Hoạt động tổ chức sự kiện văn hóa văn nghệ trên báo in Việt Nam đầu thế kỷ XXI

Trong thực tế, ngay từ những năm cuối thế kỷ XX, nhiều tờ báo đã bắt đầu tổ chức sự kiện như tờ Tiền Phong Hoa hậu báo Tiền Phong 1988…nhưng phải sang đến những năm đầu thế kỷ XXI báo ch

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

PHẠM THÀNH HUYÊN

HOẠT ĐỘNG TỔ CHỨC SỰ KIỆN VĂN HÓA VĂN NGHỆ TRÊN BÁO IN VIỆT NAM

ĐẦU THẾ KỶ XXI

LUẬN VĂN THẠC SỸ BÁO CHÍ

Hà Nội, 2010

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

PHẠM THÀNH HUYÊN

HOẠT ĐỘNG TỔ CHỨC SỰ KIỆN VĂN HÓA VĂN NGHỆ TRÊN BÁO IN VIỆT NAM

ĐẦU THẾ KỶ XXI (Khảo sát báo Thanh Niên, Tiền Phong, Tuổi trẻ 2000-2007)

Chuyên ngành: Báo chí học

Mã số: 60.32.01

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Nguyễn Thị Minh Thái

Hà Nội, 2010

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU

Chương 1

MẤY VẤN ĐỀ LÝ THUYẾT VỀ TỔ CHỨC SỰ KIỆN (EVENT)

1.1 Khái niệm quan hệ công chúng (Public relations - PR) …8

1.1.1 Thuật ngữ quan hệ công chúng (PR) …8

1.1.2 Khái niệm quan hệ công chúng (PR) …8

1.2.1 Khái niệm tổ chức sự kiện (event) …11

1.2.2 Tại sao phải tổ chức sự kiện? 13

1.2.3 Báo chí tổ chức sự kiện như thế nào? 16

1.2.4 Khi nào thì một thông tin, một vấn đề được báo chí tổ chức thành

1.2.5 Nét đặc thù của hoạt động văn hóa văn nghệ …21

Tiểu kết chương 1

Chương 2

SO SÁNH HOẠT ĐỘNG TỔ CHỨC SỰ KIỆN CỦA 3 TỜ BÁO

TUỔI TRẺ, THANH NIÊN, TIỀN PHONG

2.1.1 Báo Tuổi trẻ - Đưa tác phẩm văn học hay đến với công chúng.27 2.1.2 Báo Tiền Phong - Tổ chức thi người đẹp có uy tín …36

2.1.3 Báo Thanh Niên – đưa chương trình nghệ thuật tổng hợp trên

2.2 Phương pháp tổ chức sự kiện của ba tờ báo Tuổi trẻ, Tiền phong,

Tiểu kết chương 2

Chương 3

KINH NGHIỆM, GIẢI PHÁP VÀ CÁC BƯỚC

TỔ CHỨC SỰ KIỆN CỦA BÁO CHÍ

3.1.1 Tác động hoạt động tổ chức sự kiện của ba tờ báo tới công

3.1.2 Một vài kinh nghiệm rút ra khi tổ chức sự kiện …91

3.2 Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tổ chức sự kiện 94

3.2.2 Một vài giải pháp để nâng cao hiệu quả hoạt động tổ chức sự

3.3 Đề xuất các bước cho hoạt động tổ chức sự kiện của báo in …98

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

4 ĐHKHXH&NV Đại học khoa học xã hội và nhân văn

20 WTO Tổ chức Thương mại Thế giới, viết tắt theo tiếng

Anh World Trade Organization

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài, ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Theo khảo sát về những nghề “hot” nhất thế giới của tạp chí Fast Company (Mỹ) tiến hành năm 2007 thì trong 10 nghề được quan tâm nhất

hiện nay như nghề thiết kế, nghề chỉ đạo nghệ thuật, nghề nghiên cứu y

dược thì nghề tổ chức sự kiện (trong tiếng Anh gọi là event) đang đứng ở vị

trí thứ 6 [58] Còn tại Việt Nam, báo Diễn đàn doanh nghiệp trong loạt bài

nghiên cứu về mức độ quan tâm của giới trẻ với các nghề đã đánh giá nghề làm nhân viên truyền thông và nhân viên tổ chức sự kiện là nghề hấp dẫn nhất trong xã hội Việt Nam hiện đại tính đến thời điểm năm 2007 mặc dù đây là nghề mới du nhập vào Việt Nam chưa lâu Hai tác giả Bùi Thị Thùy Dương

và Trần Thị Mai Anh trong báo cáo của mình tại một hội thảo về quan hệ

công chúng đã đưa ra số liệu “Thị trường tổ chức sự kiện, theo ước tính, tăng trưởng trung bình 30%/năm với hơn 20 công ty chuyên nghiệp và hơn 200 công ty quảng cáo khác “cơi nới” thêm” [34,tr.192]

Cũng năm 2007, Việt Nam chính thức gia nhập tổ chức WTO Điều đó mang đến những cơ hội mới cho nền kinh tế Việt Nam nhưng đồng thời cũng đặt ra nhiều thách thức không nhỏ Việt Nam phải làm sao để vừa hội nhập được với nền kinh tế toàn cầu mà vẫn giữ gìn được những nét truyền thống riêng trong đời sống văn hoá, xã hội là yêu cầu cấp thiết đang được đặt ra Trong tiến trình hội nhập với nền kinh tế toàn cầu ấy, nhiều lĩnh vực kinh tế, ngành nghề mới cũng được du nhập vào Việt Nam, hoặc đã vào Việt Nam từ

trước đó nhưng lúc này mới đúng thời điểm phát triển mạnh mẽ Quan hệ

công chúng – Public Relations (PR) là một trong những ngành nghề ấy

Vốn là một ngành nghề xuất phát từ phương Tây với những nét đặc thù riêng, PR đã vào Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế thế giới và được Việt Nam hoá Báo chí cũng đón nhận PR với tư cách vừa như đó là một

mảng đề tài khai thác làm thông tin báo chí; vừa áp dụng những kiến thức, kinh nghiệm, phương pháp mới mẻ và đang hấp dẫn đó trong hoạt động sáng

tạo của mình Nhiều tờ báo đã thiết kế, củng cố thương hiệu chắc chắn, nhiều

tờ báo có bước phát triển mới mạnh mẽ bằng cách tổ chức các sự kiện, vừa coi đó như những hoạt động kinh tế-văn hoá-xã hội, vừa là một cách tự tạo ra nguồn thông tin riêng độc lập, đảm bảo, thu hút và được độc quyền xử lý cho

tờ báo mình Tổ chức sự kiện cũng là một hoạt động mang lại nhiều hiệu quả kinh tế cho các cơ quan báo chí

Trong thực tế, ngay từ những năm cuối thế kỷ XX, nhiều tờ báo đã bắt đầu tổ chức sự kiện như tờ Tiền Phong (Hoa hậu báo Tiền Phong 1988)…nhưng phải sang đến những năm đầu thế kỷ XXI báo chí mới thực sự

áp dụng phương pháp này và quan tâm đến tổ chức sự kiện với tư cách đó là một phần của hoạt động PR Về cách tổ chức, nội dung, tính chuyên môn cũng phải đến thời điểm này báo chí mới đạt được độ chuẩn mà lĩnh vực PR đòi hỏi khi tổ chức một sự kiện Điều đó đặt ra vấn đề là cần phải có những nghiên cứu cẩn thận, chi tiết và sâu sắc về các hoạt động tổ chức sự kiện của báo chí thế kỷ XXI để trả lời các câu hỏi: Tại sao và khi nào báo chí lại phải

tổ chức sự kiện? Báo chí tổ chức sự kiện như thế nào? Vấn đề như thế nào thì được coi là một sự kiện? Sự giống và khác nhau so giữa hoạt động tổ chức sự kiện của các báo khi cùng chọn lựa sự kiện văn hoá văn nghệ? Đó là những vấn đề người viết sẽ cố gắng giải quyết trong khuôn khổ luận văn này

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Trên thế giới, lịch sử PR có thể tạm chia thành 5 giai đoạn như sau[55]:

- Giai đoạn Khởi nguyên PR tại nước Mỹ: 1600-1799

- Giai đoạn Truyền thông/Nền tảng: Kỷ nguyên Báo chí và tuyên truyền: 1800-1899

- Giai đoạn Phản ứng/Trả lời: Thời đại báo chí: 1900-1939

- Giai đoạn Hoạch định/Đề phòng: Giai đoạn phát triển PR như là một chức năng quản trị: 1940-1979

- Giai đoạn chuyên nghiệp hoá: Kỷ nguyên của PR trong truyền thông toàn cầu: 1980-hiện nay

Ứng với mỗi giai đoạn phát triển của lịch sử PR cũng có một lịch sử nghiên cứu về vấn đề này như một lĩnh vực khoa học với nhiều tên tuổi nổi tiếng Còn ở Việt Nam, tính từ sau Cách mạng, công trình có tính nghiên cứu

riêng về PR đầu tiên có thể kể đến là Để người khác gọi ta là PR của nhà

nghiên cứu Hà Nam Khánh Giao Với dung lượng 230 trang, ông đã đưa ra những khái niệm, lịch sử phát triển, phân chia các nhóm công chúng, các chiến lược trong hoạt động PR, các kỹ năng họp báo, viết, trình bày thông cáo báo chí…[15]

Tiếp đó có thể kể đến luận văn thạc sỹ của tác giả Nguyễn Thị Thanh

Huyền, Quan hệ công chúng và báo chí ở Việt Nam, một số vấn đề lý luận và thực tiễn, Luận văn thạc sỹ ngành BC, Khoa BC, ĐHKHXH&NV, Hà Nội,

