Luật Giáo dục 2005 điều 5 quy định: “ Phương pháp giáo dục phải phát huy tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học, bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng thự
Trang 1I Đặt vấn đề
1 Lý do chọn đề tài.
Đất nước chúng ta đang bước vào thời kỳ đổi mới Thời kỳ của nghiệp Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa đất nước với mục tiêu “ Dân giàu - nước mạnh – xã hội công bàng – dân chủ – văn minh” Để đất nước vững bước đi lên Xã hội chủ nghĩa, Đảng và nhà nước ta đã xem “ Giáo dục là quốc sách hàng đầu” tại Nghị quyết hội nghị lần thứ 2 Ban chấp hành trung ương Đảng khóa VIII
Bác Hồ đã sớm chỉ ra vai trò to lớn của việc rèn luyện thân thể là một trong những hoạt động cần thiết Bác đã ký sắc lệnh số 3 vào ngày 27/3/1946 “Thành lập nhà thanh niên và thể dục thuộc bộ quốc gia giáo dục” Tư tưởng đúng đắn của Người đã nhận được sự ủng hộ nhiệt tình từ các tầng lớp nhân dân Nhất là khi Bác viết “ Lời kêu gọi toàn dân tập thể dục”: “ Mỗi người dân yếu ớt là cả nước yếu ớt, mỗi người dân khỏe mạnh là cả nước khỏe mạnh Vậy nên tập luyện thể dục bồi bổ sức khỏe là bổn phận của mỗi người dân yêu nước Việc
đó không tốn kém, không khó khăn gì, gái trai, già trẻ, ai cũng làm và đều làm được” Hưởng ứng lời kêu gọi của Bác, tiếp nối truyền thống dân tộc, nhà nước
ta đã nêu ra nhiều phong trào thể dục thể thao trong trường học Nhiều năm qua
ủy ban thể dục thể thao và Bộ giáo dục và đào tạo rất quan tâm đến công tác giáo dục thể chất trong nhà trường các cấp Tại hiến pháp năm 1992 đã coi giáo dục thể chất là nội dung bắt buộc trong hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam “ Việc dạy và học thể dục thể thao trong trường học là bắt buộc” Luật Giáo dục 2005( điều 5) quy định: “ Phương pháp giáo dục phải phát huy tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học, bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên”.Vì vậy, ngành GD - ĐT đưa môn Cầu lông thành môn học bắt buộc
vì môn học này phù hợp với mọi lứa tuổi, mọi trình độ, mọi địa bàn trên phạm
vi cả nước nhằm đẩy mạnh phong trào rèn luyện thân thể, nâng cao thể lực cho toàn nhân dân
Trang 2Là một giỏo viờn thể chất cú tõm huyết với nghề nghiệp, tụi mạnh dạn dưa
ra một số phương phỏp và phương án tối ưu để mang lại hiệu quả tập luyện cho học sinh là một vấn đề cần làm, một việc làm thiết thực Tỡm ra được những nguyên nhân tồn tại, yếu kém, bất hợp lý mạnh dạn nói ra để đem lại hiệu quả cũng là việc cần làm, cần nghiờn cứu Do vậy tôi cần trao đổi với đồng nghiệp những tâm tư cá nhân vấn đề để mọi người cùng nghiên cứu Đó cũng là lý do
tôi chọn viết đề tài: “Một số bài tập phỏt triển thể lực cho học sinh để học tốt mụn cầu lụng trong trường THPT”.
