Phân tích hoạt động kinh doanh - Tóm tắt lý thuyết - bài tập (80 câu trắc nghiệm, 30 bài giải)

Do đó đánh giá hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, cần phải đánh giá từng hoạt động, từng quá trình, từng nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh thì mới nhận biết đúng về hoạt độn

PHAN TICH 107” 90))10 TINH TữnNH

| PHAN TICH HOT DONG KINH DOANH

Ths BUI VAN TRUGNG

BO MON KE TOAN QUAN TR| & PHAN TICH HOAT ĐỘNG KINH DOANH

eC PHAN TICH

HOAT ĐỘNG KINH DOANH

“ Tom tat ly thuyét

LOI NOI DAU

Dhan tich hoat động kinh doanh là môn học nghiên cứu phương pháp thu thập, chọn lạc thông tín, tính toán thành các thông tín nêu bật được hoạt động để luận giải, suy đoán và kết luận về hiệu quả kính doanh, năng lực tài chính của doanh nghiệp và cung cấp thông tin đó cho nhà quản trị, nhà đầu tư, ngân hàng để ra quyết định kinh doanh

Phán tích hoạt động kinh doanh nghiên cứu về nhiều nội dung, như phân tích kết quả sản xuất, giá thành, tiêu thụ, lợi nhuận, báo cáo tài chính Chính vì thế, lý thuyết của Phân tích hoạt động kinh doanh bao gém nhiều nội dung tính toán, suy đoán và kết luận khác nhau tương đối phức tạp và đa dạng

Thông qua quá trình giảng dạy và tham gia biên soạn sách Phân tích hoạt động kinh doanh, của Bộ môn Kế toán quản trị và Phân tích hoạt động kinh doanh, thuộc Khoa Kế toán-Kiểm toán, Trường Đại học Kinh tế TP HCM, chúng tôi biên soạn quyển Phân tích hoạt động kinh doanh này dưới

hình thức tóm tất nội dung lý thuyết, phương pháp thiết kế

các công thức tính những nội dung cần thiết, giới thiệu những ví dụ, bài tập căn bản và cung cấp bài giải của tất

cả các bài tập Qua đó, chúng tôi hy vọng người đạc có thể học tập, nghiên cứu và thực hành món Phân tích hoạt động kinh doanh thuận lợi hơn

Nội dung của quyển sách này gồm hai phần:

- Phần một: Tóm tắt lý thuyết, phương pháp thiết

kế các công thức tính, ví dụ và bài tập của từng chương, theo đúng thử tự và nội dung của môn học Phân tích hoạt

động kinh doanh Phân bài tập bao gồm bài tập trắc nghiệm giúp hiểu rõ hơn về lý thuyết và các bài tập thực hành

- Phần hai: Bài giải của các bài tập

Trong quá trình biên soạn, tuy chúng tôi đã nỗ lực rất nhiều, nhưng chắc chẳn quyển sách khó thể tránh khỏi

những sơ suất, rất mong nhận được ý kiến đóng góp của quy ban doc theo dja chi e-mail sau ddy: btruong06 @nn.vn

Tác giả Bai Oda Sreutng

MUC LUC

Lời nói đầu

Mục lục

PHẦN MỘT - TÓM TẮT LÝ THUYẾT VÀ BÀI TẬP

Chương 1 Những vấn đề chung về phân tích hoạt động kinh doanh

A Tóm tắt lý thuyết

I.Ý nghĩa của phân tích hoạt động kinh doanh 1

1 Khái niệm - ng ng ng nh ng K họ nh nhà nho 1 2 ` ẽ 6e 3

iI Đối tượng, nội dung của phân tích hoạt động kinh doanh 5

1 Đối tượng của phân tích hoạt động kinh doanh 5

2 Nội dung của phân tích hoạt động kinh doanh 6

3 Các chỉ tiêu sử dụng trong phân tích HĐKD 7

4 Các nhân tố ảnh hưởng đến kết quả HĐKD 8

ill Phương pháp phân tích hoạt động kinh doanh 12

1 Phương pháp chỉ tiết (phân tổ) - -. -.~- 12

2 Phương pháp so sánh .««eeerrrrrrrrrrre 13 3 Phương pháp thay thế liên hoàn (loại trừ) 18

4 Phương pháp số chênh lệch .«.sersre 19 5 Phương pháp cân đối . -eeehenrirrrierde 20 IV Tổ chức phân tích hoạt động kinh doanh 20

1 Các loại phần tích hoạt độnh kinh doanh 20

2 Tổ chức phân tích hoạt động kinh doanh 22

B Bài tập ceeerrerirrrrrrrrrrrrrrrrrireidee 24

- Chương 2 Phân tích kết quả sản xuất

A

HI

8

Tóm tắt lý thuyết

Ý nghĩa của phần tích kết quả sản xuất 35

1 Kết quả sản xuất - LH key 35 2 Y nghĩa của phân tích kết quả sản xuất 36

Phần tích kết quả sản xuất về số lượng 37

1 Phân tích qui mô của kết quả sản xuất 37

2 Phân tích kết quả SX và sự thích ứng thi trudng 45

3 Phân tích kết quả sản xuất mặt hàng chủ yếu 46

4 Phân tích tính chất đồng bộ trong sản xuất 48

Phần tích kết quả sản xuất về chất lượng 54

1 Sản phẩm có phân chia thứ hạng chất lượng 54

2 Sản phẩm chỉ có một thứ hạng chất lượng 58

= 68

Chương 3 Phân tích giá thành sản phẩm A II Tóm tắt lý thuyết Ý nghĩa của phân tích giá thành sản phẩm 78

