Đảng lãnh đạo xây dựng Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh từ năm 1986 đến năm 2006.PDF

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘITRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ----    ---- NGÔ THỊ KHÁNHTRUNG TÂM ĐÀO TẠO,Đ ĐẠI BỒI DƯỠNG GIẢNG VIÊN LÝ LUẬN ĐẢNG LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG ĐOÀN THANH NI

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘITRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

  

NGÔ THỊ KHÁNHTRUNG TÂM ĐÀO TẠO,Đ ĐẠI BỒI DƯỠNG GIẢNG VIÊN LÝ LUẬN

ĐẢNG LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

NGÔ THỊ KHÁNHTRUNG TÂM ĐÀO TẠO,Đ ĐẠI BỒI DƯỠNG GIẢNG VIÊN LÝ LUẬN

ĐẢNG LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, dưới sự hướng dẫn của PGS TS Đinh Xuân

Lý và PGS TS Đoàn Minh Huấn

Các số liệu, tài liệu trong luận án trung thực, bảo đảm tính khách quan Các tài liệu tham khảo có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng

Hà Nội, ngày 02 tháng 12 năm 2013

Tác giả:

Ngô Thị Khánh

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐỀ TÀI 6

1 Các công trình nghiên cứu trong nước 6

2 Các công trình nghiên cứu nước ngoài 14

Chương 1 Đ NG L NH Đ O NG ĐOÀN THANH NIÊN TRONG 10 NĂM ĐẦU THỜI KỲ ĐỔI MỚI (12/1986 - 6/1996) 19

1.1 Khái quát công tác xây dựng Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trước năm 1986 19

1.1.1 Sự lãnh đạo của Đảng đối với xây dựng Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh 19

1.1.2 Kết quả thực hiện chủ trương của Đảng và những vấn đề đặt ra 24

1.2 Chủ trương của Đảng về xây dựng Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (12/1986 - 6/1996) 28

1.2.1 Đổi mới tổ chức và hoạt động của Đoàn Thanh niên (12/1986 -6/1991) 28

1.2.2 Tiếp tục củng cố tổ chức, đa dạng hoá phương thức hoạt động của Đoàn (6/1991 - 6/1996) 37

1.3 Sự chỉ đạo của Đảng về xây dựng Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh 44

1.3.1 Đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động tuyên truyền, giáo dục của tổ chức Đoàn Thanh niên 44

1.3.2 Kiện toàn hệ thống tổ chức, nâng cao năng lực hoạt động của Đoàn Thanh niên 48

1.3.3 Xây dựng cơ chế, chính sách phát huy vai trò của Đoàn Thanh niên .54

1.3.4 Phát triển các phong trào hành động cách mạng, nâng cao vai trò nòng cốt của Đoàn trong đoàn kết, tập hợp thanh niên 57

Chương 2 CHỦ TRƯƠNG VÀ CHỈ Đ O CỦA Đ NG VỀ NG ĐOÀN THANH NIÊN (6/1996 - 4/2006) 63

2.1 ê c xây dựng Đoàn Thanh niên th i đ y mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước 63

2.1.1 Cơ hội, thách thức đối với thanh niên và Đoàn Thanh niên 63

2.1.2 Những yêu cầu đặt ra đối với xây dựng Đoàn Thanh niên 69

2.2 Chủ trương của Đảng về xây dựng Đoàn Thanh niên 71

2.2.1 Tiếp tục đổi mới, tinh gọn tổ chức Đoàn Thanh niên (6/1996 - 4/2001) 71

2.2.2 Nâng cao hiệu quả hoạt động của Đoàn trong đoàn kết tập hợp thanh niên (4/2001 - 4/2006) 76

2.3 Đảng chỉ đạo xây dựng Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh 80

2.3.1 Đảm bảo định hướng chính trị trong hoạt động của Đoàn Thanh niên, đổi mới nội dung giáo dục của Đoàn 80

