Những yếu tố kỳ ảo trong tiểu thuyết Đồi gió hú của Emily Bronte

Thành công của tiểu thuyết này không tương xứng với năng lực của tác giả, chủ yếu là do những tính tiết quá thô tục và khó chịu nên thiếu tình hấp dẫn, chi tiết đắt nhất đã không chắc có

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-ώώώώ -

TRẦN THỊ THANH HUYỀN

NHỮNG YẾU TỐ KỲ ẢO TRONG TIỂU THUYẾT

“ĐỒI GIÓ HÚ” CỦA EMILY BRONTE

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC NGỮ VĂN

HÀ NỘI, NĂM 2008

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-ώώώώ -

TRẦN THỊ THANH HUYỀN

NHỮNG YẾU TỐ KỲ ẢO TRONG TIỂU THUYẾT

“ĐỒI GIÓ HÚ” CỦA EMILY BRONTE

CHUYÊN NGÀNH: VĂN HỌC NƯỚC NGOÀI

MÃ SỐ: 60.22.30

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC NGỮ VĂN

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS ĐẶNG ANH ĐÀO

HÀ NỘI, NĂM 2008

Tôi cũng xin được gửi lời cảm ơn đến những người thân đã giúp đỡ, khuyến khìch và động viên tôi trong suốt quá trính học tập và hoàn thành luận văn này

Hà Nội, 10/11/2008

Tác giả luận văn

Trần Thị Thanh Huyền

Sinh: 30/7/1818 tại Thornton, Yorkshire, Anh Mất: 19/12/1848 tại Thornton, Yorkshire, Anh Nghề nghiệp: Nhà thơ, Tiểu thuyết gia Tác phẩm chình: Đồi gió hú

1.2 Mối đe doạ của ngoại cảnh và thiên nhiên

Chương hai: THẾ GIỚI CỦA NHỮNG NHÂN VẬT BẤT THƯỜNG

2.1 Thế giới tâm thần của người độc tưởng

2.2 Sự liên hệ của người sống với người yêu đã chết

2.3 Sự “luân hồi” tính yêu loạn luân hay là định mệnh

2.4 Sự chuyển hoá trạng thái ám ảnh, hư ảo của nhân vật độc tưởng sang

các nhân vật khác và độc giả 2.5 Những bóng ma

Chương ba: GIẤC MƠ VÀ NHỮNG Ý NIỆM SIÊU HÌNH

3.1 Giấc mơ và ý nghĩa dự báo

3.2 Câu chuyện về tính yêu hay một cuốn tiểu thuyết thần bì

3.3 Motif người đẹp chết yểu và ảo ảnh về thế giới bên kia

KẾT LUẬN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Đã hơn một trăm năm mươi năm kể từ lần đầu tiên xuất hiện, văn đàn

thế giới vẫn còn nhắc tới Emily Bronte và tiểu thuyết Đồi Gió Hú, một viên kim

cương trong kho tàng văn học Anh Và có lẽ không có cuốn từ điển danh nhân nào vắng tên tuổi và sự nghiệp ba chị em Bronte “tài hoa bạc mệnh” Trong cuốn sách

The Great Tradition (tạm dịch là Truyền thống quý báu) xuất bản năm 1848, F R

Levis mở đầu bằng luận điểm: “Những nhà tiểu thuyết lớn của Anh bao gồm Jane Austen, George Eliot, Henry James và Joseph Conrad ” và tách riêng gia đính nhà Bronte thành nửa trang chú thìch ở phần cuối cùng chương đầu tiên, chương mở đầu (xem thêm [43; 5]) Trong phần này, ông thừa nhận rằng Emily Bronte là một

thiên tài và Đồi Gió Hú là một tác phẩm đáng ngạc nhiên trong lịch sử tiểu thuyết

Anh

1.2 Vào lúc ra đời, Đồi Gió Hú đã gây ra một chấn động dữ dội do những vi

phạm đạo lý thời kỳ Victoria Nhiều người đã lên tiếng phản đối cuốn tiểu thuyết này song cũng không ìt người đã ủng hộ, bênh vực luồng không khì mới mà Ellis Bell (vào thời kỳ mà văn đàn Anh không có chỗ cho các nhà văn nữ, Emily đã mượn bút danh đàn ông) thổi vào nền văn học Anh

Emily và tác phẩm Đồi Gió Hú ngày càng được các nhà phê bính đánh giá

cao và vừa qua đã được công chúng Anh bầu là tiểu thuyết lãng mạn nhất của mọi thời đại Vượt lên trên những tên tuổi như Daphne du Maurier, DH Lawrence và

chị gái của chình mính là Charlotte Bronte, Đồi Gió Hú đã giành vị trì quán quân

trong một trong những cuộc bính chọn lớn nhất về văn hoá đọc tại Anh (theo Dailymail) Trải qua những thăng trầm của thời gian và những biến cố của lịch sử, đến nay, cuốn tiểu thuyết nổi tiếng này vẫn vẹn nguyên giá trị của nó và để lại nhiều điều bì ẩn không thể giải thìch nổi đối với giới phê bính và bạn đọc hôm nay

1.3 Vấn đề chúng tôi quan tâm ở đây là “Những yếu tố kỳ ảo trong tiểu

thuyết Đồi Gió Hú của Emily Bronte”, một phương diện nghệ thuật còn ìt được

chú ý khai thác ở Việt Nam hiện nay Mặt khác, chúng tôi hi vọng cắt nghĩa được những vấn đề này theo một lối đi mới để hướng tới một cái nhín sâu sắc và toàn diện hơn về nhà thơ - nhà văn này Từ đó có thể góp phần lý giải ví sao đã hơn một

thế kỉ qua Emily và hiện tượng Đồi Gió Hú vẫn còn nhiều bì ẩn hấp dẫn bạn đọc và

giới nghiên cứu, phê bính đến vậy

2 Lịch sử vấn đề:

Nguồn tài liệu Tiếng Việt

Ở Việt Nam, nguồn tài liệu viết về cuộc đời và sự nghiệp của Emily Bronte không nhiều Có một số bài viết nhắc đến tên tuổi của nữ văn sĩ nhưng vẫn chưa có một công trính nghiên cứu nào thật sự dày dặn về sự nghiệp sáng tác cũng như cuốn tiểu thuyết đặc sắc duy nhất của cô

Trong Lịch sử văn học Anh trích yếu, tác giả Nguyễn Thành Thống có nhắc đến Emily Bronte Ông cho rằng Đồi Gió Hú (Wuthering Heights) là cuốn tiểu

thuyết có một không hai trong văn học Anh Qua sự miêu tả tính yêu say mê Heathcliff dành cho Catherine, Emily đã cho nhân vật của mính sức mạnh không

chế ngự được và sự dữ dội của những yếu tố bị kím hãm Những tác phẩm thơ của nàng cũng có tình chất lạ thường và cảm động

Lịch sử văn học phương Tây cũng chỉ đề cập đến Emily Bronte sau cái bóng

của chị gái nàng là Charlotte Bronte nổi tiếng tài hoa [37]

Theo báo Lao Động điện tử, Đồi Gió Hú là câu chuyện cổ điển về tính yêu

nang trái và tham vọng chiếm hữu, cuốn tiểu thuyết dữ dội và bì ẩn về Catherine Earnshaw, cô con gái nổi loạn của gia đính Earnshaw, với gã đàn ông thô ráp và điên rồ mà cha cô mang về nhà rồi đặt tên là Heathcliff, được trính diễn trên cái nền nhữg đồng truông, quả đồi nước Anh cô quạnh và ban sơ không kém gí chình tính yêu của họ Từ nhỏ đến lớn, sự gắn bó của họ ngày càng trở nên ám ảnh Gia đính, địa vị xã hội, và cả số phận rắp tâm chống lại họ, bản tình dữ dội và ghen tuông tột độ cũng hủy diệt họ, vậy nên toàn bộ thời gian hai con người yêu nhau đó

đã sống trong thù hận và tuyệt vọng, mà cái chết chỉ có ý nghĩa khởi đầu Một khởi đầu mới để hai linh hồn mãnh liệt đó được tự do tái ngộ, khi những cơn gió hoang

vắng và điên cuồng tràn về quanh các lâu đài trong Đồi Gió Hú Chình ví vậy, tác

phẩm cùng tên của Emily Bronte đã vượt lên nhiều tính yêu vĩ đại khác để dẫn đầu trong cuộc bầu chọn những chuyện tính đẹp nhất mọi thời đại trong văn học Xếp sau Brontë là rất nhiều tên tuổi của những tác gia kinh điển như Shakespeare với

Romeo và Juliet, Margaret Mitchell - Cuốn theo chiều gió, Boris Pasternak - Bác sĩ Zhivago… Chị gái Charlotte của Emily xếp sau em, ở vị trì thứ tư Cuộc bính chọn

do kênh truyền hính UKTV Drama, Anh tổ chức thu hút sự tham gia của 2.000 độc giả Các tác phẩm lọt vào top 20 hầu hết đều là những kiệt tác của nền văn học Anh “Thật xúc động khi chứng kiến những tác phẩm đã được viết từ rất lâu vẫn có sức hút mãnh liệt với độc giả thế kỷ 21”, Richard Kingsbury, giám đốc UKTV Drama phát biểu

Cũng theo tờ báo này, ban đầu, ìt người biết thưởng thức tác phẩm này Đối với những người đương thời, đây là một cuốn sách thô lỗ, tục tằn Nhưng rồi càng ngày người ta càng nhận thấy giá trị của nó và hoan nghênh nhiệt liệt Nhà văn W

Somerset Maugham đã chọn Đồi Gió Hú là một trong mười cuốn tiểu thuyết ông cho là hay nhất thế giới Ông viết: “Đồi Gió Hú không phải là một cuốn sách để

chúng ta đàm luận, nó là một cuốn sách để chúng ta đọc Nó chứa đựng một thứ

mà rất ìt tiểu thuyết gia có thể cho chúng ta, ấy là năng lực Tôi chưa thấy một cuốn tiểu thuyết nào mà nỗi buồn rầu thống khổ, niềm vui sướng điên cuồng, tính

độc ác vô tính, sự ám ảnh của ái tính được diễn tả một cách kỳ diệu như trong Đồi Gió Hú”