1 Khái niệm giá thành sản phẩm co se: 78 2 Ý nghĩa của giá thành sản xuất sản phẩm 79

3 Ý nghĩa của phân tích giá thành sản xuất sản phẩm 80

Phân tích chung về thực hiện kế hoạch giá thành sân phẩm 81

1 Phần tích chung về thực hiện kế hoạch GT 81

2 Phân tích chung về biến động tổng GT 84

Phân tích về thực hiện kế hoạch hạ giá thành của sản phẩm có giá thành so sánh được 84

2 Phương pháp phân tích cH».enu nhe 86

IV Phân tích về thực hiện kế hoạch chi phí sản xuất

của 1.000 đồng doanh thu che shseeee 101

1 Chỉ tiêu phân tích cành nnhy thun 401

Phần tích các khoản mục chỉ phí của giá thanh 109

1 SU CAn thidt 2 ae 109

2 Phân tích biến động chi phí nguyên vật liệu trực tiếp 110

3 Phân tích biến động chi phí nhân công trực tiếp 118

4: Phan tích biến động chỉ phí sản xuất chung 122

Bải LẬP nh nhà hen v9 vi 136 B Chương 4 Phân tích tiêu thụ sản phẩm và lợi nhuận A Tom tat ly thuyét Phân tích tiêu thụ sản phẩm se ceằheee 150 1 Y nghĩa của phân tích tiêu thụ sản phẩm 150

2 Phân tích chung về thực hiện kế hoạch tiêu thụ sản phẩm - -ccc‡sSnhhhethtreirrrrre 152 3 Phan tich chung về doanh thụ tiều thụ 153

4 Phân tích tiều thụ mặt hàng chủ yếu 157

Phân tích lợi nhuận -<ecsnhhnhtrrrttrrettrrrre 158 4 Cấu thành lợi nhuận . -. <‡ni nhe tthrere 158 2 Ý nghĩa của phân tích lợi nhuận ¬- 159

4 Phân tích chung về lợi nhuận - ò cà 160 4, Phân tích lợi nhuận bán hàng và cung cấp dịch vụ 161

5 Phân tích lợi nhuận hoạt động đầu tư tài chính 179

6 Phân tích lợi nhuận khác . -c+ccetnnere 181

Chương 5 Phân tích báo cáo tài chính

A _ Tóm tắt lý thuyết

1 Y nghĩa của phân tích báo cáo tài chính 193

1 Sự cần thiết phân tích báo cáo tài chính 193

2 Khái quát về phân tích báo cáo tài chính 195

3 Ý nghĩa của phân tích báo cáo tài chính 195

II Kỹ thuật phân tích báo cáo tài chính So 197 1 Phân tích theo chiều ngang con co 197 2 Phân tích theo chiểu dọc neo 197 3 Phân tích tỷ SỐ HH HH HH HH ng ke 197 il Phân tích báo cáo tài chính Hs eneeec 198 1 Phân tích báo cáo tài chính theo chiều ngang 198

2 Phan tich bdo cdo tai chinh theo chiểu dọc 203

3 Phân tích báo cáo tài chính bằng các tỷ số tài chính 207

4 Phân tích báo cáo lưu chuyển tiển 229

IV Hạn chế của phần tích báo cáo tải chính 231

Bo Bải LẬp Ung 234 PHẦN HAI - BÀI GIẢI BÀI TẬP Chương 1 Những vấn đề chung về phần tích HĐKD 256

Chương 2 Phân tích kết quả sản xuất nhe Chương 3 Phân tích giá thành sản phẩm Chương 4 Phân tích tiều thụ sản phẩm và lợi nhuận 302 Chương 5 Phân tích báo cáo tài chính tho 316 Tải liệu tham khảo

Chương Ï

NHUNG V@N DE CHUNG VE PHAN TICH HO@T DONG KINH DOANH

A TOM TAT LY THUYET

I Ý NGHĨA CỦA PHÂN TICH HOAT DONG KINH DOANH

1 Khai niém

- Hoat déng kinh doanh của doanh nghiệp là nhằm mục đích sinh lợi, nên trước khi kinh doanh nhà quản trị doanh nghiệp phải đánh giá, lựa chọn phương án kinh doanh tối ưu thực hiện để đạt được lợi nhuận cao

Nhưng khi thực hiện phương án kinh doanh đã lựa chọn thì doanh nghiệp có thể có những lợi thế hoặc những bất lợi

Do đó để có phương án và biện pháp kinh doanh tiếp theo có

hiệu quả hơn, thì nhà quản trị phải đánh giá quá trình kinh doanh đã thực hiện

Đánh giá để biết được kết quả đạt được các mục tiêu trong kế hoạch kinh doanh đến đâu Tình hình tải sản hiện có gồm những loại tài sản nào, có thuận lợi hay khó khăn cho

2 Chương 1 - Những vấn đề chung về phân tích hoạt động kinh doanh

-_ Hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp rất phức tap: Hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp có thể gồm nhiều hoạt động, như hoạt động sản xuất, hoạt động thương mại, hoạt động đầu tư tài chính

Mỗi hoạt động kinh doanh lại gồm nhiều quá trình, như hoạt động sản xuất bao gồm các quá trình cung ứng, dự trữ, sản xuất, tiêu thụ Hoạt động thương mại bao gồm các quá trình mua hàng, dự trử, bán hàng

Hoạt động kinh doanh bị tác động của nhiều nhân tố từ bên trong lẫn bên ngoài doanh nghiệp Nhân tố tử bên trong như quyết định giá bán sản phẩm, chọn kết cấu sản phẩm sản xuất không hợp lý sẽ ảnh hưởng đến doanh thu, đến lợi nhuận Nhân tố từ bên ngoài như chính sách thuế, tín dụng ngân hàng thay đổi, có thể ảnh hưởng đến tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp

Do đó đánh giá hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, cần phải đánh giá từng hoạt động, từng quá trình, từng nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh thì mới nhận biết đúng về hoạt động kinh doanh

- Đánh giá hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp là phải phân chia các hoạt động, các quá trình, kết quả kinh

Chương 1 - Những vấn đề chung về phân tích hoại động kinh doanh 3

doanh thành các bộ phận, trong sự tác động của các nhân tố

và sử dụng các phương pháp để đánh giá hiện tại và quá khứ, nhằm nhận biết lợi thế, bất lợi, dự báo xu hướng phát triển, tìm

ra biện pháp kinh doanh tiếp theo có hiệu quả hơn Đánh giá hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp như thế được gọi là phân tích hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp

2 Ý nghĩa

Phân tích hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp có ý nghĩa cho các đối tượng:

a Nhà quản trị doanh nghiệp

s« Phân tích hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, cung cấp cho nhà quản trị doanh nghiệp các thông tin:

- Kết quả thực hiện từng mục tiêu của kế hoạch kinh doanh đạt được ở mức độ nào, hoàn thành hay không

- Khả năng tài chính mạnh hay yếu, thanh toán nợ vả thu hổi ng tốt hay không

-_ Hiệu quả hoạt động kinh doanh tốt hay xấu

- Lợi thế, khó khăn, rủi ro, xu hướng phát triển kinh doanh như thế nào

- Nguyên nhân ảnh hưởng đến kết quả thực hiện từng mục tiêu của kế hoạch kinh doanh

-_ Năng lực tiềm tang

» Phân tích hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp sẽ cung cấp thông tin để nhà quản trị ra những quyết định kinh doanh tốt:

- Lập kế hoạch kinh doanh kỳ sau thích hợp

- Chọn phương hướng, biện pháp kinh doanh có hiệu quả hơn

4 Chương 1 — Những vấn đề chung về phân tích hoạt động kinh doanh

b Ngân hàng, nhà đầu tư, nhà cung cấp

»« Phân tích hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, cung cấp cho nhà quản trị ngân hàng, nhà đầu tư, nhà cung cấp các thông tin:

-_ Hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp tốt hay xấu

- Khả năng thanh toán nợ của doanh nghiệp cao hay thấp

- Tỷ số ng —- quan hệ giữa vốn vay và vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp, tỷ trọng tửng loại vốn vay và vốn chủ sở hữu trong tổng nguồn vốn, để biết doanh nghiệp đang vay vốn nhiều ít hơn bao nhiêu so với vốn chủ sở hữu

- Lợi thế, khó khăn, rủi ro, xu hướng phát triển kinh doanh của doanh nghiệp

»© Phân tích hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp cung cấp thông tin để nhà quần trị ngân hàng, nhà đầu tu, nha cung cấp ra quyết định cho vay, đầu tư, bán chịu hay không

c Nhà nước

¢« Phân tích- hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, cung cấp cho cơ quan chức năng của nhà nước thông tin của doanh nghiệp, hoặc một lĩnh vực kinh tế:

-_ Hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp tốt hay xấu

- Lợi thế, khó khăn, rủi ro, xu hướng phát triển kinh doanh

° Phân tích hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp cung cấp thông tin, để cơ quan chức nang cia nhà nước đưa ra những biện pháp kiểm soát nền kinh tế, hoạch định các chính

sách quản lý vĩ mô thích hợp cho doanh nghiệp hoạt động

thuận lợi

Chương 1 - Những vấn đề chung về phân tích hoạt động kinh doanh 5

II ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG CỦA PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG KINH DOANH

1 Đối tượng của phân tích hoạt động kinh doanh

« Kết quả kinh doanh của doanh nghiệp bị ảnh hưởng:

- Kết quả của từng hoạt động, như kết quả của hoạt động sản xuất, hoạt động thương mại, hoạt động đầu tư tài chính ảnh hưởng đến kết quả chung của doanh nghiệp

- Kết quả của từng quá trình trong một hoạt động, như kết quả quá trình dự trữ nguyên liệu, cùng ứng nguyền liệu, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất Kết quả quá trình mua hàng, bán hàng ảnh hưởng đến hoạt động thương mại

- Các nhân tố tác động, như số lượng nguyên liệu, lao động, máy móc thiết bị, tổ chức kinh doanh, biện pháp quản

lý, chính sách vĩ mô cũng ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh của doanh nghiệp

- Khả năng trả ng ngắn hạn, vì nếu khả năng trả nợ

` không tốt doanh nghiệp sẽ khó vay vốn khi có như cầu, khó mua chịu nguyên liệu cho sản xuất

- Khả năng thu hổi ng, vì nếu thu hổi nợ không tốt thi doanh nghiệp bị khách hàng chiếm dụng vốn, ảnh hưởng đến chi phí vốn, khả năng trả nợ

- Sử dụng tài sản, vì nếu sử dụng tài sản không có hiệu quả thì hiệu quả kinh doanh thấp

- Sử dụng vốn vay, vì nếu sử dụng vốn vay bị lãng phí làm chỉ phí vốn cao, nếu hạn chế vay vốn thì mất lợi thế đòn bẩy tài chính

Do đó đánh giá kết quả kinh doanh phải đánh giá kết quả từng hoạt động, tửng quá trình, từng nhân tố tác động đến kết quả kinh doanh của doanh nghiệp

