ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC: Tổ chức và quản lý hoạt động thông tin thƣ viện

Hiểu các khái niệm, mục đích ý nghĩa tổ chức và quản lý hoạt động thôngtin thƣ viện.Nắm vững tổ chức lao động khoa học trong hoạt động thông tin thƣ viện.Hiểu rõ cơ cấu tổ chức các loại hình và mạng lƣới thông tin thƣ viện ởnƣớc ta, những nguyên tắc và phƣơng pháp quản lý cơ quan thông tin thƣviện.Nắm vững kiến thức để xây dựng kế hoạch, thống kê, định mức lao độngkhoa học, quản lý ngân sách, cơ sở vật chất thiết bị, thanh tra ...Những hìnhthức tổ chức quản lý cơ quan thông tin thƣ viện truyền thống và hiện đại

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC: Tổ chức và quản lý hoạt động thông tin- thư viện

Đại học Quốc gia Hà Nội

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

Khoa: Thông tin - Thư viện Bộ môn: Thư viện - Thư mục

1 Thông tin về giảng viên

1.1 Giảng viên 1:

Họ và tên: Trần Hữu Huỳnh

Chức danh, học hàm, học vị: Thạc sỹ, giảng viên chính

Địa điểm làm việc: Bộ môn Thư viện –Thư mục, Khoa Thông tin Thư

viện Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

Địa chỉ liên hệ: Văn phòng Khoa Thông tin –Thư viện Tầng 4, Nhà A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội

Điện thoại: 04-8583903; Mobile: 0913.505.534

Email: tranhuuhuynh@gmail.com

Các hướng nghiên cứu chính: những kiến thức cơ sở cơ bản về tổ chức và quản lý, các hình thức tổ chức quản lý hoạt động thông tin thư viện, giải quyết những vấn đề lập kế hoạch, xây dựng định mức lao động khoa học, quản lý ngân sách

1.2 Giảng viên 2:

Họ và tên: Nguyễn Thị Kim Dung

Chức danh học hàm, học vị: Thạc sĩ

Địa điểm làm việc: Bộ môn Thư viện-Thư mục, Khoa Thông tin-Thư viện,

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Địa chỉ liên hệ: 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội

Điện thoại: 0912.105324

Email: kimdungtttv@gmail.com

Các hướng nghiên cứu chính: Thư viện học đại cương, tổ chức phục vụ người dùng tin, phát triển vốn tài liệu, tổ chức và quản lý hoạt động thông tin-thư viện,

thư mục khoa học-kỹ thuật

1.3 Giảng viên 3:

Họ và tên: Bùi Thanh Thuỷ

Chức danh, học hàm, học vị: Giảng viên, Thạc sỹ

Địa điểm làm việc: Bộ môn Xử lý thông tin

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Địa chỉ liên hệ: Văn phòng Khoa Thông tin – Thư viện

Tầng 4, Nhà A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh xuân, Hà Nội Điện thoại: 04-8583903

Các hướng nghiên cứu chính: Xử lý thông tin, Thư mục khoa học kỹ thuật, Định chủ đề và tổ chức mục lục chữ cái

2 Thông tin chung về môn học

- Tên môn học : Tổ chức và quản lý hoạt động thông tin- thư viện

- Mã môn học:

- Số tín chỉ: 02

- Môn học: Bắt buộc

- Các môn học tiên quyết: Thông tin học đại cương; Thư viện học đại cương

+ Thông tin học

+ Thư viện học

- Các môn học kế tiếp: - Phát triển nguồn tin

- Các yêu cầu đối với môn học:

+ Phòng học giảng lý thuyết và thảo luận nhóm

+ Máy chiếu, máy tính, bảng, phấn

+ Một vài Trung tâm thông tin / thư viện để sinh viên tham quan tìm hiểu

- Giờ tín chỉ đối với các hoạt động:

+ Nghe giảng lý thuyết: 18 h

+ Làm bài tập trên lớp: 3 h

+ Thảo luận: 5 h

+ Tự học: 4 h

Địa chỉ Khoa/ Bộ môn phụ trách môn học:

Văn phòng Khoa Thông tin –Thư viện Tầng 4, Nhà A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội

Điện thoại: 04-8583903

3 Mục tiêu môn học

Môn học” Tổ chức và quản lý hoạt động thông tin thư viện” cung cấp cho sinh viên:

Về kiến thức

Hiểu các khái niệm, mục đích ý nghĩa tổ chức và quản lý hoạt động thông tin thư viện