Nguồn tài liệu tiếng Anh

Do bề dày của lịch sử nghiên cứu Emily Bronte và tác phẩm Đồi Gió Hú,

luận văn buộc phải hệ thống các bài viết theo bốn chủ đề: tiếp cận từ góc độ đạo đức, từ trường phái văn học, từ lý thuyết phân tâm học, và cuối cùng, từ mối liên

hệ với tôn giáo

Tiếp cận từ quan điểm đạo đức

Nhín chung, các nhà phê bính đều cảm thương trước việc chết trẻ cũng như cuộc sống gian khổ của chị em Bronte và cũng hết sức ngạc nhiên trước sự trái ngược giữa cuộc sống thực tế bính lặng với chất dữ dội và say mê được miêu tả sinh động trong tiểu thuyết của họ Charlotte (chị gái của Emily và cũng là nhà văn nổi tiếng) đã cực đoan khi cô buộc tội các nhà phê bính đầu tiên đã không đánh giá

cao Đồi Gió Hú Kỳ thực sức mạnh của tiểu thuyết và tài năng của tác giả đã được

thừa nhận ngay từ đầu kèm theo những sự chỉ trìch về tình chất dữ dội, cuồng nhiệt

và sự thô kệch của nó Câu chuyện của Emily Bronté, giống rất nhiều chuyện tính lãng mạn kiểu Gothic, không diễn ra ở một hoàn cảnh xa xôi ở thế giới bên kia; Nó không phải là một chuyện kể được đặt ra ngoài không gian, thời gian như tác phẩm của Poe Những đam mê hoang dại tạo nên giông tố tại một thế giới nơi mà công việc đang được tiến hành và những nhiệm vụ hàng ngày có tầm quan trọng đáng

kể Dù đi theo Edgar Poe hay Ann Radcliffe, những nhà văn mà tên tuổi gắn liền với dòng tiểu thuyết đen (The Gothic novel) trong văn học Anh, thí ở tác phẩm của Emily Bronte cũng có những sáng tạo tuyệt vời: “Bà đã hoàn toàn phá vỡ, một cách đầy thách thức, cả hai kiểu truyền thống, kiểu truyền thống của người Scotland áp đặt nhà tiểu thuyết phải giải quyết đề tài theo kiểu lãng mạn; và kiểu truyền thống đòi hỏi nhà văn phải phản ánh nguyên xi “bộ mặt thật” của cuộc sống, kiểu truyền thống đã bị lãng quên từ thế kỷ XVIII.”[43; 5]

Đồi Gió Hú, cuốn tiểu thuyết duy nhất của Emily, được xuất bản năm 1847

Tuy ngày nay được phần đông giới phê bính văn học đánh giá là lớn nhất trong các tác phẩm của ba chị em nhà Bronte, nhưng vào lúc ra đời, chất dữ dội cuồng nhiệt của nó đã gây một chấn động quá mạnh đối với những chuẩn mực đạo lý Victoria Xin được dẫn ra đây một vài ý kiến được tím thấy trong ngăn kéo bàn của Emily sau khi nhà văn qua đời

Tờ Examiner đã viết tháng một năm 1848: “Đây là một cuốn sách lạ lùng… Trong tổng thể, nó hoang dã, lộn xộn, rời rạc và không chắc có thực

… Chúng ta ghét sự màu mè và văn chương sáo rỗng, cái có quá nhiều trong tiểu thuyết hiện đại, và sẵn sàng giao phó cho tác giả - người cùng lúc gan dạ đi sâu vào những dải đồng hoang và những nơi đổ nát ví những anh hùng của mính;

nhưng đồng thời chúng ta cũng phải quy định với ông rằng ông sẽ không đưa ra

ánh sáng tất cả những điều mà ông (bạn đọc vẫn tin rằng tác giả của Đồi Gió Hú là

một ông Ellis Bell nào đó – TTTH) đã khám phá, thô lỗ và ghê tởm, trong sự lệch lạc của ông ta, nhằm làm sáng tỏ câu chuyện của mính Tài năng của một người nghệ sĩ là phải thay đổi và trong trường hợp nào đó phải tinh lọc những điều anh ta thấy trong thế giới bính thường Không bao giờ có một người nào mà cuộc sống thường nhật của họ lại là chất liệu phù hợp cho một cuốn tiểu thuyết hư cấu” [61]

Cũng tháng một năm 1848, trên Tuần báo Douglas Jerrold, có bài viết: “Đồi Gió Hú là một loại tiểu thuyết khác lạ, làm lung lay mọi bính luận thông thường;

hơn nữa không thể không đọc hết nó, càng không thể gác sang một bên mà không bàn luận gí về nó Ý tưởng bao trùm lên người đọc là sự ác độc tàn nhẫn và tính yêu gần như hoang dã… Hính như có sức mạnh trong cuốn sách này nhưng đó là

một sức mạnh vô thức… Trong Đồi Gió Hú, người đọc bị choáng váng, phẫn nộ và

ghê tởm bởi những chi tiết tàn bạo, thiếu tình nhân đạo, lòng căm thù quái ác và sự báo thù… Hơn nữa, gần kết thúc truyện, xuất hiện một bức tranh êm đềm và tuyệt đẹp giống như chiếc cầu vồng sau một cơn giông…

Chúng tôi gợi ý các độc giả yêu thìch cái mới hãy tím đọc cuốn truyện này,

ví chúng tôi có thể đảm bảo rằng họ chưa bao giờ từng đọc cái gí như cuốn này trước đây Nó rất khó hiểu và thú vị, và nếu như chúng ta có thời gian, chúng ta có thể sẵn lòng dành một chút thời gian để phân tìch câu truyện đáng chú ý này, nhưng chúng ta cũng phải để cho các độc giả lên tiếng xem tiểu thuyết này thuộc thể loại gí” [61]

Trên tờ Atlas, tháng 1 năm 1848, có bài cho rằng: “Đồi Gió Hú là một cuốn

tiểu thuyết lạ lùng và không có tình nghệ thuật Trong mỗi chương đều có những

bằng chứng về một kiểu sức mạnh xù xí - một sức mạnh vô thức - cái mà tác giả dường như chưa bao giờ nghĩ về việc chuyển thành lợi thế Ấn tượng chung là sự đau đớn không tả xiết Chúng ta chưa từng thấy trong lĩnh vực văn kể chuyện lại có cuốn trính bày những hính ảnh gây sốc đến như vậy về những dạng tệ nhất của nhân loại… ”

Tháng 3 năm 1848, Tạp chì Paterson (USA) có đoạn như sau: “Chúng tôi bật

dậy sau khi đọc Đồi Gió Hú như thể chúng tôi đi ra khoẻ khoắn từ một bệnh viện cho những người bị bệnh dịch Hãy đọc Jane Eyre nhưng hãy đốt Đồi Gió Hú, đó

là lời khuyên của chúng tôi” [61]

Tháng 7 năm 1848, Tạp chì Graham’s Lady (USA) đăng bài phê bính, trong

đó có đoạn: “Một con người có thể nỗ lực vượt qua một cuốn sách như cuốn này

mà không có hành động tự sát trước khi anh ta hoàn thiện một tá chương truyện là một đều thần bì Nó là một hợp chất của sự đồi bại thô tục và những điều khủng khiếp trái với tự nhiên…”[61]

Tháng 12 năm 1847, Nhà xuất bản Spectator có bài: “Một cố gắng đem cái mới và cái thú vị đến cho tiểu thuyết hư cấu, bằng cách viện đến những nhân vật khác thường - những nhân vật này có thể tồn tại ở bất cứ nơi nào đặc biệt là ở những vùng xa xôi hẻo lánh Thành công của tiểu thuyết này không tương xứng với năng lực của tác giả, chủ yếu là do những tính tiết quá thô tục và khó chịu nên thiếu tình hấp dẫn, chi tiết đắt nhất đã không chắc có thực, bên cạnh sự suy đồi về đạo đức và sự xấu xa không đủ khả năng bào chữa cho những đau đớn phức tạp như đã mô tả Tuy nhiên sự thể hiện lại được cho là thành công…” [61]

Trên đây là những phản ứng của độc giả khi tác phẩm mới xuất hiện Dần

dà, giới phê bính đã đi vào những vấn đề có tình văn học hơn

Tiếp cận từ sự phân loại trường phái

Theo chủ nghĩa lãng mạn và gia đình nhà Bronte (Romanticism and the Brontes), Walter Peter đã nhận thấy trong Đồi Gió Hú tinh thần tiêu biểu của chủ

nghĩa lãng mạn, đặc biệt trong “các hính tượng Hareton Earnshaw, Catherine Linton và Heathcliff - khi hắn đào phần mộ Catherine và mở nắp quan tài để hắn

có thể nằm bên cạnh cô trong tay thần chết - các nhân vật quá cuồng nhiệt, được dựng nên trong bối cảnh vùng đất hoang tuyệt đẹp, là những minh chứng điển hính cho tinh thần đó”

Robert Kiely lại cho Đồi Gió Hú là một “kiểu mẫu của tiểu thuyết hư cấu lãng mạn” Nó chứa đựng nhiều yếu tố lãng mạn/ Gothic Trong tác phẩm này, chủ

nghĩa hiện thực trong cách giới thiệu phong cảnh và cuộc sống ở Yorkshire, trong

sự chình xác và có thật về mùa, ngày tháng và thời gian đồng tồn tại với sự huyền

ảo và mơ hồ Trong tiểu thuyết hư cấu Gothic, các tòa nhà có ý nghĩa trung tâm; Cái siêu nhiên, thiên nhiên hoang dã, giấc mơ và sự điên rồ, tình thô bạo vốn có và bản năng giới tình là tập hợp chống đối những thể chế và quy ước xã hội Lúc đầu, điều này có thể gây ra cảm tưởng rằng tiểu thuyết là hai cuốn sách trong một,

nhưng rốt cuộc ấp Thrushcross và Đồi Gió Hú là thống nhất Bronte không chịu bị

hạn chế bởi những phân loại thông thường [57]

Tiếp cận từ lý thuyết phân tâm học

Giới phê bính ngày nay đã tốn không ìt giấy mực tiếp cận tác phẩm này Trong đó có nhiều bài phê bính áp dụng lý thuyết phân tâm học, tâm lý hiện đại vào việc phân tìch nhân vật và các mối quan hệ giữa các nhân vật với nhau

