ năm 2000 - 3/2002)

- Báo chí với vấn đề giao thông đô thị Hà Nội hiện nay, năm 2005 của tác giả Trịnh Trọng Đảng (khảo sát Báo Tiền phong năm 2004 - 2005)

Về an toàn giao thông trên địa bàn khác, có đề tài:

Báo chí Nghệ An với vấn đề trật tự an toàn giao thông, năm 2000 (khảo sát Báo Nghệ An và Báo Công an Nghệ An, từ 1997 - 2000)

- “Xây dựng văn hoá giao thông Hà Nội” của Ban An toàn giao thông thành phố Hà Nội, Ban Tuyên giáo Thành uỷ Hà Nội, Nhà xuất bản Giao thông vận tải, Hà Nội - 2009

Có thể nói, báo chí với an toàn giao thông là phạm vi đề tài quen thuộc của khá nhiều khoá luận tốt nghiệp của sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội, Học viện Báo chí và Tuyên truyền Tuy nhiên, chưa có khoá luận, luận văn nào đặt vấn đề nghiên cứu một cách toàn diện, hệ thống, cụ thể về kết quả đạt được, hạn chế của báo chí nói chung (bao gồm cả báo hình, báo nói, báo in, báo điện tử) về vấn đề an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn Hà Nội; nêu lên được hệ thống giải pháp toàn diện để nâng cao hiệu quả tuyên truyền của báo chí về vấn đề này, nhất là từ sau khi

Hà Nội mở rộng địa giới hành chính đến nay, tình hình giao thông Hà Nội có một số thay đổi và yêu cầu mới Bài toán giao thông, đặc biệt là giao thông đường bộ ở Hà Nội đã và đang đặt ra cho Thủ đô nhiều vấn đề cần phải tiếp tục giải quyết cấp bách

và lâu dài

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Công tác truyền thông về an toàn giao thông đường

bộ, hiệu quả công tác truyền thông về an toàn giao thông đường bộ của báo chí

- Phạm vi nghiên cứu: Công tác truyền thông, hiệu quả truyền thông về an toàn giao thông đường bộ của: Kênh VOV Giao thông, Chuyên mục “Tin tức giao thông” - kênh VTV1 Đài Truyền hình Việt Nam, Báo Hà Nội Mới điện tử, Báo in

Hà Nội Mới (sau đây gọi tắt là bốn báo)

Thời gian từ năm 2008 - 2010

Không gian: Trên địa bàn Thủ đô Hà Nội

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:

4.1 Mục đích nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu, tìm hiểu công tác truyền

thông, hiệu quả công tác truyền thông về an toàn giao thông đường bộ của bốn báo trên địa bàn Hà Nội

Mục đích trọng tâm và quan trọng nhất của luận văn là từ những vấn đề mang tính lý luận soi vào thực tiễn nhằm phân tích hiệu quả truyền thông và đề xuất giải

pháp nâng cao hiệu quả công tác truyền thông của báo chí về an toàn giao thông đường bộ ở Thủ đô Hà Nội

Qua đó, luận văn mong muốn được gửi đến đội ngũ lãnh đạo các cơ quan quản lý, cơ quan báo chí, đội ngũ biên tập, phóng viên theo dõi lĩnh vực giao thông nói chung và đường bộ nói riêng những thông tin tham khảo để trong thời gian tới

có thể nâng cao hơn nữa hiệu quả công tác truyền thông của báo chí về an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn Hà Nội; đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu thông tin của công chúng và công tác lãnh đạo, quản lý của các cấp uỷ, chính quyền thành phố Hà Nội

về an toàn giao thông đường bộ

4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu: Để đạt được mục đích trên, luận văn triển khai

những nhiệm vụ cụ thể sau:

- Sưu tầm, khái quát tất cả những tin, bài liên quan đến vấn đề an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn Hà Nội của bốn báo trong thời gian từ tháng 01/2008 đến 12/2010

- Nhận xét, đánh giá về nội dung, hình thức truyền thông an toàn giao thông đường bộ của các báo này với những kết quả, đóng góp và hạn chế

- Điều tra xã hội học, phỏng vấn công chúng và một số cơ quan báo chí, cơ quan chủ quản về vấn đề an toàn giao thông đường bộ trên bốn báo

- Đề xuất một số giải pháp để góp phần nâng cao hiệu quả truyền thông của báo chí về an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn Hà Nội

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu:

5.1 Cơ sở lý luận: Luận văn được thực hiện trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa

Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, dựa trên đường lối, chính sách, quan điểm của Đảng, Nhà nước CHXH Chủ nghĩa Việt Nam về chức năng, nhiệm vụ của báo chí, đồng thời, kế thừa kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học có liên quan

đã được công bố

5.2 Phương pháp nghiên cứu: Luận văn dựa trên phương pháp luận khoa học

của Chủ nghĩa Mác - Lênin, kết hợp chặt chẽ giữa lý luận và thực tiễn, lô-gic và lịch

sử, phân tích và tổng hợp, điều tra xã hội học

Luận văn khảo sát có hệ thống cách thức thông tin, phản ánh; cách thức tổ chức truyền thông của các báo trên về an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn Hà Nội Luận văn còn huy động nhiều biện pháp tiếp cận thực tế, phỏng vấn trực tiếp một số chuyên gia, nhà quản lý, nhà báo

Ngoài ra, luận văn còn thực hiện phương pháp điều tra xã hội học đối với công chúng báo chí, thu thập, nghiên cứu, đối chiếu, so sánh, tổng hợp, phân tích ý kiến của họ để góp phần nâng cao hiệu quả công tác truyền thông của báo chí về an toàn giao thông đường bộ

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

- Ý nghĩa khoa học: Luận văn làm rõ một số lý luận về vấn đề truyền thông,

hiệu quả truyền thông an toàn giao thông đường bộ ở Hà Nội; về vai trò của báo chí trong công tác truyền thông an toàn giao thông nói chung, đường bộ nói riêng

- Ý nghĩa thực tiễn: Trên cơ sở khảo sát, đánh giá về hiệu quả cũng như những

hạn chế trong công tác truyền thông an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn Hà Nội của bốn báo, luận văn góp thêm tiếng nói, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác truyền thông của báo chí về vấn đề này trong thời gian tới Luận văn sẽ có thể trở thành tài liệu tham khảo cho các cơ quan chức năng, nhà quản lý báo chí, các cơ quan báo chí, các nhà báo, các bạn sinh viên và những người quan tâm đến đề tài này

7 Cấu trúc của luận văn: Ngoài Phần mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo

và Phụ lục, luận văn gồm 3 chương:

- Chương 1: Truyền thông về an toàn giao thông và vai trò của báo chí

- Chương 2: Thực trạng công tác truyền thông của báo chí về an toàn giao

thông đường bộ trên địa bàn Hà Nội

- Chương 3: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả truyền thông của báo chí về

an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn Hà Nội

Chương 1:

TRUYỀN THÔNG VỀ AN TOÀN GIAO THÔNG

VÀ VAI TRÕ CỦA BÁO CHÍ

1.1 Truyền thông về an toàn giao thông

1.1.1 Khái niệm:

- Truyền thông: Từ tiếng Anh: Communication, có nghĩa là sự truyền đạt,

thông tin, thông báo, giao tiếp, trao đổi, liên lạc, giao thông…

Thuật ngữ Truyền thông có nguồn gốc từ tiếng Latinh “Commune”, có nghĩa

là chung hay cộng đồng Nội hàm của nó là nội dung, cách thức, con đường, phương tiện để đạt đến sự hiểu biết lẫn nhau, giữa cá nhân với cá nhân, cá nhân với cộng đồng, xã hội

Có nhiều khái niệm, định nghĩa về truyền thông, nhưng có thể hình thành khái niệm chung về Truyền thông, đó là:

Truyền thông là một quá trình liên tục trao đổi hoặc chia sẻ thông tin, tình

cảm, kỹ năng nhằm tạo ra sự liên kết lẫn nhau để dẫn tới sự thay đổi trong hành vi

và nhận thức [48, tr 13]

- Hiệu quả (danh từ): Hiệu: có công dụng; quả: Kết cục Kết quả chắc chắn

và rõ ràng Hiệu quả (tính từ): Có kết quả chắc chắn và rõ ràng [36, tr 5]

Hiệu quả (danh từ): Kết quả đích thực [59, tr 806]

Hiệu quả: kết quả như yêu cầu của việc làm mang lại [41 , tr 424]

Ngoài ra, ở góc độ khác, hiệu quả còn được hiểu là “kết quả thực hiện một chủ trương, chính sách được xác định qua việc so sánh các kết quả đạt được với toàn bộ các nguồn lực đã sử dụng Hiệu quả thể hiện ở kết quả đạt được tối đa, chi phí tối thiểu” [35, tr.312]

- Nâng cao: Làm cho cao hơn trước [36, tr 1228]

Như vậy, nâng cao hiệu quả truyền thông về an toàn giao thông (ATGT) đường bộ là làm cho hiệu quả truyền thông về ATGT đường bộ đạt kết quả thực tế cao hơn và kết quả đạt được trong công tác truyền thông về giao thông là tối đa, chi

phí tối thiểu về các nguồn lực Điều đó có nghĩa là, truyền thông phải góp phần quan trọng cải thiện tình trạng giao thông; nhất là ý thức chấp hành pháp luật của người dân; ý thức, trách nhiệm của các cấp, các ngành và các tầng lớp nhân dân trong công tác bảo đảm trật tự ATGT, nhằm hướng tới một xã hội an toàn, văn minh

và trách nhiệm; đồng thời, giảm được tối đa các chi phí về nguồn lực (con người, tài chính,…)

Nâng cao hiệu quả truyền thông về ATGT là một yêu cầu tất yếu, khách quan của sự phát triển xã hội, góp phần thực hiện tốt công tác quản lý xã hội của nhà cầm quyền

Hiệu quả truyền thông không thể tự sinh ra Để đạt hiệu quả truyền thông ATGT, nhà quản lý phải huy động được sức mạnh tổng hợp của các cấp, các ngành, các tổ chức và các tầng lớp nhân dân Công tác truyền thông phải được xác định là một nhiệm vụ vừa cấp bách, vừa lâu dài Giải pháp nâng cao hiệu quả truyền thông không chỉ đơn lẻ mà nằm trong một tổng thể có tính thống nhất, đồng bộ, có liên quan chặt chẽ và tác động qua lại với nhau