2000 Trên cơ sở tìm hiểu những vấn đề cốt lõi của quan hệ công chúng và báo chí qua các tư liệu về báo chí, quan hệ công chúng hiện hành, các văn kiện, văn bản pháp luật….liên quan đến hoạt động công chúng ở Việt Nam, tác giả Nguyễn Thị Thanh Huyền đã đi sâu tìm hiểu hoạt động quan hệ công chúng và báo chí ở nước ta hiện nay, qua đó thử phác thảo mô hình quan hệ công chúng và báo chí trong những hoạt động thông tin mang tính chính trị-xã hội Sau Nguyễn Thị Thanh Huyền, có nhiều tác giả cũng nghiên cứu về quan

hệ công chúng ở phạm vi khoá luận, luận văn tốt nghiệp tại Khoa Báo chí trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn, Học viện Báo chí và Tuyên truyền [38]…Tuy nhiên, nếu như tác giả Nguyễn Thị Thanh Huyền nghiên cứu tổng thể về mối quan hệ giữa báo chí với quan hệ công chúng thì các tác giả đi sau thường đi sâu vào một mối liên quan cụ thể của Quan hệ công

chúng như: tác giả Nguyễn Thị Thanh Nga, Truyền thông quan hệ công chúng

về bảo vệ chăm sóc trẻ em Việt Nam, KLTN khoa BC, ĐHKHXH&NV, Hà Nội, 2002; tác giả Đặng Thị Châu Giang, Hiện trạng và giải pháp về hoạt động quan hệ công chúng các ngân hàng tại Việt Nam, LVTS khoa BC, ĐHKHXH&NV, Hà Nội, 2006; tác giả Trịnh Thuý Hoà với Tăng cường hiệu quả quan hệ công chúng của Bộ Bưu chính viễn thông, LVTS khoa BC,

ĐHKHXH&NV, Hà Nội, 2004…

Năm 2007, Học viện Báo chí Tuyên truyền thành lập khoa Quan hệ công chúng và quảng cáo Điều đó dẫn đến nhu cầu phải có những giáo trình, sách nghiên cứu, chỉ dẫn, sách tham khảo về vấn đề này để đáp ứng công việc học tập, nghiên cứu của thầy và trò Nhiều công trình đã được bắt đầu Đến thời điểm này, chúng ta có thể ghi nhận hai cuốn sách của TS Đinh Thị Thuý

Hằng: PR – Lý luận và ứng dụng, PR - Kiến thức cơ bản và đạo đức nghề nghiệp Tuy nhiên, hai cuốn sách này cũng chỉ tập trung và hoạt động PR như

một chiến lược để xây dựng thương hiệu, không đề cập nhiều đến khía cạnh

Tổ chức sự kiện

Năm 2007, sự ra đời của cuốn sách Tổ chức sự kiện của PGS.TS Lưu

Văn Nghiêm, Chủ nhiệm bộ môn Quảng cáo – khoa Marketing, trường Đại học kinh tế quốc dân Hà Nội đã đánh dấu trong lịch sử nghiên cứu về tổ chức

sự kiện ở Việt Nam, là một công trình khá dày dặn, đầy đủ tất cả những “công việc bếp núc” của hoạt động này Tuy nhiên, do mục đích biên soạn cuốn sách

để làm giáo trình giảng dạy tại trường nên tác giả đã tập trung nhiều vào việc khai thác các kỹ năng trong hoạt động có tính chuyên ngành đặc thù là kinh

tế, hầu như không phù hợp để áp dụng cho nhiều lĩnh vực khác, trong đó có tổ chức sự kiện báo chí[13]

Gần đây nhất, TS Đỗ Thị Thu Hằng, giảng viên Khoa Báo chí, Học

viện Báo chí và Tuyên truyền đã giới thiệu với công chúng cuốn sách

PR-Công cụ phát triển báo chí (NXB Trẻ, 2010) Với dung lượng 239 trang, cuốn

sách có thể coi là công trình khoa học đầu tiên trong nước để cập một cách tổng quát và chuyên sâu việc sử dụng công cụ Quan hệ công chúng như một công cụ nhằm phát triển cơ quan báo chí, sản phẩm báo chí ở nước ta hiện nay Cuốn sách cũng dành một chương để nói về việc tổ chức sự kiện của một vài tờ báo dành cho công chúng thanh niên

Có thể coi là sinh viên nghiên cứu khoa học mở đầu, năm 2005, với đề

tài Xây dựng và phát triển thương hiệu báo chí qua việc tổ chức các sự kiện,

KLBC khoa BC, ĐHKHXXH&NV, Hà Nội, tác giả Phương Mai đã hệ thống lại những quan điểm liên quan đến việc xây dựng và phát triển thương hiệu báo chí Trong đó có các khái niệm, phương pháp tổ chức sự kiện, quy trình sáng tạo và tổ chức sự kiện…Tác giả cũng thu thập những ý kiến, thông tin phản ánh về các sự kiện trên một số bài báo, website tiêu biểu để bước đầu đánh giá, nhận xét về việc tổ chức sự kiện truyền thông của cơ quan báo chí,

từ đó rút ra những ý kiến kiến nghị và bài học kinh nghiệm [41]

Khoảng thời gian mấy năm gần đây, bên cạnh những công trình này, nhiều sinh viên các ngành báo chí, kinh tế, thương mại cũng chọn tổ chức sự kiện làm đề tài nghiên cứu của mình Nhưng các công trình thường tập trung vào một đối tượng cụ thể, đơn lẻ, chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu về

tổ chức sự kiện của báo chí như một phương pháp làm báo mới để từ đó thấy được cái khác của báo chí khi tổ chức sự kiện, kinh nghiệm, những bài học,

mô hình nào là hợp lý với cơ quan báo chí khi tổ chức sự kiện …

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Thông qua luận văn người viết muốn nghiên cứu từng hoạt động tổ chức sự kiện văn hóa-văn nghệ riêng của mỗi báo rồi so sánh với nhau, tìm hiểu xem các báo đã ứng dụng lý thuyết PR du nhập từ phương Tây theo cách Việt Nam như thế nào khi tổ chức các sự kiện nhằm tìm ra những kinh

nghiệm tốt nhất để tổ chức sự kiện theo cách phù hợp với báo chí Việt Nam Luận văn cũng có nhiệm vụ khái quát lại những kinh nghiệm tổ chức sự kiện của các báo, chỉ ra những ưu, nhược điểm trong khi tổ chức Từ kinh nghiệm của các tờ báo này, báo chí nói chung sẽ khai thác phương pháp tổ chức sự kiện này một cách tốt nhất

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn được người viết lựa chọn là sự kiện

“Duyên dáng Việt Nam” của báo Thanh Niên, sự kiện văn học “Nhật ký Đặng Thùy Trâm” của báo Tuổi trẻ TP Hồ Chí Minh và sự kiện “Hoa hậu Việt Nam” của báo Tiền Phong trong khoảng thời gian từ năm 2000 - 2007

5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

Luận văn là công trình nghiên cứu có tính chất hẹp đầu tiên về hoạt động tổ chức sự kiện văn hóa văn nghệ của báo in Việt Nam đầu thế kỷ XXI, khảo sát qua 3 tờ báo tiêu biểu có tia-ra phát hành cao dành cho đối tượng công chúng thanh niên Vì thế nó có thể trở thành tài liệu tham khảo, so sánh đối với những nghiên cứu đi sau khi nghiên cứu về một trong những vấn đề riêng lẻ đó

Trong khuôn khổ luận văn, người viết cũng sẽ chỉ ra những vấn đề còn hạn chế và những bài học có thể áp dụng đối với báo chí Việt Nam khi tổ chức sự kiện

6 Phương pháp luận nghiên cứu

Để xử lý đề tài, người viết sẽ tiến hành khảo sát các sự kiện mà ba tờ báo Thanh Niên, Tuổi trẻ TP Hồ Chí Minh, Tiền Phong tiến hành tổ chức cả trên mặt báo và bên ngoài Đồng thời, người viết cũng tiến hành các cuộc điều tra xã hội học, từ đó sẽ thống kê, phân tích các con số thu được trong cuộc điều tra, các yếu tố nội dung và hình thức tác phẩm báo chí của sự kiện, các

bước tiến hành, cách thức tiến hành các sự kiện bên ngoài của các báo và đưa

ra những đánh giá, nhận định của bản thân

7 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, phụ lục và tài liệu tham khảo, Luận văn gồm 3 chương

Chương 1: Mấy vấn đề lý thuyết về Tổ chức sự kiện (event)

Chương 2: So sánh hoạt động tổ chức sự kiện của ba tờ báo

Chương 3: Hiệu quả và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tổ chức

sự kiện của ba tờ báo

Chương 1 MẤY VẤN ĐỀ LÝ THUYẾT VỀ TỔ CHỨC SỰ KIỆN (EVENT)

1.1 Khái niệm quan hệ công chúng (Public relations - PR)[31]

1.1.1 Thuật ngữ quan hệ công chúng (PR)

Quan hệ công chúng có gốc trong tiếng Anh là Public relations, thường được viết tắt là PR (đọc là pi-a) Thuật ngữ này lần đầu tiên được Hiệp hội đường sắt Mỹ sử dụng vào năm 1897 Trong các thứ tiếng khác thì thuật ngữ này được giữ nguyên dạng hoặc chuyển chữ chứ không phiên âm hoặc dịch nghĩa

Ở Việt Nam, thuật ngữ này được du nhập vào miền Nam từ những năm

1970 và được xuất hiện trong “Truyền thông đại chúng nhập môn” (Huỳnh Văn Tòng, 1975) và được dịch là giao tế nhân sự

Sau năm 1975, do chính sách nền kinh tế kế hoạch tập trung nên PR không được quan tâm phát triển Cho đến tận sau năm 1986, do chính sách đổi mới của nhà nước, cùng với bước chân của những nhà đầu tư nước ngoài

thì PR lại được nhắc tới Lúc này cách gọi PR là giao tế nhân sự đã trở nên cũ

kỹ, không còn phù hợp nên các nhà khoa học đi tìm một thuật ngữ khác phù hợp hơn Từ đây dẫn đến hai cách dùng:

- PR là quan hệ công cộng, quan hệ cộng đồng…

- PR là quan hệ công chúng

Ở góc độ truyền thông, thuật ngữ quan hệ công chúng là phù hợp nhất vì

nó thể hiện tính công khai cần có Luận văn này cũng sử dụng thuật ngữ quan

hệ công chúng (PR) ở góc cạnh đó

1.1.2 Khái niệm quan hệ công chúng (PR)

Nhắc đến PR là nhắc đến ít nhất 2 đối tượng trong mối quan hệ cùng có lợi (không có nghĩa là lợi dụng nhau) Vì thế, có thể tạm hiểu PR là tất cả sự nỗ

lực của 1 cá nhân hay 1 tập thể hoặc tổ chức nhằm xây dựng 1 mối quan hệ cùng có lợi với đông đảo công chúng (hoặc những người có liên quan) đến tổ chức, cá nhân đó

