Thực trạng bạo lực giới trong gia đình nghiên cứu các ca tư vấn trực tiếp về bạo lực giới tại trung tâm Tư vấn Linh Tâm - Hà Nội

Với những cố gắng nhằm giảm bớt và loại trừ bạo lực đối với phụ nữ, đặc biệt là bạo lực trong gia đình, hiện nay đã có một số hoạt động phối hợp giữa các tổ chức chính quyền, tổ chức phi

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

PHẠM THỊ MAI HƯƠNG

Thực trạng bạo lực giới trong gia đình : \b nghiên cứu các ca tư vấn trực tiếp về bạo lực giới tại trung tâm Tư vấn Linh Tâm - Hà Nội

LUẬN VĂN THẠC SĨ XÃ HỘI HỌC

Hà Nội - 2005

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

PHẠM THỊ MAI HƯƠNG

Thực trạng bạo lực giới trong gia đình : \b nghiên cứu các ca tư vấn trực tiếp về bạo lực giới tại trung tâm Tư vấn Linh Tâm - Hà Nội

Chuyên ngành: XÃ HỘI HỌC

Mã số: 60.22.80

LUẬN VĂN THẠC SĨ XÃ HỘI HỌC

Người hướng dẫn khoa học:

TS: Hoàng bá Thịnh

Hà Nội - 2005

MỤC LỤC

Mở đầu 3

Chương 1 11

cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài 11

1 phương pháp luận 11

2 Cơ sở lý luận 11

2.1 Lý thuyết xung đột 11

2.2 Lý thuyết tương tác biểu trưng giới Nữ 14

2.3 Lý thuyết xã hội hoá giới 15

3 Tổng quan vấn đề nghiên cứu 16

3.1 Vài nét về tình hình nghiên cứu chung 16

3.2 Vài nét về hoạt động tư vấn 23

4 Các khái niệm công cụ 25

4.1 Gia đình 25

4.2 Bạo lực 26

4.3 Bạo lực trong gia đình 26

4.4 Bạo lực giới trong gia đình 26

4.5 Tư vấn 27

Chương 2 Hình thức bạo lực giới trong gia đình 29

Qua hoạt động tư vấn 29

1 Thực trạng hoạt động của trung tâm tư vấn Linh Tâm 29

1.1 Giới thiệu chung 29

1.2 Sơ lược về tư vấn 31

Các hình thức tư vấn 31

Các thành phần trong một cuộc tư vấn 31

Trong một cuộc tư vấn 31

Mục đích của tư vấn 31

Đặc trưng cơ bản của tư vấn 31

Quá trình tư vấn 32

2 Hiệu quả của Tư vấn bạo lực trong gia đình 32

Đến hết năm 2004, văn phòng đã tư vấn trực tiếp 226 ca Các nội dung tư vấn được thể hiện trong bảng sau đây: 35

3 Hình thức bạo lực giới trong gia đình qua tư vấn 36

3.1.1 Bạo lực thân thể 37

3.1.2 Bạo lực tinh thần 40

3.1.3 Bạo lực tình dục 56

3.2 Hình thức bạo lực theo mối quan hệ giữa các 61

3.2.1 Bạo lực của anh trai với em gái 63

3.2.2 Bạo lực của chồng đối với vợ 64

3.2.3 Bạo lực của vợ đối với chồng 65

3.2.4 Bạo lực của mẹ chồng đối với con dâu 71

3.2.5 Bạo lực của con chồng đối với mẹ kế 73

Chương 3 Nguyên nhân và hậu quả của bạo lực giới 75

trong gia Đình qua hoạt động tư vấn 75

1 Những nguyên nhân từ phía xã hội 77

1.1 Sự đô thị hóa trong thời kỳ phát triển 77

1.2 Những khuôn mẫu truyền thống lạc hậu về giới 78

2 Những nguyên nhân từ phía gia đình 81

2.1 Gia đình có truyền thống bạo lực 81

2.2 Gia đình có kinh tế khó khăn 82

3 Những nguyên nhân cá nhân 83

3.1 Từ phía nạn nhân 83

3.1.1 Bị phụ thuộc kinh tế 83

3.1.2 Nhận thức sai lầm 84

3.1.3 Nạn nhân chịu đựng 85

3.2 Từ phía thủ phạm 87

3.2.1 Bị ảnh hưởng bởi tiêu cực xã hội 87

3.2.2 Trình độ học vấn chênh lệch với nạn nhân 89

3.2.3 Ghen tuông 91

3.2.4 Ngoại tình 92

3.2.5 Thủ phạm bị tổn thương thần kinh 93

3.2.6 Tư tưởng trọng nam khinh nữ 94

Kết luận - khuyến nghị 111

Tài liệu tham khảo 118

Phụ lục 122

Mở đầu

1 Lý do chọn đề tài

Trước năm 1993, phần lớn các Chính phủ coi bạo lực chống lại phụ nữ chủ yếu là vấn đề riêng tư giữa các cá nhân (United Nations 1996) Tuy nhiên thông qua nhiều diễn đàn quốc tế khác nhau, bạo lực trong gia đình ngày

càng được nhìn nhận như "một trở ngại đối với sự bình đẳng, là sự vi phạm

không thể chấp nhận được đối với nhân phẩm con người" [16, 1] Bạo lực

trong gia đình được khẳng định là một hiện tượng có tính chất toàn cầu

Bạo lực trong gia đình ở Việt Nam cũng được đề cập đến và trở thành mối quan tâm của cộng đồng, các cấp chính quyền địa phương, các tổ chức đấu tranh cho sự tiến bộ của phụ nữ Một tài liệu của Ngân hàng thế giới do các nhà nghiên cứu của Viện Xã hội học thực hiện tại Huế, Sài Gòn, Hà Nội

đã khẳng định: “Bạo lực chống lại phụ nữ trong gia đình là vấn đề có tính

chất toàn thế giới hiện đang xảy ra ở cả các nước phát triển lẫn các nước đang phát triển và trong các gia đình thuộc mọi tầng lớp của xã hội” [16, Lời

giới thiệu]

Với những cố gắng nhằm giảm bớt và loại trừ bạo lực đối với phụ nữ, đặc biệt là bạo lực trong gia đình, hiện nay đã có một số hoạt động phối hợp giữa các tổ chức chính quyền, tổ chức phi chính phủ và các tổ chức quần chúng để nâng cao nhận thức của người dân về bạo lực, tác hại của nó cũng như tăng cường những hoạt động giúp đỡ cho phụ nữ bị bạo lực Trong bối cảnh đó, tư vấn xuất hiện như một hoạt động có ý nghĩa ở một số thành phố lớn của Việt Nam Tư vấn nói chung và tư vấn về sức khoẻ sinh sản và bạo lực trong gia đình nói riêng là lĩnh vực còn tương đối mới ở Việt Nam

Các trung tâm tư vấn ở một số địa phương như thủ đô Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh được thành lập nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về việc cung cấp thông tin, giải đáp và hướng dẫn các vấn đề về quan hệ xã hội, tình yêu, hôn nhân, gia đình cho các đối tượng có nhu cầu Trong quá trình

hoạt động, các trung tâm tư vấn tiếp cận với chủ đề bạo lực như một nội dung quan trọng khi họ nhận thấy ngày càng có nhiều phụ nữ tâm sự một cách cởi

mở và đề nghị được giúp đỡ những khủng hoảng trong gia đình họ Theo số liệu của Trung tâm tư vấn Linh Tâm- Hà Nội, trong tổng số gần 300.000 cuộc gọi xin tư vấn về các lĩnh vực tình yêu- hôn nhân- gia đình thì có tới 33.193 cuộc liên quan đến bạo lực trong gia đình Xuất phát từ những điều trên, tôi

chọn đề tài “Thực trạng bạo lực giới trong gia đình” (nghiên cứu các ca tư

vấn trực tiếp tại trung tâm Tư vấn Linh Tâm - Hà Nội) cho luận văn thạc sĩ của mình

2 ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

2.1 ý nghĩa lý luận

Phòng chống bạo lực giới trong gia đình được rất nhiều ngành khoa học và tổ chức xã hội quan tâm nghiên cứu Việc vận dụng các kiến thức xã hội học vào nghiên cứu chủ đề trên sẽ góp phần làm phong phú thêm lý thuyết của ngành khoa học xã hội nói chung và xã hội học nói riêng

2.2 ý nghĩa thực tiễn

Bạo lực giới trong gia đình là một vấn đề có tính “nhạy cảm” Nghiên cứu góp phần đưa ra một bức tranh rõ nét hơn về vấn đề bạo lực giới trong gia đình ở một lĩnh vực mới- lĩnh vực Tư vấn Kết quả nghiên cứu còn cho chúng ta thấy các hình thức bạo lực giới trong gia đình; nguyên nhân dẫn đến bạo lực và hậu quả do bạo lực gây nên Từ đó, nghiên cứu rút ra một số kết luận và khuyến nghị làm cơ sở cho các tổ chức xã hội có cùng mối quan tâm kết hợp với nhau trong hoạt động ngăn ngừa và phòng chống hiện tượng này Đối với hoạt động tư vấn, nghiên cứu cũng đưa ra một vài khuyến nghị có tính chất khả thi nhằm giúp chuyên viên tư vấn tiếp cận với nạn nhân bị bạo hành một cách có hiệu quả

