SKKN ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC ÂM NHẠC CHO HỌC SINH LỚP 4, LỚP 5 Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC

Vớiviệc giáo dục bộ môn Âm nhạc trong nhà trường phổ thông cũng vậy,trong mỗi tiết học Âm nhạc giờ đây để thoát khỏi cách dạy chay hoặc cóchăng là với vài thứ đồ dùng lạc hậu, tính trực

ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC ÂM NHẠC

CHO HỌC SINH LỚP 4, LỚP 5 Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC

A PHẦN MỞ ĐẦU

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong những năm gần đây, sự bùng nổ việc ứng dụng công nghệthông tin trên toàn cầu trong mọi phương diện đã trở nên rất phổ biến vàkhông thể thiếu trên mọi lĩnh vực công việc

Ở Việt Nam nói chung và trong ngành giáo dục nói riêng việc sử dụngcông nghệ thông tin đã trở nên phổ cập và mang tính thường nhật Vớiviệc giáo dục bộ môn Âm nhạc trong nhà trường phổ thông cũng vậy,trong mỗi tiết học Âm nhạc giờ đây để thoát khỏi cách dạy chay hoặc cóchăng là với vài thứ đồ dùng lạc hậu, tính trực quan và thẩm mĩ thấp,người giáo viên có thể khai thác và sử dụng công nghệ thông tin nhưmột công cụ hữu ích để việc giảng dạy Âm nhạc trở nên hấp dẫn vàmang tính chuyên nghiệp hơn Mọi thông tin, tài liệu hỗ trợ cho côngviệc giảng dạy Âm nhạc có thể khai thác được trên mạng Internet, cácbài dạy đều có thể thiết kế trên máy tính để trong giờ dạy người giáoviên sẽ không còn phải đưa những giáo cụ cũ hay những bức tranh minhhọa tĩnh lặng với tính minh họa không cao, hay những bản nhạc vớichất lượng thu thanh kém cho học sinh nghe

Vì vậy nhằm phát huy tính tích cực của công nghệ thông tin trongviệc giảng dạy môn Âm nhạc, đặc biệt là trong các tiết học Âm nhạc

thiệu nhạc cụ dân tộc; Giới thiệu nhạc cụ nước ngoài; Tập đọc nhạc người giáo viên có thể thiết kế bài giảng với các phần mềm hỗ trợ trên

máy tính như: PowerPoint (Phần mềm thiết kế các dạng trình chiếu), Encore 4.5 (Phần mềm chép và soạn nhạc), Internet (Mạng toàn cầu khai thác tất cả các thông tin cần có)

Qua việc giảng dạy môn Âm nhạc nhiều năm, thực tế đã chứng minh

là chất lượng các giờ học Âm nhạc có sử dụng công nghệ thông tin đềuđem lại hiệu quả rất cao Sự hứng thú trong học tập của học sinh thểhiện rất rõ nét, người giáo viên có nhiều cơ hội để nâng cao và mở rộnglượng kiến thức cần cung cấp cho học sinh Các dẫn chứng, minh họachính xác và hiệu quả hơn, cuối tiết học bên cạnh việc dạy và học môn

Âm nhạc thì một việc quan trọng hơn đó là học sinh cũng đã một phầnnào được giáo dục về thẩm mỹ, thái độ cảm thụ và thưởng thức âmnhạc

II MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI

- Căn cứ vào cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn của việc giảng dạy bộ môn

âm nhạc có ứng dụng công nghệ thông tin trong nhà trường phổ thông

- Đề ra một số biện pháp về áp dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy

bộ môn âm nhạc

III ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG THỨC THỰC HIỆN:

- Đối tượng học sinh lớp 4, 5

- Theo dõi và kiểm tra việc tiếp thu bài của học sinh trên lớp

- Dự giờ các bạn đồng nghiệp ở một số trường tiểu học

- Đối chiếu với các tiết học chưa sử dụng công nghệ thông tin

2 Trí nhớ:

- Trí nhớ của học sinh tiểu học là trí nhớ trực quan hình tượng, sở dĩhọc sinh nhớ được kiến thức bài học đều đến với các em từ 5 giác quan:Thị giác (nhìn); Xúc giác (sờ, mó); Vị giác (nếm); Khứu giác (ngửi);Thính giác (nghe) Do đó những hình ảnh và âm thanh trực quan sinhđộng sẽ giúp các em ghi nhớ bài học nhanh nhất và lâu nhất