Linda Gold, một người thuộc trường phái Freud, nhín thấy trong sự cộng

sinh giữa Catherine, Heathcliff và Edgar mối quan hệ với cái bản năng, bản ngã

và siêu ngã của học thuyết Freud Toàn bộ câu chuyện của hai thế hệ nhà

Earnshaw, Linton và Heathcliff được hiểu là sự phát triển của một tình cách Bắt đầu là Catherine Earnshaw và kết thúc là Catherine Linton, Heathcliff Earnshaw Cathy thế hệ thứ hai đã đồng hoá và thống nhất với cái bản năng - Heathcliff với cái siêu ngã - Edgar thông qua cuộc hôn nhân với Hareton và Linton

Cách phân tìch theo trường phái Jung làm sáng tỏ mối quan hệ giữa Catherine và Heathcliff bằng cách coi mối quan hệ này giống như các mặt của một con người Heathcliff được coi là cái bóng của Catherine Hắn đại diện cho phần tồi tệ nhất của cô với lòng thù hận, sự u buồn, sự man rợ và sự xa rời với những quan hệ xã hội Catherine cự tuyệt tình cách này bằng cách kết hôn với Edgar

Câu nói “tôi là Heathcliff” của Catherine và mối liên hệ của Heathcliff đối với Catherine là tâm hồn và sự sống Yếu tố siêu nhiên trong hính ảnh phản chiếu này được thể hiện trong ảo ảnh của Catherine về điều gí đó, về cuộc sống nào đó, trừ điều này, trong quan điểm của cô về sự tồn tại cuộc sống ở thế giới bên kia, trong khát vọng gặp gỡ bóng ma Catherine của Heathcliff, và cuộc sống của họ sau khi chết [50]

Graeme Tytler, trong Độc tưởng: Một lý thuyết của thế kỉ XIX (Monomaniac: A theory of the nineteenth century), lại tiếp cận từ góc độ vận dụng

phân tâm học về phân tìch tâm lý thế kỷ XIX vào cuốn tiểu thuyết Graeme Tytler lập luận rằng nhân vật Heathcliff đáp ứng những chẩn đoán y học về bệnh độc tưởng đương thời Hắn có dấu hiệu của bệnh điên Những điều hắn nói và làm sau

chương XXIX là triệu chứng của bệnh độc tưởng, ảo giác và chứng mất ngủ, nói chuyện với chình mính hoặc với bóng ma của Catherine, sự ưu tư trong các bữa ăn

và trong khi trò chuyện, tiếng thở dài và rên rỉ, việc đối xử tàn nhẫn với Cathy và Hareton và sự ám ảnh bởi hính ảnh Catherine [50]

Cho dù Đồi Gió Hú có được phân loại thành một cuốn tiểu thuyết Gothic

hay không (chắc chắn nó không đơn thuần là một cuốn tiểu thuyết Gothic) thí điều không thể chối cãi là ở đó đã có sự góp mặt nhiều yếu tố của thể loại Gothic Ở kiểu Gothic mẫu mực, các ranh giới đều bị xâm phạm, đặc biệt là tính yêu vượt qua giới hạn giữa sự sống và cái chết và việc vượt ra ngoài địa vị xã hội và những ràng buộc gia đính Bronte đã kết hợp chặt chẽ những dấu hiệu của thể loại Gothic lại với nhau như: sự giam hãm và sự trốn thoát, nhân vật nữ hay quấy rầy, nhân vật

nữ bị người tốt kẻ xấu, hồn ma, bệnh hoạn, một đứa trẻ bị bỏ rơi bì ẩn và sự thù hận theo đuổi Catherine giống với các nhân vật nữ của Ann Radcliffe ở việc nhận

rõ giá trị của tự nhiên Giống như nhân vật chình - vai phản diện của thể loại Gothic truyền thống, Heathcliff là một nhân vật bì ẩn Hắn hủy diệt người phụ nữ đẹp, theo đuổi và chiếm quyền thừa kế; và với sự thái quá (excess) đặc trưng của thể loại Gothic; có dấu vết bệnh hoạn trong cái nhín của Heathcliff khi đứng trước thi hài Catherine và trong dự tình được chôn cất bên cạnh cô; có dấu hiệu loạn luân trong khi chúng được nuôi nấng như anh trai em gái, và thậm chì Heathcliff có thể

là anh em cùng cha khác mẹ với Catherine

Mặc dù càng ngày càng có nhiều bài phê bính ca ngợi Đồi Gió Hú, nhưng

Lord David Cecil vẫn viết rằng Emily Bronte đã chưa được đánh giá một cách thìch đáng; thậm chì cả khi những người hâm mộ cô coi cô như một “thiên tài thất

thường” (unequal genius) Ông đề xuất quan điểm thông qua việc coi lực lượng vũ trụ là động lực trung tâm và sức mạnh kiểm soát trong tiểu thuyết Ông không phải

là nhà phê bính đầu tiên nhận ra những lực lượng vũ trụ ở tiểu thuyết này Trước

đó, Virginia Woolf đã từng viết về Emily Bronte và Đồi Gió Hú: “Cô đã tím thấy

một thế giới bị phân tách thành những mớ lộn xộn khổng lồ và cảm thấy trong mính có sức mạnh có thể hợp nhất chúng lại trong một cuốn sách Khát vọng khác thường đó được cảm nhận qua toàn bộ cuốn tiểu thuyết này - một cuộc đấu tranh, nửa bị ngăn trở nhưng nhờ sức thuyết phục tuyệt vời, để nói lên điều gí đó thông qua ngôn ngữ của các nhân vật, điều này không chỉ đơn thuần là “Tôi yêu” hay “tôi căm thù” mà là “Chúng ta toàn bộ nòi giống loài người” và “các ngươi, những sức mạnh bất diệt… câu nói vẫn còn chưa hoàn chỉnh” [46]

Như vậy, giá trị của tiểu thuyết của Emily Bronte không phải ở chỗ đề cập đến chuẩn mực đạo đức mà ở chỗ hơn thế nó thể hiện một thế giới tiền tinh thần Cecil suy luận: “Nguyên tắc tinh thần coi hồn là một hiển hiện hoạt động trong cuộc sống này: ví thế, khi hồn lía khỏi xác rồi nó vẫn tiếp tục có thực trong cuộc sống Những mối bận tâm chủ yếu của linh hồn vẫn còn nguyên vẹn sau cái chết” [46] Nói khác đi, bản tình và những niềm say mê của con người cá nhân không kết thúc cùng với cái chết Hơn nữa, cái chết còn cho phép những linh hồn tự do bộc lộ tính cảm và thực hiện lời hứa hẹn Điều này lý giải ví sao linh hồn của Catherine

đã ám Đồi Gió Hú sau cái chết của cô

Trong mục tổng hợp những Phê bình hưởng ứng Đồi Gió Hú giai đoạn sau (Later critical response to Wuthering Heights), lý thuyết của Cecil được coi là một

cách giải thìch của thế kỷ XX, bởi nó chứng minh rằng tiểu thuyết này có một cấu trúc thống nhất J Hillis Miller cũng tiếp tục khai thác, lật lại vấn đề: “Sự thật bì ẩn

về Đồi Gió Hú là không có sự thật bì ẩn nào được giới phê bính phát biểu theo

cách đó… Nó vẫn để lại điều gí đó quan trọng chưa kể ra hết… Văn bản cực kí phong phú” Ông cũng gợi ý độc giả và các nhà phê bính nên mở rộng đọc các dị bản và lý thuyết về cuốn sách này càng nhiều càng tốt cho đến khi họ có thể gặp gỡ

sự thật là cách hiểu của họ không thể giải thìch rõ tất cả các yếu tố trong cuốn tiểu

thuyết này, rằng tiểu thuyết Đồi Gió Hú không tuân theo bất cứ một cách lý giải

logíc nào, cho dù đó là cách lý giải có khả năng cắt nghĩa cho toàn bộ tiểu thuyết [46]

1.2.4 Tiếp cận từ mối liên hệ với tôn giáo

Theo Robert M Polhemus, Tôn giáo truyền thống được thể hiện một cách tiêu cực trong tiểu thuyết này Nhà thờ bị bỏ hoang tại Gimmerton đã mục nát;

Mục sư không còn đến thăm Đồi Gió Hú bởi sự đồi bại của Hindley Catherine và

Heathcliff cự tuyệt tìn ngưỡng của Joseph, một tìn ngưỡng chật hẹp, tự mãn và khắc nghiệt Phải chăng tôn giáo truyền thống bị thay thế bởi tôn giáo tính yêu? Khao khát mạnh mẽ muốn có nhau của Catherine và Heathcliff, sự đấu tranh tuyệt vọng của họ để đạt đến sự hòa hợp và sự không khoan nhượng trong việc theo đuổi tím kiếm đó làm nảy sinh những ý nghĩa sâu xa hơn; Kết quả là, tiểu thuyết được đọc dưới hính thức của một cuốn sách tôn giáo, siêu hính và Emily Bronte thí được gọi là một người thần bì Những người thần bì điển hính trải qua những cảm giác

vô tận quá trính tái hợp với Chúa Ellen Moers tin rằng đối với Bronte sự phát triển của những dải đồng hoang đã tạo ra những cảm xúc vô tận thường thấy trong thơ

và tiểu thuyết của cô Và các nhà phê bính thường xuyên ủng hộ lời tuyên bố về thuyết thần bì trong tiểu thuyết này thông qua việc liên hệ với những bài thơ [56]

Theo Đồi Gió Hú cuốn tiểu thuyết tôn giáo (Wuthering Heights as a religious novel), tôn giáo trong tiểu thuyết thể hiện ở ý thức hay niềm tin về sự tồn tại của đấng tối cao và linh hồn của con người sau khi chết Nhưng ở Đồi Gió Hú

những cảm giác về sự hiện diện của một thế giới bên ngoài đã khiến Rudolph Otto

gọi Đồi Gió Hú là một vì dụ quan trọng nhất về hiện tượng “tài xuất quỷ nhập thần” trong văn học Otto giải thìch: đối tượng siêu phàm có khả năng xuất quỷ

nhập thần, đối với con người, một đối tượng của sự kinh hoàng và nỗi sợ hãi nhưng đồng thời nó cũng không kém sức cám dỗ do có bùa phép hiệu nghiệm Và trong

lúc mà người đọc cảm thấy sợ hãi thí họ cũng vẫn bị lôi cuốn bởi sức hấp dẫn của

sự bì ẩn Ngoài ra, tiểu thuyết hư cấu Gothic khởi phát từ một sự tím kiếm nỗi sợ

hãi bì ẩn - điều mà Otto gọi là “sự khác thường bí ẩn

Theo Derek Traversi, sức mạnh thúc đẩy tiểu thuyết của Bronte là sự “khao khát trải nghiệm tôn giáo” (a thirsty for religious experience) Cảm hứng tôn giáo

của Emily gợi cảm hứng cho một cuộc bàn cãi về bản chất của Thượng Đế Quan điểm tôn giáo của cô vây chứa đựng cả quan điểm của Cathy lẫn Linton về Thượng