2.3.2 Tiếp tục xây dựng, hoàn thiện bộ máy tổ chức của Đoàn theo hướng củng cố và tăng cường cấp cơ sở 88

2.3.3 Hoàn thiện cơ sở pháp lý nâng cao vị thế của Đoàn Thanh niên 99

2.3.4 Đa dạng hoá các phong trào thanh niên, đảm bảo sự phát triển bền vững của tổ chức Đoàn 103

Chương 3 ĐÁNH GIÁ VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM 110

3.1 Đánh giá sự lãnh đạo của Đảng 110

3.1.1 Ưu điểm 110

3.1.2 Hạn chế 125

3.2 Bài học inh nghiệm 132

KẾT LUẬN 149

DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GI LIÊN QUAN TỚI LUẬN ÁN 151

ANH MỤC TÀI LIỆU THAM KH O 152

PHỤ LỤC 171

ANH MỤC CÁC B NG

Bảng 3.1 Đại biểu trẻ trong Quốc hội (tuổi 35 trở xuống) 114 Bảng 3.2 Đại biểu trẻ trong Hội đồng nhân dân cấp tỉnh - thành phố, quận -

huyện, phường - xã 116

B NG QU ƯỚC CHỮ VIẾT TẮT

r g g r có chức năng tập hợp, đoàn kết, giáo dục, bồi dưỡng thanh

niên để bổ sung lực lượng cách mạng kế cận cho Đảng đ g g r g

P g; ở g L g Ng Ủ N L g Ng g á … [181]

Vì ậ đ “Đảng lãnh đạo xây dựng Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ

Chí Minh từ năm 1986 đến năm 2006” đ ậ á ĩ L ử

g L ử g g V N

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

* Nhiệm vụ nghiên cứu

Nhiệm vụ nghiên cứu cơ bản g ử á rì ã

đ g đ x g g M 2006)

(1986-Nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể g :

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu: g g ứ ậ á g

* Phương pháp nghiên cứu

L ậ á đ ằ g phương pháp lịch sử, phương pháp lôgic

- Thông ua các luận điểm phân t ch, nhận t, kết luận, bài học kinh nghiệm

6 Nguồn tư liệu

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐỀ TÀI

Nhóm thứ nh t: Nghiên cứu về thanh niên nói chung và vị trí, vai trò của

Đoàn Thanh niên trong các thời kỳ cách mạng

V Ng ứ x sách Nghiên cứu thanh niên lý

luận và thực tiễn, Nx N 1996; Thế hệ trẻ Việt Nam, nghiên cứu lý luận và thực tiễn, V Ng ứ r g á

á g Vă g r g Tìm hiểu tư tưởng Hồ Ch Minh về â dựng và

củng cố tổ chức Đoàn, Nx N 1999 đã á á ý ậ g ĩ

Mác - L g á ổ ứ ở g M đ

g đ g á x g g ổ ứ r ở đ r g đ r g g á x g g ổ ứ

e r g á Một số v n đề về công tác thanh niên trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đ t nước, Nx N 2001 á g Vă g g đ ậ á ậ g ứ ã đ g x g

r g đổ

Sách Tư tưởng Hồ Ch Minh về vai trò thanh niên trong cách mạng Việt Nam, Nx N 200 á g r Q N rõ ở ì

đ M r g đ

á g rì á rì g g V N ậ g ở g

M r r g á g á g xã

g ĩ g x g ổ r g á á g rõ g r g g á rì đ

x g g đ á r r g

ậ g đ xã á S g

Khanh: Xã hội học Thanh niên, Nx r g N , 2006 Công trình g ứ á g đ ậ ý ậ đ g g ứ g á đã g g g : r r á xã đ ; g đì g đ g

