Mục tiêu cần đạt được của dự án là cần đảm bảo được chất lượng công trình, với số lượng vốn trong giờ hạn đã định và đảm bảo đứng tiến độ.. Trong khi đó, đây là một dự án trọng điểm của
Trang 1MỤC lỤC
A GIỚI THIỆU DỰ ÁN 2
B CÁC BƯỚC ĐÁNH ĐỔI MỤC TIÊU TRONG QUẢN LÝ DỰ ÁN 3
I Nhận diện các mục tiêu cơ bản của dự án 3
II Rà soát mục tiêu dự án trên nhiều phương diện 3
1 Đối với chủ đầu tư và cơ quan quản lý nhà nước, dự án cần đảm bảo mục tiêu: 3
2 Đối với nhà thầu 4
3 So sánh các mục tiêu của dự án và tìm ra xung khắc 4
III Phân tích môi trường và hiện trạng của dự án 5
1 Hiện trạng về thời gian thi công 5
2 Hiện trạng về chi phí 5
3 Hiện trạng về chất lượng 6
IV Phân tích các phương án đánh đổi 6
VI Xem xét và điều chỉnh lại kế hoạch 10
1 Thực trạng tiến độ của dự án và sự điều chỉnh 11
2 Thực trạng chi phí của dự án và sự điều chỉnh 12
3 Thực trạng chất lượng của dự án và sự điều chỉnh 13
C KẾT LUẬN 15
D TÀI LIỆU THAM KHẢO 16
Trang 2A GIỚI THIỆU DỰ ÁN
Tuyến đường sắt Cát Linh-Hà Đông được khởi công xây dựng vào ngày 10 tháng 10 năm 2011 và được dự kiến hoàn thành vào tháng 12 năm 2015 Đây là tuyến số 3 trong hệ thống đường sắt đô thị Hà Nội và là tuyến số 2 của dự án được
đề xuất sau tuyến Yên Viên-Ngọc Hồi, trong số 8 tuyến được quy hoạch
Chủ đầu tư của dự án là Ban Quản lý Dự án đường sắt thuộc Cục Đường sắt Việt Nam, nhà thầu chính là Công ty TNHH Tập đoàn Cục 6 đường sắt Trung Quốc cùng các nhà thầu phụ khác
Tuyến đường có chiều dài 13,05km và gồm 12 ga: Cát Linh, Đê La Thành, Thái
Hà, Đường Láng, Ngã Tư Sở, Đại học Quốc gia, Vành đai 3, Thanh Xuân, Bến xe
Hà Đông, La Khê và Hà Đông Đây là tuyến đường sắt đi trên caođường đôi, khổ 1425mm, điện khí hóa, theo quy phạm thiết kê Metro GB 5017-2003 của Trung Quốc, chịu cấp động đất số 8, chủ yếu chạy trên dải phân cách giữa hai làn đường
bộ thuộc trục đường Hào Nam và đường Nguyễn Trãi
Toàn tuyến có tổng cộng 13 đoàn tàu, mỗi tàu có 4 toa chạy với vận tốc 80km/
h, cổng thu soát vé tự động, công nghệ thẻ không tiếp xúc Đoàn tàu có sức chở 2.008 hành khách
Thiết kế mẫu của dự án đường sắt Cát Linh-Hà Đông
Dự án có tổng mức đầu tư là 8.769,965 tỷ VND (tương đương 552,86 triệu USD), trong đó, vốn vay tín dụng ưu đãi của Chính phủ Trung Quốc là 1,2 tỷ Nhân
Trang 3dân tệ (tương đương với 169 triệu USD), vốn vay ưu đãi bên mua là 250 triệu USD
và vốn đối ứng của Chính phủ Việt Nam là 2.123 tỷ VND
B CÁC BƯỚC ĐÁNH ĐỔI MỤC TIÊU TRONG QUẢN LÝ DỰ ÁN
I Nhận diện các mục tiêu cơ bản của dự án.