3 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của đề tài là tìm hiểu thực trạng bạo lực giới trong gia đình thông qua hoạt động tư vấn Từ kết quả thu được, chúng tôi mong muốn đưa ra được một vài kết luận, khuyến nghị nhằm phát huy vai trò của tư vấn trong tiến trình ngăn ngừa và phòng chống nạn bạo lực trong gia đình

4 Mục tiêu nghiên cứu

Thông qua hoạt động tư vấn, luận văn nhằm đạt được các mục tiêu sau: 4.1 Tìm hiểu các hình thức bạo lực giới trong gia đình và phân tích những nguyên nhân gây ra bạo lực giới trong gia đình

4.2 Tìm hiểu và phân tích những hậu quả do bạo lực giới trong gia đình gây nên

4.3 Đưa ra một vài kết luận và khuyến nghị nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động tư vấn trong công tác phòng chống bạo lực trong gia đình

5 Đối tượng, khách thể, phạm vi, mẫu nghiên cứu

5.1 Đối tượng nghiên cứu: thực trạng bạo lực giới trong gia đình

5.2 Khách thể nghiên cứu

- Nạn nhân của bạo lực trong gia đình

- Chuyên viên tư vấn

- Cán bộ chính quyền, đoàn thể

5.3 Phạm vi nghiên cứu

- Thời gian: từ 03/2003 đến 10/2004

- Không gian: trung tâm tư vấn Linh Tâm- Hà Nội

5.4 Mẫu nghiên cứu

- 179 ca tư vấn trực tiếp về bạo lực trong gia đình

- 20 phỏng vấn sâu chuyên viên tư vấn

- 3 phỏng vấn sâu cán bộ chính quyền, đoàn thể

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Phân tích tài liệu

Tài liệu bao gồm:

- Các công trình nghiên cứu, tạp chí, kỷ yếu hội thảo của một số tổ

chức làm việc về vấn đề bạo lực trong gia đình

- Các bài viết, số liệu, công trình nghiên cứu được đăng trên tạp chí

Khoa học về Phụ nữ, tạp chí Xã hội học, tạp chí Cộng sản, báo Gia đình Xã hội

- Số liệu thống kê của trung tâm tư vấn Linh Tâm

- Văn bản lưu các ca tư vấn về bạo lực của trung tâm tư vấn Linh

Tâm

Khoảng thời gian từ tháng 3/2003 đến hết tháng 10/2004, văn phòng tư vấn trực tiếp của trung tâm Linh Tâm đón nhận 226 ca, trong đó có 179 ca tư vấn về bạo lực gia đình Tất cả các ca tư vấn trực tiếp đều được ghi vào “Nhật

ký đàm thoại” Nhật ký đàm thoại là loại văn bản lưu một số đặc tính nhân khẩu học của người được tư vấn và rất nhiều thông tin khác trong nội dung ca

tư vấn Ngoài ra, các ca khó và phức tạp được ghi chép vào “Sổ trao đổi” để các chuyên viên có điều kiện trao đổi, góp ý trong các buổi “sinh hoạt chuyên môn” hàng tháng Khi sử dụng phương pháp phân tích tài liệu bằng kỹ thuật phân tích nội dung thì có thể coi 179 ca tư vấn nói trên như 179 cá nhân cụ thể Muốn phân tích chúng, cần có một hệ thống câu hỏi để tra cứu nội dung

và hình thức diễn đạt nội dung trong tài liệu

Hệ thống câu hỏi là:

1 Nạn nhân bao nhiêu tuổi?

2 Nghề nghiệp của nạn nhân là gì?

3 Nạn nhân có bao nhiêu con?

4 Thời gian kết hôn?

5 Thời gian bị bạo lực?

6 Hình thức bị bạo lực như thế nào?

7 Nguyên nhân của bạo lực là gì?

8 Hậu quả của bạo lực ra sao?

9 Nạn nhân đã có phản ứng gì với tình trạng bị bạo lực của mình?

10 Đã có sự hỗ trợ nào trong hoàn cảnh bị bạo lực của nạn nhân chưa?

Bảng 1: Mô tả vài nét về nạn nhân

Từ 20- 29 tuổi

Từ 30- 39 tuổi

Từ 40- 49 tuổi Trên 50 tuổi

33 13.4

100

2 Nghề nghiệp

Cán bộ Công nhân Nông dân Buôn bán Nội trợ Nghề tự do

100

3 Số năm kết hôn

Từ 1- 4 năm

Từ 5- 10 năm Trên 10 năm Trên 20 năm

100

5 Số năm bị bạo lực

Từ 5-10 năm Trên 10 năm Trên 20 năm

đó là những người có liên quan đến mục tiêu nghiên cứu

Các chuyên viên tư vấn đã được phỏng vấn về những ca tư vấn bạo lực gia đình mà họ đã từng gặp trong thời gian công tác; những điều chuyên viên cảm thấy khó khăn khi tư vấn cho khách hàng là nạn nhân của bạo lực trong gia đình Ngoài ra các chuyên viên tư vấn còn được hỏi để đưa ra một vài ý kiến góp phần tư vấn bạo lực trong gia đình có hiệu quả Các chuyên viên được phỏng vấn có thời gian công tác tại trung tâm tư vấn khác nhau Có người tham gia ngay từ những ngày đầu mới thành lập (năm 1997) nhưng cũng có những cán bộ còn rất trẻ, làm việc tại trung tâm khoảng năm- sáu tháng Các cán bộ chính quyền, đoàn thể được phỏng vấn nhằm khai thác thông tin để phân tích và làm rõ hơn nguyên nhân dẫn đến tình trạng bạo lực trong gia đình nói chung

7 Giả thuyết nghiên cứu

7.1 Các hình thức bạo lực giới trong gia đình rất đa dạng

7.2 Bạo lực giới trong gia đình xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác

nhau như kinh tế, lạm dụng rượu, trình độ học vấn và những thành kiến về giới

7.3 Bạo lực giới trong gia đình để lại những hậu quả nặng nề nhưng

người phụ nữ chưa nhận thức được mức độ nghiêm trọng trong tình trạng bị bạo lực của mình

8 Khung lý thuyết nghiên cứu

- Khuôn mẫu giới

Theo mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình

Hậu quả của bạo lực

Chủ nghĩa duy vật lịch sử nhìn các hiện tượng xã hội trong một quá trình: Mọi hiện tượng trong xã hội không tồn tại một cách bất biến mà luôn luôn vận động, có sự hình thành, phát triển và tiêu vong Do đó, khi nghiên cứu một hiện tượng, vấn đề xã hội nào thì cần xem xét nó trong một quá trình

và đặt nó trong một giai đoạn lịch sử nhất định

2 Cơ sở lý luận

2.1 Lý thuyết xung đột

Nhân vật chủ yếu trong nỗ lực phát triển một lý thuyết xung đột có tính

chất tổng hợp và hòa hợp là Randall Collins Tác phẩm Xã hội học xung đột

của Collins có tính hòa hợp cao độ vì nó đi theo một định hướng vi mô Bản

thân Collins nói về tác phẩm đầu của ông rằng “Đóng góp chính của tôi đối

với lý thuyết xung đột là bổ sung một cấp độ vi mô vào các lý thuyết ở cấp độ

vĩ mô Tôi đặc biệt cố gắng chỉ ra rằng sự phân tầng và sự tổ chức được đặt nền tảng từ các tương tác trong đời sống thường nhật” [9, 282]

Collins làm rõ từ đầu rằng tiêu điểm của ông về xung đột không có tính duy tâm; nghĩa là ông không bắt đầu với quan điểm chính trị rằng xung đột

một là tốt hai là xấu Ông chọn xung đột như là tiêu điểm trên một nền tảng thực tế rằng xung đột là một quá trình trung tâm của đời sống xã hội

Collins chọn hướng tập trung vào phân tầng xã hội Cách tiếp cận xung đột với sự phân tầng có thể thống nhất thành ba nguyên tắc cơ bản Đầu tiên, Collins tin rằng người ta sống trong thế giới chủ quan tự xây dựng lên Thứ hai, một cá nhân có thể có quyền lực để ảnh hưởng, thậm chí kiểm soát kinh nghiệm chủ quan của một cá nhân khác Thứ ba, một cá nhân có thể thường xuyên kiểm soát cá nhân khác- người chống lại anh ta Trên cơ sở tiếp cận này, Collins phát triển năm nguyên tắc phân tích xung đột mà ông áp dụng đối với phân tầng xã hội và ông tin rằng chúng có thể áp dụng đối với bất kỳ lĩnh vực nào của đời sống xã hội

 Đầu tiên Collins cho rằng lý thuyết xung đột phải tập trung vào đời sống thực tế hơn là các hệ thống trừu tượng Theo quan điểm của ông thì con người như những “con thú” mà các hành động bị thúc đẩy bởi tính tư lợi (có thể xem như những thủ đoạn) nhằm đạt được những thuận lợi khác nhau để họ có thể đạt được những thỏa mãn và tránh đi những bất mãn Tuy nhiên, Collins không xem con người là duy lý hoàn toàn Ông nhận ra rằng, con người dễ bị tổn thương bởi những lôi cuốn tình cảm trong sự nỗ lực tìm kiếm sự thỏa mãn của họ