Nắm vững tổ chức lao động khoa học trong hoạt động thông tin thư viện Hiểu rõ cơ cấu tổ chức các loại hình và mạng lưới thông tin thư viện ở nước ta, những nguyên tắc và phương pháp quản lý cơ quan thông tin thư viện

Nắm vững kiến thức để xây dựng kế hoạch, thống kê, định mức lao động khoa học, quản lý ngân sách, cơ sở vật chất thiết bị, thanh tra Những hình thức tổ chức quản lý cơ quan thông tin thư viện truyền thống và hiện đại

Về kỹ năng

Thành thạo trong thống kê, xây dựng kế hoạch, định mức lao động, quản lý nguồn ngân sách, cơ sở vật chất thiết bị .trong hoạt động thông tin thư viện

Áp dụng công nghệ thông tin tạo ra các sản phẩm và dịch vụ thông tin chất lượng cao đáp ứng nhu cầu của người dùng tin

Có kỹ năng tư duy, phân tích, ra quyết định và giải quyết vấn đề

Về thái độ

Hứng thú môn học để từ đó yêu thích công tác tổ chức và quản lý trong

hoạt động thông tin - thƣ viện

Hiểu rõ tầm quan trọng của công tác tổ chức và quản lý có ý nghĩa quyết

định đến chất lƣợng sản phẩm và dịch vụ thông tin – thƣ viện

N©ng cao tinh thần trách nhiệm, trau dồi kiến thức nâng cao trình độ chuyên môn và tri thức đáp ứng yêu cầu của công tác tổ chức và quản lý

Mục tiêu chi tiết cho từng bài học

Mục tiêu

Chương 1

Lý thuyết

chung về tổ

chức và

quản lý công

tác thông

tin-thƣ viện

- Hiểu đƣợc mục đích, ý nghĩa, khái niệm về tổ chức và quản lý

- Nắm đƣợc mục đích,ý nghĩa, khái niệm về tổ chức và quản lý thông tin-thƣ viện

- Hiểu đƣợc nội dung và hình thức

tổ chức và quản lý thông tin-thƣ viện

- Phân tích đƣợc mục đích, ý nghĩa, khái niệm về tổ chức và quản lý

- Phân tích mục đích,ý nghĩa, khái niệm về tổ chức và quản lý thông tin-thƣ viện

- Phân tích đƣợc nội dung và hình thức tổ chức và quản lý thông tin-thƣ viện

- Đánh giá đƣợc

nội dung và hình thức tổ chức và quản lý

- Đánh giá đƣợc nội dung và hình thức tổ chức và quản lý thông tin-thƣ viện

Chương 2

Tổ chức và

quản lý công

tác thông

tin-thƣ viện

- Trình bày đƣợc những hình thức tổ chức lao động trong hoạt động thông tin-thƣ viện

- Chỉ ra đƣợc tổ chức lao động khoa học trong công tác thông tin-thƣ viện

- Nêu đƣợc những hình thức tổ chức quản lý thông tin thƣ viện

- Trình bày những

- Phân tích đƣợc những hình thức tổ chức lao động trong hoạt động thông tin-thƣ viện -Phân tích tổ chức lao động khoa học trong công tác thông tin- thƣ viện

- Phân tích rõ các hình thức tổ chức quản lý thông tin thƣ viện

-Phân tích những

- Đánh giá đƣợc tầm quan trọng của tổ chức lao động khoa học trong cơ quan thông tin-thƣ viện

