SKKN Một số biện pháp chỉ đạo góp phần nâng cao chất lượng dạy học phân môn chính tả ở bậc Tiểu học

Môn tập viết chủ yếu rèncho HS cách viết , trình bày 1 bài viết trong khoảng thời gian nhất định thìphân môn chính trả lại chủ yếu rèn HS cách viết đúng chính tả giúp các emnắm vững qui

Một số biện pháp chỉ đạo góp phần nâng cao chất lượng

dạy học phân môn chính tả ở bậc Tiểu học

A ĐẶT VẤN ĐỀ

I Lời mở đầu:

Tiếng Việt là môn học có vai trò quan trọng trong việc trau dồi ngônngữ, bồi dưỡng tình cảm và lòng yêu Tiếng Việt Môn Tiếng Việt ở bậctiểu học giúp các em hình thành và phát triển các kĩ năng giao tiếp sử dụngTiếng Việt ( nghe, nói, đọc, viết); từ đó giúp các em biết giao tiếp trong cuộcsống thường ngày Ở bậc tiểu học yêu cầu học sinh đọc thông viết thạo tưởngchừng như rất dễ ; ấy vậy mà việc thực hiện lại rất khó Viết thạo ở đây không

có nghĩa là học sinh viết đúng các yêu cầu chính tả Tiếng Việt mà còn phảiviết với tốc độ phù hợp Để góp phần giúp HS viết thạo; môn Tiếng Việt có 2phân môn cơ bản : môn tập viết và môn chính tả Môn tập viết chủ yếu rèncho HS cách viết , trình bày 1 bài viết trong khoảng thời gian nhất định thìphân môn chính trả lại chủ yếu rèn HS cách viết đúng chính tả giúp các emnắm vững qui tắc và có thói quen viết chữ ghi Tiếng Việt đúng chuẩn

Vì vậy, viết đúng chính tả là một yêu cầu rất quan trọng của môn TiếngViệt, góp phần tạo điều kiện cho các em sử dụng Tiếng Việt đạt hiệu quả cao,trong việc học tập các bộ môn văn hoá khác, trong việc viết văn bản, thư từ, Nếu các em viết đúng chính tả thì chất lượng học tập các môn học khác sẽđược nâng cao

II Thực trạng vấn đề:

Trong những năm gần đây, ngành giáo dục đã có nhiều giải pháp chỉ đạosát sao nên chất lượng chữ viết HS đã có nhiều cải thiện Có rất nhiều HS và

các thầy cô, giáo viết chữ đẹp Các phong trào thi đua “ Giữ vở sạch , viết chữđẹp”, “ Nét chữ, nết người”; thi Viết chữ đẹp giáo viên và học sinh …đã đượcphát động , được các nhà trường, các thầy cô giaó, các em HS hưởng ứng tíchcực và phát huy hiệu quả đã làm giảm rất nhiều số HS viết sai chính tả.

Tuy vậy, một trong những vấn đề nổi cộm hiện nay là số HS không nhữngviết chữ xấu mà viết sai chính tả còn nhiều mà chưa thể khắc phục ngay mộtsớm một chiều Có thể chiếm 20-21% số HS Bên cạnh những yếu tố chủquan xuất phát từ HS ( do thói quen, nề nếp học tập…) còn chứa đựng nhiềuyếu tố khách quan Việc viết sai chính tả của HS do ảnh hưởng của phươngngữ cũng trở thành phổ biến và việc khắc phục cũng rất khó khăn

Qua công tác chỉ đạo dạy học hiện nay, khi dạy môn chính tả, tôi thấynhiều GV đã không đổi mới phương pháp dạy học, không chỉ ra được nhữngcách phân biệt, so sánh…không kết hợp việc rèn kỹ năng và phát triển tư duy

để HS tránh mắc các lỗi khi viết

Ở tiểu học HS được xem như trang giấy trắng, công lao dạy dỗ của cácthầy cô giáo như những nét bút viết trên trang giấy trắng ấy Nhưng thực tế,

có nơi có lúc yêu cầu này chưa được chú ý đúng mức Thật sự để có được HSviết đúng, viết đẹp phải có sự dày công, uốn nắn, bảo ban tận tình, hết mựccủa thầy cô mới mong đạt được hiệu quả