đế và cuộc sống, bởi cô hiểu thế giới của các lực lượng đang đấu tranh (các lực lượng này tồn tại trong bản năng của chình cô) Cô tím kiếm để hợp nhất chúng lại trong cuốn tiểu thuyết này, mặc dù Traversi thừa nhận, sự nhấn mạnh dục vọng và cái chết có khuynh hướng bảo vệ cho khát vọng hòa hợp Thậm chì cái chết đang

đến gần với Heathcliff, khi hắn khóc òa lên “Niềm hạnh phúc của tâm hồn tôi giết chết thân thể tôi nhưng vẫn không thỏa mãn chính bản thân nó được” (Chương

XXXIV) ở đó vẫn có một âm hưởng của tôn giáo [52]

Vẫn bàn về Tôn giáo, thần bí và siêu hình (Religion, Metaphysic, and Mysticism), Thomas John Winnifrith tím hiểu ý nghĩa tôn giáo trong Đồi Gió Hú

Sự cứu rỗi đã bị nỗi đau khổ đánh bại Đối với Heathcliff, sự thiếu vắng Catherine

đúng là địa ngục; Không có ý nghĩa ẩn dụ trong lời tuyên bố của hắn: “Tồn tại sau cái chết của em sẽ là địa ngục” tr

(chương XIV) Trong cuộc gặp mặt cuối cùng của

họ, cả Catherine và Heathcliff đều chịu đựng những đau đớn với viễn cảnh về sự chia cắt Sự chịu đựng địa ngục trần gian, cuối cùng, đưa Heathcliff đến với thiên đường của hắn, nơi hắn được tái hợp với Catherine thành một linh hồn

Trên đây là những nguồn tư liệu mà chúng tôi tham khảo được Những vấn

đề này, ìt nhiều cũng động chạm tới những yếu tố kỳ ảo trong cuốn tiểu thuyết của Emily Bronte, giúp chúng tôi định hướng tốt hơn khi giải quyết nhiệm vụ của luận văn Qua thực tế khảo sát tài liệu, chúng tôi nhận thấy vẫn chưa có một công trính,

bài viết nào nghiên cứu toàn diện những yếu tố ấy trong Đồi Gió Hú Từ những gợi

mở bổ ìch đã đề cập ở trên, chúng tôi có thể tím thấy những cơ sở để bàn về yếu tố

kí ảo trong Đồi Gió Hú Đó là:

- Một số motif của tiểu thuyết Gothic

- Thế giới vô thức, giấc mơ trong những phát hiện của phê bính phân tâm học

- Những phát hiện về mối liên hệ với tôn giáo ở Đồi Gió Hú

3 Ý nghĩa và đóng góp mới của luận văn

3.1 Luận văn là công trính đầu tiên nghiên cứu một cách hệ thống và tương đối bao quát về những yếu tố kỳ ảo, gắn liền với những vấn đề lý luận của tiểu

thuyết: tổ chức chuyện, khung cảnh và nhân vật trong Đồi Gió Hú của Emily

Bronte

3.2 Từ sự vận dụng khái niệm “cái kí ảo” trong một cuốn tiểu thuyết phương Tây, góp phần đề xuất mở rộng hướng nghiên cứu vấn đề này ở một bộ phận tiểu thuyết Việt Nam - vốn có truyền thống in đậm dấu ấn của yếu tố này

4 Giới hạn đề tài

4.1 Giới hạn khái niệm

4.1.1 Thuật ngữ thông dụng

Ở Việt Nam, thuật ngữ fantastic được các nhà nghiên cứu dịch với nhiều tên gọi khác nhau như: huyễn tưởng, kí ảo, kinh dị, quái dị… Mặc dù không thật sự trùng khìt với tên thuật ngữ nguyên thuỷ, chúng tôi vẫn quyết định lựa chọn cách dịch thuật ngữ này là cái kí ảo ví nó được đa số các nhà nghiên cứu Việt Nam chấp nhận Bên cạnh đó, trong luận văn này, chúng tôi có sử dụng một số từ điển nhằm tím hiểu định nghĩa cái kí ảo theo sát nghĩa của từ gốc tiếng Anh: Fantastic

Theo từ điển Lạc Việt mtd 2002, phần Anh - Việt, thuật ngữ “fantastic” (vẫn được dịch là cái kí ảo) được hiểu theo nghĩa tình từ là kí quái, quái dị, lập dị,

dị thường

Ở từ điển Oxford Advanced, cái fantastic được hiểu là lạ thường, lập dị, giàu tưởng tượng và không tưởng Trong tiếng Anh cổ Fantastik là cái được tưởng tượng, trong tiếng Pháp cổ là fantastique, tiếng Latinh hiện đại là phantasticus nghĩa là cái ảo, cái không có thực

Trên cơ sở tổng hợp những ý kiến trên, trong luận văn này, chúng tôi dựa trên một sự tổng hợp quan niệm: cái kỳ ảo là sự xâm nhập của những thành tố siêu nhiên vào cuộc sống bính thường hàng ngày nhờ khả năng suy tưởng của người

nghệ sĩ, được thể hiện trong tác phẩm nghệ, cụ thể ở đây là Đồi Gió Hú

4.1.2 Thể loại

Với tư cách là một thể loại có cội nguồn sâu xa từ văn học dân gian nhưng cái kí ảo và văn học kí ảo chỉ thực sự ra đời từ đầu thế kỉ XIX Các nhà nghiên cứu thường lấy thời điểm xuất hiện những tập truyện ngắn kí ảo của Hoffman làm mốc

đánh dấu sự ra đời của loại hính văn học này Khi viết mục “Fantastique” cho La Grande Encyclopédie, chuyên gia kỳ ảo Schneider cho biết: “Khi đó thuật ngữ này

là hính thức phù thủy khoác lên nhiều tác phẩm rất khác biệt Sau khi được xác định là “sự tưởng tượng được nuôi dưỡng bằng sự sợ hãi”, ở thế kỷ XVIII, thuật ngữ này tiếp nhận các ý nghĩ riêng liên quan đến ma quỷ, quỷ sứ, tâm linh Sang thế kỷ XX, khái niệm được mở rộng; Nó không phải chỉ dùng để gọi tất cả những

gí từ thế giới bên kia, những cái siêu phàm, mà để gọi tất cả những gí trái ngược với kinh nghiệm và với các nguyên tắc lý tình, những gí đưa lại một trật tự mới, một kìch thước mới: “Cái kỳ ảo do vậy gắn liền với khó khăn cá nhân, với sự lo âu,

sợ hãi trước kẻ xa lạ” (chuyển dẫn theo [1; 18])

Theo P G Castex: “Cái kỳ ảo trong văn học là hính thức thuần túy Nó được tạo ra từ các giấc mơ, từ sự mê tìn, sợ hãi, hối hận, từ sự kìch thìch quá độ của trì não hay tâm linh, từ sự mê đắm và từ tất cả mọi hiện tượng mang tình chất bệnh lý Nó được nuôi dưỡng bằng ảo giác, bằng mọi sự khủng khiếp, điên cuồng”

(chuyển dẫn theo [1; 20]) Khi viết Truyện kể kì ảo ở Pháp, ông còn cho rằng “Cái

kí ảo… được đặc trưng bởi… một sự xâm nhập đường đột của cái bì ẩn vào khuôn khổ của cuộc sống thực” (chuyển dẫn theo [35; 36])

Luis Vax, trong cuốn Nghệ thuật và văn học kỳ ảo lại tin: “Truyện kỳ ảo

muốn giới thiệu với chúng ta những con người mang dáng dấp mới mẻ, những cư dân của một thế giới hiện thực bao gồm cả chúng ta, họ đồng thời được đưa vào trong chiều sâu của cái bì ẩn không giải thìch được” (chuyển dẫn theo [35; 36])

Roger Caillois, trong Giữa trung tâm của cái kì ảo, viết: “Mọi cái kí ảo đều

là sự cắt đứt với trật tự đã được thừa nhận, là sự đột nhập của cái không thể chấp

nhận vào trong lòng tình hợp pháp không thể phân huỷ của cái thường nhật” (chuyển dẫn theo [35; 36])

Trong Dẫn luận về văn chương kỳ ảo, Tzvetan Todorov đưa ra cái nhín khá

thú vị: “Cái kỳ ảo là sự do dự của người nào đó vốn chỉ quen thuộc với những luật

lệ tự nhiên đã bị đặt vào hoàn cảnh đối mặt với một hiện tượng mà bề ngoài có vẻ siêu nhiên” [35; 34]

4.2 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là cuốn tiểu thuyết Đồi Gió Hú song để làm nổi bật

đặc trưng nghệ thuật về cái kỳ ảo trong sáng tác bà, chúng tôi có so sánh, đối chiếu

Đồi Gió Hú với một vài tác phẩm mang những nét gần gũi về mặt thể loại Chúng

tôi cũng không bỏ qua việc liên hệ tới một số bài thơ của chình Emily Bronte - một phạm vi được coi là khơi nguồn cảm hứng cho cuốn tiểu thuyết đặc sắc có một không hai này

4.3 Nhiệm vụ nghiên cứu

Khẳng định giá trị nghệ thuật độc đáo của những yếu tố kỳ ảo trong Đồi Gió

Hú Nó là một nhân tố tham gia vào tổ chức cốt truyện và khắc hoạ tình cách nhân

vật

5 Phương pháp nghiên cứu:

Chúng tôi vận dụng một vài phương pháp nghiên cứu khác nhau

 Phương pháp đối chiếu

 Phương pháp so sánh

 Phương pháp loại hình

6 Bố cục luận văn

Luận văn của chúng tôi, ngoài phần Mở đầu và Kết luận, được chia làm ba

chương:

Chương một: Không gian đặc thù

Chương hai: Thế giới của những nhân vật bất thường

Chương ba: Giấc mơ và những ý niệm siêu hình

Sau cùng là Tài liệu tham khảo và Phụ lục

Radcliffe là người đầu tiên khai thác tuyến tiểu thuyết này khi cố tạo cho được một

không khí khiếp sợ trong tác phẩm Những bí ẩn của Udolpho (The Mysteries of Udolpho -1794) Sự tôn thờ điều ghê sợ này đạt được cực điểm trong Thầy tu (The Monk - 1796) của Mathew Gregory Lewis Thành công của những tác phẩm này đã