Tóm lại, hiệu quả truyền thông là kết quả của một chu trình khép kín, trong

đó, các yếu tố truyền thông liên quan chặt chẽ với nhau, không thể tách rời, không thể xem nhẹ yếu tố nào Muốn truyền thông ATGT đạt hiệu quả cao, cần phải nắm vững các bước, các khía cạnh và các yếu tố, phát huy khả năng, lợi thế của các yếu

tố trong quá trình truyền thông, phải có phương thức truyền thông khoa học, hợp lý

để đạt được hiệu quả tối đa, trong khi chi phí tối thiểu

1.1.2 Quan điểm của Đảng, Nhà nước và Thành phố về công tác truyền thông an toàn giao thông đường bộ

Trong quá trình phát triển, Hà Nội đã và đang phải đối mặt với khó khăn rất lớn, ảnh hưởng tới sự phát triển, đó là tình trạng ùn tắc và tai nạn giao thông Hàng năm, tai nạn giao thông làm chết và bị thương hàng chục nghìn người, gây thiệt hại lớn về tài sản của Nhà nước và nhân dân, ảnh hưởng không nhỏ đến phát triển kinh

tế - xã hội, thu hút đầu tư nước ngoài, an sinh xã hội và để lại hậu quả hết sức nghiêm trọng, lâu dài cho nhiều gia đình và xã hội

Một trong những giải pháp quan trọng mà Đảng, Nhà nước ta đã và đang chỉ đạo quyết liệt để kiềm chế tình trạng ùn tắc và tai nạn giao thông, đó là đẩy mạnh công tác truyền thông, phổ biến giáo dục pháp luật về ATGT tới các cấp uỷ Đảng, chính quyền và tới các tầng lớp nhân dân, nhất là những người tham gia giao thông nhằm nâng cao ý thức chấp hành luật giao thông của người tham gia giao thông và nâng cao vai trò, trách nhiệm của các cấp uỷ Đảng, chính quyền, toàn xã hội đối với công tác này Như vậy, công tác truyền thông, giáo dục, phổ biến về ATGT có vai trò hết sức quan trọng

Công tác truyền thông, giáo dục, phổ biến pháp luật về ATGT đường bộ là nhiệm vụ quan trọng được Đảng, Nhà nước đề cấp, quán triệt trong nhiều văn bản.,

như: Chỉ thị số 22 - CT/TW, ngày 24/2/2003 của Ban Bí thư Trung ương Đảng “Về

tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác bảm đảm trật tự an toàn giao thông” , trong đó, yêu cầu: “Công tác giáo dục an toàn giao thông phải đến từng hộ

gia đình và xem đây là một nội dung quan trọng của phong trào xây dựng nếp sống văn hoá mới hiện nay”

Nghị quyết số 32/2007/NQ-CP, ngày 29/6/2007 của Chính phủ “Về một số

giải pháp cấp bách hành nhằm kiềm chế tai nạn giao thông và ùn tắc giao thông”,

nhấn mạnh: “Giáo dục, tuyên truyền, phổ biến pháp luật trật tự ATGT cho mọi đối tượng tham gia giao thông để mọi người tự giác chấp hành là biện pháp quan trọng hàng đầu”

Nghị quyết số 16/2008/NQ- CP, ngày 31/7/2008 của Chính phủ “Về từng

bước khắc phục ùn tắc giao thông tại thành phố Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh”, nêu rõ, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, Ủy ban nhân dân thành phố Hồ

Chí Minh, các bộ, ngành tập trung thực hiện 4 nhóm giải pháp lớn, trong đó có giải pháp: “Tuyên truyền phổ biến pháp luật, tổ chức cuộc vận động xây dựng “văn hóa giao thông” và “văn minh đô thị”, tăng cường cưỡng chế thi hành pháp luật về trật

tự ATGT và trật tự đô thị”

Có thể nói, việc truyền thông, giáo dục, phổ biến pháp luật về ATGT được coi

là một trong những giải pháp quan trọng, cấp bách nhằm giảm nhanh tai nạn giao

thông và ùn tắc giao thông, nhất là trong bối cảnh cơ sở hạ tầng giao thông còn chậm phát triển, có nhiều yếu kém, hạn chế

Đối với Hà Nội, trong quá trình lãnh đạo, điều hành thực hiện nhiệm vụ chính trị của Thành phố, Thành ủy, Ủy ban nhân dân Thành phố luôn quan tâm chỉ đạo, lãnh đạo công tác tuyên truyền ATGT

Chỉ thị số 18 – CT/TU, ngày 16/8/2007 của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội về việc tăng cường các biện pháp bảo đảm trật tự ATGT trên địa bàn Thành phố đã nhấn mạnh: “Tổ chức phát động phong trào “Xây dựng văn hoá giao thông của người Hà Nội hướng tới kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội”, với mục tiêu mọi công dân Thủ đô chấp hành tốt luật lệ giao thông”

Kế hoạch số 62/KH-UBND, ngày 13/8/2007 của Ủy ban nhân dân thành phố

Hà Nội triển khai thực hiện Nghị quyết 32/2007/NQ-CP của Chính phủ về một số biện pháp cấp bách nhằm kiềm chế tai nạn giao thông và ùn tắc giao thông trên địa bàn thành phố Hà Nội, nêu ra bảy nhóm nội dung và giải pháp chính Trong đó, nêu rõ: Chú trọng tuyên truyền, giáo dục trong các tổ chức đoàn thể chính trị, xã hội, cơ quan, đơn vị, trường học và gia đình, nhằm tạo sự chuyển biến sâu sắc về ý thức tự giác chấp hành pháp luật ATGT, tích cực tham gia bảo đảm trật tự ATGT, tạo thành phong trào toàn dân xây dựng “Nếp sống văn minh đô thị” và “Văn hóa giao thông của người Hà Nội”, lập lại trật tự ATGT trên địa bàn Thành phố một cách bền vững, thiết thực hướng tới kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội

Triển khai thực hiện Nghị quyết 16/2008/NQ-CP, ngày 31/7/2008 của Chính phủ, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 30/KH-UBND,

ngày 03/12/2008 “Về từng bước khắc phục tình trạng ùn tắc giao thông trên địa

bàn Thành phố” Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội cũng đã ban hành văn bản số

2841/UBND yêu cầu Ban ATGT Thành phố, các sở, ngành và quận, huyện, thị xã tăng cường tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật về giao thông đường bộ Sở GTVT có trách nhiệm chủ trì xây dựng kế hoạch và triển khai thực hiện tuyên truyền, phổ biến Luật Giao thông đường bộ và Nghị định số 34/2010/NĐ-CP của Chính phủ; đồng thời phối hợp với Công an Thành phố rà soát, lập kế hoạch thực

hiện luật và các văn bản liên quan phù hợp với đặc điểm, tình hình giao thông Thủ đô; Ban ATGT Thành phố chủ trì, phối hợp với Ban Tuyên giáo Thành ủy, Sở Thông tin và Truyền thông… tổ chức tuyên truyền pháp luật về giao thông theo hướng dẫn của Bộ GTVT và Ủy ban ATGT quốc gia Các quận, huyện, thị xã tổ chức phát động phong trào thực hiện nếp sống văn hóa giao thông và gương mẫu thực hiện các quy định, quy tắc về giao thông khi tham gia giao thông trong toàn thể cán bộ, viên chức, sinh viên, học sinh và nhân dân

Những quan điểm, chủ trương, kế hoạch của Đảng, Nhà nước, Thành phố

về truyền thông, giáo dục, phổ biến pháp luật về ATGT đường bộ cả nước nói chung, Hà Nội nói riêng là cơ sở quan trọng, định hướng cho công tác truyền thông về ATGT của báo chí

1.1.3 Mục tiêu công tác truyền thông về an toàn giao thông đường bộ

Truyền thông là hoạt động quan trọng, phục vụ công tác quản lý, điều hành

xã hội của tổ chức cầm quyền Truyền thông về ATGT cũng là một trong những hoạt động không thể thiếu của nhà cầm quyền Mục tiêu chủ yếu của truyền thông ATGT đó là:

Nhằm tuyên truyền, giáo dục, phổ biến sâu rộng trong các tầng lớp nhân dân

về các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về ATGT Thông qua đó, nhằm nâng cao nhận thức, ý thức tự giác chấp hành pháp luật về trật tự ATGT của mọi người dân khi tham gia giao thông, từ đó thay đổi hành vi theo định hướng của cơ quan chức năng, như: thông tin cho mọi người về những điều chưa biết (như những chủ trương, chính sách pháp luật mới hoặc những thay đổi về luật pháp liaan quan đến giao thông,…); nhắc nhở mọi người về những gì đã biết nhưng

có thể sẽ quên nếu không được nhắc nhở (như không đi nhanh khi trời mưa, không

đi sai làn,…); khuyến khích mọi người làm những việc bình thường họ không muốn làm (như đội mũ bảo hiểm xe máy cho đúng); khuyến khích mọi người ngừng làm những việc theo thói quen xấu (như phóng nhanh, vượt ẩu,…)

Thông qua truyền thông, nhằm vận động các tầng lớp nhân dân tích cực tham gia bảo đảm trật tự ATGT, có thái độ phê phán, đấu tranh với những hành vi vi

phạm pháp luật của người tham gia giao thông; tạo ra động lực thi đua chấp hành pháp luật về an toàn giao thông ở các cấp, các ngành và nhân dân, góp phần ngăn chặn và đẩy lùi được tình trạng ùn tắc và tai nạn giao thông hiện nay,…

Thông qua truyền thông còn nhằm mục đích nâng cao trách nhiệm, hiệu quả công tác lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, công tác quản lý nhà nước của chính quyền các cấp trong việc tổ chức thực hiện các biện pháp bảo đảm ATGT, có biện pháp hữu hiệu chỉ đạo quyết liệt, thường xuyên, liên tục theo lĩnh vực, nhiệm vụ được phân công