Cho đến nay trên thế giới vẫn còn tồn tại nhiều cách tiếp cận khác nhau

về PR đến mức nhà sử học người Mỹ Robert Heibroner nói “Có tới hàng trăm ngàn định nghĩa khác nhau về PR Trong đó xương sống của nó là nghề PR và nỗi khổ chung của chúng ta là chẳng có lấy 2 định nghĩa tương đối nhất trí với nhau về việc PR là gì”[31]

Tuy vậy, các học giả tương đối nhất trí với nhau rằng 1 trong những định nghĩa đầu tiên về PR là 1 câu trong kinh thánh “To do good and communicate, forget not” (Hãy làm tốt và hãy nói, chớ quên)

Năm 1923, Edward Nerneys đã chỉ ra rằng “PR là cung cấp thông tin cho công chúng, thuyết phục công chúng, là nỗ lực thống nhất thái độ và hành động của tổ chức đối với công chúng và ngược lại, của công chúng đối với tổ chức”

PR news lại đưa ra một khái niệm khác về PR: “”Chức năng quản lý trong đó thẩm định thái độ của công chúng, xác định các chính sách và quy trình hoạt động của cá nhân và tổ chức trong việc đáp ứng lại việc quan tâm của công chúng, lập kế hoạch và triển khai một chương trình hành động để thu được và chấp nhận sự hiểu biết của công chúng”.[31]

Năm 1975, 65 chuyên gia hàng đầu về quan hệ công chúng thế giới đã họp nhau lại để từ 472 định nghĩa khác nhau về quan hệ công chúng rút ra 1 định nghĩa chung dài 88 từ trong tiếng Anh, tạm dịch: “PR là một chức năng quản lý đặc biệt giúp thiết lập và duy trì mối quan hệ trong sự giao tiếp, hiểu biết, chấp nhận và hợp tác giữa 1 tổ chức và công chúng của nó; bao gồm

Cá nhân

quản lý vấn đề và vụ việc, giúp tổ chức đó thu thập thông tin và đưa ra quan điểm trước công luận, xác định và nhấn mạnh trách nhiệm của ban quản lý tổ chức trong việc đáp ứng nhu cầu của công chúng, giúp các nhà quản lý theo kịp và tận dụng được những sự thay đổi với tư cách là một hệ thống cảnh báo,

dự đoán các khuynh hướng sắp đến, sử dụng các nghiên cứu và các kỹ thuật truyền thông đúng đắn và trung thực như những công cụ chủ lực”.[31]

Ngày 11/8/1978, Hiệp hội PR toàn cầu diễn ra ở Mê-xi-cô bao gồm 30 hiệp hội PR tầm cỡ thế giới đưa ra 1 định nghĩa: “PR là một nghệ thuật và môn khoa học xã hội, phân tích những xu hướng, dự đoán những kết quả, tư vấn cho các nhà lãnh đạo của tổ chức, và thực hiện các chương trình hành động đã được lập kế hoạch để phục vụ quyền lợi của cả tổ chức và công chúng”[24,tr.23]

Định nghĩa này chú trọng đến việc áp dụng các phương pháp nghiên cứu trước khi lên kế hoạch PR và khía cạnh xã hội của một tổ chức Một tổ chức sẽ được đánh giá qua sự quan tâm và trách nhiệm của nó đối với quyền lợi của công chúng PR liên quan đến sự tín nhiệm và danh tiếng của tổ chức

Tóm lại, từ góc độ truyền thông, có thể hiểu: PR là tất cả sự nỗ lực nhằm thiết lập, xây dựng, duy trì, phát triển mối quan hệ cùng có lợi giữa các

tổ chức, cá nhân với công chúng của nó, chủ yếu bằng các hình thức truyền thông[38]

Từ cách hiểu này, trong cuốn sách “PR-Công cụ phát triển báo chí” vừa mới xuất bản tháng 10-2010 của mình, tác giả Đỗ Thị Thu Hằng đã định nghĩa: “Quan hệ công chúng của cơ quan báo chí là những nỗ lực có kế hoạch của mọi bộ phận, thành viên thuộc cơ quan báo chí nhằm thiết lập, duy trì mối quan hệ cùng có lợi với công chúng, với nội dung và hình thức phù hợp với đặc thù của cơ quan báo chí, trên cơ sở sử dụng đa dạng các phương tiện

truyền thông và mô hình truyền thông hai chiều giữa cơ quan báo chí và công chúng”

Tổ chức sự kiện (event) là nhân tố quan trọng trong việc quyết định sự thành công hay thất bại của một chiến dịch PR

1 2 Tổ chức sự kiện

1.2.1 Khái niệm tổ chức sự kiện (event)

Theo Từ điển tiếng Việt (NXB Đà Nẵng, 1997), “sự là việc, chuyện; sự việc là cái xẩy ra được nhận thức có ranh giới rõ ràng, phân biệt với những cái tồn tại khác Và sự kiện là sự việc có ít nhiều quan trọng đã xẩy ra”[21] Đấy

là nghĩa căn bản, nguyên sơ nhất

Như vậy, thuật ngữ sự kiện là bao gồm có sự và có kiện Sự là việc có

thật xẩy ra Nhà báo không được phịa ra sự kiện, không được thêm thắt các chi tiết của sự kiện mà chỉ thông tin cái có thật xẩy ra và đương nhiên không phải cái nào có thật xẩy ra cũng thông tin mà anh ta phải lựa chọn

Sự kiện, từ gốc tiếng Anh là event Trong từ điển Oxford Encyclopedia

for Advaneed Learners, sự kiện được định nghĩa là:

+ Một việc xảy ra, đặc biệt quan trọng

+ Một kế hoạch xã hội được sắp đặt từ trước

Định nghĩa event của trang tìm kiếm http://www.google.com thì event

là một cái gì đó xảy ra trong thời gian và địa điểm định trước

Tác giả Stephen E Lucas, trong cuốn sách The Art of Public Speaking (Tạm dịch: Nghệ thuật nói trước đám đông, NXB Mc Graw Hill, 2002) cho

rằng: Sự kiện là tất cả những gì xảy ra hoặc được coi là đang xảy ra

Tuy nhiên, không thể áp dụng cách hiểu này cho quan niệm sự kiện trong quan hệ công chúng Bởi sự kiện trong quan hệ công chúng không phải

là câu chuyện tự nhiên xảy ra mà đã được lên kế hoạch từ trước, có sự chuẩn

bị và quảng bá

Trong quan hệ công chúng, sự kiện là một thuật ngữ có tính đặc thù

Cuốn sách Public Relations Kit For Dummies (Tạm dịch: Cẩm nang PR cho

người bắt đầu) của Eric Yaver baum & Bob Bly gọi sự kiện trong quan hệ

công chúng là publicityevent Từ điển trực tuyến http://www.wikipedia.org trong số các thuật ngữ về quan hệ công chúng gọi đây là publicitystunt Trong

đó, publicity stunt là một trong những công cụ, phương tiện để tiến hành chiến dịch PR

Còn ở Một văn phòng báo chí cần phải làm những gì của Bộ ngoại

giao Hoa Kỳ, chương trình thông tin quốc tế năm 2002, có sử dụng cụm từ public event (được gọi là sự kiện công cộng): một văn phòng báo chí có trách nhiệm thực hiện nhiều sự kiện công cộng (A government press office is called upon to deal with many kinds of public events)

Publicity trong tiếng Anh là một danh từ mang nghĩa quảng bá, công khai Còn public là công cộng, công chúng Một publicevent có thể là bất cứ

sự kiện nào đang diễn ra trong xã hội, ngay cả khi đó là một vụ nổ, một thảm hoạ…, những gì mà thông tin về nó, của nó có tính chất xã hội Nói cách khác, publicevent đã bao gồm cả những sự kiện tự nhiên, không nằm trong tính toán của những PRman Tuy nhiên, trong hoạt động PR, sự kiện được tổ chức phải đi kèm với hàng loạt động thái quảng bá, truyền thông để công chúng biết tới Vì thế, trong luận văn này, chúng tôi thiên về hướng hiểu khái niệm sự kiện trong quan hệ công chúng theo nghĩa publicity_event (publicityevent) Bắt đầu từ đây trở đi, chúng tôi sử dụng khái niệm sự kiện mang ý nghĩa là (publicity) event

Trong một số tài liệu chuyên ngành về quan hệ công chúng, sự kiện được sử dụng theo nghĩa tiếng Anh chỉ đơn giản là event Từ điển trực tuyến

http://marketingpower.com/ong.dictionary.php định nghĩa:

Sự kiện là sự sử dụng những kỹ thuật truyền thông như thông cáo báo chí, họp báo… để thu hút sự chú ý của công chúng tới hoạt động thúc đẩy công ty, sản phẩm hoặc dịch vụ Đồng thời đó cũng là sự phát triển của các hoạt động đặc biệt, các chương trình, cuộc trình diễn, triển lãm….được thiết

kế nhằm giới thiệu các sản phẩm hoặc để gắn sản phẩm của mình với các sản phẩm hoặc hoạt động được ưa chuộng

Như vậy, đặt trong đặc trưng của công việc xây dựng và thực hiện một

kế hoạch PR, có thể hiểu:

Sự kiện (event) nhằm chỉ việc thiết lập một kế hoạch phát triển nhằm thu hút sự chú ý của công chúng vào những người tổ chức hoặc công việc của

họ

Thông thường, có thể chia các sự kiện thành 2 loại chính:

Sự kiện có sự tham gia của giới truyền thông, là sự kiện mà trong đó

báo giới được mời tham dự Với những sự kiện có ý nghĩa xã hội lớn, việc

“lôi kéo” được giới thuyền thông là sự thành công của sự kiện đó

Sự kiện giới truyền thông có hoặc không tham dự Đây thường chỉ

là sự kiện nhằm vào công chúng nội bộ (internal public)