 Thứ hai, Collins tin rằng, một lý thuyết xung đột về phân tầng phải xem xét các sắp xếp vật chất ảnh hưởng tới sự tương tác Lý do là: Các chủ thể

có tiềm năng vật chất lớn có thể cưỡng lại, thậm chí có thể biến đổi các giới hạn vật chất Trong khi đó, các chủ thể có ít tiềm năng thì hầu như bị

hệ thống vật chất của chính họ chi phối suy nghĩ và hành động

 Thứ ba, Collins lí luận rằng: Trong một hoàn cảnh bất bình đẳng, các nhóm kiểm soát tiềm năng cố gắng bóc lột những nhóm thiếu tiềm năng

Sự bóc lột như thế không cần tính đến những người hưởng lợi từ hoàn cảnh đó, đơn giản là những người bóc lột theo đuổi những cái mà họ cho

là có lợi ích tốt nhất cho họ Và trong quá trình đó, những người có tiềm năng (bóc lột) lợi dụng những người thiếu tiềm năng (bị bóc lột)

 Thứ tư, Collins nhìn vào các hiện tượng văn hóa như các niềm tin và lý tưởng từ quan điểm của lợi ích, quyền lực và tiềm năng Do đó, dường như các nhóm có tiềm năng, có quyền lực có thể áp đặt hệ tư tưởng của họ lên toàn xã hội còn những nhóm không có tiềm năng bị một hệ tư tưởng

áp chế

 Cuối cùng, Collins thực hiện một nghiên cứu về sự phân tầng xã hội và ông tổng hợp được 3 điều sau: (1) Các nhà xã hội học không nên chỉ có lý thuyết giản đơn về sự phân tầng mà nên nghiên cứu theo thực nghiệm- nếu

có thể thì theo một đường lối có tính chất so sánh đối chiếu (2) Các giả thuyết nên được hình thành và kiểm chứng thực nghiệm thông qua các nghiên cứu so sánh (3) Nhà xã hội học nên tìm ra các nguyên nhân của các hiện tượng xã hội, đặc biệt là các đa nguyên nhân của bất kỳ một hình thái hành vi xã hội nào

Collins không chủ tâm xử lý xung đột trong hệ thống phân tầng xã hội

mà tìm cách mở rộng nó ra nhiều lĩnh vực xã hội khác nhau Ví dụ, ông mở rộng phân tích của mình về sự phân tầng tới các tương quan giữa các nhóm lứa tuổi, cũng như tương quan giữa các giới Collins thấy mối tương quan giữa các nhóm lứa tuổi- nói riêng là giữa người trẻ và người già- là một kiểu xung đột khi ông nhìn vào các tiềm năng bị chiếm hữu bởi các nhóm lứa tuổi khác nhau Về xung đột giới, ông quan điểm rằng, gia đình là một đấu trường của xung đột giới Trong đó nam giới là người chiến thắng, kết quả là phụ nữ

bị nam giới thống trị và chịu nhiều đối xử bất bình đẳng [9, 287]

Năm nguyên tắc nêu trên của Collins được áp dụng để giải thích một

số nguyên nhân dẫn đến bạo lực giới trong gia đình Nhiều công trình nghiên cứu đã khẳng định thủ phạm gây ra bạo lực trong gia đình thường là nam giới

và nạn nhân là phụ nữ Bốn nguyên tắc đầu có ý nghĩa rất lớn trong việc tìm

hiểu và phân tích nguyên nhân dẫn đến việc bạo lực đối với phụ nữ mà thủ phạm là nam giới Tuy nhiên, dựa vào nguyên tắc thứ năm: “Nhà xã hội học nên tìm ra các nguyên nhân của các hiện tượng xã hội, đặc biệt là các đa nguyên nhân của bất kỳ một hình thái hành vi xã hội nào” nên chúng tôi đã tìm hiểu và phân tích thêm một hình thức bạo lực khác, đó là bạo lực của phụ

nữ đối với nam giới

2.2 Lý thuyết tương tác biểu trưng giới

Mối tương quan giới là sản phẩm của quá trình tương tác giữa các cá nhân nam và nữ Mối tương quan này bị quy định bởi các quy tắc, các biểu tượng, các ký hiệu và bộc lộ qua các hành vi, thái độ và suy nghĩ của nhau trong quá trình giao tiếp Trong giao tiếp đã hình thành nên một phức hợp các biểu tượng có ý nghĩa chung là phân biệt địa vị, lao động và hành vi giới Vai giới được xác định thông qua hàng loạt các hệ thống biểu tượng do chính người phụ nữ và nam giới tạo ra và sử dụng trong cuộc sống hàng ngày Nhưng mối quan hệ giữa nam và nữ không giới hạn ở mối tương tác xã hội cấp vi mô gồm các cá nhân mà còn mở rộng sang cấp vĩ mô là hệ thống xã hội Từ đồ ăn, thức uống, quần áo, giày dép đến xe cộ, nhà cửa; từ điệu bộ, cử chỉ đến lời ăn, tiếng nói; từ nề nếp gia đình đến luật pháp nhà nước; từ tế bào gia đình đến cơ thể xã hội tất cả đều mang ý nghĩa giới

Hộp 1: Tương quan giới theo lý thuyết tương tác biểu trưng

Suy nghĩ Hành vi Thái độ

(Nguồn: Lê Ngọc Hùng- Nguyễn Thị Mỹ Lộc, “Xã hội học về giới và phát

triển” NXB Đại học Quốc gia 2000, tr 25)

Bạo lực giới trong gia đình biểu hiện ra qua ngôn ngữ, cử chỉ, hành động như những câu nói không vừa lòng, những hành vi xúc phạm, thậm chí

là mắng chửi, đánh đập nhau Ví dụ, cặp đại từ nhân xưng “anh- em” trong quan hệ vợ- chồng xác định rõ vị thế và tương ứng là các vai trò của mỗi người Khi trật tự đó trở nên bất bình đẳng một cách phi lý thì người vợ có thể dùng cách xưng hô “anh- tôi”, hoặc “ông- tôi” để lập lại thế cân bằng Còn người chồng dùng cụm từ “cô- tôi” vừa để xác định lại khoảng cách và

vị thế của mỗi người vừa thừa nhận tình thế “bình đẳng” [12, 24] Nhiều trường hợp bạo lực giới trong gia đình, thủ phạm đã sử dụng những lời nói xúc phạm, đập phá đồ đạc nhằm thể hiện quyền uy, sức mạnh của mình với nạn nhân Ngược lại, nạn nhân có thể hiểu rằng đằng sau những hành vi kể trên của thủ phạm là một thông điệp: “tiếp theo sẽ đến lượt cô” Tóm lại, lý thuyết tương tác biểu trưng giới được sử dụng trong nghiên cứu để phân tích

và làm rõ các hình thức bạo lực trong gia đình

2.3 Lý thuyết xã hội hoá giới

Theo lý thuyết này, vai giới, tương quan giới là kết quả của quá trình

xã hội hoá cá nhân Các cấu trúc hành vi, tình cảm và thái độ đặc thù cho mỗi giới đã có sẵn trong xã hội trước khi đứa trẻ chào đời Kể từ khi lọt lòng cho đến lúc mất đi, con người không ngừng tiếp thu và làm theo các cấu trúc giới đang tồn tại một cách khách quan Trẻ em nam và trẻ em nữ bắt chước, học

Vai nam

tập các cách ứng xử theo khuôn mẫu quy định một cách tương ứng đối với nam hay nữ

Việc giáo dục vai giới theo mô hình “tam tòng tứ đức” là một ví dụ điển hình của tác động văn hoá- xã hội và sự học hỏi đối với việc hình thành vai giới của phụ nữ trong xã hội Quan niệm giáo dục vai giới như vậy đã góp phần hình thành tư tưởng “trọng nam khinh nữ” khá phổ biến trong không ít gia đình và các cá nhân (cả nam lẫn nữ) Nhìn chung, lý thuyết này nhấn mạnh yếu tố tâm lý- xã hội (bắt chước; giáo dục) của sự phát triển vai giới và quan hệ giới

Lý thuyết xã hội hoá giới được vận dụng trong luận văn để giải thích nguyên nhân dẫn đến bạo lực giới trong gia đình Bạo lực gia đình là một hành vi thu nhận được thông qua quan sát và giao tiếp với cá nhân và các thiết chế xã hội Các hành vi cũng như những động cơ ngầm ẩn bên trong thủ phạm như: chống lại ai? làm như thế nào? ở đâu? khi nào? đều do học hỏi

mà có Bạo lực gia đình và sự ủng hộ cho hành vi này đã được thủ phạm học hỏi qua quan sát trực tiếp trong cộng đồng hoặc từ chính những người thân trong gia đình mình như bố hoặc anh/ em trai Về phía nạn nhân, lý thuyết này có ý nghĩa trong việc giải thích sự chịu đựng sống trong bạo lực của nạn nhân Sự nhẫn nhịn đó chính là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng bạo lực trong gia đình Ngoài ra, lý thuyết xã hội hoá giới còn góp phần giải thích hậu quả đối với trẻ em khi chúng sống trong môi trường bạo lực tại chính ngôi nhà mình

3 Tổng quan vấn đề nghiên cứu

3.1 Vài nét về tình hình nghiên cứu chung

Tình trạng bạo lực và chủ nghĩa khủng bố đã và đang được nhắc đến trên tất cả các phương tiện thông tin đại chúng Người dân luôn sống trong tâm trạng lo sợ sẽ trở thành nạn nhân vô tội của chủ nghĩa khủng bố và tình trạng bạo lực đang rình rập xảy ra ở bất kì nơi đâu: công sở, trên đường phố

hay cả những nơi vui chơi giải trí Tuy nhiên chúng ta thấy bất ngờ hơn khi biết nhiều phụ nữ cảm thấy bị đe dọa ngay trong chính gia đình mình Thực tế