Tóm lại: Quá trình nhận thức của học sinh tiểu học rất cần đến nhữngphương tiện trực quan sinh động, chính vì đặc điểm đó mà sử dụng đồdùng dạy học thông qua công nghệ thông tin đối với học sinh tiểu học làrất thích hợp và cần thiết

II CƠ SỞ THỰC TIỄN

* Một số thuận lợi và khó khăn khi thực hiện việc ứng dụng công nghệthông tin vào giảng dạy bộ môn âm nhạc ở trường tiểu học Đạo Lý:

1 Thuận lợi:

* Nhà trường:

- Với phương châm đi trước đón đầu trong phương hướng, nhiệm vụgiáo dục, trường tiểu học Đạo Lý đã sớm triển khai việc ứng dụng côngnghệ thông tin vào đổi mới phương pháp dạy học và coi đây là mộtnhiệm vụ trọng tâm của nhà trường và là tiêu chí đánh giá mỗi giáoviên

- Được sự ủng hộ của các cấp, ban ngành, phụ huynh toàn trường… hỗtrợ cơ sở vật chất cho nhà trường và đặc biệt là sự quan tâm đầu tư cáctrang thiết bị hiện đại của Ban giám hiệu nhà trường trong những nămhọc vừa qua

- Có máy chiếu, máy ảnh, hệ thống máy vi tính được nối mạngInternet…

* Giáo viên:

- Được tham gia các lớp tập huấn sử dụng công nghệ thông tin

- Khá thành thạo khi sử dụng các phần mềm tin học

- Nhiệt tình, sáng tạo, có ý thức đổi mới phương pháp dạy học

* Học sinh:

- Học sinh thường rất say mê và hứng thú học tập môn âm nhạc, đặcbiệt là những tiết học có sử dụng công nghệ thông tin

2 Khó khăn:

- Việc xây dựng và thiết kế 1 bài giảng có sử dụng công nghệ thông tinđòi hỏi người giáo viên phải đầu tư nhiều hơn về thời gian và các điềukiện phục vụ tiết dạy, trước giờ dạy phải chuẩn bị lâu hơn về mọi điềukiện để tiến trình tiết học diễn ra theo dự kiến về mặt thời gian, nộidung kiến thức

- Giờ học còn bị chi phối và phụ thuộc vào các điều kiện như: Phònghọc, nguồn điện, các đồ dùng dạy học cần thiết khác

III MỘT SỐ PHẦN MỀM HỮU ÍCH ĐỂ ỨNG DỤNG VÀO VIỆC THIẾT KẾ BÀI GIẢNG MÔN ÂM NHẠC:

Dựa vào các tính năng sẵn có trên máy tính giáo viên có thể thiết kế

được nhiều dạng bài để phục vụ việc giảng dạy môn Âm nhạc trong nhàtrường phổ thông như:

1 DẠY HÁT:

Sử dụng phần mềm PowerPoint và Encore 4.5 để thiết kế dạng bài

dạy hát (Bao gồm cả nhạc và lời) Có thể chèn những hình ảnh tĩnh

hoặc động phù hợp với nội dung bài hát như là một giáo cụ trực quansinh động với tính thẩm mỹ rất cao

2 DẠY TẬP ĐỌC NHẠC:

Sử dụng phần mềm Encore 4.5, Final 2.0 để chép lại các tiến trìnhnhư: Luyện tập tiết tấu, luyện tập cao độ, bài tập đọc nhạc, lời ca rồitrình chiếu trên phần mềm PowerPoint theo ý đồ của giáo viên

3 DẠY BÀI GIỚI THIỆU NHẠC CỤ:

Sử dụng mạng Internet khai thác hình ảnh, lịch sử ra đời, tính năng,cách sử dụng của các nhạc cụ dân tộc Việt Nam cũng như các nhạc cụnước ngoài với âm thanh thực minh họa.