xã ; ă ; đ g g á r xã

r g ; g r g á N g đ đ đ g ứ r g g á đ á

ă xã g rì đã g ở g r g đ

đ á r g á g N g á

đ x g ổ ứ g rở

đ ậ r g g đ

V g á ậ r g ứ

g M á Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Ch

á Thanh niên và lối sống của thanh niên Việt Nam trong uá trình đổi

mới và hội nhập uốc tế P g g Nx r g - S ậ

N , 2011 đ r g ứ đ N

ã KX03 16 06-10: Thực trạng và u hướng biến đổi lối sống của thanh niên

Việt nam trong uá trình đổi mới và hội nhập uốc tế g rì K -

g g r g đ ã KX 03 06-10: Xâ dựng con người và phát triển văn

hóa Việt Nam trong tiến trình đổi mới và hội nhập uốc tế g rì ậ r g

V á ậ đ g g rì g ứ g g đá g á ổ g

g á g N đ á g á á ổ

ứ g M L

V r g g ă đổ

B đ , r r g M r g

á g đ á g đ đ ậ r g ử

g rì N á g : Lịch sử Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Ch

Minh và phong trào thanh niên Việt Nam (1925-1999) Nx N

Nă 2007 N x x á Lịch sử Đoàn Thanh

niên Cộng sản Hồ Ch Minh và phong trào thanh niên Việt Nam (1925-2007) V

g á ậ đ á á : Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Ch

Minh, 70 năm â dựng và trưởng thành Nx N , 2001, và 75 năm Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Ch Minh vinh uang và trách nhiệm, Nxb Thanh

Lược sử Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Ch Minh và phong trào thanh

niên Việt Nam á g N x rẻ N x

niên Cộng sản Hồ Ch Minh - Từ Đại hội đến phong trào Nx N ,

1996; Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Ch Minh ua các kỳ Đại hội, Nxb Thanh niên,

N , 2002; g đ Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Ch Minh những

mốc son vàng, Nx L đ g N 2011 á g rì ắ g

r g á ; á g r đ g

ổ rẻ; ì á ĩ g M ;

đ r á Tổng uan tình hình thanh niên, công tác Đoàn

và phong trào thanh thiếu nhi (2002-2007), Nxb Than N , 2007 đ ậ

: Lịch sử phong trào học sinh, sinh viên Việt Nam và Hội Sinh viên Việt Nam,

Nx N 2003; Lịch sử Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam và phong

trào thanh niên Việt nam (1925-2004), Nx N 200 ; đ Hội Liên hiệp Thanh niên Việt nam và phong trào thanh niên Việt nam (1925-2010), Nxb

Nhóm thứ hai: Các nghiên cứu về sự lãnh đạo của Đảng đối với Đoàn

Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh

á g rì :

L D Tuổi trẻ anh hùng â dựng và bảo vệ Tổ uốc Việt Nam ã hội chủ

nghĩa (1980); P Vă g P g Ng Vă L Về thanh niên và công

tác thanh niên, Nx N 1985; Ng Vă L : Đổi mới hoạt động

của Đoàn nhằm thực hiện thắng lợi Nghị u ết Đại hội VI của Đảng, Nxb Thanh

N 1988; V O Đổi mới công tác dân vận của Đảng, ch nh u ền, mặt

trận các đoàn thể, Nx r g N 1996; ỗ M : Tuổi trẻ đi đầu

trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đ t nước, Nxb Thanh N

1997

á g ú ý r g g ứ g rì Ng Vă g

( ): Đảng Cộng sản Việt Nam với công tác vận động thanh niên trong thời kỳ

đẩ mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đ t nước (2001) á ác

g : Giáo dục rèn lu ện thanh niên theo tư tưởng Hồ Ch Minh và uan điểm của

đã g Đổi mới sự lãnh đạo của Đảng về công tác thanh niên trong sự

nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đ t nước, Nx N 2005

Đảng Cộng sản Việt nam lãnh đạo công tác thanh niên trong giai đoạn

ở g M : Vận dụng tư tưởng Hồ Ch Minh về â dựng và củng cố tổ

chức Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Ch Minh trong tình hình mới ( ã

nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá (T X g g 6 r 5-7, 2002);