Vậy đâu là nguyên nhân HS viết sai lỗi chính tả, biện pháp khắc phục là gì?Sau một thời gian nghiên cứu, theo dõi và chỉ đạo dạy học chính tả ở trườngT.H Qua việc thu thập, khảo sát kết quả chữ viết của HS nói chung và một

bộ phận HS viết sai lỗi chính tả, tôi đã rút ra được một số kinh nghiệm nhằmgíup các cán bộ quản lý, GV dạy tiểu học nhận thức nghiêm túc trách nhiệmcủa mình, thực hiện tốt hơn việc rèn luyện và dạy học HS viết đúng chính tả,góp phần nâng cao chất lượng chữ viết và bồi dưỡng nhân cách học sinh qua

đề tài “ Một số biện pháp chỉ đạo góp phần nâng cao chất lượng dạy học

B- GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:

I C¸c biÖn ph¸p gióp Hs kh¾c phôc lçi chÝnh t¶:

Năm học XXX là năm học tiếp tục thực hiện chủ đề “ Đổi mới công tácquản lý và nâng cao chất lượng dạy học” Đẩy mạnh thực hiện cuộc vận độngxây dựng “ Trường học thân thiện - Học sinh tích cực” Cũng là năm học tiếptục thực hiện chuẩn kiến thức kỹ năng Trong phân môn chính tả, để đạt đượcnhững yêu cầu trên, GV cần phải giúp các em bước đầu khắc phục dần dần vềlỗi chính tả Viết chính tả không chỉ là vận động cơ bắp, phối hợp thuần thụccủa các ngón tay, bàn tay, cổ tay, mà các em còn phải vận động trí óc, tư duycủa mình vào bài viết

Hình thành kĩ năng viết chính tả là khẳng định được vai trò của ý thức

Kĩ năng chính tả có ý thức phải đạt tới mức độ tự động hoá một cách tự giác

Để có một kĩ năng viết đúng chính tả, chúng ta phải tuân thủ theo những quiđịnh, qui tắc đã được xác lập và biểu hiện cách kết hợp chữ cái để thể hiệnchữ viết một cách trật tự và đúng theo những qui định, quy tắc về chính tả

Trong thực tế, ở tất cả các khối lớp, hiện nay vẫn có một bộ phận viếtsai lỗi chính tả Bình thường các em có thể sai từ 1 đến 2 lỗi chính tả Có emviết sai từ 10 - 12 lỗi trong một bài khoảng 60 -70 chữ Khi chấm một số bàiTập làm văn, tập viết …có những đoạn GV không thể hiểu các em muốn diễnđạt điều gì? Vì bài làm của các em, mắc quá nhiều lỗi chính tả và điều đó làmnội dung , ý nghĩa cuả đoạn bài cũng bị sai lệch…

Qua khảo sát chất lượng tại thời điểm đầu năm học ở một số trường, kếtquả điểm của phân môn chính tả năm học XXX như sau:

Thời gian Số

lượng

Với tỷ lệ này, số HS yếu đầu năm chiếm 26,5% điều này sẽ ảnh hưởngkhông nhỏ tới kết quả học tập của các em vì nó sẽ hạn chế khả năng giao tiếp,mất tự tin trở nên rụt rè, nhút nhát

Vì vậy, tôi đã suy nghĩ cần phải nghiên cứu và thống kê lỗi chính tả màcác em thường mắc, tìm hiểu nguyên nhân và đưa ra biện pháp thích ứng, phùhợp với đặc điểm của từng đối tượng HS của lớp, để có cơ sở giúp các emkhắc phục dần việc sai lỗi chính tả Tạo cho các em mạnh dạn, tự tin tronghọc tập, trong giao tiếp, nhằm đáp ứng mục tiêu đào tạo hiện nay Qua thựctiễn theo dõi và chỉ đạo dạy học phân môn chính tả ở trường tiểu học , để giúp

GV nâng cao chất lượng chữ viết, hạn chế các sai lỗi chính tả cho HS, tôi xinđưa ra một số biện pháp sau:

I Biện pháp 1: Hướng dẫn, chỉ đạo thống kê các lỗi chính tả mà HS

thường gặp:

1 Thống kê các lỗi chính tả HS thường gặp:

Để thực hiện tốt việc dạy học phân môn chính tả việc đầu tiên là tôi hướngdẫn các nhà trườngvà GV tiểu học phải thống kê được các lỗi chính tả thườnggặp , tùy vào tình hình thực tế ở mỗi địa bàn, mỗi trường , mỗi lớp mà việchọc sinh viết sai lỗi chính tả có khác nhau Đặc biệt là phải thống kê thành cácdạng lỗi mà HS thường mắc phải, trong đó cần chú ý đến những lỗi sai cónguồn gốc từ phương ngữ

Ví dụ : Bước vào đầu năm học, qua hai tuần đầu dạy học kết hợp với bàikhảo sát chất lượng đầu năm, tôi hướng dẫn GV kiểm tra thêm một bài tậpviết và 1 bài chính tả Sau đó tiến hành thống kê những lỗi chính tả mà các

em thường gặp sau :

1.1 Lỗi về âm đầu : Do đặc tính cuả địa phương mà trên địa bàn huyện

( hoặc do không biệt được cách viết chính tả…), HS thường mắc một số lỗi

âm đầu sau :

- Các em viết hay lẫn lộn một số âm đầu như : g/gh, ng/ngh, ch/tr, s/x,r/d/gi,…

Ví dụ Viết đúng Viết sai

bụi tre,… bụi che

- s / x : xôn xao xôn sao

chim sâu chim xâu

siêng năng,… xiêng năng

Ví dụ Viết đúng Viết sai

uối/ui hạt muối hạt múi

ao / au / âu: màu sắc mầu sắc

iu / iêu: chịu khó chiệu khó

cánh diều cánh dìu

riêu cua riu cua

im / iêm : lim dim lim diêm

tiêm thuốc tim thuốc

ip / iêp/ : rau diếp rau díp

ôm / uôm: cánh buồm cánh bùm

nhuộm vải nhụm vải

iêu / ươu/uư: con hươu con hưu

bầu rượu bầu riệu

1.3 Lỗi về âm cuối:

- HS thường viết lẫn lộn chữ có âm cuối : n/ng, c/t, n/nh, t/ch, …

Ví dụ Viết đúng Viết sai

1.4 Lỗi về dấu thanh:

- Trong Tiếng Việt có 6 thanh điệu ( ngang, huyền, sắc, hỏi, ngã, nặng )khi viết HS vẫn thường sai khi không phân biệt được 2 thanh điệu ( hỏi / ngã)

1.5 Lỗi về viết hoa

- Viết hoa chữ đầu câu, viết hoa tên riêng

Ví dụ: Thì ra hai cô bé hoa và lan đang ngồi chơi chuyền thẻ trên đó.

Vịnh lao ra như tên bắn, la lớn:

- hoa, Lan, tàu hỏa đến!

(Trích “Út Vịnh” Tiếng Việt tập 5, lớp 2, trang 136)

Hoặc : Viết đúng: Viết sai:

Hải Phòng hải phòng,…

Trần Hưng Đạo Trần hưng đạo,…

- Ngoài ra HS còn mắc lỗi về viết hoa tuỳ tiện

Ví dụ: Anh bắt lấy Thỏi thép hồng như bắt lấy một con Cá sống Dưới

những nhát búa hăm hở của anh, con cá lửa ấy vùng vẫy, quằn quại, giẫylên đành đạch

( Tiếng Việt 5- tập 2- Trang 13 ).

* Lập bảng thống kê :

Bảng thống kê Viết sai lỗi chính tả thùc hiÖn theo mÉu sau :

Sốlượng

Tỷlệ

Sốlượng

Tỷlệ

Sốlượng

Tỷlệ

Sốlượng

TỷlệĐầu

Sau khi thống kê lỗi của HS thường mắc phải, nhà trường và GV xác định

nguyên nhân dẫn đến HS mắc lỗi như sau:

1/ Nguyên nhân do ảnh hưởng phương ngữ:

- Do ảnh hưởng tiếng địa phương, các em phát âm lệch chuẩn tiếng phổthông, dẫn đến lẫn lộn,viết sai chính tả (chủ yếu là lỗi nguyên âm đôi và dấuhỏi dấu ngã…)

Ví dụ: Con vịt => con vịch

Miền biển miền bỉn

Cân thịt => cân thịch

Cái chổi => cái chũn,…

Lúa chiêm luá chim

Cái liềm cái lìm

2/ Nguyên nhân thuộc về giáo viên:

- Phương pháp dạy học của GV, chưa phù hợp với đặc điểm của từnglớp, từng vùng miền Đặc biệt chưa quan tâm nhiều đến các đối tượng HS cònviết sai chính tả Cá biệt có những GV luyện phát âm và chữ viết cho HS cònchưa đúng quy định, chưa đúng chuẩn

- Chưa tích cực trong việc rèn cách phát âm chuẩn cho học sinh

- Xem nhẹ việc sửa sai lỗi chính tả của học sinh Nhất là khi chấm bàicho HS Chưa giúp học sinh tự nhận thấy lỗi sai chính tả của mình, để các em

có hướng khắc phục

- Chưa giúp các em hiểu sâu sắc về nghĩa của từ và ghi nhớ đầy đủ cácqui tắc, mẹo luật chính tả

3/ Nguyên nhân về phía học sinh:

- Ngoài lỗi do phát âm từ tiếng địa phương, trên địa bàn dân cư sinhsống, trong những năm gần đây có một số bà con ở các tỉnh khác đến sinhsống nên ít nhiều ảnh hưởng các em trong việc phát âm lệch chuẩn tiếng phổ

thông Ví dụ : nhầm lẫn giữa n/l, ch/tr…dẫn đến việc sửa sai lỗi chính tả rấtkhó khăn.

Từ đó các em dẫn đến viết sai lỗi chính tả

- Luyện đọc sách còn ít

- Chưa hiểu cụ thể về nghĩa của từ

- Chưa nắm đầy đủ các qui tắc chính tả

- Chưa có ý thức, thái độ, động cơ học tập đúng đắn Khi học chính tảcác em chưa tập trung, chú ý kết hợp giữa nghe - nhớ - viết

II Biện pháp 2: Chỉ đạo lập sổ theo dõi lỗi chính tả của học sinh; phối

hợp với gia đình và nhà trường rèn viết đúng chính tả cho HS :

Sau khi xác định được lỗi HS thường gặp và nguyên nhân , tôi đề xuất GV

nên lập Sổ riêng để theo dõi chính tả cho HS yếu, kềm cặp, giúp đỡ HS đótiến bộ Việc đánh giá HS sẽ tiến hành thường xuyên và xác định việc HS viết

có tiến bộ hay qua các bài thi định kỳ (4 lần trong năm) + các bài kiểm trathêm chính tả + tập viết của do tổ khối – Ban giám hiệu nhà trường tổ chức đểnghiệm thu, đánh giá kết quả một cách chắc chắn

Nội dung sổ theo dõi như sau:

Với việc lập sổ này giúp GV theo dõi sát HS một cách có hệ thống trong cảnăm học; sổ này giúp GV cập nhật và theo dõi từng HS một cách có hệ thống,chi tiết: phát hiện và cập nhật chính xác những lỗi mà HS gặp phải; tránh tìnhtrạng HS bị quên và từ đó GV có các biện pháp uốn nắn theo dõi HS một cáchkịp thời Hơn nữa với sổ này GV cũng tạo cơ hội trao đổi với phụ huynh HStrong việc phối hợp dạy và rèn cho HS

Qua việc theo dõi uốn nắn HS học cả trên lớp và ở nhà (qua theo dõi thêmcủa phụ huynh) mà hiệu quả rèn viết HS viết đúng chính tả trở nên chặt chẽ

và có hiệu quả hơn Đây là một giải pháp theo tôi rất hữu hiệu trong việc rènviết đúng chính tả cho HS

III Biện pháp 3: Chỉ đạo tích cực đổi mới phương pháp dạy học : Nâng

cao chất lương giờ dạy tập viết và chính tả;

Dạy học là một nghệ thuật Trong các đợt chuyên đề do phòng GD- ĐT tổchức tôi thường nhắc nhở giáo viên : không có một cách dạy học nào duynhất, không có tiết dạy nào là tiết mẫu cho tất cả Công việc dạy học của GVphải là nghệ thuật Mà nghệ thuật thì phải luôn sáng tạo, phù hợp với đốitượng HS thì mới đem lại hiệu quả cao Trong các tiết lên lớp dạy học phânmôn chính tả, tôi thường lưu ý GV chú ý một số cách dạy học như : Gợi ý xácđịnh nội dung trọng tâm của bài chính tả.; nhận xét các hiện tượng chính tảcần lưu ý Sau đó hướng dẫn HS biết ( phân tích, so sánh, ghi nhớ ) và tậpviết các chữ ghi tiếng khó hoặc dễ lẫn…