Dự án đường sắt trên cao Cát Linh-Hà Đông sau khi hoàn thành sẽ là nòng cốt giúp cho giao thông công cộng, cùng với mạng lưới xe buýt nhanh sẽ cơ bản giải quyết vấn đề tắc nghẽn giao thông ngày càng gia tăng tại thủ đô Hà Nội, cũng như
có thể đảm bảo an toàn cho hành khách, cải thiện tình trạng ô nhiễm môi trường đối với trung tâm Hà Nội do các phương tiện giao thông hiện nay gây ra
Dự án này có ý nghĩa rất quan trọng đến sự phát triển giao thông vận tải cũng như kinh tế, xã hội của thủ đô Hà Nội Đây còn là một dự án đặc thù: xây dựng cơ
sở hạ tầng giao thông kết hợp với kinh doanh vận tải, cơ chế tài chính chưa có tiền
lệ, công nghệ mới lần đầu tiên được áp dụng tại Việt Nam
Mục tiêu cần đạt được của dự án là cần đảm bảo được chất lượng công trình, với số lượng vốn trong giờ hạn đã định và đảm bảo đứng tiến độ Trong khi đó, đây là một dự án trọng điểm của quốc gia, với số vốn rất lớn, lại áp dụng công hiện đại chưa từng được sử dựng tại Việt Nam cùng với việc nhà thầu chính chưa từng
có kinh nghiệm trong việc xây dựng một công trình đường sắt trên cao tương tự nào khiến cho việc quản lý dự án cần phải được tiến hành thận trọng hơn, việc đưa
ra sự những lựa chọn đánh đổi cần phải dựa trên nhiều phía để giảm thiểu tổn thất nhất có thể
II Rà soát mục tiêu dự án trên nhiều phương diện
1 Đối với chủ đầu tư và cơ quan quản lý nhà nước, dự án cần đảm bảo mục tiêu:
1.1 Đảm bảo tiến độ thi công công trình
Đây là 1 công trình sử dụng nguồn vốn ODA của Chính phủ Trung Quốc, có ý nghĩa quan trọng đối với việc phát triển GTVT, kinh tế, xã hội của Thủ đô Hà Nội cũng như ảnh hưởng lớn tới cuộc sống của người dân nên tiến độ thi công của dự
án cần được đảm bảo Tuy nhiên đến nay nhiều gói thầu của dự án vẫn chỉ được thi công theo kiểu cầm chừng, cộng thêm những sự cố xảy ra như vụ tai nạn làm một người chết, ba người bị thương, khi một thanh thép "bất ngờ rơi từ dầm cầu" đang thi công trúng vào người đang lưu thông bằng xe máy trên đường sáng 6/11/2014
Trang 4và vụ sập đà giáo tại nhà ga bến xe Hà Đông vào 28/12/2014 khiến tiến độ của dự
án có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng
1.2 Đảm bảo chất lượng công trình
Dự kiến khi đưa vào hoạt động, dự án không những giải quyết vấn đề đi của nhân dân thủ đô từ phía Tây Nam vào trung tâm thành phố, mà còn mang lại
vẻ đẹp mĩ quan cho thủ đô Hà Nội Bên cạnh đó dự án là tuyến đường sắt trên cao, xây dựng trực tiếp trên nhiều trục đường chính nhiều người qua lại nên vấn đề chất lượng là mục tiêu quan trọng hàng đầu mà chủ đầu tư và các cơ quan quản lý nhà nước muốn hướng tới Công trình có những đặc điểm kĩ thuật phức tạp sau:
+ Theo thiết kế toàn tuyến đi trên cao, đường đôi, khổ 1435mm, điện khí hoá, theo quy phạm thiết kế Metro GB 5017-2003 của Trung Quốc, chịu cấp động đất số 8 Ga trên cao được thiết kế theo kiểu nghiêng, khoảng cách giữa đường trung tâm với giáp ranh sân ga là 1500 mm, độ cao mặt ray cách mặt sân ga
là 1020 mm
+ Độ cao của giới hạn kiến trúc và giới hạn của khoảng cách giữa đáy kết cấu hoặc thiết bị với mặt ray là 4200mm Ga đặt tại một phía tuyến đường, gồm ga kiểu 2 tầng: tầng 1 là giá, tầng 2 là ga; Ga kiểu cầu 3 tầng: tầng 1 là giá, tầng 2 là phòng chờ, tầng 3 là sân ga Ga kết hợp phần “kiểu cầu và kiểu xây”: dầm của đường sắt là cột đơn giản hoặc liên tục chống đỡ cho dầm thanh kết cấu khung, phần kết hợp lắp đệm cao su
1.3 Đảm bảo chi phí thực hiện dự án
Dự án có tổng mức đầu tư 8.769.965 triệu đồng, tương đương 552,86 triệu USD được huy động từ nguồn vốn vay ưu đãi của Chính phủ Trung Quốc, tín dụng
ưu đãi hỗ trợ bên mua của Eximbank Trung Quốc và vốn đối ứng của Việt Nam Trong đó vốn vay ODA của Trung Quốc là 419 triệu USD Do sử dụng nguồn vốn vay và lượng vốn thực hiện công trình rất lớn nên phải đảm bảo chi phí dự án không bị đội thêm
2 Đối với nhà thầu
Đối với nhà thầu mục tiêu cơ bản là đảm bảo đúng tiến độ thi công và nhận được nguồn cung ứng vốn kịp thời Tuy nhiên họ cũng cần quan tâm tới chất lượng công trình và thực hiện đúng chi phí dự tính để đảm bảo uy tín theo hợp đồng