2 Phạm vi nghiờn cứu.
- Tỡm hiểu, nghiên cứu phân phối chương trỡnh, sỏch giỏo khoa và thực tiễn dạy học mụn cầu lụng ở lớp 10 + 11 + 12 THPT
- Vận dụng một số bài tập bổ trợ nhằm nõng cao thể lực chuyờn mụn mụn cầu lụng
- Học sinh khoỏ học 2009- 2012 Trường THPT Ba Đỡnh, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hoỏ
3 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp tổng hợp phân tích tài liệu
- Phương pháp quan sát và thực nghiệm sư phạm
- Phương pháp kiểm tra đánh giỏ cỏc tố chất thể lực và kỹ thuật
- Phương pháp tính toán và xử lí số liệu
4.Thời gian nghiờn cứu
- Thời gian :
Từ đầu học kỳ 2 năm học 2009 -2010 đến hết năm học 2011-2012
- Địa điểm:
Trường THPT Ba Đỡnh, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hoỏ
- Vật chất
Vợt cầu lông, quả cầu lông Hải Yến ,cột lưới, sân cầu lông hỗn hợp, đồng hồ bấm giõy, dõy nhảy, cũi
5 Mục đích của đề tài
Trang 3- Nêu được những bất cập khi học môn Cầu lông.
- Đề tài đó giả quyết được sự yếu kém về thể lực của học sinh nói chung và thể lực chuyên môn cầu lông nói riêng
- Mục tiêu của tôi đó là đem đề tài trao đổi với các đồng nghiệp nhằm mục đích nâng cao nghiệp vụ công tác của bản thân góp phần vào việc nâng cao thể lực
và năng lực làm việc của học sinh sau khi tốt nghiệp THPT
- Nêu được những khó khăn bất cập trong giảng dạy môn Cầu lông trong chương trỡnh Thể dục THPT
II Nội dung
1 Những khó khăn.
- Khó khăn về trỡnh độ học sinh không đồng đều
Về giới tính cũng là một vấn đề lớn trong việc học tập và tiếp thu kỹ chiến thuật
- Thời lượng học trên lớp ít số lần HS được tiếp xúc, sửa sai kĩ thuật rất ớt
- Kỹ thuật một số động tác quá khó trong khi đó học sinh là đối tượng mới tập mới học gây ra cho học sinh tiếp thu động tác một cách thụ động, không hứng thú, tập luyện động tác
- Cơ sở vật chất cũn quỏ nghốo nàn ở cỏc Trường THPT nụng thụn: khụng đầu tư cho tập luyện, chi phí thấp Vợt, Cầu sử dụng đều là trang bị rẻ tiền ảnh hưởng đến kỹ thuật động tác
- Trong phân phối chương trỡnh thường 1 tiết Thể dục ghép từ 02 nội dung trở lên Phần khởi động của giáo viên khởi động chuyên môn Riêng phần Cầu lông khởi động chuyên môn thường bỏ qua không thể hiện trên giáo án
- Trỡnh độ kĩ thuật về môn Cầu lông giữa các thày với các thày, các thày với các cô giảng dạy môn thể cũng chênh lệch gây ra sự khó khăn cho việc tiếp thu
kỹ thuật của học sinh
2 Thực trạng giảng dạy mụn Cầu lụng hiện nay.
Trong chương trỡnh giảng dạy mụn Cầu Lụng ở trường THPT từ lớp 10 đến
lớp 12 các em chỉ được học các kỹ thuật của môn cầu lông chứ các em không
Trang 4được trang bị thể lực Nếu người giáo viên không đưa các bài tập bổ trợ vào để giảng dạy mà chỉ thực hiện các bài tập trong yêu cầu của PPCT và các bài tập hướng dẫn trong SGK thỡ :
-Thứ nhất : HS chỉ biết được kỹ thuật cơ bản chứ không đạt tới trỡnh độ
cao
- Thứ hai : Nếu khụng củng cố thể lực chuyên môn cho các em nội dung học
lặp lại nhiều lần thể lực chuyên môn của người học yếu dẫn đến người học bị sớm mệt mỏi nhàm chán thiếu hứng thú tập luyện
Với phong trào Cầu Lụng rộng khắp như bây giờ việc tiếp thu một vài kỹ
thuật động tác đánh cầu hay kỹ thuật di chuyển đối với các em học sinh lứa tuổi này là không khó Để các em phát triển thêm về thể lực, cũng như có điều kiện
để phát triển kỹ thuật động tác đánh cầu, kỹ thuật di chuyển từ kỹ năng đến kỹ xảo thỡ yờu cầu người giáo viên phải nghiờn cứu, tỡm tũi, đầu tư vào giờ dạy một cách công phu và đưa các bài tập mới cho các em tập luyện, tránh tập đi tập lại một vài động tác gây nhàm chán cho các em và gây mất hứng thú về học môn cầu lông của các em Khi đó giờ dạy của giáo viên mới có chất lượng cao, học sinh tích cực tự giác hơn trong học tập cũng như trong tập luyện Từ đó chúng ta thực hiện được mục đích cơ bản là giáo dục sức khoẻ cho học sinh, phát triển thể lực chuyên môn là nền tảng cho phát triển môn thể thao được nhiều người ưa thích có thành tích cao hơn