Ở các cơ quan báo chí, với đặc thù công việc của mình, việc tổ chức các sự kiện cũng có nhiều khác biệt so với những cơ quan khác Trong khi trên thế giới, sự kiện gắn liền với kế hoạch PR của tờ báo thì tại Việt Nam, cũng như sự mới mẻ của hoạt động PR, tổ chức sự kiện cũng mới chỉ bắt đầu xuất hiện và được hiểu như một công việc chuyên nghiệp chưa lâu

Manh nha của hoạt động tổ chức sự kiện của các cơ quan báo chí từ trước thời kỳ Đổi mới có thể kể đến các cuộc thi thơ văn, trao đổi về các vấn

đề văn học nghệ thuật… của báo Văn nghệ, Công luận… để nhằm tạo uy tín cho mình Nhưng những sự kiện đó khi ra đời đều mới chỉ nhằm tới một số lượng độc giả nhất định của mình, gói gọn trong phạm vi chuyên môn chứ

chưa được đưa ra đông đảo công chúng Chúng thực chất vẫn chỉ là những hoạt động đi ra từ những bài báo và chưa hề có tính chuyên nghiệp, hệ thống trong công tác tổ chức, càng chưa có điều kiện để quảng bá rộng rãi cho công chúng biết

Đối với báo chí hiện đại có thể kể đến việc tổ chức sự kiện của một số

tờ báo như Tiền Phong (Hoa hậu Việt Nam), Thanh Niên (Duyên dáng Việt Nam), Sài Gòn Tiếp Thị (Hội chợ hàng Việt Nam chất lượng cao), Đài truyền hình Việt Nam (Nối vòng tay lớn, Bài hát Việt 2005, Trái tim cho em…), Tuổi trẻ (Các sự kiện văn học, Đêm trắng, Góp tay xoa dịu nỗi đau da cam…)…Những sự kiện này của các báo, tạp chí liên tiếp diễn ra và rất nhiều trong số đó trở thành sự kiện thường kỳ Phía sau chúng đều là cả một kế hoạch truyền thông kỹ lưỡng để không chỉ thu hút được sự quan tâm của công chúng vào bản thân sự kiện đó mà còn nâng cao rất nhiều vị thế của cơ quan

đó

1.2.2 Tại sao phải tổ chức sự kiện?

Việc tổ chức sự kiện là một trong những hình thức truyền thông cụ thể

để mang thông tin về thương hiệu đối với công chúng Bằng cách tổ chức các

sự kiện hay tham gia tài trợ cho sự kiện, chủ thể có nhiều cơ hội để tiếp cận công chúng hơn

Đối với một thương hiệu bình thường, việc tổ chức sự kiện mang lại cho họ những lợi ích:

+ Xác định và thiết lập một thị trường mục tiêu

+ Làm tăng nhận thức của công chúng về nhãn hiệu, từ đó củng cố và tạo dựng thương hiệu vững chắc trong công chúng

+Thể hiện sự cam kết của thương hiệu đối với công chúng

+Tạo ra các cơ hội bán hàng và xúc tiến bán hàng

Tất nhiên, thương hiệu báo chí cũng nhận được những lợi ích tương tự

từ việc tổ chức sự kiện Tuy vậy, mang đặc trưng là thông tin, việc tổ chức sự kiện đối với các cơ quan truyền thông còn có những tác dụng đặc biệt:

1.2.2.1 Chủ động tạo ra thông tin

Một tờ báo tổ chức sự kiện không bao giờ bỏ lỡ cơ hội đưa thông tin về

sự kiện đó lên trang nhất của mình Như vậy là cơ quan truyền thông, với chất liệu chính trong công việc là thông tin đã chủ động tạo cho mình nguồn tin dồi dào quay quanh sự kiện được tổ chức

Như đã nói, sự kiện dưới góc độ báo chí và sự kiện trong quan hệ công chúng là không giống nhau Công việc tổ chức sự kiện trong quan hệ công chúng chỉ là động tác nhằm cung cấp thông tin cho báo chí và việc thể hiện sự kiện đó trên mặt báo sẽ đi qua lăng kính của tờ báo đó Nó phụ thuộc vào cách nhìn của phóng viên, thậm chí cơ quan báo chí… Bản chất của PR là không thể kiểm soát được tính chất thông tin đưa ra trên các phương tiện truyền thông Nhưng nếu bản thân của một cơ quan thông tin đứng ra tổ chức sự kiện thì sẽ được phản ánh đúng như ý muốn của những nhà tổ chức

Cũng chính lý do này làm cho một tờ báo khi tổ chức sự kiện cũng thể hiện được tôn chỉ, mục đích của mình Tôn chỉ mục đích như là lời cam kết của cơ quan báo chí đối với công chúng Một tờ báo trong các sự kiện nếu đi theo đúng những gì đã cam kết sẽ tạo dựng được lòng tin đối với công chúng

1.2.2.2 Làm nâng cao uy tín của tờ báo, tăng nhận thức của công chúng về tờ báo

Có thể thấy được tác dụng này qua một ví dụ tiêu biểu là uy tín tờ Echip Nếu như khi mới ra đời, dù được quảng bá cực kỳ rầm rộ, tờ báo viết đầu tiên của công ty Phần mềm và truyền thông VASC Echip vẫn chỉ là một nhãn hiệu nhỏ nhoi giữa muôn ngàn tờ báo khác thì ngay sau sự kiện trao giải Hiệp sỹ Công nghệ thông tin (tháng 9/2004), vị thế của Echip đã khác Tên

gọi Hiệp sỹ Công nghệ thông tin đã trở thành một danh từ để đánh giá sự thành công của những người làm công việc này và nhờ vậy thương hiệu Echip cũng được nâng tầm lên[41,tr.24].Điều đó cho thấy một sự kiện thành công

có thể khiến tờ báo được nâng tầm trong mắt công chúng rất nhiều Đối với các cơ quan truyền thông, sự kiện sẽ mang lại cơ hội khiến cho tờ báo tăng uy tín, tăng quảng cáo, ảnh hưởng tích cực tới tia-ra báo (hay số lượng người xem truyền hình, nghe đài) Và ngược lại, một sự kiện thất bại cũng vì thế khiến tờ báo bị “sứt mẻ” hình ảnh

1.2.2.3 Xác định độc giả

Các báo tổ chức sự kiện cho mình trước hết là củng cố số lượng công chúng có sẵn của báo, sau đó có thể thiết lập them số lượng công chúng mới, đồng thời tìm hiểu yêu cầu công chúng để có thể điều chỉnh ấn phẩm cho phù hợp Qua việc tổ chức các sự kiện, mối quan hệ giữa tờ báo và công chúng được gắn kết chặt chẽ hơn Độc giả mục tiêu được quan tâm Cũng bằng cách

tổ chức sự kiện, các tờ báo khiến thương hiệu của mình được biết đến rộng rãi hơn và lôi kéo thêm độc giả cho mình

1.2.3 Báo chí tổ chức sự kiện như thế nào?

Hiện nay có rất nhiều những quan niệm khác nhau về cách tổ chức sự

kiện Trong Một văn phòng báo chí cần phải làm những gì (trang web của

đại sứ quán Mỹ tại Việt Nam), công việc tổ chức sự kiện của một văn phòng báo chí bao gồm:

*Yêu cầu gửi lời mời bằng văn bản

*Tìm hiểu sự kiện sẽ diễn ra ở đâu, ngày giờ có được khẳng định chắc chắn hay không?

*Làm rõ mục đích của sự kiện và vai trò của quan chức khi tham dự

* Xem xét có cần mời báo giới tham dự không

*Yêu cầu cho biết số lượng khách mời và các đại biểu khác

Trong cuốn Tạo dựng và quản trị thương hiệu - Danh tiếng và lợi

nhuận (Viện nghiên cứu và đào tạo - Viện quản lý, NXB Lao Động xã hội,

2003) việc tổ chức sự kiện là một trong những công đoạn của marketing, bao gồm:

*Lựa chọn cơ hội tổ chức

*Thiết kế chương trình

*Đánh giá hoạt động

Còn tác giả Eric Yaverbaum & Bob Bly trong Public relations for

Dummies (Cẩm nang PR cho người mới bắt đầu) cho rằng việc dàn dựng

một sự kiện (staging publicity event) gồm những việc sau:

*Tìm hiểu đám đông và thu hút sự chú ý của họ

*Ước tính chi phí và dự trù ngân sách, quản lý việc chi tiêu trong ngân sách đó

*Xác định rõ mục tiêu và ý tưởng sự kiện

*Lên kế hoạch cho sự kiện

*Quảng bá sự kiện

*Đánh giá kết quả sự kiện

Tổ chức sự kiện là một công việc nằm trong guồng máy của cả một chiến dịch PR tổng hợp Tuy nhiên, nếu chỉ đứng riêng góc độ thông tin từ sự kiện đó, có thể thấy bản thân sự kiện cũng là một chương trình cần sự PR và

tổ chức sự kiện cũng có thể được coi là một bước kế hoạch PR thu nhỏ Vì thế, việc tổ chức sự kiện cũng cần phải đi theo những bước cơ bản như trong

các sự kiện khi đó sẽ không chỉ gói gọn trong việc nói về tờ báo mà còn phải chú ý tới ý nghĩa xã hội và tầm quan trong của nó đối với tình hình thời sự