ảnh hưởng rất lớn đến thời kỳ lãng mạn ngay sau đó Ở Đồi Gió Hú, ta cũng sẽ tìm thấy những nét đặc thù của kiểu không gian làm phông nền để cái kì ảo xuất hiện

1.1 Ngôi nhà bị ma ám

Ta có thể dễ dàng tìm thấy những motif về không gian của tiểu thuyết Gothic trong thơ và tiểu thuyết của Emily Bronte Như đã nói, tác phẩm của cô là một sự kế thừa có chọn lọc và sáng tạo Chẳng thế mà ngay khi trình làng văn, tác giả và tác phẩm được công chúng đón nhận bởi chính điều đó và có người đã chú ý

ngay tới không gian đặc thù trong tiểu thuyết: “Đồi Gió Hú là một cuốn sách lạ

lùng, không chỉ nằm ở sức mạnh to lớn mà còn ở tính hoang dã, lộn xộn, rời rạc và không chắc có thực Những người tạo nên vở kịch này - vở kịch bi thảm cho tới hồi kết - là những người độc ác, thô lỗ hơn cả những cư dân thời Homer Không

gian, nơi diễn ra những hành động của họ là ngôi nhà cũ kỹ, thô kệch trên đỉnh một trong những dải đồng hoang cao ở phía bắc nước Anh ” [61]

Để tạo điều kiện chó cái kì ảo xuất hiện, ngôi nhà - nơi xảy ra sự kiện - đã có một vẻ dị biệt Mở đầu tác phẩm, Lockwood, người kể chuyện, đã đưa bạn đọc đến

với Đồi Gió Hú - “một thiên đường hoàn hảo cho kẻ yếm thế” trong chuyến viếng thăm đầu tiên của anh trong vai người thuê nhà Anh không tin mình “có thể cố định ở nơi nào cách biệt sự nhộn nhạo của xã hội đến như thế” Qua lời kể và con mắt của một người đến từ một thành phố ồn ào, Đồi Gió Hú hiện lên cũ kĩ và thô

kệch y như chủ nhân của nó Xích cổng mở, Lockwood đi theo vị chủ nhà trên con đường đắp cao, cỏ mọc đầy giữa những phiến đá lát và chỉ thấy gia súc làm công việc tỉa xén hàng rào “Ở mặt tiền ngôi nhà là một lô hình chạm thô kệch, quanh cửa chính phía bên trên, giữa một mớ tùm lum những quái vật sư tử đầu chim và những thằng bé trơ trẽn, lòi ra cái niên hiệu 1500 và cái tên Hareton Earnshaw” Tiếp đến, họ tiến thẳng vào phòng khách mà người ta trịnh trọng gọi là chính sảnh Căn phòng lộn xộn những đĩa, bình, cốc vại xếp thành từng chồng trên một cái tủ buýp phê bằng gỗ sồi, ngất ngưởng đến tận mái Chẳng có gì là khác thường nếu căn phòng và đồ đạc thuộc về một điền chủ miền Bắc nước Anh “Mái không có trần lót phía dưới; toàn bộ rui mè phô ra trước con mắt tọc mạch, trừ một chỗ lấp sau một khung gỗ trĩu nặng những bánh yến mạch cùng những chùm đùi bò, đùi cừu và giăm bông Trên ống khói là những cây súng cổ tinh tinh trông gớm chết và một cặp súng lục kị mã; và, thay vì đồ trang trí, ba cái hộp nhỏ sơn loè loẹt được bày dọc theo rìa ống khói Sàn nhà lát đá trắng nhẵn; các ghế tựa cao thành kiểu cổ

lỗ sĩ sơn màu lục, một vài cái khác nặng nề màu đen, lẩn trong bóng tối Trong một vòm cuốn, dưới tủ buýp phê, một con chó săn cái to tướng, lông nâu đỏ sẫm nằm giữa một bầy chó nhép kêu ăng ẳng; và còn nhiều chó khác lởn vởn ở những xó

khác” [11; 9-10]

Đó hoàn toàn là một thế giới khép kín với những quy tắc và tập tục riêng Chính nơi đây, nhiều biến cố lạ lùng sẽ xảy đến với các cư dân lập dị của Đồi

Trong khi ở lại ấp Thrushcross, Lockwood đã làm một cuộc hành trình hết

sức nguy hiểm tới Đồi Gió Hú thăm ông Heathcliff lần thứ hai Cơn bão tuyết

khủng khiếp anh chạm trán trong khi cuốc bộ tới Đồi là tác nhân đầu tiên giúp anh hiểu rõ về tính cách của Heathcliff Vào chuyến viếng thăm lần này của anh, tuyết bắt đầu rơi dày trong khi anh cuốc bộ sang Đồi và thời tiết khủng khiếp đó hẳn phải là điềm báo trước về tính khí thực sự của Heathcliff và của những thành viên khác trong nhà Khi đến nơi, may mắn thoát khỏi sự truy đuổi của cơn bão tuyết, anh được đón tiếp nồng hậu tới mức phải gõ cửa liên tục kỳ cho tới khi các khớp ngón tay tê dại đi, và chó thì sủa nhặng liên hồi Cùng lúc đó, “một trận mưa tuyết đang rắc xuống những bông đầu tiên phấp phới tựa lông chim Trên đỉnh đồi hiu hắt ấy, đất bị sương giá làm cho đen cứng lại”

Ngôi nhà cũng là nơi ám ảnh của mộng mị, đặc biệt gợi lên hình ảnh cảu cái

chết Buộc phải lưu lại Đồi Gió Hú, Lockwood dở khóc dở cười, e chề nhục nhã

trước những ác cảm và giễu cợt mà họ dành cho anh Người tốt bụng duy nhất trong nhà là Zilla, một phụ nữ to khoẻ, cư dân của nhà bếp Chị tỏ ra ái ngại cho tình cảnh đáng buồn của Lockwood và đưa anh đến phòng ngủ - một không gian gắn với những mộng mị ma quái mà anh sẽ gặp trong khi ở lại qua đêm Anh được Zilla đưa tới một căn buồng cài chặt cửa Quá đờ đẫn chẳng còn bụng dạ nào mà tọc mạch, anh cài chặt cửa và nhìn quanh xem giường nằm ở đâu Mượn lời nhân vật “tôi”, Emily đã quay một thước phim sống động về căn buồng hẹp, âm u trên gác mái Không gian rờn rợn của nó khiến độc giả cảm thấy như đã gặp ở đâu đó Cái “giường hòm” được miêu tả kín bưng như một cỗ quan tài Rồi những chồng

sách cũ nát, ánh nến rung rinh, những bậc cầu thang tối gấp khúc… Đó đều là những hình ảnh quen thuộc chúng ta thường gặp trong tiểu thuyết Gothic truyền thống “Toàn bộ đồ đạc gồm một chiếc ghế tựa, một tủ đựng quần áo và một cái hòm lớn bằng gỗ sồi có những ô vuông được khoét ở gần mép trên, giống như những cửa sổ xe ngựa… nó là một thứ giường nằm kỳ lạ kiểu cổ, thiết kế rất tiện

để cho mỗi thành viên của gia đính khỏi cần có một buồng riêng… Cái gờ cửa sổ, nơi tôi đặt cây nến, có mấy quyển sách mốc meo chồng ở một góc, và đầy những chữ rạch vào lớp sơn trên mặt… ”[11; 28] Đó là căn buồng mà Heathcliff không bao giờ muốn cho ai đặt chân đến vì ông vốn có một ý niệm kỳ quặc về nó Sau khi dập tắt nến, lật cuốn Kinh Thánh sực mùi da bê cháy do bị bén lửa và đánh vần những cái tên Catherine Earnshaw - Heathcliff - Linton viết nhằng nhịt trong đó, Lockwood uể oải nhắm mắt lại “Chưa chợp mắt được năm phút thì những chữ cái trắng loá thành một vầng hào quang bừng lên từ bóng tối, sinh động như những bóng ma” Và Lockwood đã qua một đêm khủng khiếp chưa từng gặp kể từ khi có khả năng chịu đựng “…một cành cây linh sam chạm vào cửa sổ mắt cáo buồng tôi khi gió rền rĩ thổi qua và quật đôm đốp những những quả khô của nó vào những ô kính… tiếng gió thổi từng hồi, cùng tiếng tuyết xối xả rơi… chỉ có tuyết và gió xoáy lộn điên cuồng qua cửa sổ, vào thấu tận chỗ tôi làm tắt phụt ngọn nến” [11; 35-40] Trong không gian của căn phòng xa lạ và kỳ quái ấy, cộng với sự chuyển động dữ dội của thời tiết khắc nghiệt của mùa đông trên miền Bắc nước Anh, Lockwood đã trải qua những mộng mị kinh hoàng

Có thể nói đó là một căn phòng bị ma ám Không phải ngẫu nhiên mà không gian ấy có tác động tới một người lành mạnh như Lockwood Cái kì ảo thường xuất hiện qua những trùng hợp ma quái Căn phòng đó trước đây lại chính là phòng ngủ của Catherine Earnshaw - con ma nhỏ ghê gớm đã ám ảnh Lockwood trong đêm bão tuyết và đã làm tan nát trái tim vị chủ nhà Heathcliff hơn hai mươi năm

qua Và có vẻ như những căn phòng kiểu Gothic như vậy đều ít nhiều được các nhà văn gia công bằng những ván, những giường, hòm, tủ buýp phê… bằng gỗ sồi, cùng sự lộn xộn của những cuốn sách da bê cũ kĩ, nhập nhoè dưới ánh nến mở ra một không gian u ám, tù túng, chật hẹp không lối thoát Tuy căn phòng bị ma ám

tại Đồi Gió Hú không được miêu tả đặc biệt tỉ mỉ hơn những khung cảnh khác,

cũng không được nhấn mạnh nhiều song qua một vài lời kể của chị Zilla khi đưa Lockwood lên những bậc cầu thang tối gấp khúc người đọc có thể hiểu rằng Heathcliff đã coi đây là chốn linh thiêng không một ai được phép xâm phạm Trong căn buồng bí hiểm, chật hẹp và sặc mùi mê tín ấy, ánh nến leo lét cháy và bị tắt phụt khi gặp phải một cơn gió lồng lộn thổi qua Đối với độc giả yếu bóng vía thì khung cảnh mơ hồ, u tịch mà Lockwood đối mặt vào cái đêm bão tố đó thật đáng sợ