6 Chương 1 - Những vấn đề chung về phân tích hoạt động kinh doanh

* Tóm lại, đối tượng của phân tích hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp là kết quả của từng hoạt động kinh doanh, kết quả quá trình kinh doanh gắn với các yếu tố tác động đến kết quả kinh doanh,

Cụ thể phân tích các nội dung như phần tích kết quả quá trình sản xuất, tiêu thụ, tài chính, hiệu quả kinh doanh, các nhân tố ảnh hưởng như số lượng sản phẩm, giá bán sản phẩm, thuế xuất khẩu, tiêu thụ đặc biệt

2 Nội dung của phần tích hoạt động kinh doanh

Đối tượng của phân tích hoạt động kinh doanh được

biểu hiện cụ thể bằng các chỉ tiêu kinh tế

» Phân tích về kết quả kinh doanh

Phân tích về kết quả kinh doanh là phân tích các chỉ tiêu phản ảnh kết quả kinh doanh

Ví dụ như chỉ tiêu giá trị sản xuất, chỉ tiêu giá thành

sản phẩm, chỉ tiêu doanh thu, chỉ tiêu lợi nhuận

© Phân tích về yếu tố của quá trình kinh doanh

Phân tích về yếu tố của quá trình kinh doanh là phân tích các chỉ tiêu phản ảnh yếu tố của quá trình kinh doanh

Ví dụ chỉ tiêu số lượng nguyên liệu, chỉ tiêu năng suất lao động, chỉ tiêu số lượng lao động, chỉ tiều số lượng máy móc thiết bị

Chuong 1 - Những vấn đề chung về phân tích hoạt động kinh doanh 7

phải thu, chỉ tiêu vòng quay tài sản, chỉ tiêu tỷ số thanh toán

nợ ngắn hạn, chỉ tiêu tỷ số lợi nhuận trên doanh thu

3 Các chỉ tiêu sử dụng trong phân tích hoạt động kinh doanh

Phân tích hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp phải

sử dụng nhiều loại chỉ tiêu kinh tế, tùy theo mục đích và nội dung phân tích để lựa chọn chỉ tiểu sử dụng cho thích hợp Phân tích hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp sử dụng các loại chỉ tiêu kinh tế như:

»« Chỉ tiêu số lượng

- Chỉ tiêu số lượng là chỉ tiều phản ảnh số lượng của quá trình, kết quả kinh doanh

Ví dụ chỉ tiêu giá trị sản xuất, chỉ tiêu doanh thu

- Chỉ tiều số lượng sử dụng để phân tích qui mô của kết quả hay điều kiện kinh doanh,

8 Chương 1 ~ Những vấn đề chung về phân tích hoạt động kinh doanh

-_ Chỉ tiêu chất lượng sử dụng để phân tích hiệu suất kinh doanh hay hiệu suất sử dụng các yếu tố của quá trình kinh doanh

‹ Chỉ tiêu tuyệt đối

- Chỉ tiêu tuyệt đối là chỉ tiêu biểu hiện bằng số tuyệt đối

Ví dụ chỉ tiêu giá trị sản xuất, chỉ tiêu doanh thu, chỉ tiêu lợi nhuận

- Chỉ tiêu tuyệt đối sử dụng để phân tích qui mô, điều kiện, kết quả kinh doanh

« Chỉ tiêu tương đối

- ChỉÏ tiều tương đối là chỉ tiêu biểu hiện bằng số tương đối

Ví dụ chỉ tiêu tỷ lệ hạ giá thành, chỉ tiêu tỷ số khả năng thanh toán nợ, chỉ tiêu tỷ số ng

- Chỉ tiêu tương đối sử dụng để phân tích cơ cấu, xu hướng của quá trình, kết quả kinh doanh

« _ Chỉ tiều bình quần

-_ Chỉ tiêu bình quân là chÏ tiêu biểu hiện mức bình quân

Ví dụ chỉ tiêu năng suất lao động

` Chỉ tiêu bình quân sử dụng để phân tích trình độ phổ biến của quá trình kinh doanh

4 Các nhân tố ảnh hưởng đến kết quả hoạt động

Chương 1 ~ Những vấn đề chung về phân tích hoạt động kinh doanh 9

b Phân loại nhân tố

®% Phân loại theo nội dung kinh tế của nhân tố

Phân loại theo nội dung kinh tế của nhân tố thì nhân tố

có hai loại:

» Nhân tố điều kiện

- Nhân tố điểu kiện là nhân tố phản ảnh điều kiện của quá trình, kết quả kinh doanh

Ví dụ nhân tố số lượng nguyên liệu, máy móc, vốn là điểu kiện của quá trình sản xuất, ảnh hưởng đến kết quả quá trình sản xuất

- Nhân tế điều kiện ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình, kết quả kinh doanh

- Nhân tố kết quả ảnh hưởng dây chuyền đến quá trình, kết quả kinh doanh

¢ Phân loại theo tính tất yếu của nhân tố

Phân loại theo tính tất yếu của nhân tố thì nhân tố có hai loại:

10 Chương 1 — Những vấn đề chung về phân tích hoạt động kinh doanh

- Nhân tố chủ quan phát sinh và ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh do doanh nghiệp chi phối

- Phân tích ảnh hưởng của nhân tố chủ quan để nhận

biết ảnh hưởng tốt để tận dụng tiếp tục, ảnh hưởng không tốt thì phải nỗ lực cải tiến

»© Nhân tố khách quan

- Nhân tố khách quan là các nhân tố phát sinh ảnh hưởng đến quá trình, kết quả kinh doanh là không do doanh nghiệp