3 So sánh các mục tiêu của dự án và tìm ra xung khắc.
Trang 5Do kinh nghiệm của Ban quản lý dự án và năng lực của nhà thầu còn yếu kém nên đã xảy ra nhiều sự cố quanh việc triển khai xây dựng Nếu muốn đảm bảo chất lượng của dự án thì thời gian sẽ phải kéo dài, như thế sẽ không đảm bảo mục tiêu thời gian và hệ quả tất yếu tiếp theo sẽ là đội vốn và không đảm bảo mục tiêu chất lượng Vì thế việc đảm bảo cả 3 mục tiêu của công trình này là bất khả thi
III Phân tích môi trường và hiện trạng của dự án
Để làm rõ tính khả thi của việc hoàn thành mục tiêu của dự án, cần so sánh hiện trạng của dự án với mục tiêu đã đề ra.
1 Hiện trạng về thời gian thi công
Bộ GTVT cho biết, công tác GPMB dự án rất khó khăn và phức tạp trong thời gian qua, mặc dù có sự đôn đốc thường xuyên của Bộ GTVT và UBND TP.Hà Nội, nhưng đến 22/4/2014 công tác di dời đường điện, các hộ dân nơi tuyến đường sắt đi qua vẫn chưa hoàn thành Cụ thể, tuyến đường sắt này vẫn còn vướng 3/13
km chính tuyến và 0,8/1,7km đường ra vào khu Depot (nhà ga) do đường điện dài 1,5km “chắn” dự án, hơn 100 hộ dân “ngâm” mặt bằng và chưa chịu bàn giao… Tiến độ thi công trên tuyến của dự án cũng bị “giãn” bởi công tác xin cấp phép thi công thường kéo dài và cấp cho từng đoạn nhỏ lẻ đôi khi còn cấp cho từng trụ có khi cũng thường mất tới 2-3 tháng; trong quá trình thi công vẫn còn sót lại nhiều công trình ngầm, nhà thầu phải dừng thi công để chờ xử lý, nhiều trường hợp mất từ 1-2 tháng
Hơn nữa 2 sự cố xảy ra trên công trình thi công cuối năm 2014 cũng khiến thời gian thi công kéo dài hơn do cần khắc phục hậu quả, đảm bảo an toàn và điều tra trách nhiệm
2 Hiện trạng về chi phí
Sau 5 năm thi công, do thay đổi một loạt yếu tố đầu vào, Bộ GTVT kiến nghị điều chỉnh tổng mức đầu tư Dự án sẽ không thể dừng ở con số 552 triệu USD như
kế hoạch ban đầu Thay vào đó, để hoàn thành 13,05 km đường sắt đôi, khổ 1.435
mm chạy trên cao với 12 ga, từ Cát Linh đến Bến xe Yên Nghĩa cùng hệ thống thiết bị khai thác gồm đoàn tàu có khả năng chở được 100.000 lượt khách/ngày đêm sẽ cần thêm 315 triệu USD Lý giải cho việc “đội” vốn, đại diện Cục Đường sắt VN đưa ra 3 nhóm nguyên nhân đẩy chi phí dự án tăng cao, gồm điều chỉnh, bổ
Trang 6sung phát sinh so với thiết kế cơ sở (thay đổi phương án nhà ga, thay vật liệu vỏ tàu…); biến động giá nguyên, vật liệu, tỷ giá quy đổi, chế độ chính sách và GPMB kéo dài…
Chỉ tính riêng gói thầu chính số 1 (thiết kế, cung cấp thiết bị, vật tư và xây lắp), Tổng thầu EPC đã có văn bản số 1340/2013/CRSG/HNHĐ về việc đề nghị điều chỉnh tăng tổng mức đầu tư phát sinh thêm khoảng gần 260 triệu USD (chưa bao gồm chi phí dự phòng 25,8 triệu USD) Cụ thể, nhà ga từ 2 tầng được nâng lên
3 tầng để thêm phòng chức năng tại tầng 2, nhằm giảm thiểu khối lượng GPMB và
để mỗi nhà ga có thêm cầu vượt cho người đi bộ Việc điều chỉnh này giúp giảm được 43 triệu USD chi phí GPMB nhưng lại khiến tổng chi phí tăng 84 triệu USD (mức tăng do trượt giá và thay đổi quy mô)