N g Q : Phát hu vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Ch Minh đối

với Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam hiện na ( g 6 r 11-14,

rời thanh niên g á ẻ

2 Các công trình nghiên cứu nước ngoài

r g á g rì g ứ V đ á g ứ

á ổ ứ á g g V N g đ

- xã đ r đ ì đẳ g g g g è

đ r á r á ổ ứ xã V N

á g ú ý g ứ Liên Hợp quốc: Những thách thức về việc làm

cho thanh niên ở Việt Nam (2003) g rì Vă g ổ ứ L đ g

UNDP: Th c đẩ tăng trưởng kinh tế nhanh, bền vững và vì người

nghèo nhằm đạt mục tiêu phát triển Thiên niên kỷ ở Việt Nam N 200 ây là

g ứ UNDP đ r g g đ 2002-200 D

á Á V N g ứ đ r

g ằ đ ă g r ở g g g g è g ú g nghèo tham gi á rì á r ở V N M g đ

g rì á g Naila Kabeer, Trần Thị Vân Anh, Vũ Mạnh

Lợi: Chuẩn bị cho tương lai: Các chiến lược ưu tiên nhằm th c đẩ bình đẳng giới ở

Việt Nam, WB and UNDP, Hà N 2005 g ú g

g ứ UNDP: Đẩ mạnh chiều sâu dân chủ và tăng cường

sự tham gia của người dân ở Việt Nam ( N 2006)

r g á Economic and Social Commission for Asia and the

Pacific: Youth in Vietnam: A Review of the Youth Situation and national Policies and

Programes, UNITED NAT ONS NewY r 2000 ( Thanh niên Việt Nam: Đánh giá về tình hình thanh niên, các ch nh sách và chương trình uốc gia) Đây là

g ứ Uỷ K Xã Á á Bì D g (ES AP)

r g g ý g ĩ r g đ r g

á g N á ứ ă g á r Thanh niên tr g g r ý N ằ á r

á

á g Phuong An Nguyen Centre for East and South-East Asian Studies,

Lund University, Sweden (Trung tâm nghiên cứ g g Á i

h c Lund, Th n) đ r ng đ m m i trong bài vi t Youth and the State

in Contemporary Socialist Viet nam (t m d ch là Thanh niên và Nhà nước trong xã hội đương đại Việt Nam) in trên Working Paper No 16, 2005 Ti p cận thanh niên t

g đ xã h i h c, coi thanh đ ng nghiên cứu c a khoa h c, tác gi cho rằng c n có s nghiên cứ đ đ v thanh niên vi t Nam trong b i c nh l ch sử có

nh g đổ g r ở phân tích nh ng m t tích c c và c tiêu c c

c a thanh niên Vi t Nam trong th i k đổi m i, tác gi đ cập m i quan h gi a thanh niên v g N g r a các tổ chứ đ trong vi c phát huy dân ch c g đ g đ t ra yêu c u v m t phong cách m i trong

qu n lý và phát huy vai trò thanh niên c g N c Vi t Nam, khi mà quá

x g ổ đ á r g g

ổ g ứ g r ở g ứ ở g r g

ú g xã

Nhìn chung, cá g ứ g r g g r đã g

một số tư liệu, cách tiếp cận, gợi mở nhiều nội dung r g cho g ứ đ

tài ậ á Tuy nhiên đ g rì r g g ứ

Chương 1

Đ NG L NH Đ NG Đ ÀN THANH NIÊN TR NG 10 NĂM ĐẦU

THỜI KỲ ĐỔI MỚI (12/1986 - 6/1996)