Ví dụ nhân tố cung cầu, cạnh tranh, thuế có thể ảnh hưởng tốt hay xấu đến quá trình, kết quả kinh doanh

- Nhân tố khách quan phát sinh và ảnh hưởng đến kết

quả kinh doanh ngoài sự chi phối của doanh nghiệp

- Phân tích ảnh hưởng của nhân tổ khách quan để nhận

biết ảnh hưởng tốt để tận dụng tiếp tục, ảnh hưởng không tốt

thì phải tìm biện pháp hạn chế ảnh hưởng

+ Phân loại theo tính chất của nhân tố

Phân loại theo tính chất của nhân tố thì nhân tố có hai loại:

» Nhân tố số lượng

- Nhân tố số lượng là nhân tố phần ảnh qui mô của điều

kiện, kết quả của quá trình, kết quả kinh doanh

Chương 1 — Những vấn đề chung về phân tích hoạt động kinh doanh 11

Phân loại theo xu hướng tác động của nhân tố thì nhân

tố có hai loại:

» Nhân tố tích cực

- Nhân tố tích cực là các nhân tố có ảnh hưởng tốt đến

quá trình, kết quả kinh doanh

- Phân tích ảnh hưởng của nhân tố tích cực nhằm nhận

biết ảnh hưởng tích cực để tận dụng tiếp tục

© Nhân tố tiêu cực

- Nhân tố tiêu cực là các nhần tố có ảnh hưởng không

tốt đến quá trình, kết quả kinh doanh.

12 Chương 1 - Nhing van dé chung vé phan tich hoat déng kinh doanh

- Phân tích ảnh hưởng của nhân tố tiêu cực nhằm nhận biết ảnh hưởng không tốt để tìm biện pháp hạn chế ảnh hưởng không tốt đến quá trình, kết quả kinh doanh

Ill PHƯƠNG PHAP PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG

KINH DOANH

Phân tích hoạt động kinh doanh thưởng sử dụng các phương pháp:

1 Phương pháp chỉ tiết (phân tổ)

° Phương pháp chỉ tiết sử dụng để phần tích quá trình, kết quả kinh doanh theo chỉ tiết của quá trình, chi tiết của kết

quả kinh doanh để nhận biết vấn để tương đối chỉ tiết cụ thể

Ví dụ phân tích giá thành sản phẩm thì phân tích chỉ tiết từng bộ phận cấu thành là phần tích từng khoản mục chỉ phi trong gia thanh

- Ph4n tích chỉ tiết theo thời gian

Hoạt động kinh doanh tiến hành liên tục và kết quả

kinh doanh từng khoảng thời gian thưởng không đồng đều,

Chương 1 — Những vấn đề chung về phân tích hoạt động kinh doanh 13

- Phân tích chỉ tiết theo địa điểm

Hoạt động kinh doanh tiến hành ở nhiều địa điểm khác nhau, nên cần phân tích chỉ tiết theo từng địa điểm để biết

hiệu quả kinh doanh cy thé tung địa điểm

Ví dụ phân tích doanh thu thì phân tích chỉ tiết doanh thu của cửa hàng A, doanh thu cửa hàng B

2 Phương pháp so sánh

»® Phương pháp so sánh sử dụng để phân tích mức độ đạt được, khả năng thực hiện, mức biến động của chỉ tiêu phân tích bằng cách so sánh trị số của chỉ tiều

Ví dụ phân tích mức độ đạt được của doanh thu thì so sánh doanh thu thực tế với doanh thu kế hoạch Phân tích mức biến động của chỉ phí thì so sánh chỉ phí thực tế với chỉ phí định mức

« Có nhiều cách thức so sánh, nên khi phân tích phải căn cứ mục tiêu phân tích để chọn phương pháp so sánh

14 Chuong 1 ~ Những vấn đề chung về phân tích hoạt động kinh doanh + Phân tích mức độ thực hiện:

Phân tích mức độ thực hiện thì chọn trị số gốc là trị số

kế hoạch hay năm trước

Ví dụ phân tích mức độ thực hiện kế hoạch lợi nhuận thì trị số gốc là lợi nhuận kế hoạch

+ Phân tích mức độ biến động:

Phần tích mức độ biến động thì chọn trị số gốc là trị số định mức hay kế hoạch

Ví dụ phân tích mức độ biến động chỉ phí thì trị số gốc

là chỉ phí định mức

+ Phân tích khả năng thực hiện:

Phân tích khả năng thực hiện thì chọn trị số gốc Ia tri

số bình quân

Ví dụ phân tích khả năng trả nợ ngắn hạn thì trị số gốc bình quân là 2:1

- Phải đảm báo thống nhất nội dung kinh tế của chỉ tiêu gốc và thực tế Nếu chỉ tiêu thực tế có thay đổi nội dung thì cần tính lại trị số gốc của chỉ tiêu theo nội dung mới

- Phải đảm bảo thống nhất phương pháp tính, đơn vị tính của chỉ tiêu

Chương 1 ~ Những vấn đề chung về phân tích hoạt động kinh doanh 15

Ví dụ phân tích thực hiện kế hoạch doanh thu thì so sánh hiệu số giữa trị số thực tế và trị số gốc của doanh thu (doanh thu thực tế - doanh thu kế hoạch

- So sánh số tương đối

+ Số tương đối hoàn thành kế hoạch:

Số tương đối hoàn thành kế hoạch phần ảnh mức hoàn thành của chỉ tiêu

Số tương đối hoàn thành kế hoạch là thực hiện so sánh

tỷ lệ giữa trị số thực tế và trị số gốc của chỉ tiêu

Số tương đối hoản thành kế hoạch theo hệ số điều

chỉnh phản ảnh mức hoàn thành của chỉ tiêu

Thực hiện so sánh tỷ lệ giữa trị số thực tế của chỉ tiều

và trị số gốc đã điều chỉnh theo một hệ số với chỉ tiêu có liên quan

16 Chudng 1 — Nhing van đề chung về phân tích hoạt động kinh doanh

1.235.000đ và mức hoàn thành kế hoạch doanh thu tiều thụ

la 130% Chi phí bán hàng thay đổi theo doanh thu

Tỷ lệ hoàn thành kế hoạch chỉ phí bán hàng theo hệ số điều chỉnh:

4.235.000 / (1.000.000 * 130%) * 100% = 95%

+ Số tương đối kết cấu (tỷ lệ):

Số tương đối kết cấu phản ảnh cơ cấu của bộ phận cấu thành chỉ tiểu, hoặc mối quan hệ định lượng giữa hai khoản mục để so sánh

Thực hiện so sánh tỷ trọng của bộ phận trong tổng thể

giữa thực tế và kế hoạch, kỳ trước

Hoặc so sánh tỷ lệ của khoản mục này với một khoản mục khác

+ Số tương đối động thái:

Số tương đối động thái phản ảnh sự biến động của chỉ tiêu phần tích

Chương 1 - Những vấn đề chung về phân tích hoạt động kinh doanh 17

Thực hiện so sánh tỷ số của chỉ tiêu giữa thực tế và gốc cố định hay tuần tự thay đổi liên tiếp tuần tự (liên hoàn)

Chọn một gốc cố định để so sánh, nhận biết được mức

độ đạt được từng kỳ của chỉ tiêu

Chọn gốc thay đổi liên hoàn, nhận biết được mức độ đạt được tửng kỳ liên tiếp của chỉ tiêu

Ví dụ: Căn cứ doanh thu của công ty B (đơn vị tính: triệu đồng), tính số tương đối động thái gốc cố định và số

tương đối động thái gốc liên hoàn:

- Sosdnh số tương đối động thái gốc cố định:

Doanh thu năm 2001 bằng 120% doanh thu năm 2000 Doanh thụ năm 2002 bằng 90% doanh thu năm 2000 Doanh thu năm 2001 bằng 110% doanh thu năm 2000

- So sánh số tương đối động thái gốc liên hoàn:

Doanh thu năm 2001 bằng 120% doanh thu năm 2000 Doanh thu năm 2002 bằng 75% doanh thu năm 2001 Doanh thu năm 2003 bằng 122% doanh thu năm 2002

18 Chương 1 — Những vấn đề chung về phân tích hoạt động kính doanh

3 Phương pháp thay thế liên hoàn (loại trừ)

* Phuong pháp thay thế liên hoàn được sử dụng để xác

định mức ảnh hưởng của tung nhân tố đến sự biến động của chỉ tiêu (nội dung) phân tích

Ví dụ xác định ảnh của nhân tố lượng nguyên vật liệu trực tiếp tiêo hao, nhân tố giá mua nguyên vật liệu trực tiếp đến biến động của chỉ phí nguyên vật liệu trực tiếp

Trị số thực tế của chỉ tiêu F: Fị¡= aj.b;.c,

Xác định đối tượng phân tích, sử dụng phương pháp so sánh:

Chương † — Những vấn đề chung về phân tích hoạt động kinh doanh 19

4 Phương pháp số chênh lệch

* Phương pháp số chênh lệch là hình thúc rút gọn của

phương pháp thay thế liên hoàn khi xác định mức ảnh hưởng của từng nhân tố đến chỉ tiêu phân tích

Ví dụ: Theo đữ liệu của ví dụ ở phần &

-_ Ẩnh hưởng của nhân tố a:

Cố định các nhân tố b, c theo trị số gốc

AF, = (a1 — ao)Ðo.Co -_ Ảnh hưởng của nhân tố b:

20 Chương 1 - Những vấn đề chung về phân tích hoạt động kính doanh

Cố định nhân tố a theo trị số thực tế, nhân tố c theo trị

số gốc

AFb = (Dy _ bo)a;.Co

-_ Ảnh hưởng của nhân tố c:

Cố định nhân tố a, b theo trị số thực tế

AF, = (cy _ cọ)ai.bị

5 Phương pháp cân đối

+ Phương pháp cân đối dựa trên cơ sở là sự cân bằng về lượng giữa hai mặt của các yếu tố

Ví dụ cân đối thu và chỉ tiền, cân đối nhu cầu và khả năng thanh toán nợ

* Phương pháp cân đối được sử dụng để xác định quan

hệ cân đối của hai yếu tố đến chỉ tiêu (nội dung) phân tích

Ví dụ phan tich kha năng thanh toán nợ ngắn hạn là xác định quan hệ cân đối của hai yếu tố là tài sản ngắn hạn

với nợ ngắn hạn

© Phương pháp cân đối cho thấy sự không cân đối của hai yếu tế đến chỉ tiêu (nội dung) phân tích, tìm biện pháp tạo lại sự cân đối của hai yếu tố đó, để không ảnh hưởng xấu đến quá trình, kết quả kinh doanh

IV TỔ CHỨC PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG KINH DOANH

1 Các loại phân tích hoạt độnh kinh doanh

Tuy theo cách phân loại, có các loại phân tích hoạt

độ ng kinh doanh của doanh nghiệp như sau:

Chương 1 — Những vấn đề chung về phân tích hoạt động kinh doanh 21

a Phân loại theo thời điểm phân tích

Phân loại theo thởi điểm phân tích thì phân tích có ba loại:

» Phân tích trước kinh doanh

Phân tích trước kinh doanh là phân tích các dự án, kế hoạch, dự toán để thẩm định, dự báo tỉnh hình kinh doanh trong kỳ sau

« Phân tích trong kinh doanh

Phân tích trong kính doanh là phân tích đồng thời với quá trình kinh doanh để xem xét đánh giá, điểu chỉnh kịp thởi những bất hợp lý trong quá trình kinh doanh

*° Phân tích sau kinh doanh

Phân tích sau kinh doanh là phân tích kết quả quá trình kinh doanh đã thực hiện để đánh giá hiệu quả và dự báo, tìm

biện pháp tốt cho quá trình kinh doanh tiếp theo

Phân tích sau kinh doanh của quá trình kinh doanh trước, cũng là phân tích trước kinh doanh của quá trình kinh

doanh sau (tiếp theo)

b Phân loại theo thời hạn phân tích

Phân loại theo thời hạn phân tích thì phân tích có hai loại:

* Phân tích thường xuyên

Phân tích thưởng xuyên là phân tích quá trình kinh doanh khi cần thiết, phục vụ thông tin kịp thởi cho nhà quản trị để ra các quyết định kinh doanh.

22 Chương 1 - Những vấn dé chung về phân tích hoại động kinh doanh

» Phân tích định kỳ

Phân tích định kỹ là là phân tích kết quả quá trình kinh doanh theo tửng thời hạn đã ấn định, để đánh giá quá trình, kết quả kinh doanh trong tửng thời gian

c Phân loại theo nội dung phân tích

Phân loại theo nội dung phân tích thì phân tích có hai loại:

2 Tổ chức phân tích hoạt động kinh doanh

Phân tích hoạt độnh kinh doanh của doanh nghiệp được tiến hành như sau:

a Chuẩn bị

» Lập kế hoạch phân tích:

-_ Xác định nội dung phân tích:

Xác định nội dung cần phân tích là phân tích toàn bộ quá trình, kết quả kinh doanh hay một số vấn để của quá

trình, kết quả kinh doanh cần quan tâm

- Xác định phạm vi phần tích:

Chương † - Những vấn đề chung về phân tích hoạt động kinh doanh _ 23

Tùy theo mục đích để xác định phạm vi phân tích là phân tích quá trình, kết quả kinh doanh toản bộ doanh nghiệp hay bộ phận của doanh nghiệp

Xác định thời gian thực hiện

s® Phân công người thực hiện

« Sưu tầm và kiểm tra tài liệu:

Tải liệu cần thiết cho phân tích gồm có: Kế hoạch, định mức, dự toán, báo cáo thống kê, báo cáo kế toán tải chính,

kế toán quản trị, hạch toán nghiệp vụ, biên bản xử lý, các qui định của doanh nghiệp, của nhà nước

Tải liệu trước khi sử dụng để phân tích phải được kiểm

tra về tính hợp pháp, tính chính xác

b Tiến hành phần tích

» Xử lý tài liệu sưu tầm được, lập các bảng số liệu phân tích (tính các chỉ tiêu, kết quả so sánh, xác định ảnh hưởng của các nhân tố.)

« Viết báo cáo phân tích: Là bảng tổng hợp đánh giá chung, đánh giá chỉ tiết, luận giải để biết được kết quả tổi,

xấu, nguyên nhân ảnh hưởng đến tốt xấu, suy đoán, rút ra kết luận và đưa ra biện pháp thực hiện cho kỳ sau

c Báo cáo kết quả phân tích

Báo cáo phân tích được trình bảy cho những đối tượng cần thiết, cùng trao đổi để thống nhất về biện pháp thực

hiện

3£

24 Chương 1 ~ Những vấn đề chung về phân tích hoạt động kinh doanh

B BÀI TẬP

Bài 1.1

Chọn câu trả lời thích hợp

1 Để kinh doanh đạt hiệu quả tốt:

a Phải đánh giá hoạt động kinh doanh đã thực hiện để

dự báo những khó khăn, thuận lợi, rủi ro

b Phải nhận biết được sự tác động tốt hay không tốt của các nhân tố đến hoạt động kinh doanh

c Phải nhận biết được những nguyên nhân ảnh hưởng tốt hay không tốt đến kết quả kinh doanh

d Ba cầu a, b, c đều đúng

2 Phân tích hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp:

a Phân chia hoạt động kinh doanh, kết quả kinh doanh, các nhân tố ảnh hưởng và xem xét một cách độc lập

b Đánh giá một các tổng quát toàn bộ hoạt động trong mối quan hệ tác động của các nhân tố ảnh hưởng

c Phân chia hoạt động kinh doanh, kết quả kinh doanh và xem xét trong mối quan hệ tác động lẫn nhau cùng với sự tác động của các nhân tố ảnh hưởng

d Ba câu a, b, c đều sai

3 Phần tích hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp:

a Quá trình sưu tầm chọn lọc, xử lý thông tin

b Tính toán lại thông tin để có thể so sánh, đối chiếu

Chương † - Những vấn đề chung về phân tích hoạt động kinh doanh 25

Nhà quản trị doanh nghiệp có thông tin để cải thiện hoạt động, ra quyết định kinh doanh đạt hiệu quả hơn

Cơ quan nhà nước có thông tin để hoạch định các

chính sách điều tiết kinh tế hợp lý

Tình hình hoạt động, hiệu quả đạt được, nguyên nhân ảnh hưởng, thuận lợi, khó khăn liên quan đến kinh doanh và biện pháp kinh doanh thích hợp cho kỳ sau Kết quả đạt được của từng mục tiêu trong kế hoạch kinh doanh