Tóm lại, mục đích truyền thông ATGT trước tiên là nâng cao sự hiểu biết pháp luật về trật tự ATGT, hình thành lòng tin vào sự cần thiết đối với pháp luật Thứ hai là hình thành tình cảm tôn trọng pháp luật; thái độ không khoan nhượng đối với các hành vi vi phạm trật tự ATGT; thói quen ứng xử theo các quy định của pháp luật và nâng cao trách nhiệm của các cấp, các ngành trong công tác bảo đảm trật tự ATGT Qua đó, góp phần thực hiện mục tiêu quan trọng là: Giảm trên cả 3 tiêu chí:

số vụ tai nạn giao thông, số người chết, người bị thương vì giao thông, tiến tới một

xã hội không còn tai nạn và ùn tắc giao thông; lập lại trật tự ATGT một cách bền vững

1.1.4 Một số tiêu chí đánh giá hiệu quả truyền thông của báo chí về an toàn giao thông đường bộ

Trên thực tế, việc đánh giá hiệu quả truyền thông về ATGT nói chung và ATGT đường bộ của báo chí nói riêng rất khó khăn, phức tạp, liên quan đến nhiều lĩnh vực; vừa phải đánh giá định tính khi xem xét sự cải thiện của tình hình ATGT,

sự tuân thủ pháp luật của người tham gia giao thông, vừa phải đánh giá định lượng khi xét giá trị bằng tiền chi phí, đầu tư cho công tác tuyên truyền (bóc tách chi phí đầu tư, phân bổ cho công tác truyền thông), mức độ hài lòng của công chúng đối với

tờ báo, hay chương trình…

Mặt khác, việc lượng hoá hiệu quả truyền thông về ATGT đường bộ không phải lúc nào cũng đánh giá, định lượng được bằng con số cụ thể, chính xác tuyệt đối hoặc lượng hóa bằng tiền Kết quả có thể thể hiện trực tiếp hay gián tiếp Ví dụ:

truyền thông góp phần giảm 03 tiêu chí số người bị tai nạn, số người bị chết và bị thương trong một khoảng thời gian nhất định - đây là hiệu quả trực tiếp; còn hiệu quả gián tiếp lại là sự tác động nhiều chiều của công tác quản lý trật tự ATGT tới đời sống chính trị- xã hội, tư tưởng của cộng đồng và toàn xã hội tham gia giao thông

Có thể nêu một số tiêu chí đánh giá hiệu quả truyền thông ATGT của báo chí như sau: Trước hết, công chúng nắm bắt được chính xác, kịp thời thông tin về tình hình giao thông, để chủ động lộ trình giao thông hợp lý; được giáo dục, phổ biến, tư vấn pháp luật giao thông và thay đổi hành vi khi tham gia giao thông theo định hướng tích cực

Thứ hai, mức độ hài lòng của công chúng đối với báo chí trong công tác truyền thông về ATGT

Thứ ba, hiệu quả công tác truyền thông ATGT đường bộ phải thể hiện ở việc

báo chí góp phần tác động tích cực tới cơ quan quản lý (trong việc ban hành các chính sách về ATGT một cách khoa học, hợp lý; đồng thời, điều chỉnh giải pháp quản lý, chính sách cho phù hợp thực tiễn,…)

Thứ tư, truyền thông của báo chí góp phần làm giảm 3 tiêu chí về ATGT (giảm số vụ tai nạn giao thông, số người chết, người bị thương), tiến tới không còn xảy ra ùn tắc, tai nạn giao thông; trật tự ATGT được bảo đảm

Thứ năm là chất lượng, hiệu quả của truyền thông cao hơn so với chi phí đầu

tư cho công tác truyền thông

1.1.5 Các hình thức trưyền thông về an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn Hà Nội

Hiện nay công tác truyền thông về ATGT nói chung, đường bộ nói riêng trên địa bàn Hà Nội được thực hiện chủ yếu thông qua các kênh: Hệ thống truyền thông đại chúng Trung ương và Thành phố (báo chí, điện ảnh, sách, đài truyền thanh quận, huyện, xã, phường, thị trấn…); đội ngũ cán bộ làm công tác tuyên giáo của Thành phố (trực tiếp tham gia tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật giao thông); thông qua các hoạt động giáo dục trong nhà trường và ở khu dân cư; thông

qua các chiến dịch truyền thông, các hoạt động về giao thông như: “Tháng an toàn giao thông”, hoặc thông qua các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội (căn cứ nhu cầu, nguyện vọng, đặc điểm của các đoàn viên, hội viên, các tổ chức đoàn thể

tổ chức truyền thông ATGT phù hợp với tâm lý của từng loại đối tượng của tổ chức mình)

Các hoạt động truyền thông ATGT ngày càng phong phú Mỗi loại hình đều

có ưu điểm, thế mạnh riêng, góp phần nâng cao hiệu quả công tác truyền thông nói chung về ATGT Báo chí là một trong những hình thức truyền thông được thành phố Hà Nội quan tâm, đánh giá cao Báo chí đã và đang trở thành công cụ quan trọng trong công tác truyền thông ATGT nói chung, đường bộ nói riêng trên địa bàn

Hà Nội

Tuy nhiên, các hình truyền thông, giáo dục, phổ biến pháp luật ATGT nói

chung vẫn còn những hạn chế như: còn mang tính thời vụ, hình thức Đối với công tác truyền thông trên báo chí nói riêng, số lượng tin, bài phản ánh về công tác này còn chưa nhiều, chưa thường xuyên, chưa thực sự sâu sắc, chưa tương xứng với tầm quan trọng của công tác bảo đảm trật tự ATGT, chưa đáp ứng yêu cầu công tác truyền thông trên địa bàn Thành phố

1.1.6 Các yếu tố trong quá trình truyền thông

Để tiến hành truyền thông, cần có các yếu tố sau:

Nguồn (Source), hoặc người gửi cung cấp (sender) đó là yếu tố khởi xướng

việc thực hiện truyền thông Đó có thể là một cá nhân nói, viết, vẽ hay làm động tác Yếu tố khởi xướng có thể là một nhóm người, một tổ chức truyền thông như cơ quan đài phát thanh, truyền hình, báo chí, thông tấn, vv…

Thông điệp (Message) là yếu tố thứ hai của truyền thông

Thông điệp có thể bằng tín hiệu, ký hiệu, mã số, bằng mực trên giấy, sóng trên không trung hoạch bằng bất cứ tín hiệu nào mà người ta có thể hiểu được và trình bày ra một cách có ý nghĩa Điều quan trọng là thông điệp phải được diễn tả bằng thứ ngôn ngữ mà người cung cấp (nguồn) và người tiếp nhận đều hiểu được

Có thể là ngôn ngữ giao tiếp trong cuộc sống hàng ngày, ngôn ngữ kỹ thuật trong

khoa học kỹ thuật, hay ngôn ngữ văn học nghệ thuật Bằng bất cứ cách nào, một ý nghĩa nào đó cũng phải được diễn tả bằng ngôn ngữ hiểu được trong truyền thông

Mạch truyền, kênh (Channel) là yếu tố thứ ba trong truyền thông

Mạch truyền làm cho người ta nhận biết thông điệp bằng các giác quan Mạch truyền là cách thể hiện thông điệp để con người có thể nhìn thấy được qua các thể loại in hay hình ảnh trực quan, nghe thấy được qua các phương tiện nghe, nhìn qua hình ảnh, truyền hình và những dụng cụ nghe nhìn khác như: sờ, nếm, ngửi qua mẫu, hiện vật thí nghiệm

Người tiếp nhận, nơi tiếp nhận (Receiver) là yếu tố thứ tư của truyền thông

Đó là những người nghe, người xem, người giải mã, người giao tiếp Hoặc có thể là một người, một nhóm, một đám đông thành viên của một tổ chức hay của công chúng đông đảo

Theo lý thuyết thông tin và điều khiển học (Cybernetics) của Claude Shannon và nhiều người nghiên cứu khác, quá trình truyền thông còn được bổ sung thêm hai yếu tố: Hiện tượng nhiễu (Noise) và phản hồi (Feedback)

Phản hồi (Feedback) được hiểu là sự tác động ngược trở lại của thông tin từ

phía người tiếp nhận đối với người truyền tin Phản hồi là phần tử cần thiết để điều khiển quá trình truyền thông, làm cho quá trình truyền thông được liên tục từ nguồn đến đối tượng tiếp nhận và ngược lại Nếu không có phản hồi, thông tin chỉ một chiều và mang tính áp đặt

Nhiều (Noise) luôn tồn tại trong quá trình truyền thông Đó là hiện tượng

thông tin truyền đi bị ảnh hưởng bởi các điều kiện của tự nhiên và xã hội, phương tiện kỹ thuật… gây ra sự sai lệch hay kém chất lượng về nội dung thông tin cũng như tốc độ truyền tin Các dạng nhiễu có thể có như: vật lý, cơ học, luân lý, tôn giáo, dân tộc, môi trường, ngôn ngữ, giới tính, lứa tuổi,…

Khi thực hiện truyền thông nói chung, truyền thông ATGT nói riêng cần phải nắm vững các yếu tố trên, nếu không, sẽ khó thực hiện hoặc hiệu quả sẽ không đạt như mong muốn

Mục đích của truyền thông là làm cho người tiếp nhận hiểu được cặn kẽ thông điệp và có những hành động tương tự Nói một cách khác, người cung cấp, khởi xướng truyền thông khi chuyển thông điệp cho người tiếp nhận mong muốn họ biết được mình muốn thông tin gì, muốn việc làm của mình ảnh hưởng đến thái độ

và cách xử sự của người tiếp nhận

Biết được đối tượng truyền thông cũng là một yếu tố hết sức quan trọng để tạo nên hiệu quả trong quá trình truyền thông Đối tượng của truyền thông là con người Mỗi người có thể trả lời, đáp ứng thông điệp của người khởi xướng tuỳ theo

xu hướng, thái độ, trình độ học vấn, địa vị xã hội của riêng họ Vì vậy, biết đối tượng không phải là đơn giản Nó đòi hỏi người truyền thông phải đi sâu vào bản chất, nhu cầu, nghiên cứu kỹ đối tượng, dùng chính ngay ngôn ngữ của đối tượng để làm giảm bớt những rào chắn ngăn cách đến mức thấp nhất Quá trình truyền thông

là quá trình hai chiều

Người khởi xướng (nguồn) và người tiếp nhận (người đọc, người nghe, người xem) phải kết hợp với nhau để tạo nên những cái chung Người truyền thông không thể xem cái mình biết là cái cuối cùng, phải chú ý tới phản ứng và sự trả lời của người tiếp nhận Chu kỳ: Người cung cấp Thông điệp Người tiếp nhận, được gọi là quá trình phản hồi (Feedback) một yếu tố quan trọng trong quá trình truyền thông