Không gian khép kín quen thuộc “có sức mạnh làm khung một bức tranh” này, trong đó hơn một lần xuất hiện hình ảnh của một người đàn ông gớm guốc lặng lẽ ngồi chờ đợi người phụ nữ đã chết của mình trở lại dưới ánh nến leo lét

cháy, chúng ta đã bắt gặp ở nhiều tác phẩm văn chương kì ảo cùng thời với Đồi Gió Hú, chẳng hạn trong Jane Eyre của Charlotte Bronte hay trong Ligeia, Sự sụp

đổ của ngôi nhà Usher, Bức chân dung hình Oval, Mặt nạ tử thần đỏ… của Edgar

Allen Poe Không gian khép kín như vậy đã trở thành một môi trường lý tưởng sản sinh ra những nhân vật lập dị, bệnh hoạn, thần kinh bất thường và cực kì xa lạ với thế tục

Không gian này làm ta liên tưởng tới một trong những không gian khép kín được Edgar Poe dày công miêu tả nhất là căn phòng tân hôn trong truyện ngắn

Ligeia Legeia là tên của người vợ đầu tiên của nhân vật người kể chuyện (nhân vật

tôi) Nàng là một phụ nữ xinh đẹp, thánh thiện, có trí tuệ Hạnh phúc của họ chỉ

kéo dài được vài năm thì Legeia lâm bệnh nặng, rồi qua đời Quá đau khổ, người chồng bỏ đi lang thang và quyết định ẩn dật trong một tu viện hoang vắng, u tịch tại một nơi hẻo lánh nhất nước Anh Điều đáng chú ý ở đây là tu viện này lại do chính người chồng tự bỏ tiền mua và gần như chỉ có một mình anh ta sống ở đó

Tu viện chính là căn phòng được tác giả kì công tạo dựng nhằm chuẩn bị không gian cho những sự kiện hết sức kì quái sẽ xảy ra “…Trần nhà cao được làm bằng

gỗ sồi trông ảm đạm, uốn thành vòm trang trí hoa văn hình con triện với những hình vẽ kì cục man rợ nhất kiểu nửa Gothic nửa Druid Ngoài góc chính tâm của mái vòm ảm đạm này, là một dây xích bằng vàng quấn lấy một bình hương lớn cùng chất liệu kiểu Saracenic với nhiều hàng lỗ răng cưa hắt ra tia sáng nhiều màu như thể bình hương phải chịu đựng con rắn quấn quanh Dăm giá nến bằng vàng từ thời đế quốc Ottoman trang trí kiểu phương Đông đặt ở đây đó Có một chiếc giường thấp cũng là giường cô dâu kiểu Ấn Độ làm bằng gỗ mun khảm hoa văn, phía trên treo một cái màn trông như vải phủ quan tài Mỗi góc phòng đặt một cái quách khổng lồ bằng đá hoa cương đen lấy từ mộ các kẻ thù triều đại Luxor, những cái rèm treo trong căn phòng này mới là trung tâm của sự quái gở Những bức tường cao căng suốt từ đỉnh đến sàn một tấm thảm nguyên khối nặng nề xếp nếp Tấm thảm có cùng chất liệu với thảm trải sàn, cùng chất liệu với màn treo trên giường gỗ mun và vải quấn giá nến Ottoman, đồng chất liệu với những tấm rèm xoắn ốc thê thảm căng ở một phần cửa sổ Chất liệu thảm là một loại vải màu vàng tươi Thảm căng lơ lửng khắp nơi theo những tỉ lệ bất định, hình lượn sóng, đường kính khoảng một bước chân có thêu những hoa văn đen nhánh Nhưng chỉ khi đứng ở một điểm duy nhất mới có thể thấy rõ đặc điểm thực của những đường lượn này Bởi kĩ xảo bây giờ rất tầm thường, chỉ từ thời thượng cổ mới có sáng tạo tinh

vi đến thế Đối với những ai vừa bước vào phòng, họ chỉ đơn giản thấy nó có cái gì quái dị, nhưng càng vào sâu hơn, dần dần ta sẽ nhận thấy có sự thay đổi, rồi từng bước khi vị khách đã tiếng sâu vào phòng, thì tự anh ta sẽ thấy một chuỗi bất tận

những hình thù khiếp sợ đượm màu sắc mê tín Norman hoặc như hiện lên từ những giấc ngủ tội lỗi của thầy tu Cái hiệu quả quái đản này càng tăng thêm khi có những luồng gió thổi rào rào sau những bức rèm, phủ lên mọi vật một thứ âm khí gớm ghiếc khó hiểu” [chuyển dẫn theo 22; 41] Phòng tân hôn này hoàn toàn không giống căn phòng hạnh phúc mà chúng ta vẫn hình dung Trái lại, nó giống như một sự thu hẹp của địa ngục với tất cả những gì kì dị nhất Câu chuyện rùng rợn xảy ra tại một không gian khép kín như vậy hẳn sẽ khiến cho ấn tượng kinh hoàng không những tăng lên mà còn có sức ám ảnh gấp bội

Trong truyện ngắn William Wilson, ta cũng gặp trường hợp tương tự Nhân

vật tôi ở đây bẩm sinh là người có óc tưởng tượng, dễ bị kích động Năm năm ăn học trong một ngôi trường có kiến trúc cổ kính và bí ẩn đã khiến cho tâm tính anh

ta phát triển ngày càng lệch lạc hơn Anh ta tin rằng trong trường có một người giống hệt mình, từ ngày tháng năm sinh, tên tuổi đến ngoại hình Người đó luôn can dự vào cuộc sống của Wilson khiến anh ta rất khó chịu và căm hận Đến cuối truyện khi anh ta quyết tâm đâm chết kẻ song trùng kia người đọc mới hiểu đó chỉ

là ảo giác mà thôi Theo y học thì anh ta hẳn đã mắc bệnh ảnh gương Trong Đồi Gió Hú, khi ốm, Catherine I cũng thấy một người nhìn mình chằm chằm qua

gương đến phát hoảng, mặc dù Nelly Dean đã quả quyết là không có ai, đó chính là hình ảnh phản chiếu của cô Như vậy có thể thấy là những ảo giác đó xuất hiện vào lúc các nhân vật này đang rơi vào trạng thái thần kinh bất thường Poe cũng đã dành khá nhiều lời mô tả không gian ngôi trường đã ám ảnh thời niên thiếu của Wilson dường như để lý giải thấu đáo hơn tình trạng tâm thần dị thường đó

“Những kỉ niệm đầu tiên trong đời học trò của tôi gắn với ngôi nhà rộng lớn nhiều ngóc ngách kiểu Elizabeth trong một làng đầy sương mù của xứ Anh” Nó “rất cổ

và rất kì lạ, mặt bằng rộng, tường cao lát gạch đặc, bờ tường trát một lớp vữa, và những mảnh thuỷ tinh bao bọc toàn bộ Cái thành luỹ kiểu nhà tù ấy đã hạn chế

phạm vi hoạt động của chúng tôi Hành lang ngoắt ngoéo, bí hiểm như mê cung

“không thể xác định chính xác tổng thể ngôi nhà như thế nào Suốt năm năm nội trú, tôi cũng không biết chính xác cái điểm hẹn bí mật xa xôi trong một phòng ngủ nhỏ cùng mười tám hoặc hai mươi người bạn là ở đâu” Một khung cảnh đơn điệu, buồn thảm như thế góp phần làm méo mó thêm phần nhân cách vốn đã bất ổn của

nhân vật này Không gian ở đây rất gần với ngôi nhà trên Đồi Gió Hú.ếong nếu có

sự khác biệt, đó chính là nguồn gốc của cảm hứng ở Đồi Gió Hú

Không gian trong các tác phẩm của chị em nhà Bronte được khơi nguồn cảm hứng từ khu nhà chính họ và do đó có nhiều nét tương đồng Ngoài nhiệm vụ tăng thêm phần li kí, hấp dẫn cho tác phẩm, không gian ấy còn chuẩn bị cho một loạt những sự kiện kí quái gây khiếp đảm, những biến cố lạ lùng sẽ xảy đến

Bằng những lời miêu tả ngắn gọn và sơ lược, nhà quay phim tài ba Emily đã chớp đúng được những cảnh khắc ấn tượng của ngôi nhà xấu xì bị ma ám Và ví

thế, cho dù không sang trọng, u tịch hay cổ kình như Thornfield trong Jane Eyre của Charlotte Bronte, Đồi Gió Hú vẫn tạo được một sức ám ảnh nặng nề đối với

bạn đọc Chính không gian kì lạ đó đã trở thành một môi trường lí tưởng để hình thành và nuôi dưỡng những phẩm chất tương ứng cho nhân vật của cô - lập dị, kì quặc và cực kì độc ác Chất tươi mát và dữ dội của đồng hoang trong hai cuốn tiểu thuyết này đã khiến đông đảo bạn đọc đương thời nhầm lẫn rằng tác giả của chúng chỉ là một - ông Currer Bell (bút danh đàn ông của Charlotte) nào đó Điều này xác nhận tính độc đáo ở ngôi nhà khép kín, bị ma ám trong Đồi Gió Hú: nó có một mẫu thực Trong một số tác phẩm thơ của Emily, chúng tôi cũng nhận thấy kiểu không gian tù túng, chật hẹp vây hãm con người có lẽ cũng bởi lí do này Lặp đi lặp lại trong nhiều khổ thơ là những từ ngữ yếm thế thể hiện tâm trạng cô đơn, hay nỗi thống khổ của nhân vật trữ tính Chúng tôi xin đưa ra một ví dụ tiêu biểu cho bầu

khí quyển đặc quánh những tâm thế u sầu và buồn bã, nó nói lên rằng nhân vật trữ tình - Emily Bronte - đã hư cấu trong tiểu thuyết Đồi Gió Hú một ám ảnh thường trực từng trải nghiệm trong không gian sống thực của mình:

… Trong ngục tối hầm mộ vẩn vơ, tôi đi lang thang Không chú ý tới sự sống đang dần tiêu tan

(Người nói, một người, đi thăm ngục tối trong lâu đài của cha mính)