- So sánh ƣu, nhƣợc điểm của các hình thức tổ chức quản lý thông tin thƣ viện

nguyên tắc và phương pháp quản lý

nguyên tắc và phương pháp quản

lý

Chương 3

Kế hoạch

công tác

thông tin -

thư viện

- Trình bày được những nguyên tắc của kế hoạch công tác thông tin thư viện

- Nêu rõ những chỉ tiêu của kế hoạch thông tin thư viện

- Trình bày các loại

kế hoạch thông tin thư viện

- Phân tích được nguyên tắc của kế hoạch công tác thông tin thư viện

- Phân tích được những chỉ tiêu của

kế hoạch thông tin thư viện

- Phân tích được các loại kế hoạch trong công tác thông tin- thư viện

- Đánh giá các nguyên tắc của kế hoạch công tác thông tin thư viện

- So sánh các chỉ tiêu của kế hoạch

- Đánh giá các loại kế hoạch của lĩnh vực thông tin thư viện

Chương 4

Thống kê

công tác

thông tin

-thư viện

- Nêu được ý nghĩa, yêu cầu công tác thống kê

- Trình bày được nội dung và hình thức thống kê

- Nêu rõ các loại thống kê và biểu đồ minh hoạ thống kê

- Nắm vững ý nghĩa, yêu cầu công tác thống kê

- Phân tích được nội dung và hình thức thống kê

- Phân biệt được các loại thống kê

- Đánh giá được ý nghĩa, yêu cầu công tác thống kê

- So sánh được các loại thống kê

Chương 5

Cơ sở vật

chất thiết bị

thông tin

-thư viện

- Nêu được mục đích ý nghĩa, yêu cầu cơ sở vật chất thiết bị thông tin thư viện

- Chỉ ra được nội dung thiết kế và bố trí khoa học trong

cơ quan thông tin thư viện

- Nêu rõ được những thiết bị

- Phân tích được mục đích ý nghĩa, yêu cầu cơ sở vật chất thiết bị thông tin thư viện

- Phân tích được nội dung thiết kế

và bố trí khoa học trong cơ quan thông tin thư viện

- Nắm vững những thiết bị thông tin

- Đánh giá những yêu cầu cơ sở vật chất thiết bị thông tin thư viện

- Xây dựng được nội dung thiết kế

và bố trí khoa học trong cơ quan thông tin thư viện

- Đánh giá những thiết bị thông tin thư viện truyền

thông tin thư viện truyền thống và hiện đại

thư viện truyền thống và hiện đại

thống và hiện đại

Chương 6

Tài chính và

dự toán tài

chính công

tác thông tin

-thư viện

- Nêu rõ tầm quan trọng của tài chính

- Chỉ ra được nguồn tài chính ở nước ta và trên thế giới

- Nêu được nội dung của dự toán tài chính

- Phân tích được vai tròcủa tài chính

- Phân tích được những nguồn tài chính ở nước ta và trên thế giới

- Nắm vững được nội dung của dự toán tài chính

- Đánh giá được tài chính và dự toán tài chính của

cơ quan thông tin-thư viện

- Đề xuất những giải pháp về tài chính cho các cơ quan thông tin thư viện

Chương 7

Thanh tra

công tác

thông tin

-thư viện

- Nêu được mục đích ý nghĩa, yêu cầu công tác thanh tra

- Chỉ ra được nội dung và hình thức thanh tra cơ quan thông tin thư viện

- Nêu rõ được những phương pháp thanh tra và tiêu chuẩn đánh giá công tác của cơ quan TTTV

- Phân tích được mục đích, yêu cầu công tác thanh tra

- Phân tích được nội dung và hình thức thanh tra cơ quan thông tin thư viện

-Nắm vững những phương pháp thanh tra và tiêu chuẩn đánh giá công tác của cơ quan TTTV

- Đánh giá được những yêu cầu của công tác thanh tra

- Xây dựng được nội dung và hình thức thanh tra

- Đề xuất những giải pháp về công tác thanh tra các

cơ quan thông tin thư viện

4 Tóm tắt nội dung môn học

Môn học “ Tổ chức và quản lý hoạt động thông tin- thư viện” cung cấp cho sinh viên những kiến thức cơ sở lý luận cơ bản về tổ chức và quản lý Các hình thức tổ chức và quản lý hoạt động thông tin thư viện ở nước ta Sinh viên nắm vững giải quyết những công việc như: lập kế hoạch, thống kê, xây dựng định mức lao động khoa học, quản lý ngân sách, tổ chức lao động khoa học Đồng thời sinh viên nắm được phương hướng tổ chức và quản lý hoạt động thông tin thư viện tại cơ quan thông tin –thư viện truyền thống và hiện đại

5 Nội dung chi tiết môn học

CHƯƠNG 1 LÝ THUYẾT CHUNG VỀ TỔ CHỨC VÀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC THÔNG TIN-THƯ VIỆN

1.1 Khái niệm tổ chức và quản lý

1.1.1 Mục đích và ý nghĩa

1.1.2 Khái niệm tổ chức và quản lý

1.2 Tổ chức và quản lý công tác thông tin-thư viện

1.2.1 Tổ chức công tác thông tin- thư viện

1.2.2 Quản lý công tác thông tin- thư viện

CHƯƠNG 2 TỔ CHỨC VÀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC THÔNG TIN -THƯ VIỆN