Đặc biệt để giúp HS sửa lỗi chính tả, GV cần chú ý biện pháp luyện theomẫu, phân biệt cho HS, nắm bắt cơ chế và thực hiện theo mẫu Trong quátrình dạy , GV cũng nên triệt để dạy học bawnmgf giao tiếp, thực nghiệm,tăng cường phân tích ngôn ngữ làm cho HS hiểu sâu hơn và vận dụng thựchành có hiệu quả hơn

Trong quá trình dạy học GV luôn tích cực tổ chức các trò chơi, thi đố, pháthiện và chữa nhanh lỗi sai giúp HS học tập hứng thú , linh hoạt hơn Tạo ranhiều hứng thú cho HS khi học môn chính tả là việc các nhà trường và GV

khi dạy cần chú ý chứ không phải chỉ cho HS trật tự ngồi viết mà ít được quantâm của GV Vì dạy học mà không khắc sâu kỹ năng cho HS thì HS sẽ khôngghi nhớ được và những lỗi sai dễ bị lặp lại.

Một vấn đề nữa, trong thời đại công nghệ thông tin phát triển thì chúng tôicũng luôn chỉ đạo và khuyến khích các nhà trường hướng dẫn động viên GVmua máy vi tính và tự học Việc đực sách thư viện và tra cứu trên internetđang là nét đẹp của GV trong quá trình tự học, tự bồi dưỡng và không ngừngphấn đấu, vươn lên

IV Biện pháp 4: Giúp HS luyện phát âm đúng chuẩn cho học sinh, dạy

học kết hợp nói – viết:

Ngôn ngữ là một công cụ giao tiếp quan trọng Ngôn ngữ Tiếng Việt lấychữ viết để xác định chuẩn mực ngữ âm Cách phát âm này giúp cho HS viếtđúng chính tả và giảm bớt ảnh hưởng của phát âm địa phương Để giúp HSviết đứng chính tả, điều đầu tiên GV cần hướng dẫn HS biết nhận diện và phát

Thiên nhiên thin nhin

Tuổi thơ tủi thơ

Bông lúa bông ló…

Đặc biệt GV cũng hướng dẫn HS phát âm do bị phát âm chệch như:

Phát âm đúng Chưa đúng

Bông hoa bông huơ

Cây cọ cây quạ

Có cúa…

Có thể nói việc luyện phát âm đúng dựa trên cơ sở chữ viết là điều kiệnvững chắc để HS viết đúng chính tả

V Biện pháp 5: Chỉ đạo giúp HS khắc phục lỗi chính tả thông qua các

phân môn và môn học khác :

Việc dạy học các phân môn Tiếng Việt và các môn học khác như: Tự

nhiên-Xã hội, Lịch sử và Địa lý, Đạo đức…có tác dụng hỗ trợ tích cực trong việcgiúp HS có ý thức nâng cao chất lượng chữ viết và khắc phục lỗi chính tả

a/ Phân môn tập đọc:

- Đối với môn tập đọc, giáo viên luôn chú trọng đến khâu phát âm Giúpcác em phát âm chuẩn tiếng phổ thông, để các em phân biệt được các tiếngcó:

Âm đầu: s/x, d/r/gi, tr/ch, …

- Thông qua môn học này, giúp các em hiểu cụ thể về nghĩa của từ để các

em phân biệt được cách viết khác nhau

Ví dụ: nghỉ ngơi ≠ nghĩ ngợi, suy nghĩ,…

bả vai ≠ bã trầu, buồn bã, cặn bã,…

uống sữa ≠ sửa chữa, sửa soạn, tu sửa,…

vất vả ≠ cãi vã, vội vã, vồn vã, …

c/ Phân môn chính tả:

- Với những chữ khó, học sinh dễ lẫn lộn giáo viên áp dụng phươngpháp phân tích, so sánh Phân tích cấu tạo tiếng, so sánh những tiếng giốngnhau về cách đọc nhưng khác nhau về cách viết để học sinh không nhầm lẫnkhi viết

d/ Phân môn tập làm văn:

Trong mỗi giờ sửa bài tập làm văn ngoài việc chữa ý về cách diễn đạtcâu văn, cách ngắt câu, giáo viên còn chú trọng đến việc sửa sai lỗi chính tảcho HS Đặc biệt là giúp HS biết cách dùng từ đặt câu