“Mở ra đi những chấn song buồn tẻ, hãy mở ra, ơi Warder lạnh lùng, nghiêm khắc

Anh chẳng dám chối từ nên xoay những bản lề cay nghiệt

“Những vị khách của ta đang nằm buồn bã, tôi thí thầm nhín quanh

Hầm tối kia con mắt u sầu hơn cả nỗi cô đơn

(Đó là khi mùa xuân rộn rã cười nhạo niềm kiêu hãnh không ngủ)

(The Prisoner - Người tù) ”

[44]

1.2 Mối đe doạ của ngoại cảnh và thiên nhiên

Cũng giống như những nhà văn hư cấu lãng mạn cùng thời, không chỉ thành công với không gian khép kín, Emily Bronte còn gây nhiều ấn tượng đặc biệt với kiểu không gian ngoại cảnh Độc giả khó có thể quên khung cảnh đồng quê bao la, hoang sơ và dữ dội được tác giả sắp đặt bên cạnh bức tranh thiên nhiên êm đềm,

tươi tắn hiếm hoi thành hai cực đối chọi nhau trong Đồi Gió Hú Dấu ấn của cái kì

ảo ở đây là: gắn với số phận của nhân vật gần với thú hoang hơn là người (Heathcliff), nữ tác gia đã tạo ra một sự kết hợp giữa những lực lượng thiên nhiên

ma quái và hung dữ

Ở tác phẩm này, Emily rất hiện thực trong cách giới thiệu phong cảnh và cuộc sống ở Yorkshire, trong sự chình xác và có thật về mùa, ngày tháng và thời gian đồng tồn tại với sự huyền ảo và mơ hồ Sự tô đậm phong cảnh trong văn bản

của Đồi Gió Hú đem lại cho sự sắp đặt tầm quan trọng mang tính biểu tượng

Phong cảnh chủ yếu là những dải đồng hoang: rộng lớn, hoang dại, cao nhưng có phần ẩm ướt và cằn cỗi Vùng đất hoang đầy thạch nam này không thể trồng trọt được Nó là nét đặc biệt của những vùng đất ngập úng Cho nên, những dải đồng hoang này rất hợp với việc làm biểu tượng của mối đe doạ dữ dội do tự nhiên sắp đặt Theo sự sắp xếp, phần khởi đầu của mối quan hệ giữa Catherine và Heathcliff (hai nhân vật này dạo chơi trên các dải đồng hoang suốt thời thơ ấu), vùng đất hoang đầy thạch nam ấy chuyển những sự kết giao mang tính biểu tượng lên trên câu chuyện tình yêu

Đồi Gió Hú gồm hai từ ghép lại: Wuthering Heights.“Wuthering là một tính ngữ tỉnh lẻ giàu ý nghĩa, nó mô tả sự náo động của khí quyển bủa vây vị trí ngôi nhà khi trời dông bão” Heights có nghĩa là đồi, hay đỉnh cao nhất Vì vậy, có bản

dịch là “Đỉnh cao gió hú” Ở trên cao, “… ta có thể đoán được sức gió bắc thổi vượt qua bìa đồi mạnh như thế nào bằng cách dựa vào độ xiêu vẹo quá đáng của mấy cây linh sam còi cọc cuối nhà và hàng cây gai gầy guộc vươn cả mọi cành về một phía như thể chìa tay xin ông mặt trời bố thí cho chút nắng Cũng may là nhà kiến trúc sư đã nhìn xa thấy trước, xây nó thật vững chắc; các cửa sổ hẹp đều gắn sâu vào tường và các góc đều được những tảng đá lớn chòi ra bảo vệ”[11; 9]

“…Ai đã từng đi ngang qua đồi Hartside hay Cross hoang vắng, trên đường từ Westmoreland tới thung lũng Yorkshire, và đã được chào đón bởi gió mưa vào một

ngày giông tố sẽ biết cách đánh giá giá trị của Đồi Gió Hú trong thời tiết giá lạnh”

[61]

Emily Bronte đã kết hợp chặt chẽ những yếu tố của loại truyện Gothic lại

với nhau Đồi Gió Hú bị thời tiết vùi dập gợi lên motif những lâu đài theo truyền

thống, ngôi nhà có tầng thượng bị ma ám Charlotte, khi viết lời tựa cho lần tái bản cuốn tiểu thuyết của em gái mình, một năm sau lần đầu tiên xuất hiện, đã lên tiếng

bênh vực Emily trước những chỉ trích của giới phê bình: “Đồi Gió Hú quê mùa từ

đầu đến đuôi Nó đầy chất đồng hoang và man dại, và xù xí như rễ cây thạch nam

Mà nếu như nó khác đi thí đâm mất tự nhiên, ví chình tác giả được sinh ra và nuôi lớn lên ở đồng hoang Elis Bell không miêu tả như một người chỉ tím thấy ở quang cảnh khoái cảm cho con mắt và sở thìch mà thôi; những ngọn đồi quê hương đối với cô còn xa hơn một cảnh tượng; đó là vì cô sống trong đó và bởi nó, khác nào lũ chim trời là những kẻ cư trú của đồi, hay đám thạch nam là sản phẩm của đồi Cho nên những đoạn cô tả cảnh thiên nhiên là đúng như cần phải thế và trọn vẹn như cần phải thế Sau khi thừa nhận một nỗi khủng khiếp xiết bao đen tối bao phủ lên

nhiều trang của Đồi Gió Hú, rằng trong không khì hừng hực giông tố và tìch điện

của nó, đôi khi ta tưởng như thở hìt chớp giật, sấm dồn, vẫn còn dấu hiệu chứng thực sự tồn tại của ánh sáng ban ngày bị mây phủ và mặt trời che lấp” [51] Thời tiết và khung cảnh là những công cụ hữu hiệu được nữ nhà văn sử dụng từ đầu cho tới hồi kết thúc Khi thời tiết đẹp nó không chỉ biểu trưng cho sự thay đổi của thời gian và những thay đổi của lòng người mà còn là biểu tượng của một sự khởi đầu mới Sự tươi tắn và rộn ràng chỉ chiếm một phần nhỏ trong tiểu thuyết mà bao trùm lên tác phẩm này là không khí ảm đạm và hiu quạnh

Emily Bronte còn gây hiệu quả tương phản, làm nổi bật không gian trên bằng cách tái hiện một không gian thứ hai, trái ngược hoàn toàn với khung cảnh

Đồi Gió Hú đó là Thrushcross Một sự tương phản rõ nét tiếp theo trong tiểu thuyết này là cảnh bão tố đối với cảnh thanh bình Đồi Gió Hú là địa điểm trên đồi,

thường đón các cơn giông tố đi qua và là nơi cư trú xấu xí, cục mịch của những nhân vật tai ác, bất trị nhưng mạnh khoẻ và cuồng nhiệt; trong khi đó ấp Thrushcross lại là một khu nhà được trang trí kiểu cách, nằm yên lành trong lòng một con thung xanh tuyệt đẹp, với những người ngụ cư dịu dàng, lịch thiệp và nhạy cảm song có phần yếu ớt, nhợt nhạt

Cùng với khung cảnh thiên nhiên, như vậy, thời tiết cũng là một phối cảnh Xuyên suốt toàn bộ tác phẩm, Emily đã sử dụng thời tiết và ngoại cảnh một cách hiệu quả làm phương pháp chuyển tải những cảm xúc cá nhân về từng nhân vật Những ngọn núi lởm chởm, những khu rừng rậm rạp, cảnh hoang tàn và thời tiết khắc nghiệt chính là một trong những motif không gian của thể loại tiểu thuyết Gothic (tiểu thuyết đen) Nữ văn sĩ đã kết hợp chặt chẽ những yếu tố đó lại với nhau trong một chỉnh thể nghệ thuật độc đáo Cái đêm Heathcliff trai trẻ bỏ nhà đi, trời đen kịt như trong ống khói “những đám mây như muốn nổi sấm… khoảng nửa đêm… cơn dông đến lồng lộn ầm ầm trên Đồi Gió cuồng, sấm dữ, và không biết gió hay sét đã chẻ đôi một cái cây ở góc toà nhà, một cành cây lớn rơi ngang mái, đánh gục một phần ống khói đằng đông, làm đá và mồ hóng rơi rào rào xuống bếp” [11; 108-9].

Theo cái cách miêu tả của Emily thì con người và tự nhiên là những bộ phận hữu cơ không thể tách rời Bất cứ sự kiện nào xảy đến với các nhân vật trong truyện cũng có phần can dự của thời tiết bất thường Vô hình chung, cái ngoại cảnh hay thay đổi ấy lại trở thành một nhân chứng sống trước mọi biến cố xảy đến với các cư dân nơi đây Cái chết yểu của Catherine I dường như không chỉ tác động ghê gớm đến những người thân quanh cô mà còn đến cả bầu không khí mà họ hít

thở Đây là tâm sự của Isabella khi ở Đồi Gió Hú: “Tuyết quay cuồng ngoài trời,

lên gác thì tối tăm ảm đạm quá, và ý nghĩ của tôi cứ không ngừng trở về với cái

nghĩa địa cùng ngôi mộ mới đắp! Khắp nhà không có một tiếng đọng nào ngoài tiếng gió rền rĩ, thỉnh thoảng lay những cánh cửa sổ, tiếng những hòn than khẽ nổ lép bép và tiếng tách tách của chiếc kéo cắt hoa đèn mỗi lúc tôi tỉa bớt ngọn bấc nến… Buồn, rất buồn, vừa đọc tôi vừa thở dài, vì dường như mọi niềm vui đã biến mất khỏi thế giới, không bao giờ trở lại nữa” [11; 217]

Các nhà văn Gothic thường đưa vào tác phẩm những bối cảnh kì quái, hoang

vu, bí ẩn cùng với việc xây dựng cốt truyện đầy rẫy những bí ẩn rùng rợn, những tội ác đẫm máu, những nhân vật quái ác, những toà lâu đài thâm u bị ma ám… nhằm khuấy động tâm lí và gây hoang mang cho độc giả Tuy nhiên, bên cạnh

không khí “hừng hực tích điện” và đầy giông bão, tác giả Đồi Gió Hú còn chú ý

khai thác không gian tươi mới, thanh bình làm đối trọng song lại mở ra một hướng siêu thoát Sự tham gia của những lực lượng tự nhiên trong tiểu thuyết chứa đựng những sự bất ngờ khó đoán đợi gây nên một tâm thế hoang mang ngay trong hoàn cảnh của đời sống thực tại và những xáo trộn trong đời sống tâm linh Yếu tố siêu nhiên huyền bí bên ngoài được chuyển vào bên trong, mang đầy tính nội cảm và được nâng đỡ bởi bầu khí quyển phù hợp Đó chính là một nét đặc sắc trong nghệ thuật kì ảo của Emily Bronte