4 DẠY KỂ CHUYỆN ÂM NHẠC, GIỚI THIỆU NHẠC SĨ, NGHE NHẠC

Sử dụng mạng Internet để khai thác chân dung một số nhạc sĩ nổitiếng trên thế giới như: Mozart, Beethoven, Chopin, Tschaikowski vàcác tác phẩm Âm nhạc nổi tiếng của các nhạc sĩ này được thu thanh vớichất lượng cao nhằm minh họa bằng âm thanh chuẩn của các tác phẩmnày

IV BIỆN PHÁP CỤ THỂ:

1 PHÂN MÔN DẠY HÁT:

Thông thường trong một tiết học dạy hát người giáo viên thường sửdụng tranh ảnh để minh họa cho nội dung và phần nhạc và lời của bàihát được photo to ra rồi treo lên bảng, cách làm này đến nay đã trở nênnhàm chán đối với học sinh Thực tế với cách giới thiệu bài vẫn là tranhảnh minh họa nhưng chất lượng những bức ảnh rất cao có thể là ảnh

động thì tác dụng của nó đã vượt trội so với cách làm cũ, ví dụ: Giới thiệu học hát bài: Những bông hoa những bài ca

Nhạc và lời: Hoàng Long

(Môn âm nhạc lớp 5)

Thông qua các hiệu ứng trình chiếu của phần mềm Powerpoint, cácbức ảnh này có thể chuyển động theo ý đồ của giáo viên với phần giaiđiệu của bài hát được lồng ghép trực tiếp có thể phát đồng thời trongquá trình người giáo viên giới thiệu bài.

Với phần dạy hát, giáo viên có thể đưa toàn bộ phần nhạc và lời bàihát hoặc đưa riêng phần lời ca để hướng dẫn học sinh các cách gõ đệm:

- Gõ đệm theo nhịp

- Gõ đệm theo phách

- Gõ đệm theo tiết tấu

Những bông hoa những bài ca

Những bông hoa những bài ca ca

lồng ghép các Video clip vào cho học sinh xem và tự tìm cách vận độngphụ họa hay biểu diễn một cách hoàn toàn chủ động và sáng tạo.

Ngoài ra việc xây dựng các kỹ năng hát nâng cao cũng rất dễ xây dựngtrên một sơ đồ trực quan, thay cho việc giáo viên phải giải thích, dẫn giải:

Hát đệm:

Nhóm1:

Gió vờn cánh hoa bay dưới trời,

đàn bưn bướm xinh dạo chơi

Nhóm 2: ( Nhắc lại ) Đàn bướm xinh dạo chơi

Nhóm1: ( Hát tiếp ) Trên cành cây chim ca líu lo, như hát lên bao lời mong chờ

Nhóm 2: ( Nhắc lại ) Như hát lên bao

lời mong chờ

Học sinh chỉ cần quan sát sơ đồ trên và nghe giáo viên gợi ý là đã tự biếtnhiệm vụ của nhóm mình

2 PHÂN MÔN DẠY TẬP ĐỌC NHẠC:

Ở lớp 4 và lớp 5 chương trình dạy tập đọc nhạc đòi hỏi giáo viênphải lần lượt rèn cho học sinh các kỹ năng cần thiết như: Luyện tập cao

độ, luyện tập tiết tấu, tập đọc nhạc, ghép lời ca Nếu chỉ đơn thuần treotranh bài tập đọc nhạc lên bảng rồi với một cây đàn và giáo viên lầnlượt thực hiện các thao tác trên thì học sinh sẽ tiếp thu bài một cách mơ

hồ, thậm chí dẫn đến tình trạng học sinh học vẹt (Nghe bạn đọc rồi bắtchước đọc theo) Vậy thì với phần thiết kế bài giảng trên máy vi tínhmột cách trực quan, cụ thể các kỹ năng cần thực hiện học sinh sẽ dễdàng tiếp thu bài một cách chủ động tích cực bởi nếu bài giảng giáoviên thiết kế tốt đã gây sự tò mò của học sinh ngay từ đầu tiết học.

cách dùng các âm sắc của bộ gõ điện tử minh họa cho hình tiết tấu cầnthực hiện

Trong phần tập đọc nhạc và ghép lời ca, phần nhạc và lời có thể xuấthiện theo chủ ý của giáo viên, kết hợp với hệ thống câu hỏi cùng cáchiệu ứng về âm thanh cũng như hình ảnh, tạo hiệu quả rất đặc biệt hỗtrợ tốt cho việc truyền đạt kiến thức cho học sinh:

Sau khi học sinh tự quan sát và trả lời hệ thống các câu hỏi trên, lúc này

tự bản thân mỗi học sinh đã bắt đầu nắm được các kỹ năng cơ bản và cácyêu cầu của bài tập đọc nhạc Và học sinh đã có thể tự vỡ bài thông qua

sự hướng dẫn, hỗ trợ của giáo viên:

Trên màn hình sẽ là các hình nốt nhạc chuyển động, trên bảng giáo viên

để sẵn khuông nhạc và học sinh sẽ xung phong lên gắn các nốt nhạc theobài tập đọc nhạc mình vừa học

3 PHÂN MÔN DẠY ÂM NHẠC THƯỜNG THỨC:

Trong chương trình âm nhạc lớp 4 và 5 ngoài việc học hát, tập đọcnhạc học sinh còn được giới thiệu các nhạc cụ dân tộc Việt Nam vànhạc cụ nước ngoài, được nghe kể chuyện về một số nhạc sĩ nổi tiếngtrên thế giới Với dạng bài dạy này nếu giáo viên chỉ sử dụng một vàibức tranh minh họa thì hiệu quả của tiết học sẽ không cao, học sinh sẽ

có ấn tượng mờ nhạt sau tiết học Ngược lại nếu khai thác tốt thì đây làmột dạng bài học sinh rất hứng thú bởi tính tò mò, muốn tìm hiểu thếgiới xung quanh là đặc điểm của lứa tuổi Thực tế đã chứng minh rằngtrong các tiết học mà mọi thông tin cũng như các kiến thức liên quan màgíao viên biết khai thác trên mạng Internet sẽ đem đến hiệu quả rất caotrong việc tạo ấn tượng và gây được sự hứng thú cao trong học tập củahọc sinh

Ví dụ: Bài giới thiệu các nhạc cụ dân tộc Việt Nam

Ngoài hình ảnh của các nhạc cụ sẽ có hình ảnh minh họa tư thế chơiđàn và âm thanh thực minh họa thông qua các Video clip biểu diễn,thậm chí trong các tiết âm nhạc tăng cường giáo viên còn có thể giớithiệu cho học sinh lịch sử ra đời và cấu tạo cụ thể của các nhạc cụ này,tuy nhiên tất cả những vấn đề trên người giáo viên chỉ dạy học sinh ở

mức độ mang tính giới thiệu vì với học sinh tiểu học chưa thể ghi nhớ

một cách cụ thể các kiến thức nêu trên, nhưng với tinh thần gợi mở,khuyến khích tìm hiểu sẽ có tác dụng tích cực cho học sinh:

Đ à n Nh ị ( Cò l í u )

Đ à n Tam

… Hay bài giới thiệu về các nhạc cụ nước ngoài:

Gi ới thi thi ệu m é t sè nh nh ¹ c c cô n í c ngo µ i :

* Năm 1840 ông Aldonphe Sax

(Người Bỉ) đã chế tạo ra 1 loại

kèn và lấy chính tên mình để đặt

tên cho cây kèn này.

* Đến năm 1857 ông trở thành

giáo sư bộ môn kèn Saxophone

tại Nhạc viện Paris.

* Sau đó kèn Saxophone được

sử dụng trong một số tác phẩm

Giao hưởng Đến đầu thế kỷ XX

thì Saxophone là nhạc cụ chủ lực

trong các dàn nhạc Jazz

KÌ n Trompette Trompette

* Kèn Trumpet có xuất

xứ ở Ai Cập từ thời xa

xưa và được sử dụng

trong nhiều nghi lễ và

trong quân đội thay cho

Tù và

* Ngày nay, kèn Trumpet

được sử dụng cho nhiều

* Theo các tài liệu khảo cổ học, người

ta đã phát hiện những cây sáo có từ cuối thời đồ đá cũ Như vậy tổ tiên của cây Flute ngày nay là các loại sáo có từ thời tiền sử

* Ở châu Âu từ thời Trung Cổ phổ biến hai loại sáo : Sáo dọc và sáo ngang

* Đến khoảng giữa thế kỷ XIX thì nghệ

sĩ Flute nổi tiếng người Đức là

Theobald Boehm đã chế tạo ra một cơ chế máy móc tinh xảo là một hệ thống những nắp đậy hơi rất nhạy, mở hoặc bịt các lỗ cho sáo Flute thông qua các ngón tay điều khiển.