6 Phân tích hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp:

26

d

Chương 1 - Những vấn đề chung về phân tích hoạt động kinh doanh

Trên cơ sở các số liệu tính toán được để đánh giá, nhận biết thuận lợi, khó khăn, nguyên nhân ảnh huéng va tim biện pháp thực hiện cho kỷ sau

Chỉ tiết hóa hoạt động kinh doanh để đánh giá

Cung cấp thông tin chỉ tiết về tình hình kết quả từng

bộ phận, tửng giai đoạn kinh doanh

Giúp nhà quản trị nhận biết hoạt động một cach fi mi

So sánh các trị số khác nhau của chỉ tiêu phân tích

So sánh để nhận biết mức độ đạt được của một chỉ

tiều phân tích

So sánh để nhận biết sự biến động, xu hướng của

một chỉ tiêu phân tích

Chương 1 ~ Những vấn dé chung về phân tích hoạt động kinh doanh 21

a Căn cứ nội dung của phân tích để chọn trị số gốc

của chỉ tiêu khi so sánh

Căn cứ mục đích của phân tích để chọn trị số gốc của chỉ tiêu khí so sánh

Chọn trị số gốc của chỉ tiêu ngẩu nhiên khi so sánh Căn cứ phạm vi của phân tích để chọn trị số gốc của chỉ tiều khi so sánh

Phân tích kết quả thực hiện của một chỉ tiêu thì trị số gốc để so sánh:

Hai câu a, b đều đúng

Hai câu a, b đều sai

Phan tích mức độ biến động của một chỉ tiêu thì trị số

gốc để so sánh:

Hai cầu a, b đều đúng

Hai câu a, b đều sai

Phân tích khả năng thực hiện của một chỉ tiều thì trị số

và thực tế

Chỉ cần đồng nhất về về nội dung của chỉ tiêu gốc

và thực tế

Ba câu a, b, c đều sai

15 Phương pháp thay thế liên hoàn sử dụng trong phân tích hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp:

a

b

e

d

Xác định mức biến động của chỉ tiêu phân tích

Xác định mức độ hoàn thành của chỉ tiêu phân tích Xác định mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố đến

sự biến động của chỉ tiêu phân tích

So sánh sự biến động của của chỉ tiêu phân tích

16 Sử dụng phương pháp thay thế liên hoàn trong phân tích hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp:

từ trái sang phải là nhân tố số lượng trước, nhần tố

chất lượng sau

Sắp xếp các nhân tố cấu thành chỉ tiêu theo thứ tự

tử trái sang phải là nhân tố chất lượng trước, nhân tố

số lượng sau

Không cần thiết phải sắp xếp các nhân tố cấu thành chỉ tiêu theo thứ tự

Chương 1 — Những vấn đề chung về phân tích hoạt động kinh doanh 29

d Ba câu a, b, c déu sai

17 Sử dụng phương pháp thay thế liên hoàn trong phân tích hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, xác định ảnh hưởng của các nhân tố đến sự biến động của chỉ tiêu phân tích:

từ trái sang phải các nhân tố cấu thành chỉ tiê u Tính ảnh hưởng của nhân tố đến chỉ tiêu phân tích theo thứ tự có mức ảnh hưởng giảm dần

Tính ảnh hưởng của nhân tố đến chỉ tiêu phân tích không cần theo thứ tự nhất định

Tính chung ảnh hưởng của các nhân tố đến chỉ tiêu phân tích

18 Sử dụng phương pháp thay thế liên hoàn trong phân tích hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, khi xác định ảnh hưởng của một nhân tố đến sự biến động của chỉ tiêu phân tích:

a

d

Các nhân tố còn lại phải cố định theo trị số gốc, nếu nhân tổ đó chưa được xác định ảnh hưởng của nó đến chỉ tiêu phần tích

Các nhân tố còn lại phải cố định theo trị số thực tế Các nhân tố còn lại phải cố định theo trị số thực tế, nếu nhân tố đó đã được xác định ảnh hưởng của nó đến chỉ tiều phân tích

Hai câu a, c đều đúng

19 Phương pháp cân đối sử dụng trong phân tích hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp:

hai mặt của một vấn đề

30 Chương † — Những vấn đề chung về phân tích hoạt động kinh doanh

b Cân đối được biểu hiện bằng quan hệ so sánh về

lượng giữa hai mặt của một vấn đề, không phải luôn bằng nhau

c Hai câu a, b đều đúng

d Hai câu a, b đều sai

20 Phân tích hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp:

a Cần thiết cho nhà quản trị nếu doanh nghiệp chưa tổ chức kế toán quản trị

b Cần thiết cho nhà quản trị doanh nghiệp dù có tổ chức kế toán quản trị

c Không cần thiết cho nhà quản trị khi doanh nghiệp

Chương † - Những vấn đề chung về phân tích hoạt động kinh doanh 31 Yêu cầu:

của công ty và chỉ tiết từng cửa hàng

2 Xác định tỷ lệ hoàn thành kế hoạch doanh thu quý hai của công ty và chỉ tiết từng cửa hàng

3 Xác định tỷ lệ kết cấu doanh thu từng cửa hàng trong tổng doanh thu của kế hoạch và thực tế

4 Giả sử chỉ phí bán hàng có phân nửa biến đổi tỷ lệ theo sự biến đổi của doanh thu, phân nửa còn lại không biến đổi Xác định mức độ thực hiện kế hoạch chi phí bán hàng

Xác định mức độ thực hiện doanh thu từng năm của công ty và từng loại sản phẩm so với năm trước — chọn

gốc thay đổi liên hoàn.