3 Chọn đối tượng.
Đối tượng tụi chọn cú 6 lớp 10 với 275 em/1 năm tỷ lệ nam nữ giữa các lớp tương đương với nhau Thể lực giữa các lớp lúc chọn vào là ngẫu nhiên gần như bằng nhau Được chia làm 2 nhóm; 1 nhóm làm thực nghiệm, nhúm cũn lại để đối chứng
- Nhúm thứ nhất: tập luyện bỡnh thường theo hướng dẫn của Sách giáo viên
bao gồm các lớp: 12A cú 48 học sinh
12 B cú 46 học sinh
12 C cú 43 học sinh
Trang 5Tổng số học sinh của nhúm thứ nhất là 137 học sinh.
- Nhúm thứ hai: Tập luyện theo phương pháp thực nghiệm áp dụng các bài
tập bổ trợ phát triển thể lực chuyên môn môn cầu lông vào giảng dạy
12D cú 40 học sinh
12E cú 50 học sinh 12G cú 48 học sinh Tổng số học sinh nhúm thứ hai là : 138 học sinh
4 Áp dụng các bài tập bổ trợ vào giờ học cầu lông để phát triển thể lực chuyên môn.
Để góp phần nâng cao hiệu quả của tiết học cầu lông tôi đó nghiờn cứu và vận dụng đem vào giảng dạy các bài tập bổ trợ phát triển thể lực với thời gian từ
5 – 6 phỳt/tiết (vào phần thể lực của mỗi giáo án) liên tục từ tiết thứ nhất cho đến tiết cuối cùng của chương trỡnh cầu lụng
4.1 Nhúm cỏc bài tập phỏt triển sức mạnh.
Đặc điểm thi đấu cầu lông và tập luyện cầu lông là người chơi cầu lông luôn phải di chuyển liên tục với tốc độ cao trong phạm vi diện tích sân của mỡnh bằng bước chạy, bật nhảy, cùng với đó là việc kết hợp các động tác đánh cầu hợp lý, nhanh, mạnh để thực hiện được ý đồ chiến thuật,v.v…Vỡ vậy sức mạnh trong cầu lụng được thể hiện ở các động tác xuất phát, các động tác bật nhảy, khả năng di chuyển nhanh, và các động tác đánh cầu,v.v…Từ đó cho ta thấy sức mạnh trong môn cầu lông là sức mạnh tốc độ
Năng lực làm việc biểu hiện lớn nhất trong một thời gian ngắn nhất mang tính bột phát cho nên trong giảng dạy sức mạnh tốc độ phải sử dụng các phương pháp đúng để phát triển năng lực làm việc với tốc độ cao vỡ vậy phải sử dụng cỏc phương pháp đúng để phát triển năng lực làm việc với tốc độ cao của các nhóm cơ tham gia vào hoạt động mà không tập luyện sức mạnh cầu lông một cách tuỳ tiện
Trang 6Từ cơ sở lý luận cũng như quan điểm vận động tập luyện và thi đấu cầu lông Các bài tập để phát triển sức mạnh tốc độ chuyên môn cầu lông được tôi đưa vào cho học sinh tập luyện các bài tập sau
Bài tập 1: Nộm cầu xa.