Việc một tờ báo tổ chức sự kiện bao gồm hai hoạt động: hoạt động tổ chức sự kiện sau mặt báo và hoạt động tổ chức sự kiện trên mặt báo Xét một cách chi tiết đến tận cùng mục đích của hoạt động tổ chức sự kiện từ cả hai góc nhìn PR và báo chí, các cơ quan báo chí tổ chức sự kiện bên ngoài tờ báo

là để nhằm có được những thông tin theo ý muốn về một vấn đề nào đó, những thông tin độc quyền thuộc sở hữu của riêng cơ quan mình Việc có những thông tin độc, nóng và theo đúng định hướng, tôn chỉ của tờ báo là rất khó nếu đi khai thác từ nguồn bên ngoài nhưng lại rất thuận lợi khi tự tổ chức

sự kiện Tổ chức sự kiện có vai trò rất lớn đối với việc các cơ quan báo chí xây dựng, quảng bá và gìn giữ thương hiệu của tờ báo Tuy nhiên, hoạt động

tổ chức sự kiện sau tờ báo rất gần gũi với PR

Nếu như trong hoạt động PR, tổ chức sự kiện gồm rất nhiều giai đoạn,

rất nhiều nội dung thì trên báo chí tổ chức sự kiện chỉ có một: Đó là tổ chức các tin bài về sự kiện và các vấn đề xung quanh sự kiện đó Việc tổ

chức tin bài này có thể chia thành 2 mảng: nội dung và hình thức Tuy nhiên, các yếu tố nội dung và hình thức này vẫn đan xen nhau trong các tin bài Người tổ chức sự kiện trên mặt báo là cơ quan báo chí mà trực tiếp là các phóng viên Để tổ chức được một sự kiện thì không thể là 1 tin bài mà phải là một loạt tin bài (sêri), có tính định kỳ, thường xuyên, có mức độ ổn định tương đối về vị trí, dung lượng, nội dung, tính chất phản ánh… Và để tổ chức được những sêri bài ấy, cơ quan báo chí cũng phải huy động cả một tập thể phóng viên mới có thể hoàn thành

Các phóng viên khi tổ chức sự kiện trên mặt báo thao tác nghiệp vụ gần giống với những PRman Họ cũng phải làm các công tác nghiên cứu dư luận, nghiên cứu xã hội để tiến tới đánh giá chung về nhu cầu xã hội, nhu cầu thông

tin của công chúng hiện tại Sau khi đã có những kết quả nghiên cứu ban đầu, chính xác và nhanh nhạy, cơ quan báo chí phải lên kế hoạch, xác định mục đích, tôn chỉ, mục tiêu khi thực hiện kế hoạch Cơ quan báo chí cũng phải khẳng định nhóm công chúng mục tiêu và công chúng tiềm năng của tờ báo

để lựa chọn hình thức và nội dung truyền thông về vấn đề, sự kiện đó một cách hợp lý Các cơ quan báo chí cũng phải hoạch định ngân sách, tình hình

tổ chức để tổ chức sự kiện được hiệu quả cao nhất Và sau khi kết thúc sự kiện, công tác đánh giá, tổng kết là không thể bỏ qua

1.2.4 Khi nào thì một thông tin, một vấn đề được báo chí tổ chức thành sự kiện

Mọi hiện tượng về mọi vấn đề trong đời sống xã hội đều có thể trở thành thông tin trên báo chí Vì bản thân vấn đề, sự kiện khi trở thành hiện tượng là nó thể hiện được phần nào đó những yêu cầu, xu hướng của xã hội

Mà một trong những chức năng của báo chí là phải nắm bắt và phản ánh kịp thời những xu hướng của xã hội, của thời đại Chính vì vậy mà sự kiện khi trở thành một hiện tượng sẽ là đối tượng khai thác của báo chí Và báo chí có thể

tổ chức sự kiện xung quanh nó

Sự kiện, khi tạo được luồng dư luận xung quanh mình cũng sẽ khiến cho báo chí quan tâm khai thác thông tin Nói cách khác, nếu 1 cơ quan báo chí có thể nhìn thấy được những hiệu quả xã hội rộng lớn từ bản thân sự kiện thì chắc chắn sự kiện ấy sẽ trở thành một thông tin trên báo chí

Trong các trường hợp khác, khi bản thân sự kiện-vấn đề có mối liên quan đến lịch sử hoặc các vấn đề quốc gia, dân tộc (chiến tranh, tôn giáo…)

mà không đụng chạm đến các khía cạnh nhạy cảm báo chí phải tránh thì các

cơ quan báo chí sẽ không bỏ qua cơ hội khai thác Các vấn đề-sự kiện dạng này có một ưu điểm đặc biệt lớn là nó có thể trở thành vấn đề định kỳ, trở đi trở lại được nhiều lần, có thể đào sâu, khai thác kỹ để đi đến tận cùng sự kiện

(ví dụ: sự kiện xe tăng đâm vào cổng Dinh Độc Lập vẫn được khai thác thường xuyên trên báo chí mỗi dịp 30/4) Và loại sự kiện này lúc nào cũng thu hút lượng độc giả lớn và rộng rãi

Trong ngành công nghiệp truyền thông hiện nay, vấn đề độc quyền thông tin ngày càng trở nên quan trọng và được quan tâm đặc biệt Một thông tin độc quyền sẽ mang đến tờ báo một vị thế riêng cao hơn so với các tờ báo khác ra cùng ngày, tia-ra có thể nhảy vọt Và một tờ báo thường xuyên có những thông tin độc quyền sẽ tạo được cho mình một thương hiệu riêng Chính vì lẽ đó, khi báo chí cảm thấy sự kiện nếu được phát triển và khai thác

sẽ vừa có hiệu quả xã hội, vừa mang tính độc quyền (vì các cơ quan báo chí khác không thể khai thác lần thứ hai trên nền chất liệu sự kiện đó) thì sự kiện

ấy cũng có nhiều khả năng được báo chí tổ chức thành sự kiện trên mặt báo Tuy nhiên, yếu tố này đòi hỏi cơ quan báo chí phải nhanh, nhạy và có năng lực khai thác thông tin cao

Cũng trong thời đại hội nhập thông tin quốc tế hiện nay, các cơ quan báo chí không thể đặt mình ngoài guồng quay của báo chí quốc tế Các thông tin mà báo chí quốc tế đã đưa đều được soi xét qua lăng kính báo chí của ta để lựa chọn những thông tin phù hợp chuyển tải tới công chúng trong nước Tuy nhiên, điều đáng nói là nếu một sự kiện trong nước được báo chí nước ngoài đưa tin thì theo lẽ thông thường, ít cần kiểm định, sự kiện đó tất nhiên phải trở thành mối quan tâm của báo chí trong nước (không bàn đến thông tin báo chí ngoài luồng) Người ta sẽ đi tìm hiều, xem xét nó để trả lời hai câu hỏi: vấn đề-sự kiện đó như thế nào?Tại sao nó thu hút được cả sự quan tâm của báo chí quốc tế? Và không chỉ các cơ quan báo chí, các phóng viên, ngay cả công chúng cũng muốn có câu trả lời cho hai câu hỏi ấy Từ nhu cầu đó, báo chí lại

có một nguồn để chuyển tải sự kiện trên mặt báo

Như vậy, có thể tóm lại, một vấn đề được báo chí tổ chức thành sự kiện khi nó đáp ứng được ít nhất một trong các yêu cầu sau:

- Mang lại lợi ích cho đất nước, cho công chúng, cho xã hội

- Mang lại lợi ích cho nền báo chí nước nhà

- Mang lại lợi ích cho cơ quan báo chí

1.2.5 Nét đặc thù của hoạt động văn hóa văn nghệ

1.2.5.1 Khái niệm văn hóa văn nghệ

Văn hóa văn nghệ là từ viết tắt thông dụng của cụm từ văn hóa – văn

học – nghệ thuật Theo Từ điển Tiếng Việt[16,tr.1047] thì:

- Tri thức, kiến thức khoa học (nói khái quát)

- Trình độ cao trong sinh hoạt xã hội, biểu hiện của văn minh

- Tổng thể nói chung những giá trị vật chất và tinh thần của một thời kỳ lịch sử cổ xưa, được xác định trên cơ sở một tổng thể những di vật tìm thấy được có những đặc điểm giống nhau

Văn học là nghệ thuật dùng ngôn ngữ và hình tượng để thể hiện đời sống xã hội và con người

Nghệ thuật:

- Hình thái ý thức xã hội đặc biệt, dùng hình tượng sinh động, cụ thể và gợi cảm để phản ánh hiện thực và truyền đạt tư tưởng, tình cảm

- Phương pháp, phương thức giàu tính sáng tạo, đem lại hiệu quả cao

Từ những định nghĩa trên, có thể tóm lại, hoạt động văn hóa văn nghệ

là một hoạt động trong đời sống xã hội Nó không trực tiếp sản xuất ra vật

chất phục vụ cho cuộc sống mà là hoạt động sáng tạo ra các giá trị phục vụ đời sống văn hóa tinh thần

Hoạt động văn hóa văn nghệ là một mảng đề tài lớn mà báo chí không thể bỏ qua Các tờ báo đều có chuyên trang hoặc chuyên mục văn hóa-văn nghệ hay văn hóa-thể thao…

1.2.5.2 Đặc điểm của các hoạt động văn hóa văn nghệ

Ngoài việc thường xuyên phản ánh các hoạt động văn hóa văn nghệ trong xã hội, xây dựng những chuyên trang-chuyên mục riêng trên tờ báo của mình để truyền tải những thông tin về văn hóa văn nghệ, khi tổ chức sự kiện, báo chí cũng thường lựa chọn những sự kiện văn hóa văn nghệ để tiến hành Vậy đặc điểm gì của hoạt động văn hóa văn nghệ khiến cho nó luôn được ưu tiên để lựa chọn khi tổ chức sự kiện?