đã cho thấy, thậm chí gia đình- được coi là tổ ấm hạnh phúc của mỗi con người- lại có thể biến thành địa ngục trần gian đối với một số phụ nữ, nơi mà

họ bị tước đoạt quyền tự do, tự chủ của chính mình

Tuyên ngôn thế giới về quyền con người đã khẳng định mọi người sinh

ra đều tự do và bình đẳng về phẩm giá và các quyền Cả nam và nữ đều bình đẳng với nhau Bất kì một hành vi bạo lực nào đối với phụ nữ đều vi phạm nhân quyền Nhưng trên thực tế, bạo lực chống lại phụ nữ dưới nhiều hình thức đã và đang xảy ra ở mọi cộng đồng, mọi quốc gia trên thế giới bất kể sự khác biệt về giai cấp, chủng tộc, tôn giáo Bạo lực đối với phụ nữ không chỉ

là vấn đề một quốc gia hay khu vực mà nó còn là một vấn đề mang tính chất toàn cầu

Tại Hội thảo “Xây dựng cộng đồng hợp tác phòng chống bạo lực trong

gia đình” do CSAGA (Trung tâm nghiên cứu khoa học về Giới- Gia đình và

Vị thành niên) và đại sứ quán Mỹ tổ chức ngày 8/6/2004 tại Hà Nội, TS Robin Harr, khoa Luật Hình sự và Tội phạm học- trường đại học miền Tây-bang Arizona- Mỹ, đã trình bày kết quả nghiên cứu về mức độ bạo lực giới trong gia đình ở nhiều nước trên thế giới như sau:

 Tại Nhật Bản: Khảo sát 796 phụ nữ, có 58% cho biết đã bị nam giới bạo lực thân thể, 66% bị bạo lực tinh thần và 60% bị bạo lực tình dục

 Tại Hàn Quốc: Trong 707 phụ nữ, có 37% bị chồng hành hung

 Tại Trung Quốc: Kết quả cho biết tình trạng bạo lực tồn tại trong 30%

hộ gia đình và 80% trường hợp là do chồng hành hung vợ

 Tại Hoa Kỳ: Khảo sát 8000 phụ nữ, có 22% số phụ nữ cho biết bị nam giới hành hung; 1,3% bị hành hung trong thời gian 12 tháng qua

 Tại Canada: Khảo sát trên cả nước gồm 12.300 phụ nữ, có 29% trong

số đó bị nam giới hành hung; 3% bị hành hung trong thời gian 12 tháng qua

Sự bất bình đẳng giữa nam giới và phụ nữ đã có từ lâu trong lịch sử văn hóa của nhiều quốc gia theo chế độ phụ hệ- trong đó có Việt Nam- đã tạo nên những thái độ và niềm tin chắc chắn của xã hội về vị trí, vai trò và trách nhiệm hơn hẳn một bậc của nam giới so với phụ nữ Xuất phát từ vai trò, vị trí của người phụ nữ trong gia đình và trong sự phát triển đất nước, ngay sau khi Cách mạng tháng Tám thành công, Đảng và Nhà nước ta đã đặc biệt quan tâm đến vấn đề giải phóng phụ nữ, xóa bỏ những tàn tích phong kiến như cưỡng ép hôn nhân, trọng nam khinh nữ, đánh đập vợ Những vấn đề đó đã

được đề cập đến trong điều 9 hiến pháp Việt Nam năm 1946: “Đàn bà ngang

quyền với đàn ông về mọi phương diện”, hoặc được quy định trong điều 3

Luật Hôn nhân và Gia đình năm 1959 như “Cấm đánh đập, ngược đãi vợ”

[31, 44] Tuy nhiên nạn bạo lực giới trong gia đình vẫn tiếp tục tồn tại dai dẳng trong xã hội Việt Nam, ở mọi gia đình không phụ thuộc vào thu nhập hay văn hóa, bất kể nơi đó là nông thôn hay thành thị Đây là một vấn đề đáng lo ngại đã và đang được quan tâm nghiên cứu, giải quyết Trong những năm gần đây, đã có nhiều khoá tập huấn, không ít cuộc hội thảo và những công trình nghiên cứu công phu về chủ đề “Bạo lực giới”, “Bạo lực trong gia đình” và kết quả cho thấy: Bạo lực trong gia đình là một hiện tượng phổ biến

ở Việt Nam

Bài viết “Bạo lực gia đình- Bất bình đẳng trong quan hệ giới” của

TS Lê Thị Quý đăng trên tạp chí Khoa học về phụ nữ- Số 4/2000 dựa trên cơ

sở thu thập phân tích một số tài liệu kết hợp với việc điều tra xã hội học năm

1998 tại xã C.N (Từ Liêm, Hà Nội) về các mối quan hệ trong gia đình của nhóm nghiên cứu Giới (khoa Xã hội học, Phân viện báo chí tuyên truyền, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh) Bài viết cung cấp một số thông

tin phân tích về khía cạnh bạo lực gia đình, một biểu hiện của bất bình đẳng giới Bài viết được chia thành 4 phần:

1 Trong phần “Tình trạng bạo lực gia đình, bất bình đẳng giới và cách

nhìn nhận” tác giả nhận định: “Những năm gần đây, hiện tượng bạo lực gia đình ở nước ta đã được công bố công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng” Theo thống kê chưa đầy đủ của Toà án Nhân dân

tối cao tại 18 tỉnh và thành phố, trong 8 năm gần đây nhất, tại các địa phương này đã xảy ra 11.630 vụ bạo lực gia đình buộc cơ quan chính quyền và luật pháp phải can thiệp giải quyết

2 Nội dung của phần “Quan điểm của người trong cuộc về bạo lực gia

đình” tác giả đã dẫn chứng nhiều ý kiến trong các cuộc phỏng vấn sâu

tại xã C.N (Từ Liêm, Hà Nội) Qua đó tác giả rút ra kết luận rằng:

“Các ông chồng đánh vợ bằng cái mà chúng tôi gọi là: “Những cú

đấm và quả táo” khiến người vợ đau đớn mà vẫn yêu thương, cảm phục…Phản ứng phổ biến này đã đưa đến một hậu quả là: bạo lực gia đình được bưng bít tối đa và tiếp tục xảy ra bất cứ lúc nào mà người đàn ông muốn”

3 Về “Nguyên nhân của bạo lực gia đình- cách nhìn nhận của người

trong cuộc”, tác giả đưa ra một số nguyên nhân cơ bản sau:

- Nhiều phụ nữ xã ở C.N khi bị chồng đánh đã cho rằng do đói nghèo nên chồng mới nóng nảy

- Tình dục cũng là một yếu tố làm sứt mẻ mối quan hệ gia đình

- Sự xung đột về sở thích giữa vợ với chồng và thái độ ứng xử của hai người

4 Phần 4 đề cập đến một vài biện pháp khắc phục, tác giả có đưa ra một

vài biện pháp cụ thể, trong đó có: “Cần lập thêm các Trung tâm tư vấn,

các câu lạc bộ về hôn nhân và gia đình, các đường dây nóng ở các địa phương”

Cũng trên tạp chí Khoa học về phụ nữ (số 5/2005), bài viết “Vấn đề giới trong các nghiên cứu về gia đình” của TS Lê Ngọc Văn đã trình bày

một số kết quả nghiên cứu về vấn đề giới trong gia đình dựa vào nguồn tài liệu đã được công bố từ năm 1995 Nội dung cụ thể như sau:

Nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam đưa ra con số đáng

lo ngại: tỷ lệ phụ nữ là nạn nhân của bạo lực gia đình dưới nhiều hình thức khác nhau chiếm từ 40-80% số người được phỏng vấn Những thiệt hại về thể chất và tinh thần do bạo lực gia đình gây ra đối với nạn nhân là vô cùng nghiêm trọng Theo Báo cáo của Bộ Công an, từ năm 1995 đến năm 2000 đã

có 106 vụ án bạo lực gia đình dẫn đến chết người Riêng năm 2001, trong số

1100 vụ giết người trên phạm vi toàn quốc thì có tới 16% số vụ do người thân trong gia đình giết hại lẫn nhau (Nguyễn Xuân Yêm, 2003)

Nghiên cứu của Vũ Tuấn Huy (2003) ở một số tỉnh thuộc đồng bằng Bắc bộ cho thấy trong vòng 12 tháng trước thời điểm điều tra, có 79% hộ gia đình xảy ra ít nhất một lần về một loại hành vi bạo lực giữa vợ và chồng trong gia đình Trong các hộ gia đình được điều tra, hình thức bạo lực về tình cảm như thờ ơ lãnh đạm, “chiến tranh lạnh” là khá phổ biến: 53,4% ở các mức độ khác nhau Tiếp theo là bạo lực về lời nói như lăng mạ hoặc chửi bới xảy ra ở 20% hộ gia đình Tỷ lệ hộ gia đình có các hình thức bạo lực khác như đe doạ đánh hoặc ném đồ vật là 4,3%; đập phá đồ đạc 2,1%; đuổi ra khỏi nhà 1,6% Những hành vi bạo lực mang tính ngược đãi về thân thể như đánh, tát, xô ngã có ở 5,5% số hộ gia đình