(Giới thiệu một số nhạc cụ nước ngoài - Âm nhạc lớp 5)

Với cách giới thiệu này học sinh ngoài việc được quan sát, nghe giớithiệu còn có thể ghi nhớ được ngay âm sắc cụ thể của từng loại nhạc cụ

Và cuối cùng là phần kể chuyện âm nhạc, các câu chuyện về các nhạc

sĩ nổi tiếng trên thế giới cũng có thể biến thành một tiết học âm nhạcthường thức rất bổ ích, đặc biệt là hiện nay hầu hết các trường tiểu họcđều có tiết âm nhạc tăng cường Người giáo viên có thể thay vì cách đọchoặc kể cho học sinh nghe câu chuyện âm nhạc bằng việc cho học sinhbiết chi tiết hơn về chân dung, ngày sinh, ngày mất của nhạc sĩ:

(Kể chuyện Âm nhạc: Khúc nhạc dưới trăng - Âm nhạc lớp 5)

dòng họ có nhiều ng ời hoạt động âm nhạc nổi tiếng.

mất.

ông bị điếc hoàn toàn Tuy nhiên kểtừ khi bị điếc ông lại sáng tác đ ợ c nhiều tác phẩm âm nhạc bất hủ.

2 từ “Bất hủ“ khi đánh giá các tác phẩm của ông.

- Các tác phẩm âm nhạc của ông th ờng có chủ đề về

Sau khi nghe giới thiệu nhạc sĩ thỡ việc giỏo viờn cho học sinh nghe

nhạc, hoặc giới thiệu cỏc tỏc phẩm nổi tiếng của cỏc nhạc sĩ (Thụng qua cỏc trang Web về õm nhạc của Thế giới và Việt Nam) là vụ cựng cú ý

nghĩa Trong bất kỳ thời gian nào về sau này, hễ cứ nghe thấy nột nhạcnào đó được nghe, học sinh đều cú thể trả lời được ngay tờn nhạc sĩsỏng tỏc một cỏch rất chớnh xỏc, hay khi nhỡn thấy tấm chõn dung củanhạc sĩ nào thỡ cỏc em cũng núi ngay được tờn nhạc sĩ đú, bởi vỡ trongtõm trớ của cỏc em đó cú một ấn tượng sõu sắc, nhờ những kiến thức đóđược thay đổi cỏch thức truyền đạt mà cụng nghệ thụng tin là cụng cụhữu ớch nhất để thực hiện điều đú

C KẾT LUẬN

Trên đây là một số công việc đã thường xuyên được thực hiệntrong các giờ dạy âm nhạc tại trường tiểu học , bằng cách làm nàyhiệu quả các tiết dạy âm nhạc đã được nâng lên rõ rệt, học sinh rất hứngthú học tập và tiếp thu bài một cách chủ động, nhanh chóng Tínhchuyên nghiệp trong các tiết học âm nhạc dần được khẳng định, từngbước vượt ra khỏi việc dạy và học âm nhạc một cách đơn điệu, tẻ nhạt

Sự hiểu biết âm nhạc của học sinh được nâng cao rõ rệt, góp phần giáodục thẩm mỹ âm nhạc và định hướng tốt cho việc cảm thụ và thưởngthức âm nhạc của học sinh về sau này

Cuối cùng rất mong được sự chỉ dẫn, góp ý kiến của các cấp lãnhđạo và các bạn đồng nghiệp

ngày 28 tháng 10 năm 2014

Người viết

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

1 Lịch sử Âm nhạc thế giới toàn tập - GS Nguyễn Xinh

2 Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam

3 Website www.classicalarchives.com - Âm nhạc thế giới

(Giới thiệu chân dung, tác phẩm âm nhạc của các nhạc sĩ nổi tiếngthế giới)

4 Website www.vnstyle.vdc.com.vn - Viện Âm nhạc

(Giới thiệu các nhạc cụ dân tộc Việt Nam)

5 Website www.hvanqgvn.vn - Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam

6 Phần tìm kiếm hình ảnh trong Website: www.google.com.vn

MỤC LỤC:

A PHẦN MỞ ĐẦU: Trang

I Đặt vấn đề 1

II Mục tiêu của đề tài 2

III Đối tượng và phương thức thực hiện 2

B PHẦN NỘI DUNG: I Cơ sở lý luận 3

II Cơ sở thực tiễn 3

III Một số phần mềm hữu ích để ứng dụng vào việc thiết kế bài giảng môn âm nhạc 5

IV Biện pháp cụ thể 6

C KẾT LUẬN 20

Tài liệu tham khảo 21

Mục lục 22