Thực ra, không chỉ có báo chí mới thường lựa chọn sự kiện văn hóa văn nghệ để tổ chức sự kiện mà các sự kiện văn hóa văn nghệ chiếm một tỉ lệ lớn trong hoạt động tổ chức sự kiện của hầu hết các đơn vị, ban, ngành Có điều này là bởi văn hóa văn nghệ là một lĩnh vực có sức mạnh tác động mạnh

mẽ vào công chúng Chính Chủ tịch Hồ Chí Minh khi sinh thời cũng luôn quan tâm đến hoạt động văn hóa văn nghệ, người luôn luôn xem hoạt động văn hóa văn nghệ như một hoạt động cải tạo, sáng tạo ở thế giới con người

Người cho rằng văn nghệ không có một mục đích tự thân “Văn hóa, văn nghệ cũng như mọi hoạt động khác, không thể ở ngoài, mà phải ở trong kinh tế và chính trị” “Văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận Anh chị em là chiến sỹ trên mặt trận ấy” – Đây là những tư tưởng cơ bản, nhất quán ở Chủ tịch Hồ

Chí Minh Và trong cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, người cũng thường xuyên sử dụng văn hóa văn nghệ để vận động nhân dân, tác động tới nhân dân, cổ vũ cách mạng, cổ vũ các chính sách, các cuộc vận động, chúc

Tết… [39]

Hoạt động văn hóa văn nghệ trước hết là các hoạt động có tính đại chúng cao, lượng công chúng đông đảo, đa dạng Văn hóa văn nghệ là lĩnh vực dễ đi vào đời sống, được nhớ lâu và có tác dụng lay chuyển mạnh mẽ Đây cũng là hoạt động rất linh hoạt, mềm dẻo, không cứng nhắc trong những khuôn khổ cố định Dưới sự điều khiển có mục đích của báo chí, các hoạt động này khi được tổ chức thành sự kiện hướng thẳng tới đối tượng quan tâm nhất và nó sẽ dễ dàng được đón nhận

1.2.6 Mối quan hệ PR – báo chí

Như ở trên người viết đã có đề cập, mối quan hệ giữa PR với báo chí là một mối quan hệ qua lại, hai bên cùng có lợi và là một mối quan hệ trọng tâm trong cả hai hoạt động báo chí và hoạt động PR Báo chí và PR có cùng một mục tiêu là công chúng PR thì cần báo chí như một cầu nối trung gian để đưa thông tin của mình đến với công chúng, từ đó tác động tới công chúng Còn báo chí cần PR để có được thông tin nhằm cung cấp cho công chúng (độc giả) của mình Và một trong những cây cầu thường được lựa chọn để dẫn dắt thông tin trong mối quan hệ hai chiều đó là tổ chức sự kiện

Qua bảng khảo sát về mức độ sử dụng thông tin từ PR cho việc đưa tin trên báo do người viết tiến hành với 115 phiếu điều tra[59], 100% các phóng viên cho biết họ đã từng sử dụng thông tin từ các đơn vị PR để viết tin, bài của mình, 67% phóng viên cho biết ¾ số tin của họ có nguồn là từ các đơn vị

PR Điều này cũng dễ hiểu vì hiện nay hầu hết các đơn vị kinh tế, chính trị, xã hội đều có bộ phận PR riêng cho mình, cho nên hầu hết mọi sự kiện trong xã hội đều được cung cấp thông tin chính thống từ những bộ phận PR này Tất nhiên điều tra này chỉ tiến hành trong một phạm vi nhỏ nên mức độ khái quát của nó chưa cao, nhưng những con số trên cũng cho thấy một phần của bức tranh về mối quan hệ mật thiết giữa PR và báo chí

Còn trong một cuộc khảo sát do Khoa PR – Quảng cáo (Học viện Báo chí và Tuyên truyền) tiến hành năm 2007, những chuyên viên PR tham gia đã thừa nhận rằng có trên 34% hoạt động của họ là quan hệ với báo chí – so với 17% của tổ chức sự kiện và 13% điều hành tư vấn chiến lược[7,tr.37] Điều này cho thấy với những người làm PR, mối quan hệ với báo chí quan trọng như thế nào Và trong rất nhiều trường hợp, việc tổ chức sự kiện chỉ nhằm mục đích có thể có “cớ” cung cấp chính thức những thông tin về đơn vị cần cung cấp thông tin đến báo chí mà thôi

Trên thực tế, những người làm PR phải sử dụng rất nhiều kỹ năng báo chí hiện đại để phục vụ cho công tác truyền thông qua các phương tiện truyền thông như: viết thông cáo báo chí (TCBC), viết tin bài để đăng trên website của công ty, viết tin bài cho báo nội bộ…và vì thế mà có một lượng khá lớn những sinh viên báo chí sau khi tốt nghiệp đã rẽ ngang sang làm PR[42,tr.25].

Theo tác giả Nguyễn Thị Nhuận trong một công trình nghiên cứu của mình[42,27-44] thì PR là một nguồn tin quan trọng giúp cho thông tin báo chí thêm phong phú, gắn bó hơn với đời sống thực tiễn xã hội; PR giúp phóng viên, báo chí tác nghiệp một cách nhanh chóng, dễ dàng, thuận lợi Còn báo chí lại là cầu nối hữu hiệu nhất giúp PR chuyển tải hình ảnh, thông tin về tổ chức, doanh nghiệp đến với công chúng; so với quảng cáo và marketing, báo chí là kênh mang lại hiệu quả cao hơn với chi phí thấp hơn và báo chí đồng hành cùng PR trong công tác quản trị, giải quyết khủng hoảng Tuy nhiên mối quan hệ này không phải lúc nào cũng thuận lợi, đôi khi PR và báo chí lợi dụng lẫn nhau hoặc bị lợi dụng vì mục đích của bên còn lại và trong đời sống

xã hội hiện đại, chúng đôi khi bị biến tướng vì những lợi ích riêng

Khi báo chí tự đứng ra tổ chức sự kiện, nó tận dụng được những lợi thế trong mối quan hệ báo chí-PR và hạn chế được một số mặt tiêu cực Tuy

nhiên, do đặc thù của hoạt động báo chí mà hoạt động tổ chức sự kiện của nó cũng có những đặc điểm riêng

Tiểu kết chương 1:

PR có thể được hiểu là tất cả sự nỗ lực nhằm thiết lập, xây dựng, duy trì, phát triển mối quan hệ cùng có lợi giữa các tổ chức, cá nhân với công chúng của nó, chủ yếu bằng các hình thức truyền thông

Ở Việt Nam, PR có lịch sử phát triển còn non trẻ so với thế giới, song cũng đang dần dần có bước chuyển mình Bước sang những năm đầu thế kỷ XXI, hoạt động PR đã trở nên sôi nổi và phổ biến hơn rất nhiều trong mọi lĩnh vực đời sống, phương pháp tổ chức hoạt động PR của các đơn vị cũng nhuần nhuyễn, thuần thục và có hiệu quả hơn Các ngành nghề, đơn vị, cá nhân cũng dần dần biết cách nắm lấy PR để làm phương tiện chuyển tải hình ảnh và sự mong muốn của mình tới công chúng Tổ chức sự kiện được chọn là một trong những phương pháp cơ bản để tiến hành chiến dịch PR Báo chí không đứng ngoài guồng quay này

Đối tượng được các cơ quan báo chí lựa chọn để tiến hành tổ chức sự kiện có thể chia thành nhiều nhóm như chính trị-xã hội, kinh tế, giáo dục… tuy nhiên, với những đặc điểm riêng, nhóm văn hóa-văn nghệ là nhóm được lựa chọn để tổ chức sự kiện nhiều nhất

Trong cuộc cạnh tranh không ngừng nghỉ giữa các báo để giữ gìn và lôi kéo công chúng về phía mình, các tờ báo điện tử, báo nói, báo hình có lợi thế hơn hẳn về tính tương tác, khả năng đáp ứng nhu cầu công chúng cao… bởi thế, nhiều tờ báo in đã lựa chọn tổ chức sự kiện để tăng cường khả năng cạnh tranh của mình

Tuy nhiên với đặc thù nghề nghiệp của mình, tổ chức sự kiện qua cách

tổ chức các cơ quan báo chí mang theo những đặc điểm riêng với cách thức

tổ chức riêng không giống cách thức tổ chức sự kiện PR chúng ta thường thấy Vì sao lại khác? Khác như thế nào? Sự khác biệt ấy mang đến hiệu quả

ra sao cho hoạt động báo chí? – những câu hỏi đó sẽ được trả lời qua chương

2 và 3 của luận văn này

Chương 2

SO SÁNH HOẠT ĐỘNG TỔ CHỨC SỰ KIỆN CỦA 3 TỜ BÁO TUỔI TRẺ, THANH NIÊN, TIỀN PHONG

2.1 Tổ chức sự kiện – Dấu ấn của thương hiệu báo chí

2.1.1 Báo Tuổi trẻ - Đưa tác phẩm văn học hay đến với công chúng

2.2.1.1.Vài điều về báo Tuổi trẻ

Ngày 30/4/1975, bản tin Rone’o của Thành Đoàn thanh niên Thành phố

Hồ Chí Minh được phát hành bằng 3 thứ tiếng Việt, Anh và Pháp Đây chính

là tiền thân của báo Tuổi trẻ Thành phố Hồ Chí Minh (từ đây xin gọi tắt là Tuổi trẻ) Đến 2/9/1976, đúng dịp kỷ niệm 30 năm ngày Bác Hồ đọc Tuyên

ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hoà, tờ báo mang tên

Tuổi trẻ ra đời Số thứ hai của tờ báo, với măng-séc “Tuổi trẻ - tiếng nói của Thanh niên Thành phố Hồ Chí Minh” chính thức khẳng định đây là cơ

quan ngôn luận của Thành Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh

Trong quy định của Bộ trưởng Bộ Văn hoá - Thông tin trong quyết

định cấp phép xuất bản của báo Tuổi trẻ ngày 02/03/1994 ghi rõ: “Tuổi trẻ

phải tuyên truyền đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước, chính sách, nhiệm vụ về công tác thanh niên, thông tin hoạt động của Đoàn Thanh niên cộng sản Thành Phố Biểu dương điển hình tốt, nhân tố mới của thanh niên,

cổ vũ phong trào đoàn kết thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị, kinh tế xã hội”

Tờ báo cũng nói về mình: “Tờ báo ra đời như một sự sinh thành mơ uớc, gắn liền với Sài Gòn khao khát tự do Nó có lịch sử kế tục của những tờ truyền đơn, những bản tin Rone‟o, những tờ báo bí mật truyền những tín hiệu yêu nước, chuộng công bằng đến bạn bè cùng trang lứa Cái chất lý tưởng ấy

là sợi chỉ đỏ xuyên suốt, đã được thời gian thử thách tạo nên bản sắc Tuổi trẻ.”