Một nghiên cứu khác ở một xã nông thôn ở đồng bằng Bắc bộ cho thấy

có 87% số người được hỏi nói rằng ở xóm, thôn, nơi họ sinh sống có hiện tượng bạo lực gia đình Về bạo lực tinh thần có 94,4% người chồng chửi mắng vợ Ngược lại, cứ 3 người vợ thì có một người chủi mắng chồng (chiếm 33,3%) Về bạo lực thể chất: 54,4% số người được hỏi cho rằng hiện tượng

chồng đánh vợ và 8,9% số người được hỏi cho biết có hiện tượng vợ đánh chồng (Hoàng Bá Thịnh, 2002)

Nghiên cứu “Bạo lực trên cơ sở giới” (Vũ Mạnh Lợi và đồng nghiệp,

1999) cho thấy hiện tượng ngược đãi về lời nói xảy ra trong khoảng 20% gia đình và bạo lực thân thể xảy ra trong khoảng 10% các gia đình ở thành phố

Hồ Chí Minh ở miền Trung, khoảng 50% người chồng có hành vi ngược đãi

về lời nói đối với vợ, tỷ lệ này ở Hà Nội là 10% Có tới 75% người chồng trong tổng số mẫu nghiên cứu có hành vi ngược đãi về tình cảm đối với người

vợ và trung bình có 30% phụ nữ bị đánh đập, lạm dụng, cưỡng bức theo nhiều hình thức, phần lớn là do những người quen biết, chồng và những người thân trong gia đình Trong đó, có 15% phụ nữ bị chồng đánh, gần 80%

bị chồng mắng chửi, hơn 70% bị chồng bỏ mặc, gần 10% bị chồng cấm đoán các quan hệ và gần 20% bị chồng cưỡng ép quan hệ tình dục

Một số nhà nghiên cứu cho rằng trong những năm gần đây mặc dù chất lượng cuộc sống ngày càng được cải thiện, các quyền cơ bản của con người được tôn trọng hơn nhưng bạo lực gia đình có xu hướng gia tăng (Vũ Mạnh Lợi và đồng nghiệp, 1999; Lê Thị Quý, 2000) Điều đáng quan tâm là bạo lực gia đình đã trở thành một nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng tan vỡ của gia đình

Theo số liệu của Toà án Nhân dân tối cao, trong số các nguyên nhân do

“mâu thuẫn gia đình, bị đánh đập ngược đãi” chiếm tỷ lệ cao nhất Năm

2000, trong tổng số 51.361 vụ vợ chồng xin ly hôn, nguyên nhân do mâu thuẫn gia đình bị đánh đập ngược đãi là 29.372 vụ (57,18%) Năm 2001 là 29.254 vụ/ tổng số 54.226 (53,9%) Năm 2002 là 18.696 vụ/ 56.487 (33,09%)

Năm 1998, tại Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh, nguyên nhân ly hôn

do mâu thuẫn gia đình, bị đánh đập, ngược đãi chiếm 50% và 64% tổng số vụ

ly hôn Còn ở Tây Ninh, từ 1994-1998, nguyên nhân ly hôn này là 86% (Uỷ ban Dân số, Gia đình và Trẻ em, 2002)

Dựa trên các kết quả nghiên cứu có thể phân chia thành hai nhóm nguyên nhân của bạo lực trong gia đình là nguyên nhân trực tiếp và nguyên nhân gián tiếp Nguyên nhân trực tiếp gồm những mâu thuẫn vợ chồng nảy sinh trong làm ăn kinh tế, nuôi dạy con cái, áp lực sinh con trai, thói quen cờ bạc, lạm dụng rượu, ma tuý, cưỡng ép tình dục, hành vi ngoại tình…(Nguyễn Thu Hà, 1998; Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và Trung tâm Nghiên cứu Thị trường và Phát triển 2001) Nguyên nhân gián tiếp là sự bất bình đẳng giới bắt nguồn từ truyền thống gia trưởng cho phép người đàn ông được đánh vợ

và tư tưởng tự ti, an phận của người vợ chấp nhận hành vi bạo lực của người chồng (Lê Thi, 2001)

Những khuyến nghị nhằm khắc phục bạo lực giới trong gia đình mà các tác giả đã nêu lên qua các công trình nghiên cứu có thể chia thành nhóm Một là những khuyến nghị nhằm thay đổi nhận thức của gia đình, cộng đồng

và xã hội về bạo lực gia đình (Lê Thị Quý, 1996; Phạm Kiều Oanh và Nguyễn Thị Khoa, 2003; Bùi Thu Hằng, 2001; HLHPNVN và Trung tâm Nghiên cứu Thị trường và Phát triển, 2001) Hai là những biện pháp cụ thể nhằm ngăn chặn hành vi bạo lực trong gia đình (Vũ Mạnh Lợi, 2001; Bùi Thu Hằng, 2001)

Cuốn sách “Bạo lực giới trong gia đình Việt Nam và vai trò của truyền thông đại chúng trong sự nghiệp phát triẻn phụ nữ” do tiến sĩ

Hoàng Bá Thịnh chủ biên được xây dựng từ một tập hợp bài nghiên cứu,

tham luận đã được trình bày trong hội thảo “Bạo lực với phụ nữ trong gia đình và vai trò của truyền thông đại chúng trong sự nghiệp phát triển phụ nữ” ngày 28-29/6/2001 tại Hà Nội Cuốn sách gồm hai phần chính Phần

1 gồm 13 bài viết của nhiều tác giả khác nhau tập trung vào vấn đề “Bạo lực

giới trong gia đình Việt Nam: Quan điểm và giải pháp” Phần hai gồm 9 bài

đề cập đến “Vai trò của truyền thông đại chúng trong sự nghiệp pháp triển

3.2 Vài nét về hoạt động tư vấn

Xã hội ngày càng văn minh, đất nước chuyển mình trên đà phát triển, nhịp điệu cuộc sống mới lôi cuốn con người theo dòng chảy của nền kinh tế thị trường năng động hơn, bận rộn hơn Con người ngày càng muốn khẳng định vai trò của mình: vừa là động lực vừa là mục tiêu của quá trình phát triển xã hội Theo một xu hướng chung hiện nay, con người mải mê lập nghiệp, mải mê làm việc để cải thiện cơ sở vật chất, nâng cao mức sống Nhưng cũng chính vì thế mà con người phải chịu nhiều sức ép của xã hội phát triển dẫn đến nảy sinh những căng thẳng tâm lí, mệt mỏi tinh thần và xung đột vai trò

Thêm vào đó, ngày nay trên thế giới cũng như ở Việt Nam, nhiều vấn

đề bức xúc mang tính chất toàn cầu đang nổi lên như đại dịch HIV/AIDS; bạo lực trong gia đình; lạm dụng tình dục trẻ em; trẻ em lang thang; trẻ em phạm pháp, những khó khăn và mâu thuẫn trong việc giáo dục trẻ; những vấn đề nảy sinh trong tình yêu- hôn nhân- gia đình của xã hội hiện đại v.v Những

điều này dẫn đến nhu cầu của con người tìm đến các dịch vụ tư vấn ngày càng lớn Với tính thời sự và tính ứng dụng cao của mình, tư vấn có điều kiện phát triển và dần dần khẳng định được vai trò trong xã hội

Từ những năm cuối của thập kỉ 90 đến nay, người dân Việt Nam ngày

càng làm quen với các dịch vụ tư vấn Chúng ta nghe nhiều đến từ “Tư vấn”

như: Tư vấn nghề nghiệp, Tư vấn kỹ thuật, Tư vấn kinh doanh, Tư vấn HIV/AIDS, Tư vấn du học, Tư vấn xây dựng v.v Tư vấn ở các lĩnh vực này chính là quá trình thu thập thông tin, tri thức, chỉ dẫn từ một tổ chức hay những người có trình độ chuyên môn cao cho những người không có chuyên

môn hay chuyên môn thấp Tư vấn ở đây còn có thể gọi là “Cố vấn” Thực

chất đây là hình thức góp ý kiến mà người “Tư vấn” là người chủ động còn người “được tư vấn” thì thụ động nghe theo sự phân tích, khuyên bảo của người tư vấn

Tuy nhiên, đối với tư vấn tâm lý- tình cảm thì không phải như vậy Một vị giám đốc, một người cao tuổi hay một người có trình độ chuyên môn cao mà không có kiến thức về tư vấn, không có kỹ năng tư vấn thì họ không thể là nhà tư vấn, không thể trợ giúp một cách thực sự cho khách hàng- những người có vướng mắc cần giải quyết

Năm 1998, cuốn sách “Tham vấn HIV/AIDS” do bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc chủ biên viết về thực tế tham vấn HIV/AIDS ở Việt Nam, trong đó nói đến một số vấn đề chung của công tác tham vấn (kĩ năng và tiến trình)

Năm 2000, nhà xuất bản Thanh Niên đã cho xuất bản 8 tập sách khác nhau về tư vấn ở một số lĩnh vực như: Tư vấn tình yêu tuổi học đường, Tư vấn sức khỏe học đường, Tư vấn chăm sóc sức khỏe vệ sinh thân thể, Tư vấn giao tiếp- ứng xử, Tư vấn thời trang thẩm mĩ, Tư vấn hướng nghiệp, Tư vấn phương pháp học tập, Tư vấn các vấn đề xã hội Tám tập sách này đã cung cấp những kiến thức về nhiều vấn đề cho người đọc