- Mục đích: Phát triển sức mạnh của cánh tay và phối hợp động tác vươn
hông đánh tay trong khi đánh cầu
- Chuẩn bị: Mỗi em một quả cầu lông Hải Yến đứng đối diện nhau cách
nhau 5 m
- Cỏch tập luyện: Đứng thành 4 hàng ngang + 2 hàng dọc, quay mặt vào nhau
cách nhau 5 m, giản cách 1 sải tay Giáo viên ra lệnh bằng cũi 2 hàng cú cầu thực hiện nộm cầu ra xa phía hàng đối diện
- Thực hiện: Đứng chân trước chân sau (không được lấy đà, không được nhảy
lên) đưa cầu ra sau vươn hông và ném Hàng đối diện nhặt cầu và ném lại tương tự
Bài tập 2 : Lắc cổ tay.
-Mục đích : Phát triển sức mạnh của cổ tay và độ dẻo của cổ tay trong khi thực
hiện kỷ thuật đánh cầu
-Chuẩn bị : Vợt cầu lụng mỗi HS một chiếc
-Cỏch tập luyện : Tập đồng loạt hàng cách hàng 2m
Động tác 1: đưa tay cầm vợt về trước lắc cổ tay qua trái rồi qua phải liên tục trong thời gian 1phút
Động tác 2 : đưa tay cầm vợt lên đầu xoay mạnh cổ tay hết biên độ theo vũng trũn thời gian 30s rồi đổi chiều tiếp tục 30s
Bài tập 3: Bật cóc 4 bước.
- Mục đích: Phát triển sức mạnh tốc độ của cơ chân.
- Cỏch tập: Hai tay chống hụng ngồi nhổm trờn gút chõn, kiểng gót khi có
hiệu lệnh của giáo viên người tập bật liên tục 4 bước về phía trước với độ dài tối
đa Nam tập 5 tổ; nữ tập 3 tổ, thời gian nghỉ giữa các tổ là 30 giây
Trang 7- Đội hỡnh tập luyện: Tập đồng loạt ở đội hỡnh khởi động Hàng trước bật 4
bước, tiếp đến hàng sau cho đến hết và quay lại
4 2 Cỏc bài tập phỏt triển sức nhanh.
Trong tập luyện và thi đấu cầu lông, yếu tố sức nhanh là một tố chất cơ bản
Nó thể hiện ở những đường cầu với tốc độ nhanh biến hoá điểm rơi Đũi hỏi khi vận động phải có phản ứng nhanh Cầu lụng là một mụn thể thao khụng cú chu
kỳ nờn quỏ trỡnh phản ứng của nú là phụ thuộc vào sức nhanh động tác Quan trọng nhất đó là sức nhanh di chuyển để thực hiện kỷ thuật động tác Vỡ vậy cỏc bài tập được đưa vào để phát triển sức nhanh cho học sinh được tôi chọn đưa vào đó là:
Bài tập 1: Nhảy dõy.
- Mục đích: Phát triển sức nhanh của cổ chân và sự phối hợp vận động của tay
và chân Tạo điều kiện thuận lợi cho các bước di chuyển để thực hiện kỷ thuật đánh cầu
- Chuẩn bị: 12 đến 13 dây nhảy đơn
- Cỏch tập:
+ Thực hiện: Khi có hiệu lệnh của giáo viên, từng hàng ngang tập đồng loạt, chú ý khi nhảy dây đầu gối không được co chỉ dùng sức cổ chân và nhảy liên tục không có bước đệm
- Thời gian: Mỗi tổ 1 phỳt: Nam thực hiện 3 tổ, nữ thực hiện 2 tổ Từng hàng
ngang luân phiên nhau để tập luyện
Bài tập 2: Di chuyển ngang nhặt cầu.
- Mục đích: Phỏt triển sức nhanh di chuyển ngang.