Ở đây ta đã thấy vai trò của không gian như là một phông nền nhằm làm nổi bật

những yếu tố kì ảo trong tiểu thuyết Đồi Gió Hú Bên cạnh đó, sự biến đổi thất

thường và dữ dội của thời tiết cũng chẳng khác gì những lực lượng hung thần xuyên thấm vào kết cấu chỉnh thể thế giới nghệ thuật tác phẩm này Cái cấu thành những yếu tố kì ảo trong sáng tác Emily không chỉ dừng lại ở kiểu không gian như vậy mà còn nằm ở những dấu hiệu khác mà chúng tôi sẽ lần lượt tìm hiểu ở các chương tiếp theo

Chương hai

THẾ GIỚI CỦA NHỮNG NHÂN VẬT BẤT THƯỜNG

Emily Bronte không chịu hạn chế bởi những sự phân loại thông thường và cuốn tiểu thuyết có thể nói là đứng ở ranh giới của cái hiện thực cũng như cái hư

ảo Có nhà nghiên cứu xếp tác phẩm vào lĩnh vực của thể loại Gothic, nhưng có quan điểm lại cho rằng, nó phải đứng trong đội ngũ tác phẩm của các nhà lãng

mạn… Dẫu ở lĩnh vực nào thì dấu ấn để lại Đồi Gió Hú cũng vẫn là một số biểu

hiện của những yếu tố siêu nhiên Những yếu tố này lôi cuốn sự chú ý của độc giả trong khi vẫn khiến họ phải căng thẳng và sợ hãi Trong chương này, chúng tôi chỉ tìm hiểu dấu ấn của nó trên hình tượng các nhân vật: tính chất bất thường của một loại nhân vật có phần bệnh hoạn

2.1 Thế giới tâm thần của người độc tưởng (Monomaniac)

Ngay từ hình hài, Heathcliff đã được miêu tả như một vật kì dị, không giống với con người, thậm chí như một “quỷ sứ”, từ lúc: “cái vật nhỏ nhoi, tóc đen,

da ngăm u ám như thuộc dòng dõi quỷ sứ” được cởi ra lần đầu từ cái bọc và đặt chân lên nền bếp ngôi nhà trại, cho đến cái giờ mà Ellen Dean thấy cái thi thể vạm

vỡ, nằm ngửa trong chiếc giường quây ván với đôi mắt mở to nhín trừng trừng như

“giễu những cố gắng của bà nhằm khép nó lại và cặp môi hé mở cùng hàm răng trắng nhọn cũng đang cười giễu”

Cái ngày cụ Earnshaw nhân hậu đem về một “đứa bé tóc đen, rách rưới, bẩn thỉu vào cỡ mới biết đi, mới biết nói… đen đến độ tưởng như ở chỗ quỷ sứ chui ra”

là một mốc thời gian quan trọng đánh dấu sự chấm dứt những tháng ngày êm đềm

ở trại Đồi và từ đây bóng dáng ảm đạm bắt đầu che phủ lên lâu đài này Heathcliff (cái tục danh đã trở thành cả họ lẫn tên) bằng cách nào đó đã chiếm được tình thương mến của cụ Earnshaw và nắm chắc trái tim ông già trong tay Điều tất yếu khiến nó trở thành kẻ thù trong mắt Hindley và Catherine vì đã thoán đoạt những đặc quyền và tình thương yêu của cha mẹ chúng Từ đây, cuộc đời ba đứa trẻ bắt đầu bước sang một trang mới với những hận thù ngấm ngầm Cùng lớn lên dưới một mái nhà, được nuôi nấng và dạy dỗ đầy đủ song Heathcliff luôn bị con trai cụ Earnshaw hành hạ Điều đáng nói là nó không bao giờ bận tâm hay phàn nàn về những vụ xô xát mà bao giờ nó cũng chịu phần đau đớn, miễn là nó có được cái nó muốn, tưởng như nó không hề có bụng thâm thù Còn cô bé Catherine thì thích nó

mê đi Hình phạt nặng nề nhất đối với cô là bị tách ra khỏi người bạn nhỏ của mình Rồi người bảo trợ của Heathcliff qua đời vào một tối tháng mười trong khi

“gió lồng lộn quanh chính sảnh và gào rú trong ống khói; nghe man rợ và hãi hùng” Không có người cai quản, hai đứa bé tai ngược và bất trị đó càng có cơ lớn lên trong sự mông muội, vô đạo hoàn toàn và mỗi ngày một thêm táo tợn Hứng thú duy nhất của chúng là lang thang trên những dải đồng hoang cả ngày, hoặc nằm thong dong lên trên những ngôi mộ trong nghĩa trang và thách nhau gọi ma đến Khoảng thời gian thơ ấu tự do chạy nhảy làm những điều mình muốn ấy đã nuôi dưỡng trong chúng những tình cảm sâu sắc và sự gắn bó không gì chia rẽ được

Khi Hindley cùng Francis vợ mình trở về cai quản trại Đồi sau cái chết của

cụ Earnshaw, Heathcliff giống như cái gai trong mắt họ Một vài lời từ miệng Francis tỏ ra không ưa Heathcliff cũng đủ đánh thức dậy trong cậu mối hận thù cũ với thằng bé Cậu tống cổ nó xuống đám gia nhân, không cho học cha phó nữa và khăng khăng rằng nó phải lao động ngoài trời và buộc nó phải lao động cật lực

ngoài đồng như bất cứ một lao công nào khác ở trại Ban đầu thằng bé chịu đựng khá tốt sự giáng cấp này vì Catherine dạy lại nó những gì cô học được, cô còn cùng làm hoặc cùng chơi với nó ở ngoài đồng Cho tới cuộc phiêu lưu không may xảy

ra, quan hệ giữa hai đứa trẻ bắt đầu có những vết rạn Heathcliff hậm hực với những người bạn mới lịch thiệp và duyên dáng mà Catherine đã tình cờ quen biết lúc gặp phải sự cố tại ấp Thrushcross Nó bắt đầu biết so sánh thân phận thấp hèn

và bộ dạng di gan của mình với những đứa trẻ nhà Linton và buồn phiền khi nhận

ra những yếu thế của mình Một đứa bé mồ côi, bị ngược đãi tàn nhẫn đến thế, lại

có cơ lớn lên xa rời văn minh, sống trong một môi trường u ám, tách biệt với thế giới xung quanh thì như là một hệ quả tất yếu, Heathcliff lớn lên méo mó, dẹo dọ

về mặt tâm hồn, nếu như còn may mắn lành lặn về thể chất Không có lí do gì khả

dĩ thuyết phục người đọc tin rằng Heathcliff vẫn trưởng thành giống như những đứa trẻ bình thường khác bất chấp mọi tác động của hoàn cảnh sống

Đồi Gió Hú tập trung vào câu chuyện tình của một kẻ bị căn bệnh độc tưởng Bởi vậy, tình cảm thông thường này đã in đậm dấu ấn của kẻ mang “tâm hồn quỷ” Theo Charlotte: khát vọng hợp nhất với người yêu của Heathcliff “… không phải là tính yêu của y đối với Catherine, đây là một tính cảm dữ tợn và phi nhân: một thứ đam mê như có thể thấy sôi sục và cháy rực trong bản chất độc ác của một hung thần nào đó, một ngọn lửa có thể tạo ra thành một trung tâm quằn quại - cái linh hồn vĩnh viễn khổ đau của một chức quyền ở cõi âm ty, và bằng sự thiêu phá không ngừng và không thể dập tắt, ngọn lửa đó thực thi cái bản án buộc y phải mang Địa Ngục theo cùng với mính ở bất cứ chốn nào y lang bạt tới Cái sợi dây duy nhất còn nối liền Heathcliff với loài người, là chút thương mến, được thú nhận một cách thô lỗ, của y đối với Hareton Earnshaw, rồi đến lòng trân trọng nửa bộc lộ nửa hàm ẩn ý của y đối với Ellen Dean Bỏ những nét đơn lẻ ấy đi thí phải

nói rằng y chẳng phải con cái thuỷ thủ Ấn, cũng chẳng phải dòng dõi Digan, mà là một hính người hồn quỷ - một con ma cà rồng - một con quỷ hồi” [51]

Mặc dù quan điểm Heathcliff và Catherine yêu nhau sâu sắc được đông đảo đồng tính nhưng chúng ta vẫn cần phải đặt ra câu hỏi liệu họ có thực sự yêu nhau? Câu hỏi này cũng gợi ra thêm một câu hỏi khác: kiểu tính yêu hay kiểu cảm xúc

mà Emily đang miêu tả là gí? Chị gái cô, Charlotte, đã gọi những cảm xúc của Heathcliff “sự đam mê trụy lạc và sự trụy lạc đầy đam mê” (perverted passion and passionate perversity)

Tính yêu của họ là một nỗ lực nhằm phá vỡ những ranh giới của cái tôi và nhằm kết nối với một đối tượng khác để vượt ra ngoài tình chất cố hữu của thân phận con người; Việc kết nối với người khác sẽ tạo ra cái trọn vẹn và có được những cảm giác tương đồng, một con người thống nhất và hoàn chỉnh (bằng cách thống nhất hai cá thể chưa hoàn chỉnh) Nhu cầu kết nối này thúc đẩy Heathcliff quyết tâm lôi cuốn thi thể Catherine vào mính và họ muốn hòa tan vào nhau trọn vẹn đến nỗi Edgar sẽ không thể phân biệt được Catherine với Heathcliff Freud đã giải thìch ham muốn mạnh mẽ này là một phần cố hữu trong tính yêu Lúc người ta yêu nhau say đắm nhất, ranh giới giữa cái tôi bản ngã và khách thể (đối tượng) có nguy cơ bị tan biến đi Chống lại mọi dấu hiệu của ý thức, một người đang yêu tuyên bố: “Tôi và em là một và sẵn sàng tin điều đó là sự thật”[53] Tính yêu đã trở

thành một tôn giáo trong Đồi Gió Hú, thứ bảo vệ con người trước nỗi sợ hãi cái

chết và sự hủy diệt ý thức hay bản thân con người cá nhân Cách xây dựng tình cảm đam mê như vậy sẽ giải thìch mối liên hệ không gí lay chuyển được giữa tính yêu và cái chết trong ngôn ngữ và hành động của các nhân vật