Khu vực Depot tại quận Hà Đông có nền đất yếu ở độ sâu từ 2 m đến 3 m, song tư vấn lập dự án là TEDI đã không đề xuất phương án xử lý Khi triển khai thiết kế kỹ thuật, tư vấn thiết kế đã kiến nghị phải xử lý để đảm bảo chất lượng công trình với chi phí là 13 triệu USD Hoặc do các thay đổi biến động giá, chế độ, chính sách cũng như khối lượng đơn giá mà trong thiết kế cơ sở chưa tính chính xác nên cần bổ sung khoảng 95 triệu USD…
Dựa trên cơ sở rà soát tính toán của Cục Đường sắt và Tư vấn thẩm tra (TEDI), Bộ GTVT cũng đã có kiến nghị Chính phủ về việc điều chỉnh tổng mức đầu tư dự án điểu chỉnh vốn lên tới 891 triệu USD (tăng 70% so với tổng mức đầu
tư được duyệt trước đó), đẩy chi phí bình quân đầu tư 1 km đường sắt đô thị của tuyến Cát Linh-Hà Đông lên 68,5 triệu USD
3 Hiện trạng về chất lượng
Đây là công trình xây dựng tuyến đường sắt trên cao đầu tiên tại Việt Nam, kinh nghiệm quản lý và thi công chưa có, cộng thêm tính phức tạp về kĩ thuật của công trình nên rất khó khăn trong thi công Đơn vị thi công là nhà thầu Trung Quốc, “tổng thầu quá yếu kém, năng lực nhà thầu kém, máy móc thiết bị kém”-theo bộ trưởng Đinh La Thăng nên việc chất lượng của công trình có được đảm bảo hay không chưa thể chắc chắn Sự cố sập giàn giáo tháng 12/2014 vừa qua càng làm nghi ngờ thêm cho vấn đề này
Trang 7IV Phân tích các phương án đánh đổi
Đối với bất kì một dự án nào, trong quá trình triển khai thực hiện dự án, việc đảm bảo đúng các mục tiêu chất lượng, chi phí và thời gian như kế hoạch là một điều rất khó khăn Do vậy việc phải đánh đổi các mục tiêu trong quá trình quản lý
dự án là điều không tránh khỏi Căn cứ vào tình hình cụ thể của dự án, dự án bị chậm tiến độ nhiều lần từ công tác giải phóng mặt bằng cho tới công tác thi công hai lần gặp sự cố, chính vì vậy, việc đảm bảo tiến độ thi công đúng như dự kiến ban đầu là bất khả thi Do đó, có thể đưa ra 2 phương án lựa chọn như sau:
Phương án 1: cố định chất lượng, thay đổi thời gian và thay đổi chi phí
Phương án 2: cố định chất lượng, cố đinh thời gian và thay đổi chi phí
V Phân tích và lựa chọn khả năng tốt nhất
Phương án 1: cố định chất lượng, thay đổi thời gian và thay đổi chi phí
Ưu điểm:
Khi chất lượng công trình được đảm bảo đúng với kế hoạch đã đề ra, sau khi hoàn thành dự án và đưa vào khai thác sử dụng, người dân Việt Nam nói chung và người dân Thủ đô nói riêng sẽ có một tuyến đường sắt trên cao đầu tiên với công nghệ hiện đại Đường sắt trên cao tuyến Cát Linh- Hà Đông không chỉ là phương tiện công cộng, giúp giảm thiểu ách tắc đô thị, vừa tạo cảnh quan đẹp mắt và là biểu tượng giao thông mới của thủ đô
Chất lượng công trình được đảm bảo sẽ tạo sự an toàn và yên tâm không chỉ đối với các hành khách trên tàu mà còn đối với các phương tiện tham gia giao thông trên các trục đường có đường sắt trên cao chạy qua
Nhược điểm:
Như đã phân tích ở trên, khi tuyến đường sắt trên cao hoàn thành và đưa vào
sử dụng có thể góp phần giảm ùn tắc giao thông, tạo động lực phát triển giao thông
đô thị Hà Nội Do vậy, tiến độ thi công bị chậm trễ, căn cứ vào tình hình thực tế,