- Chuẩn bị: + Quả cầu lông: 10 đến 15 quả/ em
+ Sân cầu lông đơn
- Cỏch tập: Thực hiện từng hàng đứng dọc giữa sân cầu lông đơn Có hiệu
lệnh cũi tất cả di chuyển sang phải nhặt từng quả cầu ở đường dọc bên phải di chuyển sang trái bỏ vào giỏ ngoài đường dọc bên trái
Trang 8- Thời gian: Nam thực hiện 3 tổ, nữ 2 tổ.Mỗi tổ 1 phỳt,nghỉ giữa cỏc tổ là 1
phỳt
Bài tập 3: Di chuyển lờn xuống
- Mục đích: Nhằm phát triển sức nhanh di chuyển tiến và lùi cho người tập.
- Chuẩn bị: Sân cầu lông, lưới cầu lông.
- Cỏch tập: Tập từng hàng: 1/2 hàng ngang đứng ngang ở cuối sân phải.
1/2 hàng ngang cũn lại đứng ngang ở cuối sân trái Nghe lệnh cũi của giỏo viờn: Người tập lập tức chạy lên chạm tay vào lưới và chạy lùi về phía cuối sân
Mỗi HS chạy lờn xuống 10 lần thỡ dừng tập
4.3 Nhúm cỏc bài tập phỏt triển sức bền.
Trong mụn cầu lông sức bền có những đặc trưng riêng Hoạt động tập luyện
và thi đấu cầu lông đũi hỏi người tập phải thường xuyên di chuyển nhanh, phán đoán nhanh và họ phải thường xuyên bật nhảy đập cầu Ngoài ra hoạt động thi đấu cầu lông được đánh theo hiệp không bị khống chế về thời gian Do đó thời gian cho mỗi trận là không cố định Vỡ vậy, sức bền trong cầu lụng được thể hiện ở sức bền mạnh và sức bền nhanh Để phát triển 2 loại sức bền này chúng
ta cần tập cho học sinh tập những bài tập sau:
Bài tập 1: Bật cúc tiến, bật cúc lựi.
- Mục đích: Phát triển sức bền mạnh của cơ chân nhằm tăng khả năng sức bền
bật nhảy đập cầu
- Cỏch thực hiện: Tập đồng loạt ở đội hỡnh 4 hàng ngang giản cỏch 1 sải tay
Học sinh 2 tay chống hụng, ngồi nhổm lờn 2 gút chõn Cú hiệu lệnh học sinh bắt đầu bật lên xuống liên tục ( chú ý bật độ dài tối đa 40 cm) trong thời gian 1 phút/ 1 tổ Nam 3 tổ, nữ 2 tổ Thời gian nghỉ giữa các tổ là 1 phút
Bài tập 2: Di chuyển 4 gúc sõn.
- Mục đích: Phỏt triển sức bền nhanh Sức bền di chuyển phối hợp.
- Cỏch tập: Học sinh đứng ở góc sân phải khi có lệnh thực hiện chạy tiến đến
góc sân trên thỡ di chuyển ngang đến góc sân trên bên trái sau đó di chuyển lùi
Trang 9đến góc sân trái thỡ di chuyển ngang đến góc sân phải và ngược lại Tập mỗi sân 2 HS, mỗi em chạy 1 vũng thuận, 1 vũng nghịch Tổ chức thực hiện trờn 2 sõn