Từ tháng 7/1981, Tuổi Trẻ được phát hành hai kỳ/tuần (thứ tư và thứ bảy) với số lượng 30.000 bản/kỳ Ngày 10/8/1982, Tuổi Trẻ tăng lên ba kỳ phát hành mỗi tuần (thứ ba, thứ năm, thứ bảy) Ngày 16/1/1983, Tuổi Trẻ Chủ nhật ra đời với số lượng khoảng 20.000 tờ mỗi kỳ Bảy năm sau, Tuổi Trẻ Chủ nhật đạt kỷ lục 131.000 tờ trong năm 1990 Ngày 1/1/1984, Tuổi Trẻ Cười ra đời, là tờ báo trào phúng duy nhất của Việt Nam lúc đó Số

lượng phát hành ban đầu khoảng 50.000, sau đó nhanh chóng tăng đến 250.000 tờ vào cuối năm đó Đến 1 tháng 9 năm 2000, số thứ sáu được phát hành Sau đó, 2 số thứ tư và thứ hai lần lượt được xuất bản vào các ngày 23

tháng 1 và 7 tháng 10 năm 2002 Báo điện tử Tuổi Trẻ Online ra mắt chính

thức ngày 1 tháng 12 năm 2003 Chưa đầy hai năm sau, TTO đã vươn lên vị trí thứ ba về số lượt truy cập trong bảng xếp hạng tất cả các website tiếng Việt trên thế giới

Từ ngày 2 tháng 4 năm 2006, Tuổi Trẻ chính thức trở thành một tờ

nhật báo khi được phép ra thêm một kỳ vào ngày chủ nhật Cùng lúc đó, tuần báo Tuổi Trẻ Chủ Nhật đổi tên thành Tuổi Trẻ Cuối tuần (hiện phát hành 60.000 bản/kỳ)

Ngày 3/8/2008, truyền hình Tuổi Trẻ (TVO) được thành lập, sản xuất những chương trình truyền hình phát trên Tuổi Trẻ Online và hợp tác phát

sóng với các kênh truyền hình trong nước

Từ ngày 1 tháng 11 năm 2009, Tuổi Trẻ chủ nhật ra ấn bản 4 màu (in

màu toàn bộ 20 trang) phát hành lần đầu tiên Cũng là tờ báo in màu toàn bộ đầu tiên tại Việt Nam

Ngày 21/6/2010, Tuổi Trẻ News được thành lập và ngay sau đó là Tuổi Trẻ Mobile vào tháng 9 năm 2010

Cho đến nay, việc tiến tới xây dựng mô hình tập đoàn báo chí của Tuổi trẻ đã đi những bước đầu tiên khá vững vàng

Là tờ báo tiên phong trong tổ chức kinh doanh, báo Tuổi Trẻ có tiềm lực kinh tế thuộc loại mạnh nhất trong các báo in ở Việt Nam Năm 1983, giữa bối cảnh báo chí cả nước đang ngập chìm trong bao cấp, Tuổi Trẻ đã khởi sự thực hiện phương án tự chủ tài chính và đến 1985 Tuổi Trẻ thật sự sống nhờ vào sự chi trả của người đọc

Sáng 15/2/2008, Báo Tuổi Trẻ đã khởi công công trình cao ốc văn phòng cho thuê 6 tầng tại số 60A Hoàng Văn Thụ, phường 9, quận Phú Nhuận - TP.HCM (nằm cạnh tòa soạn báo Tuổi Trẻ hiện nay) Đây là công trình do báo Tuổi Trẻ đầu tư, với tổng giá trị dự toán là 45 tỷ đồng "Thời gian thi công là 290 ngày kể từ ngày khởi công Tòa nhà có tổng diện tích sàn xây dựng là 6.823 m2 Ngoài diện tích các tầng cho thuê, tòa nhà có một tầng hầm đậu xe và một nhà hàng, cà phê sân thượng" Trong khi đó, báo Tuổi Trẻ đang xây dựng một Trung tâm phát hành báo chí tại số 157, Lý Chính Thắng, quận

3, TP.HCM

Tháng 4/2008, báo Tuổi Trẻ khởi công xây dựng Nhà in báo Tuổi Trẻ tại số 10 Nguyễn Văn Dung, phường 17, quận Gò Vấp, TP.HCM trên khuôn viên đất 7.553 m2 Đây là công trình nhằm chuẩn bị mặt bằng để tiếp nhận máy in cuộn offset bốn màu được nhập về từ Mỹ Dự kiến nhà in này sẽ được khánh thành vào tháng 11-2008" Đây là nhà in thuộc sở hữu của Tuổi Trẻ, khác với việc trước đó báo vẫn phải in ở nhà in khác

Năm 2009, Tuổi Trẻ đạt doanh thu 800 tỉ đồng Trong đó, nộp thuế 110

tỉ đồng và thu được 190 tỉ đồng lợi nhuận sau thuế Quảng cáo đóng vai trò quan trọng trong tiềm lực kinh tế Tuổi Trẻ Năm 1992, quảng cáo Tuổi Trẻ thu được 1,8 tỉ đồng Đến năm 2009, con số này là 500 tỉ đồng, chiếm gần

30 % thị phần quảng cáo trong báo in cả nước Ngoài trang quảng cáo toàn

quốc, Tuổi Trẻ còn có các trang quảng cáo nhanh, giá rẻ tại Hà Nội, Đà Nẵng, Quy Nhơn, Nha Trang và Cần Thơ

Tài sản cố định của Tuổi Trẻ tập trung tại TPHCM gồm trụ sở chính Hoàng Văn Thụ, cao ốc Văn phòng Tuổi Trẻ, Nhà in Gò Vấp, Kho giấy Gò Vấp, trụ sở Phòng Phát hành tại Lý Chính Thắng, liên doanh 50 % cao ốc 41 Nguyễn Thị Minh Khai và các văn phòng đại diện tại Hà Nội, Vinh, Huế, Đà Nẵng, Quy Nhơn, Nha Trang, Ban Mê Thuột, Đà Lạt, Cần Thơ, Rạch Giá Theo một đánh giá không chính thức, trị giá thị trường của tất cả tài sản này khoảng 3.000 tỉ đồng

Do sức lan tỏa mạnh của tờ báo, các hoạt động từ thiện - xã hội của báo Tuổi Trẻ khá mạnh Hàng ngày, báo nhận được khá nhiều tiền và hiện vật ủng

hộ của độc giả cả nước cho các mục tiêu từ thiện Báo định kỳ công bố về các đóng góp này một cách công khai Các ủng hộ này đã làm thay đổi được số phận của nhiều cá nhân, nhiều gia đình Báo Tuổi Trẻ cũng đã xây dựng được khá nhiều công trình từ nguồn tiền từ thiện này như cầu Nông Sơn, thuộc xã Quế Trung, huyện mới Nông Sơn, tỉnh Quảng Nam cho làng mỏ Nông Sơn sau thảm nạn lật đò làm 18 em học sinh thiệt mạng hay bệnh viện Đặng Thùy Trâm ở Quảng Ngãi… Một số trường học và công trình công cộng khác cũng được xây dựng từ các hoạt động xã hội - từ thiện của báo Tuổi Trẻ

2.1.1.2 Thể loại nhật ký và cuốn “Nhật ký Đặng Thùy Trâm”

Nhật ký, theo từ điển tiếng Việt, 1992, giải nghĩa, có nghĩa là “những ghi chép hàng ngày” Thông thường, người ta nhắc đến nhật ký như là sự ghi

chép của cá nhân theo trình tự thời gian Tuy nhiên, cũng có nhiều khi, người

ta sử dụng khái niệm nhật ký với ý nghĩa như là một thể loại văn học hoặc một thể loại báo chí (ví dụ: nhật ký phóng viên…) Ở tiểu luận này, người viết

sử dụng khái niệm nhật ký theo nghĩa là ghi chép cá nhân

Nhật ký vốn là sự ghi chép lại những sự việc, tình cảm, suy nghĩ diễn ra trong ngày của cá nhân Nhật ký bao giờ cũng có tính riêng tư Người ta tự ghi chép chỉ để cho riêng mình, vì thế, thông tin trong nhật ký cơ bản là những thông tin trung thực, hiếm khi có hư cấu Nhật ký có thể ghi lại những vấn đề rất nhỏ nhưng cũng có thể ghi lại những sự kiến rất to lớn, quan trọng, rất vĩ đại (ví dụ: chiến tranh…) tất nhiên những sự kiện, vấn đề đó đã được nhìn qua lăng kính của người viết Một cá nhân có thế giới nội tâm phong phú, sâu sắc, đa dạng, có con mắt nhìn hiểu biết và tinh tế thì có thể nhật ký sẽ

là một tác phẩm có giá trị cả về báo chí và văn học, giá trị ngay từ bản thân nó hình thành Một cá thể có thế giới nội tâm đơn giản, mộc mạc, thì có thể nhật

ký sẽ giống như một cuốn lịch ghi chép Chính vì thế, từ góc độ nào đó, nhật

ký là sự phản ánh rất chính xác chủ thể ghi chép nó

Nhật ký, xét về tính chất, vốn gần với báo chí Đây là hình thức thông tin bản thân cho bản thân Như trên đã viết, những thông tin này là thông tin trung thực Dù là việc cá nhân tự thông tin cho mình song vẫn không thể tách

nó ra ngoài hệ thống thông tin xã hội Nó vốn là một yếu tố được nghiên cứu như là một loại hình thông tin có mặt trong tổng thể hệ thống thông tin của xã hội Và khi nhật ký cá nhân “cập” được đến một vấn đề nào đó có ý nghĩa xã hội rộng lớn thì nó có thể được khai thác như một tác phẩm báo chí có giá trị

“Nhật ký Đặng Thuỳ Trâm” là những ghi chép của nữ liệt sỹ - bác sỹ

Đặng Thuỳ Trâm trong thời gian chị công tác tại bệnh viện Đức Phổ - Quảng Ngãi (từ 8/4/1968 - 20/6/1970), ghi chép về hiện thực chiến tranh và những

suy nghĩ của chị về con người, thực tế của cuộc chiến tranh ấy “Đây là một cuốn nhật ký có số phận kỳ lạ” (Vương Trí Nhàn) Nó đã đi nửa vòng trái đất

trong 35 năm rồi mới đến được tay những người thân yêu của nó sau khi bác

sỹ Đặng Thuỳ Trâm đã hy sinh (1970)