dự án đường sắt trên cao không thể hoàn thành kịp tiến độ vào tháng 11/2013 như mục tiêu ban đầu và 6/2015 như mục tiêu lần 2 đã đề ra, gây ra nhiều bức xúc trong dư luận và ảnh hưởng không tốt tới cuộc sống của người dân, đặc biệt là người dân thủ đô Trong quá trình thi công, trong vòng hơn một tháng đã xảy ra hai
vụ tai nạn nghiêm trong Cụ thể, vụ tai nạn thứ nhất xảy ra vào sáng 6/11/2014, tại công trường dự án tuyến đường sắt trên cao Cát Linh - Hà Đông, đã xảy ra vụ tại nạn khi máy cẩu của đơn vị thi công đang cẩu một thanh thép lớn thì bất ngờ đứt
Trang 8cáp và rơi xuống phần đường phương tiện đang lưu thông, làm 1 người chết và 2 người khác bị thương
Ngay chiều 6/11/2014, Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Nguyễn Hồng Trường cho biết đã tạm thời đình chỉ thi công trên toàn tuyến đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông trong 5-7 ngày để kiểm tra công tác an toàn
Vụ tai nạn thứ hai xảy ra vào sang 28/12/2014, xảu ra sự cố tại công trường thi
công tuyến đường sắt trên cao Cát Linh - Hà Đông, đoạn trước bến xe Hà Đông
cũ Theo đó, vào khoảng 4h sáng, trong lúc đang tiến hành đổ bê tông xà mũ trụ H7, toàn bộ hê thống giàn giáo, dầm sắt và bê tông xà mũ H7 đã bị đổ sập xuống đường Nguyễn Trãi, Hà Đông
Trang 9Trong khi đó, theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng, đối với công trình này, cơ quan chức năng đã liên tục nhắc nhở, yêu cầu chủ đầu tư và các nhà thầu thực hiện nghiêm các biện pháp đảm bảo an toàn trong thi công dự án
Do chậm trễ trong khâu giải phóng mặt bằng, chất lượng thi công hạn chế, nhiều hạng mục phải thi công lại từ đầu, kèm theo công tác lập dự án chưa thật sự tốt và sự trượt giá của nguyên nhiên vật liệu, đã đẩy mức chi phi của dự án cao hơn rất nhiều so với dự kiến Dự án đường sắt đô thị Hà Nội tuyến Cát Linh- Hà Đông
Trang 10thời gian triển khai ban đầu dự kiến (8/2008 đến 11/2013) có tổng mức đầu tư hơn
552 triệu USD, trong đó vay vốn ODA Trung Quốc 419 triệu USD Nhưng tính tới thời điểm tháng 4/2014, dự đoán chi phí đội lên 399 triệu USD Có thể nói, việc chậm tiến độ thi công là một trong nhừng nguyên nhân quan trọng nhất dẫn tới sự đội chi phí cao như hiện nay
Phương án 2: cố định chất lượng, cố đinh thời gian và thay đổi chi phí
Ưu điểm:
- Khi lựa chọn phương án 2, chất lượng dự án vẫn được đảm bảo, nên vẫn có những ưu điểm như ta vừa phân tích
- Khi đảm bảo đúng tiến độ đã đề ra, dự án có thể nhanh chóng đưa vào sử dụng phục vụ công đồng, phát huy tốt nhất của dự án Đồng thời, khi đúng tiến
độ sẽ giảm tình trạng bất ổn giá nguyên nhiên vật liệu, hạn chế sự đội giá trong xây dựng công trình
Nhược điểm:
Vừa phải đảm bảo mục tiêu chất lượng dự án, vừa phải cố định thời gian cho kịp tiến độ, mặc dù chi phí có sự điều chỉnh, song thời gian là quá ngắn để có thể hoàn thành dự án với chất lượng tốt nhất Vì vậy, đây là phương án khó thực hiện Lựa chọn phương án tốt nhất:
Căn cứ vào các ưu nhược điểm như đã phân tích ở trên, kết hợp với tình hình thực tế của dự án, ta nên cố định chất lượng, thay đổi thời gian, thay đổi chi phí để
có thể đáp ứng kịp thời nhu cầu biến đổi của dự án
VI Xem xét và điều chỉnh lại kế hoạch