1.1 Khái quát công tác xây dựng Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trước năm 1986

1.1.1 Sự lãnh đạo của Đảng đối với xây dựng Đoàn Thanh niên Cộng sản

phong trào yê trong thanh niên đang l m và t nên nh g chuy bi

tích c đ v s nghi xây d g oàn

e đ g, g g g ứ cho

ổ ứ g g ậ

g rì g g đ đ ậ á huy riêng x g g r g “Mỗ g rá

ổ ứ r ” [77, tr 171] r ở đ “ á đ g

e g rì g g

g g r đ ứ g ú g” [77, tr 172] N ậ x ổ ứ đ g r g x g

tạo ra một tổ chức thanh niên kiểu mới, đại diện cho u ền lợi của

thanh niên, do Đảng tổ chức và lãnh đạo

Bắ đ r g đ g r g: p

ứ ú r g g á rè rẻ g ỹ r g

ổ , g ĩ xã g ĩ g ẵ g g ì

ổ rẻ g x g xã Y đ r : c g á r Thanh niên L đ g, phát hu đ đ r oàn trong

tập theo gương Bác Hồ vĩ đại” r r x g r g á g xã

g ĩ r g g r đ đ g x ổ ;

g r g x ắ g á g ẻ g g

Tháng 3 1982 đ ứ V g g V Nam đ r ậ N đá g á

á rì á g xã g ĩ r g đ đá g á g rẻ

V N r g đ g x đ ổ g gì

r rậ xã đ r g g g á

g á : g á rẻ ý ứ á trò xung kích tr g g x g g ĩ xã ổ

đ Ng 26 B C r đã g đ

g đá ứ g đ đ g á ậ đ g niên

đ V N rì ậ r g

đ á g ằ g đổ Ng 26 r đ trùng với cuộc điều

chỉnh giá - lương - tiền, đã làm phân tán sự chỉ đạo và thiếu điều kiện cần thiết để thực hiện N g r g ý ý xã g g

á ã đ đ g r g xã g ằ g

g á r g á đã ở g g ỏ đ g

á đ ậ , x g ổ ứ r g g này

1.1.2 Kết quả thực hiện chủ trương của Đảng và những vấn đề đặt ra

ổ ứ đã đ x g trong g đ 2

N g trào do á đ g đ đ ở g ứ g ổ :

ổ rẻ V N g r ẹ ổ xuân ì đ ậ g ổ g ẻ g ổ

r g r g g ậ g á đ ỡ g đ g á

đ đú g ứ

Ở g đ 1975-1985, công tác xây d g ổ ứ g : ậ g đ đ g

Cá đ rá r á g á g, xem thanh niên là

đ g g đ á đ g đ chu ển hóa tư tưởng ch nh trị, x r ý

ở g á g á r r ã đ g gie rắ ý g i Trong đ ổ ứ rá r g ú g g á

ậ đ g đ e ý ở g g; thu hút thanh niên tham gia vào các

á đ đ r nhiệm vụ chung g đ g đ

á đ g ĩ xã : ắ g : x g g g ĩ xã g ắ ổ V Nam

xã g ĩ Nhiệm vụ bao trùm, mục tiêu tổng uát r g g ă

ã đ ì ổ ứ đ g ắ g r r ứ ă g

ú ý đ đ g đ đ ú g ” [79, tr 626]

Đề cập một cách gián tiếp, g đ đ đã r g

ã đ đổ g á đ ậ đ : (1) r g á r g r g

, phải tôn trọng t nh độc lập của đoàn thể, khu ến kh ch t nh chủ động,

sáng tạo trong việc thực hiện các nhiệm vụ cách mạng [79 r 8]; ( ) á đ

g đ g ý

N r g xã g ĩ đ g

g r r g g đ á đ g

r Ng 25-NQ W “Đổi mới và tăng cường sự lãnh đạo

của Đảng đối với công tác thanh niên” B r đ r đ g và g á

g á g x g g Minh nói riêng

xã á r ” [80, tr 533] g đ g á

r ở g g đ đứ … r g đ g

M “ g g g đ g ú S ở ” [80, tr 536] đ g gắ ổ

á đ g đã ì ã á g ổ rẻ

ở g g đ B đ N ậ

á đ á đ đá ứ g á r rẻ; ậ x g g N Thanh niên