2.1 Tổ chức và quản lý hoạt động TTTV

2.1.1 Công tác kỹ thuật nghiệp vụ

2.1.2 Công tác hành chính quản trị

2.2 Tổ chức lao động khoa học trong hoạt động TTTV

2.2.1 Mục đích ý nghĩa

2.2.2 Sự hoàn thiện chu trình

2.2.3 Những biện pháp và điều kiện

2.2.4 Các phương pháp định mức lao động

2.2.5 Các loại định mức lao động

2.3 Những hình thức tổ chức quản lý thông tin –thư viện

2.3.1 Tổ chức theo nhóm ngành khoa học

2.3.2 Tổ chức theo nhóm người dùng tin

2.3.3 Tổ chức theo ngôn ngữ

2.3.4 Tổ chức theo loại hình tài liệu

2.3.5 Tổ chức theo chức năng

2.3.6 Tổ chức phối hợp

2.4 Những nguyên tắc và phương pháp quản lý

2.4.1 Nguyên tắc quản lý

2.4.2 Phương pháp quản lý

2.4.3 Tiêu chuẩn của cán bộ quản lý

2.4.Các mô hình tổ chức mạng lưới

2.4.1 Mô hình liên kết sao

2.4.2 Mô hình liên kết sao kết hợp

2.4.3 Mô hình liên kết nút

2.4.4 Mô hình liên kết phân tán

CHƯƠNG 3 KẾ HOẠCH CÔNG TÁC THÔNG TIN-THƯ VIỆN

3.1 Mục đích ý nghĩa

3.2 Những nguyên tắc của kế hoạch

3.2.1 Tính Đảng

3.2.2 Tính khoa học

3.2.3 Tính thiết thực

3.2.4 Tính pháp lệnh

3.2.5 Tính địa phương

3.2.6 Tính quần chúng

3.3 Những chỉ tiêu của kế hoạch

3.3.1.Chỉ tiêu số lượng

3.3.2.Chỉ tiêu chất lượng

3.4.Các loại kế hoạch

3.4.1 Kế hoạch chuyên ngành

3.4.2 Kế hoạch từng vùng

3.4.3 Kế hoạch từng cơ quan

3.4.4 Kế hoạch hàng năm

CHƯƠNG 4 THỐNG KÊ CÔNG TÁC THÔNG TIN-THƯ VIỆN

4.1 Mục đích ý nghĩa

4.2 Quá trình thống kê

4.2.1 Theo dõi thống kê

4.2.2 Tổng hợp thống kê

4.2.3 Phân tích thống kê

4.3 Số lượng trung bình và số lượng tương đối

4.3.1 Số lượng trung bình

4.3.2 Số lượng tương đối

4.4 Các loại thống kê

4.4.1 Thống kê mạng lưới

4.4.1 Thống kê phục vụ người dùng tin

4.4.1 Thống kê nguồn tin

4.5 Biểu đồ trong thống kê

4.5.1 Biểu đồ gãy khúc

4.5.2 Biểu đồ hình cột

4.5.1 Biểu đồ hình tròn

CHƯƠNG 5 CƠ SỞ VẬT CHẤT THIẾT BỊ THÔNG TIN-THƯ VIỆN

5.1 Mục đích ý nghĩa

5.2.Thiết kế và bố trí khoa học

5.2.1 Công tác thiết kế

5.2.2 Bố trí khoa học

5.3 Thiết bị thông tin thư viện

5.3.1 Thiết bị truyền thống

5.3.2 Thiết bị hiện đại

CHƯƠNG 6 TÀI CHÍNH VÀ DỰ TOÁN TÀI CHÍNH

6.1 Vai trò của tài chính

6.2 Nguồn tài chính

6.2.1 Ở nước ta

6.2.2 Các nước trên thế giới

6.3 Dự toán tài chính

6.3.1 Các khoản thu 6.3.2 Các khoản chi

CHƯƠNG 7 THANH TRA CÔNG TÁC THÔNG TIN THƯ VIỆN

7.1 Mục đích, ý nghĩa

7.2 Nội dung và hình thức thanh tra

7.2.1 Nội dung thanh tra 7.2.2 Hình thức thanh tra

7.3 Phương pháp thanh tra

7.3.1.Lập kế hoạch xác định mục tiêu nhiệm vụ 7.3.2.Kiểm tra các khâu công tác

7.3.3.Phân tích và đánh giá 7.3.4.Tổng kết công tác thanh tra

7.4 Tiêu chuẩn thanh tra đánh giá công tác

7.4.1.Thực hiện nhiệm vụ 7.4.2.Khối lượng và chất lượng phục vụ 7.4.3.Tính thiết thực trong hoạt động 7.4.4.Tổ chức lao động khoa học 7.4.5.Áp dụng tiến bộ của khoa học công nghệ

6 Học liệu

Tài liệu đọc bắt buộc

1 Bản trình bày tóm tắt bằng Powerpoint và tập bài giảng “ Tổ chức và quản lý công tác thông tin –thư viện” của giảng viên