1.1.7 Quá trình truyền thông

Quá trình truyền thông chia làm hai giai đoạn

Quá trình A - nguồn (Source) có thể là một người, một tổ chức, một cơ quan

chuyển một thông điệp cho đối tượng trong đó chứa đựng những thông tin mã hoá (encode) là tìm tòi một hệ thống tín hiệu ngôn ngữ học nào đó diễn đạt một nội dung thông điệp Thông điệp (message), là những thông tin thực sự được chuyển theo một mạch truyền (kênh) này hay kênh khác đến đối tượng

Quá trình B: Giải mã (decode), là quá trình từng cá nhân bằng con đường

riêng của mình làm rõ ràng, rành mạch thông điệp được chuyển đến Mỗi thông điệp chuyển đến có thể được chấp nhận và hiểu biết theo nhiều cách khác nhau tuỳ

thuộc vào kiến thức, thái độ của người tiếp nhận và cũng tuỳ thuộc vào người cung cấp và nội dung thông điệp

Nơi nhận (destination), người nhận (receiver) là điểm cuối cùng giải mã thông điệp, có quá trình và sự tích luỹ của người tiếp nhận

Phản hồi (Feedback), là dòng chảy thông tin mà những bước đi từ thông tin gốc đến nơi tiếp nhận và ngược lại Nhưng nó chỉ được thực hiện với điều kiện người tiếp nhận giải mã được thông tin và người cung cấp thông tin có những thông tin thích hợp với hiện tại Phản hồi là khía cạnh quan trọng nhất của quá trình, là công cụ mạnh mẽ cho phép nối hai đường truyền thông lại với nhau Nó sẽ không còn tồn tại hoặc bị cản trở khi một trong hai bộ phận truyền thông bị vô hiệu hoá hoặc với sự chống lại của bộ phận tiếp nhận Một hạn chế của truyền thông là có thể xảy ra hiện tượng không phản hồi

Quá trình truyền thông nói chung và truyền thông ATGT của báo chí nói riêng cần chú ý tới các khía cạnh:

- Quá trình truyền thông giữa con người bao giờ cũng diễn ra trong môi trường xã hội, xác định rõ những kinh nghiệm chung giữa người khởi xướng và người tiếp nhận

- Để truyền thông đạt hiệu quả, kinh nghiệm của người khởi xướng và người tiếp nhận có giá trị đặc biệt khi tiến hành

- Thông điệp trong truyền thông phải qua các bước mã hoá, truyền đi, tiếp nhận

và giải mã Mỗi thông điệp chuyển từ người khởi xướng đến người tiếp nhận thường giảm độ chính xác và cường độ, nên phải tìm cách tăng thêm sức mạnh cho thông điệp

- Mỗi thông điệp được người tiếp nhận nghiên cứu và chỉ biết được sức mạnh, hiệu quả của nó khi người tiếp nhận có thông tin phản hồi

1.1.8 Các nhân tố ảnh hưởng tới hiệu quả truyền thông về an toàn giao thông đường bộ

Mô hình truyền thông ATGT của báo chí:

Cũng như truyền thông về các vấn đề khác, quá trình truyền thông ATGT của báo chí diễn ra theo những bước nhất định, có thể khái quát qua mô hình như sau:

Nhiễu (Noise)

SsS

Phản hồi(Feedback)

E (effect): Hiệu quả, kết quả của quá trình truyền thông

Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả truyền thông ATGT:

Chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước: Đây là nhân tố

rất quan trọng liên quan đến sự ổn định của cả một quá trình thực hiện công tác giao thông nói chung, truyền thông về ATGT nói riêng Nếu như chủ trương, chính sách đồng bộ, chặt chẽ, thì việc thực hiện sẽ thông suốt, việc tuân thủ pháp luật được nghiêm minh Ngược lại, nếu như chủ trương, chính sách còn chồng chéo, mâu thuẫn, thiếu đồng bộ, thì việc tổ chức thực hiện sẽ vướng mắc, chậm chễ, thiếu thống nhất, tạo những kẽ hở pháp luật, dẫn đến việc tuân thủ pháp luật không nghiêm, hay vi phạm pháp luật

Đặc biệt, việc xác định rõ vai trò của công tác truyền thông nói chung, vai trò của báo chí nói riêng đối với công tác này trong các văn bản của Đảng và văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước sẽ tạo cơ sở quan trọng cho các cơ quan chức năng và các cơ quan báo chí có căn cứ tổ chức thực hiện công tác truyền thông về ATGT nói chung, đường bộ nói riêng

Tổ chức bộ máy: Có ý nghĩa rất lớn, ảnh hưởng trực tiếp tới công tác truyền

thông về ATGT Đó là mức độ hoàn thiện, hợp lý của bộ máy, sự tương thích của

nó với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của từng bộ phận, cá nhân Tổ chức, bộ máy khoa học, hợp lý sẽ phát huy khả năng, tác dụng của các bộ phận, các cá nhân; ngược lại sẽ ách tắc công việc, tốn nhiều thời gian, công sức, tiền của, chất lượng, hiệu quả không cao

Trong đó, đội ngũ cán bộ, phóng viên, kỹ thuật viên, quay phim là yếu tố quan trọng, có ý nghĩa quyết định Sức mạnh của tổ chức bắt nguồn từ con người Chính con người là chủ thể tác động thúc đẩy mọi hoạt động và ngược lại, có thể kìm hãm mọi hoạt động Chất lượng của cán bộ, phóng viên phụ thuộc vào sự hoàn thiện về kiến thức, kỹ năng, sự thông suốt về nhận thức, tư duy, thái độ, khả năng tác nghiệp Để đạt được điều đó cần đảm bảo chất lượng ngay từ khâu tuyển dụng ban đầu cho đến khâu quản lý, đánh giá cán bộ Tuyển dụng cần phải kỹ lưỡng, đúng chuyên ngành phù hợp với công việc của tổ chức, được đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên, có chế độ lương thoả đáng, điều kiện làm việc phù hợp để cán bộ, phóng viên hài lòng, yên tâm hơn với công việc và có thể phát huy hết khả năng, năng lực, tâm huyết, trách nhiệm của mình

Hiệu quả của công tác truyền thông về ATGT còn phụ thuộc vào khả năng của cán bộ, công chức biết vận dụng kiến thức, nắm chắc chuyên môn, am hiểu pháp luật, biết lựa chọn giải pháp thích hợp, tuỳ thuộc vào tính chất, nội dung, thời gian, điều kiện của mỗi tình huống và trường hợp cụ thể; thể hiện sự sáng tạo, linh hoạt trong việc vận dụng các phương pháp, biện pháp, nguồn lực để hoàn thành công việc; phụ thuộc vào sự thành thục của kỹ năng và ở mức độ cao hơn nữa là phụ thuộc vào kỹ xảo, nghệ thuật trong giải quyết công việc Làm được khâu này sẽ giúp thực hiện công việc tiết kiệm được thời gian hơn mà vẫn tạo ra được sản phẩm theo đúng yêu cầu, hay sản phẩm có chất lượng, hiệu quả cao hơn

Sự đầu tư về tài chính, trang thiết bị kỹ thuật và khả năng ứng dụng công nghệ thông tin vào sản xuất chương trình, quy trình làm báo: Muốn làm bất cứ một

công việc gì cũng phải có tài chính để chi phí cho mọi hoạt động của cơ quan, tổ chức; về mua sắm trang thiết bị cơ sở vật chất, về lương thưởng, đào tạo, bồi dưỡng… Việc đầu tư tài chính, trang thiết bị cơ sở vật chất, ứng dụng công nghệ hiện đại và việc sử dụng tối đa công năng, công suất của trang thiết bị cũng là yếu

tố đảm bảo hiệu quả của công tác truyền thông trật tự ATGT Để xây dựng hệ thống đảm bảo cho việc thu thập và xử lý thông tin nhanh chóng, kịp thời, công việc vận hành được trôi chảy, tiết kiệm thời gian, công sức, các cơ quan báo chí cần phải

tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ hiện đại, tiên tiến vào việc sản xuất chương trình, quy trình làm báo, in ấn, phát hành,

Đối tượng truyền thông (công chúng): Công chúng vừa là mục đích vừa là

đối tượng của truyền thông Mỗi đối tượng công chúng có một đặc điểm riêng về trình độ, nhận thức, văn hoá, ngôn ngữ, tâm lý, nhu cầu khác nhau Nếu quá trình truyền thông không nắm được đối tượng thì không đạt được mục đích đề ra Công chúng còn là người tham gia trực tiếp vào quá trình truyền thông Sự tương tác của công chúng đối với quá trình truyền thông làm cho thông tin phong phú hơn, sinh động hơn và chính xác hơn

Phương thức tổ chức thực hiện: Phương thức truyền thông của báo chí là

hoạt động sử dụng các yếu tố để đạt mục tiêu và phát huy tối đa tiềm năng, thế mạnh của mỗi loại hình báo chí trong công tác truyền thông Để công tác truyền thông ATGT của báo chí có chất lượng, hiệu quả, quá trình tổ chức, triển khai thực hiện cần được thực hiện theo trình tự, sự phối kết hợp khoa học, hợp lý giữa các bộ phận, để mang lại hiệu quả truyền thông cao nhất, đồng thời, tránh được những tốn kém về thời gian và vật chất

1.1.9 Sự tiếp nhận thông tin của công chúng

Thông tin trong báo chí:

Trong khoa học hiện đại có một cách định nghĩa về thông tin như sau: Thông tin không chỉ đơn giản là tác phẩm báo chí mà là những tác phẩm báo chí khi đã được công chúng tiếp nhận [48; tr.59]

Khái niệm “thông tin” là nền tảng của công tác báo chí Khi tìm hiểu về khái niệm thông tin trong hoạt động báo chí, cần đặt nó trong mối liên hệ trực tiếp với vấn đề hiệu quả, tức là ảnh hưởng trực tiếp của thông tin đối với công chúng, hướng dẫn nhận thức và giáo dục tư tưởng, đạo đức cho họ để họ có hành động đúng đắn

Thông tin trong báo chí có thể hiểu là: Là phần tri thức được sử dụng để định hướng, tác động đến những hành động tích cực và quản lý xã hội, thực hiện mục đích giữ gìn những đặc điểm phẩm chất, sự hoàn thiện và sự phát triển hệ thống [48; tr.59]