Ngay sau khi được đưa trở lại Việt Nam và được xuất bản, cuốn “Nhật

ký Đặng Thuỳ Trâm” đã tạo nên một hiện tượng đặc biệt trong đời sống văn

học nghệ thuật cũng như trong xã hội nước nhà lúc bấy giờ Nó trở thành cuốn sách bán chạy nhất, và chỉ trong vài tháng (xuất bản lần đầu tháng 7/2005), nó đã được tái bản tới 3 lần Đi đến đâu, gặp bất cứ ai, nếu nhắc tới một cuốn sách nào đó đang thịnh hành thì người ta lại nhắc nhau nhớ đến

“Nhật ký Đặng Thuỳ Trâm” như thể đó là cuốn sách gối đầu giường của

mỗi người Không chỉ lớp người đã trải qua cuộc chiến tranh ác liệt đó mà ngay cả lớp người cách xa mấy thế hệ, không hề biết đến chiến tranh cũng tìm đọc, và xúc động thật sự cùng nó Suốt nhiều tháng, báo chí không ngớt lời về

nó, và dành cho nó khá nhiều những mảnh đất quý giá trên báo của mình

“Nhật ký Đặng Thuỳ Trâm” đã tạo được một thế giới dư luận xung quanh

nó và hầu như đó là những dư luận có xu hướng tích cực

Cuốn “Nhật ký Đặng Thuỳ Trâm” được xuất bản đúng vào thời điểm

mà thanh niên hiện nay thiếu những lý tưởng xã hội mẫu Họ cần được bồi đắp về mặt lý tưởng Cuốn nhật ký đã nói được những vấn đề chung của thời cuộc, của xã hội 35 năm trước và nó có khả năng tác động mạnh mẽ đến hiện tại 35 năm sau, thời điểm này Thực trạng và nhu cầu tìm một lý tưởng định hướng cho giới trẻ đã là một trong những lý do khiến cuốn sách được quan tâm đến thế Tác giả Vương Trí Nhàn trong lời giới thiệu cuốn sách đã viết:

“So với lớp thanh niên ngày nay, người thanh niên của gần bốn chục năm trước có một cách sống khác, một cách sống không lắm chiều cạnh phong phú, không tự do nhiều vẻ, nhưng lại trong sáng thánh thiện đến kỳ lạ Sự tận tuỵ làm người của Thuỳ Trâm là nhân tố khiến cho những người lính Mỹ khác hẳn về lý tưởng cũng phải kính trọng Còn với chúng ta, tin rằng nó cũng có những hiệu ứng tương tự”

“Nhật ký Đặng Thuỳ Trâm” phản ánh được một cách khá trung thực

cuộc chiến tranh của đế quốc Mỹ xâm lược Việt Nam ở một miền đất rất cụ thể là thôn Nga Mân, xã Phổ Cường, huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi Cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ từ góc nhìn của một người cộng sản - liệt sỹ - bác sỹ Đặng Thuỳ Trâm hiện lên một cách sống động, hùng tráng nhưng cũng lắm bi thương Nó thực sự là một cuộc chiến tranh khốc liệt

Có thể nói, đây là một cuốn nhật ký có giá trị Ngay trước khi trở về được Việt Nam, cuốn nhật ký đã được dịch ở nước ngoài và được nhiều đài báo quốc tế (CNN, BBC…) nhắc tới với một thái độ trân trọng đặc biệt Đây cũng là một trong những lý do khiến cho khi trở về Việt Nam, nó ngay lập tức được người ta chú ý và báo chí cũng lập tức khai thác

Viết về những điều cách đây đã gần nửa thế kỳ, ra đời từ cách đây 35 năm song cuốn nhật ký không hề xa lạ với hiện tại Nó vẫn có những giá trị đặc biệt đối với hiện tại và cả mai sau, đúng như lời của cựu binh người Mỹ, Robert Whitehurst, trong lá thư gửi cho em gái bác sỹ Đặng Thuỳ Trâm,

Đặng Kim Trâm, khẳng định: “Lời Thuỳ là một cây cầu bắc qua dòng sông chất chứa bao sự vô tình, bao cay đắng, bao nỗi buồn, bao lòng tin lầm lạc đã chia cắt hai dân tộc chúng ta quá lâu…” và như niềm tin của cả gia đình liệt

sỹ Đặng Thuỳ Trâm, của bao nhiêu người đọc hôm nay, cuốn nhật ký thấm

máu của chị – nhật ký Đặng Thuỳ Trâm – thực sự “sẽ là một cây cầu nối

quá khứ đến hiện tại, và nối tới mai sau…” (Doãn Ngọc Trâm)

2.1.1.3 Tuổi trẻ - Tờ báo có thương hiệu về tổ chức sự kiện văn học thành công trong thời điểm văn hóa đọc của giới trẻ đang khủng hoảng

Nếu không tính các báo, tạp chí chuyên ngành như Văn nghệ, Văn nghệ trẻ…điểm lại trong khoảng mấy năm trở lại đây, những tác phẩm văn học được Tuổi trẻ giới thiệu đều tạo nên cơn sốt trong công chúng và ít nhất đã có

3 cuốn sách trở thành những cuốn bán chạy nhất trong năm với số lượng phát

hành khổng lồ đối với thị trường sách văn học ở Việt Nam – đó là “Nhật ký Đặng Thùy Trâm”, “Cánh đồng bất tận”, “Lê Vân – yêu và sống”

Trong khoảng 15 năm trở lại đây, mức độ quan tâm tới mảng văn học trong đời sống báo chí cũng như đời sống xã hội nói chung của công chúng có nhiều phần giảm bớt (trừ mảng đề tài về người nổi tiếng) Điều này cũng dễ hiểu do cuộc sống cơ chế thị trường nhiều áp lực công việc khiến người ta cần những thông tin thực tế, có tác động đến cuộc sống vật chất cụ thể như thông tin kinh tế, xã hội, chính trị Thời gian rảnh rỗi của mỗi người bị thu hẹp dần nên thời gian dành cho việc đọc tác phẩm văn học cũng bị hạn chế hơn Cũng

do cơ chế thị trường mở cửa, nhiều luồng văn hóa bên ngoài tràn vào, lối sống của xã hội cũng có những biến đổi rõ rệt Không chỉ nhu cầu văn hóa văn nghệ giảm đi, mà văn hóa đọc của đa phần công chúng cũng thay đổi, nhất là giới trẻ Lúc này trên các báo, phần đất dành cho văn học cũng bị thu hẹp đi khá nhiều, thậm chí nhiều tờ báo tách dần nó ra khỏi báo chí Người đọc ít còn gặp những trang thơ dài, những tiểu thuyết, truyện ngắn…liên tục dày đặc trên các báo nữa Thay vào đó chỉ là những mẩu tin ngắn, những thông tin không cung cấp nhiều cho người đọc nếu họ thực sự cần một thứ đúng nghĩa văn học

Sự thay đổi của hoạt động báo chí xuất phát từ chính nhu cầu và thái độ của công chúng Lớp trẻ hiện nay (đối tượng chính của báo Tuổi trẻ) đã có nhiều thay đổi trong văn hóa đọc so với những thế hệ đi trước Không những

họ dành ít thời gian hơn để đọc và tìm hiểu các tác phẩm văn học mà cách lựa chọn, tiếp cận tác phẩm văn học của họ cũng nhiều biểu hiện lệch lạc PGS

TS Nguyễn Thị Minh Thái đã từng trăn trở: “Văn hóa đọc của thanh niên hiện nay đang xuống cấp một cách nghiêm trọng Thời gian, phương pháp học tập cũng như sự đa dạng của các phương tiện thông tin đại chúng là một trong những nguyên nhân làm cho các bạn trẻ sao nhãng việc đọc và nghiên cứu

những tác phẩm giá trị Nhưng quan trọng hơn hết là ý thức duy trì và phát triển văn hóa đọc của giới trẻ chúng ta chưa cao”

Sự khủng hoảng trong văn hóa đọc của giới trẻ nói riêng và đời sống văn học nước nhà nói riêng có nhiều sự tương đồng với sự khủng hoảng lý tưởng sống của giới trẻ Các bạn trẻ thời này bị cuốn vào guồng quay của đời sống công nghiệp và không nhiều người biết lý tưởng sống của mình là gì Nếu một thời lý tưởng của lớp thanh niên là cứu nước, rồi một thời là xây dựng đất nước thì thời nay, cái mục đích sống của nhiều nhiều thanh niên chỉ

là làm giàu cho chính mình, họ sống khá hờ hững với những gì diễn ra xung quanh, những thân phận sống ngay cạnh mình Những lý tưởng yêu nước một thời nay bị nhiều bạn trẻ coi là lỗi thời

Là một tờ báo của tuổi trẻ, diễn đoàn của Thành đoàn TP Hồ Chí Minh, báo Tuổi trẻ đã nhận thấy rõ hai cuộc khủng hoảng đang cùng có trong giới trẻ lúc ấy, kịp thời đi tắt đón đầu tổ chức sự kiện xung quanh cuốn “Nhật ký Đặng Thùy Trâm” khi bộ sách “Mãi mãi tuổi 20 ra đời” và đã tạo được dấu ấn của riêng mình khi kiến tạo được dư luận tốt cho các tác phẩm văn chương hay, trở thành cầu nối giữa nhà văn-tác phẩm-độc giả văn học Báo Tuổi trẻ

đã lựa chọn tác phẩm hay, cung cấp cho bạn đọc thông tin đa chiều về cuốn sách, và làm dấy lên làn sóng tìm đọc cuốn sách Cuốn sách Đặng Thùy Trâm

đã trở thành cơn “sốt”, được giới trẻ tìm đọc sau đó, không thể phủ nhận nhờ

sự tác động tích cực việc tổ chức sự kiện của báo Tuổi trẻ 50% số người tham gia khảo sát “Giới trẻ và cuốn sách Nhật ký Đặng Thùy Trâm” do tác giả tiến hành đã cho biết, họ tìm đọc cuốn sách sau khi đọc những thông tin

về nó qua báo Tuổi trẻ[60]

Tác giả Nguyễn Thị Nga, trong KLTN của mình đã viết: “Khi phản ánh

sự kiện, Tuổi trẻ đã nêu được ý nghĩa xã hội của nó, chỉ ra vị trí của tác phẩm