Tháng 5 năm 2000, Hội đồng dân số, trung tâm Tư vấn tâm lí giáo dục tình yêu- hôn nhân và gia đình TPHCM xây dựng tài liệu tư vấn về bạo lực trong gia đình cho trung tâm Tài liệu hướng dẫn Tư vấn bao gồm: Tổng quan chung về tư vấn và các hướng dẫn tư vấn cụ thể về bạo lực trong gia đình, các địa chỉ hỗ trợ (y tế, pháp luật ) và xây dựng kế hoạch an toàn

Năm 2002, tổ chức UNICEF Việt Nam mở lớp tập huấn đào tạo giảng viên nòng cốt về tham vấn trẻ em đã cung cấp cho các học viên một số tài liệu viết về kĩ năng cơ bản của công tác tham vấn (tham vấn cá nhân, tham vấn gia đình, tham vấn nhóm)

4 Các khái niệm công cụ

4.1 Gia đình

Theo điều 8 luật “Hôn nhân và gia đình” của Quốc hội nước cộng hoà

xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá X (kỳ họp thứ 7, ngày 09/06/2000) thì: “Gia

đình là tập hợp những người gắn bó với nhau do hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc do quan hệ nuôi dưỡng, làm phát sinh các nghĩa vụ và quyền giữa họ với nhau” [22]

Tuy các nhà xã hội học coi gia đình là đơn vị cơ sở của tổ chức xã hội nhưng thuật ngữ này được hiểu theo nhiều cách khác nhau như: Gia đình là một nhóm mà các quan hệ của nó đối với nhau đều dựa vào cùng một huyết thống và do đó họ là họ hàng thân thuộc của nhau Có nhiều định nghĩa khác

nhau về gia đình, nhưng định nghĩa sau đây được sử dụng trong luận văn:

“Gia đình là một nhóm xã hội hình thành trên cơ sở các quan hệ hôn nhân,

quan hệ huyết thống hoặc nuôi dưỡng tuy không có quan hệ máu mủ Các thành viên trong gia đình gắn bó với nhau về trách nhiệm và quyền lợi (kinh

tế, văn hoá, tình cảm ) Giữa họ có những ràng buộc có tính pháp lý được nhà nước thừa nhận và bảo vệ, đồng thời có những quy định rõ ràng về quyền được phép và những cấm đoán trong quan hệ tình dục giữa các thành viên gia đình” [2, 190]

4.2 Bạo lực

Bạo lực là việc đe doạ hay dùng sức mạnh thể chất, quyền lực đối với người khác hoặc một nhóm người, một cộng đồng gây ra hoặc làm tăng khả năng gây ra tổn thương, tử vong, tổn hại về tâm lý, ảnh hưởng đến sự phát triển, gây ra sự mất mát [41]

4.3 Bạo lực trong gia đình

Bạo lực gia đình là các hành vi bạo lực xảy ra trong phạm vi gia đình,

đó là sự xâm phạm và ngược đãi về thân thể, tinh thần hay tình cảm giữa các thành viên trong gia đình Bạo lực gia đình là sự lạm dụng quyền lực, một hành động sử dụng vũ lực nhằm hăm doạ hoặc đánh đập một người thân trong gia đình để điều khiển hay kiểm soát người đó [31,17]

Các loại bạo lực trong gia đình:

- Bạo lực thân thể là kiểu tấn công thân thể và đe dọa để khống chế người khác Nó bao gồm đấm, đá, bóp cổ, cắn, ném các đồ vật vào người khác hoặc dùng các loại vũ khí như gậy gộc, dao kéo

- Bạo lực tinh thần là sự ngược đãi và hạ thấp giá trị của người khác Nó

có thể bao gồm những hành vi như chê trách, đe dọa, chửi bới, nói năng hay dùng cử chỉ làm giảm giá trị người phụ nữ

- Bạo lực tình dục là sự ngược đãi hay khống chế bạn tình về tình dục

Nó có thể bao gồm cưỡng ép tình dục, đòi hỏi tình dục không an toàn, bắt làm các hành động tình dục không mong muốn [13, 7]

4.4 Bạo lực giới trong gia đình

Theo tuyên ngôn về loại trừ nạn bạo lực chống lại phụ nữ do Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua năm 1993 thì bạo lực chống lại phụ nữ được

định nghĩa là: “Bất kỳ một hành động bạo lực dựa trên cơ sở giới nào dẫn

đến, hoặc có khả năng dẫn đến những tổn thất về thân thể, tình dục, tâm lý hay những đau khổ của người phụ nữ, bao gồm cả sự đe doạ có những hành

động như vậy, sự cưỡng bức hay tước đoạt một cách tuỳ tiện sự tự do, dù nó xảy ra ở nơi công cộng hay trong cuộc sống riêng tư” (United Nations 1995:

73; UNIFEM 1998) Định nghĩa này của Liên hợp quốc có phạm vi rộng bao gồm các hành vi bạo lực chống lại phụ nữ trong cuộc sống riêng tư (bạo lực gia đình) và các hành vi bạo lực chống lại phụ nữ ở nơi công cộng (bạo lực ngoài gia đình)

Một đặc điểm cần lưu ý là: phần lớn bạo lực trong gia đình là bạo lực

giới Điều này có nghĩa bạo lực được thực hiện bởi nam giới đối với phụ nữ

hoặc ngược lại của phụ nữ đối với nam giới trong phạm vi gia đình [31,126]

4.5 Tư vấn

Trong cuốn “Tư vấn quản lý” được dịch theo tài liệu của ILO thì “Tư

vấn là một dịch vụ cho lời khuyên theo hợp đồng và phục vụ cho các tổ chức bởi những người có đủ trình độ chuyên môn và được đào tạo để giúp đỡ một cách khách quan, độc lập với tổ chức khách hàng” Theo định nghĩa này thì

một vị giám đốc hay một người cao tuổi có trình độ sẽ hành động như một nhà tư vấn nếu họ cho lời khuyên hay giúp đỡ người khác [28]

Tư vấn là mối quan hệ giữa chuyên viên tư vấn và người cần giúp đỡ Mối quan hệ này được tiến hành một cách trực tiếp (gặp gỡ) hoặc gián tiếp (qua điện thoại, thư từ, báo chí ) Chuyên viên tư vấn cố gắng giúp khách hàng tìm ra rắc rối trong cuộc sống và qua đó giúp họ tự tìm ra các giải pháp phù hợp cho vấn đề của mình Đây là quá trình trao quyền lực Nếu coi chuyên viên tư vấn là một chuyên gia siêu việt, có vai trò khuyên bảo là một quan niệm sai lầm vì khách hàng sẽ bị tước đi quyền năng thay vì học được những cách cư xử tự lập

Theo quan điểm của trung tâm tư vấn Linh Tâm thì: “Tư vấn là một

tiến trình diễn ra sự tương tác giữa nhà tư vấn và khách hàng Trong mối

quan hệ tương tác đó, nhà tư vấn tìm kiếm những tiềm năng của khách hàng, soi sáng vấn đề và để khách hàng tự quyết định” [36]

Khái niệm “Tư vấn” trên thực tế có ý nghĩa tương đương như khái niệm “Tham vấn” “Tham vấn” được dùng nhiều và quen thuộc ở các tỉnh phía Nam còn “Tư vấn” được sử dụng nhiều ở các tỉnh phía Bắc “Tham vấn

là một quá trình tăng cường năng lực Trong đó nhà tham vấn giúp thân chủ nhận thức được các nguyên nhân sâu xa của vấn đề Từ đó thân chủ thay đổi cách suy nghĩ cảm nhận và xử sự để giải quyết vấn đề của chính họ” [20, 5]

Cũng theo quan điểm của trung tâm tư vấn Linh Tâm thì:

- Nhà tư vấn (nhà tham vấn) là người giúp đỡ khách hàng khi họ gặp vấn

đề khó khăn, khơi gợi những tiềm năng để giúp họ tự giải quyết vấn đề

- Khách hàng (thân chủ) là người có vấn đề cần được trợ giúp

Trong khuôn khổ luận văn, chúng tôi sử dụng khái niệm “tư vấn” và

“khách hàng”

Chương 2

Hình thức bạo lực giới trong gia đình

Qua hoạt động tư vấn

1 Thực trạng hoạt động của trung tâm tư vấn Linh Tâm

1.1 Giới thiệu chung

Tại Hà Nội, trung tâm tư vấn Linh Tâm được thành lập từ tháng 1/1997, trực thuộc Báo Lao động Xã hội, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội Năm 1999, bộ phận này tách ra thành một đơn vị riêng, có tư cách pháp nhân, có con dấu hoạt động độc lập

Mục đích của trung tâm tư vấn là cung cấp thông tin, truyền thông và

tư vấn qua điện thoại các vấn đề về tình yêu, hôn nhân, gia đình, sức khỏe tình dục, quan hệ xã hội

Nội dung hoạt động của trung tâm bao gồm các vấn đề như: Tình yêu,

hôn nhân, gia đình và các mối quan hệ xã hội khác Một trong những chủ đề

có số lượng khách hàng xin tư vấn ngày càng tăng là các câu hỏi liên quan đến bạo lực giới trong gia đình, sức khỏe sinh sản, lạm dụng- quấy rối tình dục tại trong gia đình và nơi làm việc Ngoài ra, một lượng khách hàng không nhỏ của trung tâm xin tư vấn về tình yêu, các cách ứng xử với bạn bè, thầy cô giáo, bố mẹ, đồng nghiệp; những người gặp rắc rối khác trong quan hệ gia đình như vấn đề ngoại tình, ly hôn; những khách hàng có cuộc sống lầm lỡ như làm gái bán hoa, nghiện ma túy; những người nhiễm HIV, chán sống muốn tự vẫn cũng tìm đến trung tâm tư vấn Tổng kết trong 8 năm hoạt động (từ 1997 đến hết 2004), số lượng khách hàng gọi đến trung tâm Linh Tâm xin tư vấn về một số lĩnh vực được thể hiện qua bảng sau:

Bảng 2: Một số nội dung tư vấn

Ma túy, HIV/AIDS

Bạo lực trong GĐ

(Nguồn: Trung tâm tư vấn Linh Tâm- Hà Nội)

Hình thức hoạt động của trung tâm chủ yếu qua đường dây điện thoại

1088 với thời gian từ 8h sáng đến 2h đêm Ngoài ra trung tâm còn tư vấn

miễn phí qua thư, trang Web www.tinhcamlinhtam.com và tư vấn trên một

số báo như tạp chí Đẹp, báo Hạnh phúc gia đình, báo Khoa học đời sống, báo Lao động- Xã hội Trung tâm còn thực hiện nhiều cuộc tư vấn trực tiếp tại văn phòng, tư vấn cộng đồng, tư vấn gia đình Chuyên viên tư vấn của trung

tâm có mặt hàng tuần trên chương trình “Cửa sổ tình yêu” của Đài Tiếng nói

Việt Nam để tư vấn và cung cấp thông tin về sức khỏe sinh sản cho đối tượng

vị thành niên

Hiện nay trung tâm có 40 chuyên viên tư vấn Các chuyên viên này ở

độ tuổi từ 24 đến 52 Họ là giảng viên của các trường cao đẳng, đại học hoặc

họ là cán bộ nghiên cứu, phóng viên Đài tiếng nói Việt Nam Tuy nhiên, trước khi trở thành chuyên viên tư vấn, họ được tham gia một khóa học của trung tâm về các nội dung như: vấn đề tự tử, giáo dục con cái, tình yêu- hôn

nhân- gia đình, sức khỏe sinh sản- tình dục, khủng hoảng tâm lý- trầm cảm, nghệ thuật giao tiếp, kỹ năng tư vấn

1.2 Sơ lược về tư vấn

Các hình thức tư vấn

 Tư vấn trực tiếp: gặp gỡ, tiếp cận

 Tư vấn gián tiếp: qua thư từ, điện thoại

Các thành phần trong một cuộc tư vấn

 Người được tư vấn: khách hàng

 Người tư vấn: chuyên viên tư vấn

Trong một cuộc tư vấn

 Khách hàng có thể là một người: gọi là tư vấn cho cá nhân

 Khách hàng có thể là nhiều người: gọi là tư vấn cho tập thể (nếu tập thể đó có chung một tình huống)

 Khách hàng là một đôi vợ chồng hay toàn thể thành viên của một gia đình: gọi là tư vấn gia đình

Đặc trưng cơ bản của tư vấn

 Tư vấn là một cuộc đối thoại giữa chuyên viên tư vấn và khách hàng

 Khách hàng là người có vấn đề cần được giải quyết

 Chuyên viên tư vấn cùng khách hàng phân tích vấn đề, giúp họ đưa ra phương án khả thi

 Chuyên viên tư vấn cùng khách hàng đưa ra kế hoạch hành động

Quá trình tư vấn

Hoạt động tư vấn đúng nghĩa thường được diễn ra theo một trình tự nhất định nhằm mang lại cho khách hàng một quyết định phù hợp với hoàn cảnh cụ thể của khách hàng Tiến trình tư vấn gồm các bước sau:

 Chuyên viên lắng nghe tích cực khi khách hàng tâm sự về nội dung tình huống, những bức xúc của bản thân và những mong muốn được giải quyết

 Sử dụng kỹ năng tư vấn nhằm khai thác thông tin bằng một hệ thống các câu hỏi đóng/ mở

 Hai bên cùng đóng góp ý kiến vào việc phân tích tình huống để nhận định khách quan về bản chất của sự việc, về những điều hợp lý hay chưa hợp lý trong cách mà khách hàng giải quyết

 Chuyên viên đưa ra một vài giải pháp thích hợp (có lý, có tình), mang tính chất gợi ý (hoàn toàn không áp đặt) nhưng hy vọng khả thi cho việc xử lý tình huống và giảm thiểu bức xúc của khách hàng

 Thông qua các thảo luận, chuyên viên tư vấn giúp khách hàng tự lựa chọn giải pháp thích hợp nhất cho tình huống của mình

 Theo dõi quá trình tiến triển của khách hàng Mỗi buổi tư vấn tiếp theo đều dựa vào kết quả của cuộc tư vấn trước đó

 Cung cấp địa chỉ liên quan trong những trường hợp cần thiết

2 hiệu quả của Tư vấn bạo lực trong gia đình

Bạo lực giới trong gia đình đối với phụ nữ là vấn đề của mọi xã hội, nó tồn tại âm thầm trong nhiều gia đình Những đau đớn về thân thể và tinh thần

đã thúc đẩy người phụ nữ bắt đầu tìm sự giúp đỡ của chính quyền, cộng đồng

và nhiều địa chỉ hỗ trợ khác Trong nhiều năm qua, tuần báo Phụ nữ Việt Nam đã có chuyên mục hỏi-đáp dành để giúp các phụ nữ trong các gia đình gặp khó khăn khi giải quyết các vấn đề và xung đột của gia đình Sự thành

công của báo Phụ nữ Việt Nam đã khích lệ nhiều tờ báo khác noi theo Bên cạnh đó, các trung tâm tư vấn cũng xuất hiện ở thủ đô Hà Nội và thành phố

Hồ Chí Minh Các trung tâm này đã cung cấp các dịch vụ thông qua tư vấn trực tiếp, đường dây điện thoại nóng, thư từ Bạo lực trong gia đình đối với phụ nữ là một nội dung nổi bật của trung tâm tư vấn Linh Tâm- Hà Nội trong suốt thời gian từ khi thành lập đến nay Tìm đến tư vấn, khách hàng muốn được chia sẻ, giúp đỡ để giải quyết những khủng hoảng trong gia đình Họ mong muốn được tư vấn để cảm thấy tự tin hơn trong các quyết định mình Trong trường hợp muốn ly hôn, người phụ nữ cũng có thể được chuyên viên cung cấp các thông tin về thủ tục, quyền lợi và nghĩa vụ của bản thân họ và con cái sau ly hôn

“Người bị bạo lực vốn đã bị tổn thương, đau đớn rồi cho dù bị bạo lực

theo dạng gì nên khi nói chuyện với khách hàng, chuyên viên nên để khách hàng có cảm giác được yêu thương, chia sẻ, vỗ về, gợi mở để khách hàng dễ bày tỏ cảm xúc Tâm lý người Việt Nam không phải dễ dàng nói chuyện của mình với bất cứ ai, vì vậy được chia sẻ với chuyên viên thì phần nào khách hàng đã đạt được mục đích (thực ra là mong muốn của họ là có một người để tâm sự) Tại vì đôi khi khách hàng rơi vào tình thế quá sức chịu đựng rồi”

(Nữ, chuyên viên tư vấn, 35 tuổi, đã có gia đình)

Tư vấn qua điện thoại là hình thức thuận tiện, kịp thời, kín đáo, bí mật cho cả khách hàng và chuyên viên tư vấn Khách hàng đã coi tư vấn như một chỗ dựa tinh thần Số lượng ca tư vấn về bạo lực đối với phụ nữ qua điện thoại từ năm 1997 đến hết năm 2004 được thể hiện qua biểu đồ sau

Biểu đồ 1: Số lượng ca tư vấn về bạo lực đối với phụ nữ

(Nguồn: Tác giả xử lý từ thông tin do trung tâm tư vấn Linh Tâm cung cấp)

Nhìn biểu đồ ta nhận thấy các ca tư vấn về bạo lực trong gia đình qua điện thoại luôn ở một số lượng tương đối và có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây Tuy nhiên, do tư vấn nói chung và tư vấn về sức khỏe sinh sản, bạo lực trong gia đình nói riêng còn tương đối mới mẻ ở Việt Nam, mặc dù có nhiều cố gắng trong hoạt động của mình, các chuyên viên tư vấn còn gặp những khó khăn nhất định trong quá trình tư vấn Chẳng hạn tư vấn qua điện thoại hạn chế họ phán đoán những ẩn giấu thật sự trong câu chuyện của khách hàng vì không quan sát, nhìn nhận được thái độ, cử chỉ, nét mặt

Nhận thấy vấn đề trên, văn phòng “Tư vấn và chăm sóc sức khoẻ phụ

nữ” của trung tâm tư vấn Linh Tâm bắt đầu hoạt động từ tháng 3/2003

Thông qua hoạt động tư vấn trực tiếp, văn phòng đã cung cấp dịch vụ cho những phụ nữ đang chịu đựng nạn bạo lực trong gia đình Mục đích của văn phòng: Tư vấn cho các nạn nhân bị bạo lực giới đồng thời là đầu mối phối hợp với các tổ chức khác như chính quyền, công an, hội phụ nữ, toà án nhằm can thiệp giúp đỡ, hỗ trợ cho nạn nhân bị bạo lực