Mỗi chương trình, mỗi tác phẩm phải được xem xét kỹ lưỡng trong hệ thống những mối quan hệ giữa báo chí và công chúng Tác phẩm báo chí (trong lý luận về thông tin thường dùng thuật ngữ “bài báo”) là điểm trung gian (cầu nối) của hệ thống Nhà báo – Tác phẩm – Công chúng

Tác phẩm (bài báo, chương trình phát thanh hay truyền hình) do nhà báo chuẩn bị và được đăng tải trên báo hay phát sóng Đối với công chúng, tác phẩm báo chí mới chỉ thể hiện qua chất lượng của thông tin tiềm năng Bởi vì, có nhiều tác phẩm (bài báo) không được công chúng không tiếp nhận, mặc dù tác phẩm hay chương trình đã được đăng hay phát sóng Hiện tượng đó diễn ra khi công chúng không đọc báo, xem truyền hình hay nghe đài (có nhiều lý do dẫn đến hiện tượng này, chẳng hạn như tin, bài đó chưa hấp dẫn, thiếu tính thời sự, kỹ thuật in kém, sóng yếu, v.v…) Trong trường hợp như vậy, mối quan hệ nhà báo – tác phẩm – công chúng bị phá vỡ Điều đó dẫn đến tình trạng là không có khả năng chuyển thông tin tiềm năng thành thông tin hiện thực Nếu một tác phẩm báo chí đã được công chúng đọc nhưng họ không rút ra được những giá trị của tác phẩm và nêu lên những tiêu chuẩn cho hành động thì chắc chắn rằng tính chất phản ánh và tính chất hướng dẫn của thông tin chưa đạt được yêu cầu như mong muốn

Thông tin hiện thực là những thông tin được nhà báo sáng tạo và được công chúng tiếp nhận qua các phương tiện thông tin đại chúng hoặc có thể họ là “người nhận thứ hai” (nghe người đã từng nghe, xem, đọc, kể lại)

Chính vì vậy, việc đảm bảo cho thông tin tiềm năng trở thành thông tin hiện thực là là rất cần thiết để đảm bảo sự ổn định trong mối quan hệ giữa nhà báo và công chúng Thông tin trong báo chí có quan hệ trực tiếp đến “nguyên tắc” cung cấp thông tin, đến nhưng yêu cầu nghiệp vụ báo chí và những nguyên tắc tác động lẫn nhau của các mặt nói trên

Sự tiếp nhận thông tin của công chúng:

Mỗi thông điệp truyền thông hoàn chỉnh, được phát qua kênh truyền, đến người nhận là một quá trình chuyển từ thông tin tiềm năng sang thông tin hiện thực

Vì thế, hiệu quả của hoạt động báo chí (của từng tác phẩm riêng biệt, các chương

trình hay cả hệ thống báo chí) cần được xem xét từ quan điểm thông tin thể hiện mối quan hệ giữa thông tin tiềm năng và thông tin hiện thực Công chúng tiếp nhận thông tin (về số lượng và chất lượng) thông qua việc tiếp xúc với tác phẩm (thông tin tiềm năng) thường trải qua hai bước:

Bước một: là lựa chọn trong tác phẩm (hay chương trình) những gì thoả mãn nhu cầu của họ

Bước hai: là việc xử lý thông tin hiện thực, do ảnh hưởng của thông tin hiện thực vừa được tiếp nhận đã làm thay đổi nhận thức và tính cách của quần chúng

Mức độ chất lượng của thông tin không phụ thuộc vào khối lượng được tiếp nhận mà phụ thuộc vào ý nghĩa, giá trị và ảnh hưởng của nó đối với công chúng Nhà báo cần cùng một lúc đạt được cả số lượng lẫn chất lượng thông tin và đảm bảo tính cân đối của hai yếu tố này thì thông tin mới có hiệu quả

Các yếu tố và điều kiện đảm bảo chất lượng thông tin:

Một tác phẩm báo chí đạt được các tiêu chuẩn của thông tin khi tác phẩm đó tổng hợp được các khía cạnh như: ngữ nghĩa, cấu trúc (bố cục) và thực tiễn

Ngữ nghĩa của tác phẩm thể hiện mối liên hệ của tác phẩm đó với hiện thực,

bố cục là tính chất của cấu trúc tác phẩm, thực tiễn thể hiện các mối quan hệ của tác phẩm với công chúng Thực tiễn là hướng chủ đạo, chứa đựng những yếu tố tích cực trong quan hệ với ngữ nghĩa (phản ánh cái gì trong tác phẩm) và với bố cục (phản ánh như thế nào) Trước hết cần xem xét khía cạnh thực tiễn của tác phẩm

Khía cạnh thực tiễn: Xác định những điều kiện và nhân tố làm cho thông tin

tác động đến công chúng có hiệu quả nhất Cho nên, tính chất thực tiễn của thông tin là tiêu chuẩn để đánh giá giá trị của thông tin cao hay thấp, tức là có mang đến cho công chúng những thông tin phù hợp với nhu cầu của họ không và có khả năng chuyển thông tin tiềm năng thành thông tin hiện thực không

Muốn cho thông tin trong một tác phẩm báo chí có giá trị thực tiễn, ảnh hưởng tích cực đến công chúng, cần đảm bảo những điều kiện sau:

Một là: tính độc đáo của thông tin Sự biểu hiện của tính độc đáo rất đơn giản Đó là cái mới của thông tin Cái mới là cái mà công chúng chưa biết Nhưng

cái mới không phải là yếu tố duy nhất thể hiện tính độc đáo Cùng với sự đòi hỏi tất yếu của cái mới, có thể tái hiện thông tin cũ đã bị lãng quên, giúp cho công chúng

có thêm tư liệu để nhận thức tốt hơn sự kiện mới Sự so sánh với những cái đã biết

sẽ giúp cho công chúng nhận thức cái mới tốt hơn để giải quyết những vấn đề trước mắt, trả lời những câu hỏi mới Khi dùng lại những thông tin cũ, cần được hệ thống hoá rõ ràng hơn, đầy đủ hơn và nghiêm túc hơn những thông tin mà công chúng đã biết trước đây Những thông tin được nhắc lại chỉ có thể trở nên độc đáo và sâu sắc với điều kiện là được phản ánh lại trong những mối liên hệ mới, tư liệu mới và hình thức mới… Việc sử dụng lại thông tin cũ là nhằm mục đích tạo điều kiện cho công chúng so sánh, đối chiếu… để tiếp nhận cái mới dễ đang và có hiệu quả hơn, vì nhận thức cái mới, muốn có hiệu quả, cần liên hệ với những cái đã biết để làm chỗ dựa cho sự nhận thức và cách đánh giá mới

Hai là: tính đại chúng (dễ hiểu) Để công chúng nhận thức nội dung tác phẩm tương ứng với ý đồ của tác giả, đòi hỏi ngôn ngữ của báo chí (cách thể hiện, cách viết, nhịp điệu…) phải được công chúng nhận thức đầy đủ Nhà báo phải biết cách tiếp xúc với công chúng và nói với họ bằng chính ngôn ngữ của họ Yêu cầu về tính đại chúng của tác phẩm đòi hỏi nhà báo phải hiểu được trình độ của công chúng truyền thông Trong tác phẩm của mình, nhà báo nên sử dụng những từ có ý nghĩa đầy đủ và dễ hiểu để công chúng có thể hiểu được nội dung và ý nghĩa của từ đó; đồng thời phải hướng đến vấn đề công chúng đang quan tâm

Nhà báo phải hiểu được thói quen xúc cảm của công chúng (thói quen riêng hoặc là sự kế thừa) Ý thức được điều này sẽ giúp cho nhà báo sử dụng ngôn ngữ thích hợp để phản ánh sinh động nội dung tác phẩm (có thể sử dụng các phương tiện như so sánh, đối chiếu và các kiểu tu từ…) Khi sử dụng những phương tiện này cần đạt được mục đích là khêu gợi phản ứng xúc cảm của họ

Nếu không thực hiện được nguyên tắc tính đại chúng của “ngôn ngữ” sẽ dẫn đến tình trạng là công chúng không hiểu được tác phẩm Thậm chí có thể có những hậu quả nghiêm trọng như khi người đọc không hiểu được thì tác phẩm không có

giá trị, có thể họ còn tỏ ra bực bội, hoài nghi cả nguồn gốc bản tin Từ đó, có thể xuất hiện tâm lý thiếu tin tưởng, hoài nghi cả cơ quan báo chí

Ba là: tính hợp thời (đúng lúc)

Những tác phẩm báo chí xuất hiện đúng lúc, đáp ứng được nhu cầu của công chúng và sự quan tâm của họ trong thời điểm đó thì tác phẩm sẽ có giá trị hơn Sự hấp dẫn của bài báo sẽ tạo sự hứng thú ở công chúng, làm cho họ chú ý đến thông tin nhiều hơn, gây xúc cảm và khơi dậy niềm mong muốn tìm đến nguồn gốc của

nó

Bên cạnh đó, công tác báo chí yêu cầu mỗi tác phẩm đảm bảo hai mặt: thoả mãn nhu cầu và thoả mãn lợi ích của người tiếp nhận thông tin Đó cũng chính là mục đích hoạt động của giới báo chí Nếu làm khác đi, chẳng hạn như coi thường những gì công chúng đang quan tâm thì báo chí sẽ không thực hiện được mục đích của mình Một tác phẩm báo chí sẽ không có hiệu quả nếu những thông tin làm nên tác phẩm đó chỉ hướng theo một dự định là chỉ thoả mãn nhu cầu hoặc chỉ thoả mãn lợi ích

Về khía cạnh ngữ nghĩa của thông tin: Đánh giá giá trị thực tế của tác phẩm

là cách nhìn nhận "sức mạnh" của nó trong việc hình thành nhận thức và khuynh hướng đạo đức của quần chúng, nghĩa là vai trò của tác phẩm trong việc điều khiển đối tượng tiếp nhận

Khi phản ánh đời sống thực tiễn của xã hội, báo chí cần có sự diễn đạt ngữ nghĩa tương ứng Điều này, đòi hỏi sự phản ánh phải chính xác, toàn diện Hai tính chất này bảo đảm cho báo chí giữ được tính khách quan và chân thật Thực hiện được yêu cầu này trong hoạt động báo chí sẽ tạo điều kiện cho công chúng hiểu đúng đắn và sâu sắc các hiện tượng