2 Bùi Loan Thuỳ, Đào Hoàng Thuý Tổ chức và quản lý công tác thông tin-thư viện.- H.: ĐHQGHCM, 1998.- 217 tr

3 Nguyễn Tiến Hiển, Nguyễn Thị Lan Thanh Quản lý thư viện và trung tâm thông tin -H.: Đại học Văn hoá Hà Nội, 2002 - 237 tr

Tài liệu đọc thêm

4 Nguyễn Minh Hiệp Sổ tay quản lý thông tin –thư viện.- HCM.: ĐHQG HCM, 2002.- 298 tr

5 Robert D.Stueart and Barbara B Moran - Library and information center management - Englewood Colorado, libraries unlimited, 2000 – 420 p

7 Hình thức tổ chức dạy học

7.1 Lịch trình chung

hành

Tự học Tổng

Lý thuyết

Bài tập

Thảo luận

Nội dung 1, tuần 1 Lý thuyết chung

về tổ chức và quản lý công tác thông

tin -thư viện

lý công tác thông tin -thư viện

Nội dung 3, tuần 3.Tổ chức và quản

lý công tác thông tin -thư viện ( tiếp

theo)

Nội dung 4, tuần 4 Tổ chức lao động

khoa học công tác thông tin thư viện

Nội dung 5, tuần 5 Những nguyên

tắc và phương pháp quản lý

Nội dung 6, tuần 6.Những nguyên tắc

và phương pháp quản lý ( tiếp theo)

Nội dung 7,tuần 7 Kế hoạch công

tác thông tin thư viện

Nội dung 8, tuần 8.Thống kê công

tác thông tin thư viện và kiểm tra giữa

kỳ

Nội dung 9, tuần 9.Thống kê công

tác thông tin thư viện ( tiếp theo)

Nội dung 10, tuần 10.Cơ sở vật chất

thiết bị thông tin thư viện

Nội dung 11, tuần 11.Cơ sở vật chất

thiết bị thông tin thư viện ( tiếp theo)

Nội dung 12, tuần 12 Tài chính và

dự toán tài chính

Nội dung 13, tuần 13 Thanh tra công

tác thông tin- thư viện

Nội dung 14, tuần 14 Tham quan cơ

quan thông tin - thư viện

Nội dung 15, tuần 15.Ôn tập và giải

đáp thắc mắc của sinh viên

7.2 Lịch trình tổ chức dạy học cụ thể

Nội dung 1, tuần 1: Lý thuyết chung về tổ chức và quản lý công tác thông tin -thư viện

Hình

thức tổ

chức dạy

học

Thời gian, địa điểm

Nội dung chính Yêu cầu sinh viên

chuẩn bị

Ghi chú

Lý thuyết 2 giờ - Giới thiệu chung về môn học,

lịch trình môn học, các yêu cầu

- Đọc phần giới thiệu môn học

môn học

- Các khái niệm: tổ chức, quản lý nói chung và tổ chức, quản lý công tác thông tin thư viện nói riêng

- Nhiệm vụ của tổ chức và quản

lý công tác thông tin thư viện

- Các yếu tố cơ bản của tổ chức

và quản lý

- Đọc tài liệu số 1

từ trang 2 đến trang 11

Nội dung 2, tuần 2: Tổ chức và định mức lao động công tác thông tin -thư viện

Hình thức

tổ chức

dạy học

Thời gian, địa điểm

Nội dung chính Yêu cầu sinh

viên chuẩn bị

Ghi chú

Lý thuyết 2 giờ - Vai trò của tổ chức lao động

trong cơ quan thông tin thư viện

- Công tác kỹ thuật nghiệp vụ ( quy trình, chu trình, quá trình

và thao tác) Các chu trình chính công tác thông tin- thư viện và công tác hành chính quản trị

- Những nguyên tắc và biện pháp hoàn thiện chu trình

- Đọc tài liệu

số 1 từ trang

12 đến trang

18

Nội dung 3, tuần 3: Tổ chức và định mức lao động công tác thông tin -thư viện

Hình

thức tổ

chức dạy

học

Thời gian, địa điểm

Nội dung chính Yêu cầu sinh

viên chuẩn bị

Ghi chú

Lý

thuyết

1 giờ - Tổ chức lao động khoa học

Những biện pháp và điều kiện của tổ chức lao động khoa học

- Định mức lao động (các phương pháp định mức, các loại định mức lao động )

- Đọc tài liệu

số 1 từ trang

18 đến trang

24

Bài tập 1giờ - Giảng viên yêu cầu sinh viên

làm bài tập về tổ chức lao động

và định mức lao động ở cơ quan thông tin hoặc thư viện