Đến hết năm 2004, văn phòng đã tư vấn trực tiếp 226 ca Các nội dung

tư vấn được thể hiện trong bảng sau đây:

Bảng 3: Các nội dung tư vấn trực tiếp

Nội dung tư vấn Số ca Tỷ lệ

Bạo lực trong gia đình 179 79.2%

(Nguồn: Tác giả xử lý từ thông tin do trung tâm tư vấn Linh Tâm cung cấp)

Nội dung khách hàng cần tư vấn rất đa dạng như: quan hệ tình dục trước hôn nhân, hiếp dâm, HIV/AIDS, nội dung khác (kiến thức về giới tính- sức khỏe sinh sản, mối quan hệ bố/mẹ chồng- con dâu ) Điều đó chứng tỏ nhu cầu được tư vấn của khách hàng không chỉ dừng lại ở bạo lực trong gia đình mà còn mở rộng sang nhiều lĩnh vực khác Tuy nhiên, văn phòng được

thành lập với mục đích “tư vấn cho các nạn nhân bị bạo lực giới” nên số

lượng khách hàng có liên quan đến vấn đề bạo lực trong gia đình chiếm tỷ lệ cao nhất (79.2%)

Thực tế cho thấy tư vấn đóng vai trò quan trọng trong việc ủng hộ, hỗ trợ tinh thần cho khách hàng để họ tìm được sự thăng bằng trong bản thân và

tự tin hơn trong việc đưa ra các quyết định của chính mình Như vậy, khách hàng đã đến với tư vấn để tìm ra hướng giải quyết cho những khó khăn, vướng mắc, bao gồm cả bạo lực trong gia đình

3 Hình thức bạo lực giới trong gia đình qua tư vấn

Bạo lực giới trong gia đình là vấn đề có tính chất toàn cầu hiện đang xảy ra ở cả các nước phát triển và đang phát triển; các gia đình thuộc mọi tầng lớp của xã hội Bạo lực giới trong gia đình không phải là một vấn đề mới, nó đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu vì tính nhạy cảm xã hội Bạo lực giới trong gia đình ở đề tài này được nhìn qua lăng kính khác vì

nó được nghiên cứu ở một lĩnh vực chuyên biệt, lĩnh vực tư vấn

Về các hình thức của bạo lực gia đình qua hoạt động tư vấn, chúng tôi tìm hiểu theo hai hướng phân chia sau:

- Thứ nhất, theo tính chất của bạo lực: có những hình thức bạo lực khác

nhau như bạo lực thân thể, bạo lực tinh thần và bạo lực tình dục

- Thứ hai, theo mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình: có

những hình thức bạo lực như bạo lực đối với vợ/ chồng, bạo lực của

mẹ chồng/ anh- em chồng/ con chồng đối với người phụ nữ

3.1 Hình thức bạo lực theo tính chất của bạo lực

Hộp 2: Các hình thức bạo lực

Tinh thần

Thân thể

Tình dục

Các hình thức bạo lực được mô hình hóa như ở trang trước vì chúng có mối liên hệ với nhau Như đã trình bày, bạo lực thân thể (ví dụ đánh đập) luôn đi kèm theo bạo lực tinh thần (ví dụ chửi rủa) Bạo lực tình dục đôi khi khiến nạn nhân bị đau đớn về thể xác (do nam giới sử dụng sức mạnh) và hành hạ về mặt tinh thần (cưỡng ép quan hệ khi nạn nhân không mong muốn) Thủ phạm của bạo lực gia đình sử dụng các chiến thuật kiểm soát khác nhau với các mức độ khác nhau Sự khác nhau này giải thích tại sao có nhiều kiểu thủ phạm và hình thức bạo lực rất đa dạng Tuy nhiên, tất cả các trường hợp bạo lực đều gây tổn hại về mặt tinh thần cho nạn nhân ở một khía cạnh nhất định nào đó

3.1.1 Bạo lực thân thể

Trong số 179 ca bạo lực giới trong gia đình thì bạo lực thân thể chiếm 95% (170 ca) Bạo lực thân thể có thể gồm cào cấu, cắn xé, lắc mạnh, bóp nghẹt, xô đẩy, cản trở, tát, đấm đá, bóp cổ, đốt hay dùng vũ khí (như đồ trong gia đình, dao kéo hay gậy gộc ) chống lại nạn nhân Thủ phạm có thể đẩy nạn nhân ngã xuống, va vào bức tường, xuống bậc cầu thang Tất cả trong những trường hợp đó đều có thể gây ra mức độ sang chấn khác nhau như: bầm dập, gãy xương, chấn thương tủy sống

Chị T vốn đã có một đời chồng, sinh con gái được một tháng thì chồng

đi lao động bên Đức, sau đó anh ta cặp bồ rồi bỏ rơi hai mẹ con chị Còn trẻ đẹp lại tháo vát đảm đang, chị không thể không nghĩ đến chuyện đi bước nữa Qua nhiều chuyến đi lấy hàng ở Móng Cái - Trung Quốc, có một anh phụ xe

si mê, theo đuổi chị Thấy anh ta hiền lành, chất phác, lại rất yêu mình, ngay

cả khi biết hoàn cảnh của mình, chị đã cảm động sau hơn nửa năm anh ta theo đuổi Đến khi đăng ký kết hôn, sống với nhau rồi, chị mới biết anh ta giấu chị đã có vợ con ở quê, anh ta thanh minh là không có tình cảm gì vì bị bẫy tình, tưởng cô ta có con với mình nên gia đình bắt cưới, sau đó mới biết

là con của người khác Nỗi khổ mới của chị lại bắt đầu trầm trọng hơn nghỉ sinh con, anh ta bỏ mặc hai mẹ con chị liên tục Trong vòng 2 tháng, anh ta nướng hết mấy triệu bạc, làm ăn nợ nần, thâm hụt vốn sáu- bảy triệu Sau mới biết, anh ta đem tiền về quê cho cô vợ cũ Chị biết tin ấy uất ức tưởng chết

Con mới gần 3 tháng, chị phải gửi cho bà ngoại để lao vào làm ăn Tiền nong chị tìm cách quản lý hết không dám đưa cho chồng Anh chồng sống phân thân hai nơi, có cơ hội là anh ta lấy trộm tiền của chị bỏ về quê vui vẻ với vợ

cũ Chị có nhẹ nhàng khuyên nhủ thì anh chồng nổi khùng mắng chửi té tát, thậm chí còn đánh đập nữa Chị nhiều lần nín nhịn vì xấu hổ, mặc cảm mình hai lần đò, sợ tai tiếng, mọi người biết lại cười chê Ngay gia đình bên ngoại cũng gần đây mới biết chuyện anh ta đã có vợ ở quê Chị cũng sợ con cái khổ, nhất là đứa con trai chung, mới 6 tháng tuổi, rất thông minh, kháu khỉnh Vợ chồng chị đã có lần sống ly thân nhưng anh chồng chẳng làm ra đồng nào nên lại quay về với chị Được khoảng nửa năm, đâu lại vào đấy Gần đây, chị cũng tâm sự với một vài chú bác, anh em có uy tín bên chồng nhờ lựa lời khuyên nhủ, phân tích cho anh ta nhưng cũng chẳng ăn thua Cũng từ chuyện tiền nong, anh ta chửi rủa tục tĩu rồi đánh chị túi bụi Chị đến văn phòng tư vấn với đôi mắt đỏ hoe, cánh tay xây xát cầm sổ y bạ và phim chụp Chị nức

nở cho biết vừa bị chồng đánh Anh ta đấm, đá, đạp, dùng ống kim loại đập

(Ca số 12: N.T.T.T, 38 tuổi)

Bạo lực thân thể không chỉ dừng lại ở việc đánh đấm đơn thuần mà thủ phạm còn sử dụng vũ khí đâm chém nạn nhân, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng

Chồng là một người đàn ông làm nghề thợ mộc, đã từng có một đời vợ

và có một đứa con riêng Ba năm nay vợ chồng chị L đã sống ly thân Vì công việc, chị L phải gặp người chồng đang sống ly thân của chị Biết tính cục cằn, thô lỗ của anh nên chị L đã mời một anh công an đi cùng Khi đến nhà anh H (chồng chị L), chị L và anh công an đã nhẹ nhàng nhắc nhở anh ta thực hiện việc rời đất theo yêu cầu của chính quyền Anh H im lặng không nói gì và đi

về phía chạn bát Thấy vậy, chị L hiểu ngay là anh ta đến đó để rút dao, chị

đã vội bỏ chạy nhưng mới chạy được một bước thì anh H đã rút ra một con dao rất dài và vung lên chém Chị L bị một nhát dao chém đúng vào cổ (vùng động mạch) máu tuôn ào ào Thấy vậy anh công an chạy tới ngăn hành động của kẻ côn đồ và bị một nhát dao chém vào bắp chân Thấy máu từ cổ chị L tuôn ra nhiều quá, làm ướt cả 2 chiếc áo quấn quanh cổ, mọi người đã đưa chị đi cấp cứu Các bác sĩ cho chị L biết chỉ khoảng một li nữa là không thể cấp cứu kịp

(Ca số 13: N.T.L, 43 tuổi)

Bạo lực không chỉ xảy ra đối với những người vợ phụ thuộc kinh tế vào người chồng mà cả những người chồng hoàn toàn phụ thuộc kinh tế cũng đánh vợ Người chồng không làm ăn gì (hoặc nếu có thì rất ít), chỉ lo rượu