Sự chính xác, chân thật của thông tin là điều kiện để cung cấp cho công chúng một bức tranh hiện thực vừa phong phú, vừa đa dạng, có thể tác động tới mọi phía của nhận thức, thuyết phục công chúng tin vào những gì mà báo chí đã phản ánh, hướng họ tới những ý nghĩ và hành động cụ thể

Một tác phẩm khi đạt được sự hoàn chỉnh về thông tin - ngữ nghĩa sẽ mang đến cho công chúng những thông tin đạt được yêu cầu về tính chất phản ánh, tính chất hướng dẫn, tính chất giá trị và tính chất tiêu chuẩn

Khía cạnh cấu trúc của thông tin: Khía cạnh thứ ba để nghiên cứu thông tin

báo chí là cấu trúc (bố cục) của tác phẩm Đây là vấn đề cụ thể của cách bố trí, sắp xếp của một tác phẩm nhất định Nó liên quan đến ý định của nhà báo khi muốn phát đi những thông tin nào, theo thứ tự nào để tác phẩm có hiệu quả cao nhất

Có trường hợp, mong muốn của nhà báo là phát đi những thông tin với mục đích chính là mô tả hiện thực khách quan nhưng trong tin, phóng sự chẳng hạn; trường hợp khác tác giả muốn phát đi những thông tin có tính chất hướng dẫn như

xã luận, bình luận,… Trong mỗi trường hợp, tác phẩm có thể được bố trí các thông tin theo những vị trí và mức độ khác nhau

Cơ sở để hình thành cấu trúc một tác phẩm là tính thực tiễn, nghĩa là bằng cách nào để tác phẩm có tác động lớn nhất đến công chúng Việc phát đi những thông tin nào và với mức độ nào cần căn cứ vào khả năng và nhu cầu thực tế của công chúng Việc lựa chọn thông tin có giá trị là yêu cầu tối thượng của báo chí, nhưng tạo ra một cấu trúc hợp lí cũng không kém phần quan trọng Khi một tác phẩm báo chí được thực hiện tốt về nội dung và hợp lý về cấu trúc thì sức hấp dẫn của tác phẩm sẽ được tăng lên rất nhiều

1.2 Vai trò của báo chí trong công tác truyền thông về an toàn giao thông

1.2.1 Báo chí là kênh tạo lập, định hướng và hướng dẫn dư luận về an toàn giao thông

Với khả năng tác động một cách rộng lớn, nhanh chóng và mạnh mẽ vào xã hội, hoạt động báo chí có vai trò và ý nghĩa hết sức to lớn trong công tác tư tưởng nói chung, công tác truyền thông về ATGT nói riêng Nó không chỉ góp phần quan trọng tạo dư luận xã hội mà còn góp phần định hướng, hướng dẫn dư luận xã hội, tạo phản ứng tích cực hoặc tiêu cực trong xã hội

Báo chí định hướng xã hội bằng việc tác động vào ý thức quần chúng, tạo ra khả năng xác định hành động và hành động đúng của quần chúng vì lợi ích của gia cấp, của xã hội Vì vậy báo chí luôn được xác định là một trong những phương tiện quan trọng của Đảng, thực hiện chức năng giáo dục chính trị tư tưởng cho quần chúng, định hướng dư luận xã luận xã hội, hình thành ý thức xã hội

Để làm tốt vai trò, chức năng giáo dục, báo chí hướng dẫn và hình thành dư luận xã hội tích cực đúng đắn trên cơ sở thông tin nhanh chóng, đầy đủ và phong phú

về các sự kiện thời sự, những vấn đề nảy sinh trong đời sống xã hội, trong đó có vấn

đề thời sự về ATGT Dư luận xã hội phản ánh nhận thức của nhân dân trước những

sự kiện thời sự Dư luận xã hội có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự ổn định chính trị - xã hội - một điều kiện sống còn cho sự phát triển xã hội

Thông tin là bản chất và là thế mạnh của báo chí Bằng thông tin, báo chí tác động đến đông đảo công chúng trong xã hội, góp phần tạo dư luận và định hướng dư luận Việc thu thập đều đặn thông tin, phản ánh chính xác, kịp thời thông tin đã trở thành điều kiện cần thiết trong việc tham gia đầy đủ vào cuộc sống hiện đại của báo chí Với sự hỗ trợ đắc lực của khoa học kỹ thuật, chức năng thông tin ngày càng được đề cao đối với báo chí

Thông tin báo chí mang đến cho công chúng về tình hình an toàn giao thông, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về bảo đảm trật tự ATGT Báo chí giúp công chúng nhìn nhận, đánh giá tình hình và chú trương đó; định hướng sự chú ý của công chúng vào việc nhận thức cái gì là cần thiết; từ đó, công chúng tự định hướng hành vi ý thức của mình Tiếng nói của báo chí vừa là tiếng nói của Đảng, vừa là tiếng nói của nhân dân Sức mạnh định hướng của báo chí thể hiện ở thảo luận và giải quyết những vấn đề quan trọng, bức xúc về ATGT đang đặt ra; phê bình và đấu tranh chống lại những hiện tượng tiêu cực, lạc hậu, trì trệ, kém hiệu quả, không khả thi trong lĩnh vực ATGT

Báo chí còn có vai trò định hướng và điều hoà dư luận xã hội, điều hoà tâm

lý, tâm trạng xã hội Dù khơi nguồn như thế nào, cuối cùng, báo chí cũng thực hiện

chức năng định hướng nhận thức, thái độ và hành vi của quần chúng nhân dân trong đời sống xã hội Vì bản chất của báo chí là một hoạt dộng thông tin chính trị - xã hội Báo chí là tiếng nói của giai cấp, là công cụ quản lý xã hội của giai cấp Không

có giai cấp nào không dùng báo chí như một công cụ quản lý xã hội

1.2.2 Báo chí là kênh cung cấp kiến thức, thông tin hữu hiệu về tình hình

an toàn giao thông

Thông tin là nhu cầu sống còn của con người và xã hội Xã hội càng phát triển, càng văn minh thì nhu cầu thông tin càng cao Trong quá trình đáp ứng nhu cầu thông tin, báo chí càng phát triển không ngừng và rất đa dạng về loại hình Mỗi loại hình với những thế mạnh khác nhau, mang đến thông tin phong phú, hấp dẫn, đáp ứng nhu cầu thông tin về mọi lĩnh vực của công chúng, trong đó có thông tin về giao thông - lĩnh vực có liên quan trực tiếp tới đời sống hàng ngày của người dân và

sự phát triển của quốc gia

Hiện nay, với bốn loại hình: báo in, báo nói, báo hình, báo điện tử, báo chí mang đến những thông tin nhanh nhất về kiến thức giao thông, tình hình giao thông, những chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về ATGT; phản ánh những bức xúc về tình hình ATGT; đề xuất những biện pháp về bảo đảm trật tự ATGT; phản ánh mong muốn của nhân dân; những mô hình điển hình trong công tác bảo đảm trật tự ATGT Báo chí dự báo nhu cầu, tâm lý, sở thích, quyền lợi và nguyện vọng của nhân dân về ATGT

Những thông tin bằng lời, hình ảnh, âm thanh do báo chí mang lại vừa kịp thời, sinh động, vừa chính xác, có sức thuyết phục, giúp người dân nâng cao kiến thức, nhận thức về các vấn đề giao thông; đồng thời cũng là nguồn cung cấp kiến thức và phản ánh tình hình thực tiễn sôi động cho các cơ quan quản lý, giúp họ nâng cao năng lực quản lý điều hành về công tác bảo đảm trật tự ATGT nói chung và công tác truyền thông về giao thông nói riêng

Tóm lại, có thể khẳng định, trong thời đại bùng nổ thông tin như hiện nay, các phương tiện truyền thông đại chúng ngày càng đóng vai trò to lớn đối với đời sống xã hội Đó là khả năng thông tin nhiều chiều, tác động trực tiếp và đồng thời

đến đại bộ phận công chúng trong xã hội, tạo thành dư luận xã hội dẫn đến sự thay đổi trong hành vi Các bài viết trên các báo còn là tài liệu quý giúp người dân tìm hiểu, học tập nâng cao kiến thức, trình độ mọi mặt Thông qua các phương tiện truyền thông, cùng một lúc nhiều người cùng theo dõi một chương trình thông tin, đọc một bài báo… đều có khả năng hoà nhập những cá nhân riêng rẽ thành một cộng đồng rộng lớn, cùng quan tâm đến một vấn đề của xã hội và cùng hành động

vì lợi ích chung Đây chính là cơ sở để báo chí thực hiện chức năng tuyên truyền, giáo dục, thúc đẩy đưa nghị quyết Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước nói chung, về giao thông nói riêng vào cuộc sống, phát huy vai trò của mình trong việc thúc đẩy mọi mặt đời sống xã hội cùng phát triển

1.2.3 Báo chí là công cụ quản lý xã hội về an toàn giao thông

Báo chí giữ vai trò trung gian, là cầu nối giữa chủ thể và khách thể quản lý Báo chí tham gia quản lý xã hội về lĩnh vực ATGT thông qua việc đăng tải, phổ biến, giải thích đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước và các cấp, các ngành cho các tổ chức và các thành viên xã hội biết, hiểu, nhận thức và hành động trong thực tiễn

Báo chí tham gia tích cực vào việc xây dựng và hoàn thiện đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về ATGT Điều này cho thấy, báo chí không chỉ tuyên truyền, động viên và tổ chức quần chúng nhân dân thực hiện vào thực tế mà còn tham gia trực tiếp vào việc xây dựng mới, sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện đường lối, chính sách đó Những ý kiến chân thành, thẳng thắn, trí tuệ, có tính xây dựng và thể hiện tinh thần, trách nhiệm của các nhà trí thức, khoa học, các nhà nghiên cứu, của các tầng lớp nhân dân sẽ là nguồn tri thức phong phú, sát thực, có giá trị lý luận và thực tiến giúp cho Đảng, Nhà nước, Thành phố hoàn thiện đường lối, chính sách, phù hợp với yêu cầu, nguyện vọng của nhân dân và thực sự có tính khả thi