4.4 Nhúm cỏc bài tập phỏt triển khộo lộo (Khả năng phối hợp vận động).
-Khả năng phối hợp vận động trong cầu lông đũi hỏi phải kết hợp nhiều tố chất thể lực khỏc nhau, sự phối hợp cỏc bộ phận của cơ thể như chân, thân mỡnh và tay vào thực hiện một nhiệm vụ cụ thể của cầu lụng Nú bắt đầu từ khâu quan sát, phán đoán, di chuyển và thực hiện kỹ thuật đấnh cầu
Trong mỗi kỹ thuật đơn lẻ khi ta giảng dạy kỹ thuật cho học sinh việc kết hợp các động tác đặt chân chuyển trọng tâm cơ thể đến hoạt động của tay đũi hỏi người học sinh phải liên kết các yếu tố không gian, thời gian và mức độ dùng sức một cách chính xác mới đảm bảo đánh cầu đúng yêu cầu
- Khả năng định hướng được thể hiện ở khả năng xác định hướng đánh cầu chính xác và đỡ cầu chính xác
- Khả năng phân biệt vận động được thể hiện khả năng dùng sức cùng với cảm giác về lưới, về sân bói chớnh xỏc, về cảm giỏc với vợt, với cầu Học sinh khi mới tập do khả năng này cũn hạn chế nờn tỷ lệ đánh cầu chưa qua lưới hoặc ra ngoài sân cũn cao
- Khả năng phản ứng nhanh thể hiện khả năng phản ứng nhanh với cầu trong mọi tỡnh huống
- Khả năng thích ứng, điều này thể hiện ở những học sinh chơi cầu lông nhiều
và có trỡnh độ cao hơn Các em có thể thay đổi mức độ dùng sức hoặc thay đổi các động tác - đặc biệt cổ tay để có thể điều chỉnh đường cầu
- Khả năng nhịp điệu và thăng bằng Khả năng này đặc biệt cần thiết cho học sinh chúng ta Nó thể hiện ở việc tiếp thu hoặc hành động một kỷ thuật cầu lông theo đặc tính nhịp điệu kỹ thuật hoặc khả năng giữ thăng bằng trong hoặc sau khi thực hiện kỹ thuật
Trang 10Qua các quan điểm trên tôi đó đưa vào những bài tập sau để phát triển các năng lực trên cho các em giúp các em tiếp thu bài học được tốt hơn và phát triển Khả năng vận động tốt hơn
Bài tập: Di chuyển đánh cầu thấp thuận tay và trỏi tay qua lưới vào ô.
- Mục đích: Phát triển phối hợp vận động kết hợp đánh cầu nhẹ tay ở 2 kỹ
thuật đó học, kỹ thuật thấp thuận và trỏi tay
- Cỏch thực hiện: 2 người ở 2 góc lưới phục vụ tung cầu cho người thực
hiện di chuyển bỏ nhỏ qua lưới vào vạch 1,98m Mỗi sân thực hiện 2 người Mỗi người 5 quả cho mỗi bên
- Yờu cầu: Di chuyển nhanh, đánh cầu đúng vào ô.
* Trên đây là toàn bộ hệ thống các bài tập bổ trợ phát triển thể lực chuyên
môn cầu lông mà tôi đưa vào giảng dạy cho học sinh trong thời gian các em học nội dung cầu lông
5 Kiểm tra đánh giá.
Để đánh giá năng lực phát triển về thể lực chuyên môn cũng như kỹ thuật mà các em đó được học tôi đó đưa 3 nội dung đặc trưng để kiểm tra cho cả 2 nhóm
5.1 Nội dung kiểm tra:
1 Di chuyển đánh cầu bỏ nhỏ 2 ô trên lưới
2 Đánh cầu qua lại 10 quả
3 Phỏt cầu cao xa
5.2 Cỏch tiến hành kiểm tra và tiêu chí đánh giá.
1 Di chuyển đánh cầu bỏ nhỏ 2 ô trên lưới : thực hiện 10 quả mỗi bờn
5 quả, tớnh số quả vào ụ
- Dụng cụ: + Sõn cầu lụng hỗn hợp
+ Quả cầu lụng Hải Yến
- Cách tiến hành: Người thực hiện kiểm tra phát cầu cho người phục vụ Người phục vụ hất bổng cầu lên cao về phía sân người kiểm tra Người kiểm tra
di chuyển và thực hiện kỹ thuật đánh cầu bỏ nhỏ vào 2 ô trên lưới Mỗi ô thực