Báo chí phản ánh, phân tích kịp thời tình hình thực tế, diễn biến ATGT Các

số liệu, sự kiện, con người, khó khăn, thuận lợi được báo chí phản ánh khách quan,

cụ thể và kịp thời là cơ sở để giúp các cơ quan lãnh đạo, quản lý nắm bắt nhanh

thực tiễn, kịp thời điều chỉnh, bổ sung hoặc huỷ bỏ chính sách không phù hợp Hoạt động này đòi hỏi báo chí phải năng động, nhạy bén với thời cuộc, bám sát thực tiễn cuộc sống, luôn có mặt ở những nơi bức xúc của đời sống xã hội, gần gũi với nhân dân để nắm được tinh hình, phát hiện những vấn đề mới mẻ, có ích để phân tích và phản ánh kịp thời

Báo chí cùng với nhân dân đề xuất sáng kiến, đưa ra kiến nghị, giải pháp cho hoạt động quản lý hiệu quả hơn trên cơ sở phân tích sâu sắc, toàn diện và khoa học các số liệu, dữ liệu cần thiết Báo chí không chỉ nêu thuận lợi, khó khăn, những kết quả đạt được, phản ánh những tồn tại, hạn chế và đề xuất những giải pháp, sáng kiến khắc phục tình trạng đó

Là diễn đàn của nhân dân, báo chí tập hợp, phản ánh kịp thời tâm tư, nguyện vọng, nhu cầu của nhân dân và việc tổ chức thực hiện các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về giao thông Một điều quan trọng nữa là báo chí phản ánh kịp thời ý kiến đóng góp của nhân dân đối với các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước để giúp Đảng, Nhà nước rút kinh nghiệm khi ban hành, triển khai những chủ trương, chính sách nói chung, giao thông nói riêng

Báo chí là kênh kiểm tra, giám sát công tác bảo đảm ATGT Báo chí kiểm tra, giám sát việc thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về ATGT trong thực tiễn Kết quả hoạt động, kiểm tra, giám sát của báo chí là nguồn thông tin quan trọng giúp các cấp uỷ Đảng, chính quyền, các ban, ngành có thẩm quyền kịp thời điều chỉnh, bổ sung những chủ trương, chính sách về ATGT theo chức năng, nhiệm vụ

Tiểu kết Chương 1

Trong Chương 1, tác giả luận văn nêu lên khái niệm về truyền thông, hiệu quả truyền thông, đưa ra những quan điểm của Đảng, Nhà nước và thành phố Hà Nội về vấn đề ATGT, truyền thông về ATGT, những mục tiêu, tiêu chí, các hình thức, yếu tố truyền thông, quá trình truyền thông, các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu

quả truyền thông, sự tiếp nhận thông tin của công chúng và vai trò của báo chí trong công tác truyền thông về ATGT

Nâng cao hiệu quả truyền thông là một yêu cầu tất yếu, khách quan Đánh giá hiệu quả truyền thông ATGT là việc không đơn giản và khó định lượng một cách chính xác Để nâng cao hiệu quả truyền thông của báo chí nói chung và về vấn

đề ATGT đường bộ trên địa bàn Thành phố của báo chí nói riêng không chỉ cần sự

nỗ lực, cố gắng của cơ quan báo chí mà cần phải có sự quan tâm chỉ đạo sát sao của

cơ quan chủ quan báo chí, cơ quan chức năng (ngành Giao thông, Công an) mà còn rất cần có sự chỉ đạo quyết liệt của cấp uỷ, chính quyền; sự phối kết hợp với các ban, ngành đoàn thể Thành phố, sự ủng hộ, đồng thuận của chính lực lượng công chúng đông đảo Trong đó, báo chí có vai trò quan trọng Báo chí phải là đơn vị chủ động, linh hoạt trong việc thực hiện truyền thông trên cơ sở bám sát sự chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Thành phố, bám sát thực tiễn và nhu cầu của công chúng, có cách thức thông tin phù hợp, chất lượng thông tin độc đáo, hấp dẫn, chính xác, chân thật, khách quan Một điều quan trọng nữa là báo chí không ngừng tự bổ sung, hoàn thiện để khắc phục hạn chế, làm mới mình Từ đó, báo chí mới ngày càng nâng cao được vị trí, uy tín, vai trò của mình trong xã hội, thu hút ngày càng đông đảo công chúng và nâng cao hiệu quả truyền thông, góp phần lập lại trật tự ATGT một cách bền vững, xây dựng Thủ đô ngày càng giàu đẹp, văn minh, hiện đại

Chương 2:

THỰC TRẠNG CÔNG TÁC TRUYỀN THÔNG CỦA BÁO CHÍ

VỀ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI

2.1 Đặc điểm tình hình chung giao thông đường bộ Hà Nội

Hiện nay, Hà Nội có tổng diện tích 3.344,7km2, dân số thường xuyên sinh sống và tạm trú trên 7 triệu người; mật độ dân số bình quân của toàn Thành phố là 1.948 người/km2; đơn vị hành chính gồm 29 quận, huyện, thị xã, 577 xã, phường, thị trấn Trên địa bàn Thành phố có nhiều trụ sở của cơ quan Trung ương, tổ chức quốc tế và số lượng rất lớn các cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng quan trọng, thiết yếu và các khu đô thị, khu công nghiệp, doanh nghiệp, trung tâm thương mại, trường học, bệnh viện, v.v… Đặc biệt, với đặc thù là Thủ đô, Hà Nội thường xuyên có các hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội, đối ngoại lớn được tổ chức cùng các giao dịch hợp tác, xúc tiến thương mại, dịch vụ, du lịch,

Thời gian qua, Thành phố đã tích cực triển khai công tác quy hoạch và xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng đô thị, nhất là các công trình giao thông trọng điểm các loại hình giao thông, trọng tâm là hệ thống giao thông đường bộ (cầu, đường, nút giao thông, các bãi đỗ xe) được phát triển đồng bộ và từng bước hiện đại hóa Tập trung xây dựng các trục giao thông quan trọng của Thủ đô gắn với hệ thống giao thông toàn vùng, góp phần cải thiện, nâng cấp hệ thống hạ tầng giao thông đô thị, thực hiện các biện pháp tăng cường trật tự kỷ cương đô thị, xử lý vi phạm, phân luồng giao thông nhằm giảm ùn tắc, tai nạn giao thông trên địa bàn

Đặc điểm chung giao thông đường bộ Hà Nội:

Hệ thống giao thông động: Hà Nội hiện có 7.365 km đường giao thông, tăng

gần gấp 2 lần so với năm 2003 trong đó, đường mặt cắt dưới 11m chiếm 80%

Hà Nội là nơi hội tụ của các tuyến giao thông quan trọng như: quốc lộ 1A, quốc lộ 2, quốc lộ 3, quốc lộ 5, quốc lộ 6,… Do vậy vai trò của hệ thống đường tránh, đường vành đai, các cửa ngõ là đặc biệt quan trọng

Phương tiện tham gia giao thông tại Hà Nội gia tăng nhanh và đa dạng về

chủng loại Trung bình 1 năm phương tiện đăng ký mới tăng 181.418 xe (20.276 ô

tô, 161.142 mô tô) Tốc độ tăng mô tô, xe ôtô khá nhanh khoảng 12-15% một năm

Số lượng phương tiện hiện Thành phố đang quản lý là 4.009.608 phương tiện trong

đó có 360.293 ô tô, 3.649.315 mô tô, chưa kể đến số phương tiện của các cơ quan Trung ương, Quân đội, Ngoại giao, tổ chức quốc tế… và các tỉnh về làm việc tại Hà Nội Ngoài ra, trong khu vực nội thành có khoảng 1 triệu xe đạp và 300 xe xích lô

Mạng lưới tuyến xe buýt của Thành phố đã có 80 tuyến, với hơn 1.145 xe, vận

chuyển trên 1.116.000 lượt hành khách/ngày Bên cạnh đó, trên địa bàn Thành phố

có 113 doanh nghiệp hoạt động với trên 15.000 xe taxi (tính đến 15/03/2011)

Diện tích đất cho bãi đỗ xe không đáp ứng nhu cầu sử dụng: Trong khu vực

nội thành vẫn còn rất ít, chỉ đạt 1,2% diện tích đất đô thị, khoảng 10% nhu cầu đỗ

xe (so với quy hoạch và tiêu chuẩn đề xuất 5-6%), 90% còn lại đang nằm tản mát trên các hè phố, lòng đường và các ngõ ngách

Về tổ chức, điều hành giao thông: Mạng lưới giao thông đường bộ Thủ đô

hiện có 2.150 nút giao thông từ ngã 3 trở lên, 59 hầm chui, 24 cầu vượt, 15 cầu đi bộ; chỉ có 181 nút được lắp đèn tín hiệu giao thông

Tuy nhiên, tình hình giao thông của Thành phố hiện đang bộc lộ nhiều khó

khăn, hạn chế và bất cập, như: Quy hoạch xây dựng, nhất là các quy hoạch hạ tầng

kỹ thuật còn thiếu, chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội Thủ đô

Hạ tầng giao thông đang chịu sự quá tải rất lớn; các tuyến đường hầu hết còn hẹp; tỷ

lệ quỹ đất dành cho giao thông mới đạt 7-8% đất đô thị (quy hoạch 20 - 25%) Hệ thống vận tải hành khách công cộng chủ yếu là loại hình xe buýt, mới đáp ứng được

17 - 18% nhu cầu đi lại; số lượng phương tiện giao thông cá nhân tăng rất nhanh (12

- 15% năm); khả năng kết nối giữa đô thị trung tâm với ngoại thành và các tỉnh còn hạn chế; bến, bãi, điểm đỗ xe thiếu về số lượng và kém về chất lượng, phân bố không đều và chưa hợp lý Nhu cầu giao thông tiếp tục tăng nhanh (kể cả đi bộ)

Bên cạnh đó, ý thức người tham gia giao thông tuy có chuyển biến, song vẫn còn hạn chế, là một trong những nguyên nhân chủ yếu ảnh hưởng đến công tác bảo đảm trật tự ATGT trên địa bàn

2.2 Khái quát về bốn báo

2.2.1 Báo in và Báo điện tử Hà Nội Mới: Là cơ quan của Thành uỷ, tiếng

nói của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thủ đô Hà Nội, xuất bản số đầu tiên ngày 24/10/1957 Trước thời điểm hợp nhất (ngày 01/8/2008), Báo có 162 cán bộ, phóng viên, trong đó, 45 cán bộ, phóng viên trong biên chế; 90% cán bộ, phóng viên của báo có trình độ đại học; 45 đảng viên Sau khi hợp nhất với Báo Hà Tây, tổng số cán bộ, phóng viên của Báo là 240 người, trong đó, 80 người trong biên chế Hiện nay, Báo Hà Nội Mới có 04 ấn phẩm

Bảng [2.1]: Các ấn phẩm của Báo Hà Nội Mới Tên ấn phẩm Trang Khổ (cm) Số

kỳ/năm

Số tờ/kỳ Đơn giá

Báo hàng ngày 8 42x58 360 50.000 2.500đ/tờ

Báo Hà Nội ngày nay 24 28,5 x 37 24 20.000 4.400đ/quyển

(Nguồn: Báo Hà Nội Mới)

Báo in Hà Nội Mới là một trong những tờ báo Đảng địa phương có số lượng phát hành trên kỳ lớn nhất cả nước

Báo Hà Nội Mới điện tử ra mắt chính thức ngày 10/10/2003 Ban Báo điện

tử Hà Nội Mới được thành lập tháng 4/2003 Từ khi thành lập đến nay, Báo điện tử

Hà Nội đã có sự vượt bậc Từ ban đầu với 6 cán bộ, phóng viên, hiện nay, Ban Báo điện tử Hà Nội Mới có 18 cán bộ, phóng viên, biên tập viên Số lượng truy cập ngày càng tăng Năm 2010, mỗi ngày Báo Hà Nội Mới điện tử có bình quân khoảng trên 5.000.000 lượt người truy cập

Trong những năm qua, Báo Hà Nội Mới luôn bám sát tôn chỉ mục đích, thực hiện đúng vai trò là tờ báo của Đảng bộ Thủ đô, tuyên truyền, định hướng cho nhân dân Thủ đô về những chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước và của Thành phố đến với đảng viên và các tầng lớp nhân dân

2.2.2 Khái quát về Kênh VOV Giao thông

Đài Tiếng nói Việt Nam được thành lập ngày 07/9/1945, là đài phát thanh quốc gia, cơ quan thuộc Chính phủ, thực hiện chức năng thông tin, tuyên truyền

đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, góp phần nâng cao dân trí, phục vụ đời sống tinh thần của nhân dân

Kênh VOV Giao thông FM91MHZ – Đài Tiếng nói Việt Nam là kênh giao thông chuyên biệt về giao thông Kênh được phát sóng chính thức ngày 18/5/2009 tại Hà Nội; phát sóng tại thành phố Hồ Chí Minh ngày 15/12/2009

Bảng [2.2]: Một vài nét về Kênh VOV Giao thông FM91MHZ

Chỉ tiêu Kênh VOVGT Hà Nội Kênh VOVGT TP HCM

Số lượng CAM quan

sát giao thông

Số lượng Studio 03 (02 online) 03 (02 online)

Bán kính phủ sóng 200km từ Hà Nội 300km từ tp HCM Thông tin đầu vào CAM, PV-BTV, Thính giả,

CTV

CAM, PV-BTV, Thính giả,

CTV

Nội dung Tin tức giao thông cập nhật

phút; Tin tức tổng hợp;

Chương trình - chuyên mục cần thiết; Ca nhạc

Tin tức giao thông cập nhật phút; Tin tức tổng hợp; Chương trình -chuyên mục cần thiết; Ca nhạc

(Nguồn: VOV Giao thông)

2.2.3 Chuyên mục “Tin tức giao thông”

Đài Truyền hình Việt Nam là Đài Truyền hình Quốc gia, là cơ quan trực thuộc Chính phủ Từ khi thành lập (ngày 07/9/1970) đến nay, Đài Truyền hình Việt Nam không ngừng đổi mới, khẳng định vị thế của Đài Truyền hình Quốc gia, trở thành một nguồn thông tin không thể thiếu trong đời sống nhân dân cả nước Hiện nay, Đài Truyền hình Việt Nam phát sóng với tổng thời lượng hơn 102 giờ/ngày Số người dân được xem Truyền hình quốc gia đạt 90% số dân cả nước (năm 2005) Đài Truyền hình Việt Nam có khoảng 3.000 cán bộ, công nhân viên, có 5 đài truyền

hình khu vực Dịch vụ truyền hình trả tiền của Đài truyền hình Việt Nam cũng phát triển nhanh chóng Truyền hình Cáp Việt Nam phát sóng 34 kênh, ĐTH (truyền hình vệ tinh trực tiếp đến tận nhà) phát sóng trên 20 kênh

Chuyên mục “Tin tức giao thông” được thành lập từ năm 2005, với tên ban đầu là “An toàn giao thông” Chuyên mục nằm trong Chương trình “Chào buổi sáng”, thời lượng trung bình 6 - 8 phút/ngày, được phát sóng vào 6h25’ hàng ngày

Từ tháng 9/2010, Chuyên mục đổi tên là “Tin tức giao thông”, nhằm đưa các tin tức giao thông đa dạng hơn (không chỉ các tin tức về ATGT mà còn tăng thông tin về các vấn đề giao thông như: quy hoạch, xây dựng cơ sở hạ tầng, phân tích nguyên nhân giải pháp khắc phục ùn tắc, tai nạn giao thông trên phạm vi cả nước,…)

Trên đây là bốn báo đại diện cho các loại hình báo chí (báo viết, báo nói, báo hình, báo điện tử), cơ quan báo chí (Trung ương và địa phương) có phạm vi ảnh hưởng, tác động rộng lớn đối với công chúng nói chung và Thủ đô nói riêng

2.3 Nội dung truyền thông chủ yếu về an toàn giao thông đường bộ của bốn báo

Thông qua Chuyên mục “Tin tức giao thông” (An toàn giao thông) - VTV1 (dưới đây gọi tắt là VTV1), VOV Giao thông, Báo điện tử và Báo in Hà Nội Mới, bức tranh về ATGT ở Thủ đô được phản ánh tương đối toàn diện, sinh động Dưới con mắt của các phóng viên, những mảng, tối, sáng của bức tranh giao thông đường bộ

đô thị Hà Nội đã được phát hiện, phản ánh kịp thời và hiện lên với tất cả sự chân thực, khách quan như vốn có

Qua khảo sát cho thấy, từ năm 2008 - 2010, thông tin về giao thông: bình quân, hàng ngày, Báo in Hà Nội Mới có khoảng 2 - 3 tin và 1 - 3 bài (chiếm từ 8% - 9% nội dung của Báo) Báo điện tử Hà Nội Mới có từ 3 - 5 tin, 1- 3 bài (chiếm 6% - 7% nội dung Báo) Chuyên mục "Tin tức giao thông" có từ 2 - 4 tin, 1 - 2 bài/ngày Kênh VOV Giao thông với thông tin chuyên biệt duy nhất hiện nay của nước ta về giao thông, được phát sóng trực tiếp, bình quân hàng ngày có khoảng hàng chục tin, bài, thậm chí lên tới hàng trăm tin, bài (tính cả tin vắn, tin có tính chỉ dẫn) Có thể khái quát nội dung phản ánh về ATGT đường bộ của các báo trên qua những vấn đề cơ bản sau:

2.3.1 Phổ biến giáo dục pháp luật, xây dựng văn hoá giao thông

2.3.1.1 Phổ biến, giáo dục pháp luật: Nội dung này được báo chí quan tâm

đề cập hàng đầu Những thông tin cập nhật nhất về chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước được truyền tải kịp thời Qua đó, góp phần giáo dục ý thức, định hướng hành vi cho người tham gia giao thông theo quy định của pháp luật Các báo thực sự trở thành kênh thông tin hữu hiệu phổ biến chủ trương, chính sách pháp luật cho nhân dân; đồng thời là phương tiện, công cụ hữu hiệu cho các nhà quản lý

Có thể thấy thông tin này thường xuyên trên trang Báo in và Báo điện tử của Báo Hà Nội Mới ở các trang, các chuyên mục, tuỳ theo nội dung của tin giao thông (quy hoạch giao thông, phân luồng, tuần tra, xử lý vi phạm,…) Ví dụ: Hà Nội Mới điện tử ngày 27/4/2008 đưa tin: Thông báo của Sở Giao thông công chính Hà Nội

về tổ chức điểm đỗ và quy định lộ trình hoạt động của xích lô du lịch trên địa bàn

Hà Nội; Thông báo của Ban Quản lý dự án duy tu giao thông đô thị về việc phân luồng đảm bảo ATGT thi công; ngày 08/8/2008 đưa tin “Công bố thiết kế nút giao Thanh Xuân điều chỉnh” Báo in Hà Nội Mới ngày 09/9/2008 thông báo “Từ ngày

09 – 9 đến 10 – 10: Phân tuyến Quốc lộ 21 phục vụ thi công”; ngày 09/10/2010 đưa tin "Phân luồng giao thông phục vụ lễ diễu binh, diễu hành",

Chuyên mục “Tin tức giao thông” phát huy lợi thế công nghệ thông tin hiện đại đã truyền tải thông tin phổ biến, giáo dục pháp luật một cách nhanh chóng, như: VTV1 ngày 22/02/2009 đưa tin thông báo về phân luồng cầu Thăng Long; ngày 02/4/2009 đưa tin: Từ 02/4, ôtô đỗ sai qui định gây ùn tắc giao thông bị phạt từ 600-1.000.000đ; ngày 30/6/2009 đưa tin “Ngày mai 1/7 vẫn xử lý vi pha ̣m luâ ̣t giao thông theo NĐ 146”; ngày 19/12/2010 thông tin “Từ ngay mai (20/12 ) Ô tô được

chạy tốc độ 100km/h trên Đại lộ Thăng Long”,

Ngoài ra, Chuyên mục “Tin tức giao thông” - VTV1, còn có riêng một tiểu mục Hướng dẫn luật và đăng tải thông tin cổ động trực quan, qua đó hướng dẫn, tuyền truyền, vận động nhân dân thực hiện các quy định của pháp luật về ATGT một cách kịp thời VTV1 ngày 01/12/2008 thông tin về qui định về tước giấy phép lái xe; ngày 03/4/2009 thông tin về quy định cấm uống rượu bia khi tham gia giao