Sử dụng một số phương pháp dạy học gây hứng thú, phát huy tính tích cực của học sinh vào giảng dạy một số bài học trong chương trình địa lý bậc THPT

Nhưng để ỏp dụng thành cụng cỏc phương phỏp này đũi hỏi cả người dạy vàngười học phải cú một vốn kiến thức nhất định để tiếp cận và thực hiện phương phỏp.Với đặc điểm cấu trỳc nội dung c

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT BÁ THƯỚC

SỬ DỤNG MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC GÂY HỨNG THÚ, PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH VÀO GIẢNG DẠY MỘT SỐ BÀI

HỌC TRONG CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA LÍ BẬC THPT

Người thực hiện: Mai Văn Hoàn Chức vụ: Bí thư Đoàn trường Đơn vị công tác: Trường THPT Bá Thước

SKKN thuộc lĩnh vực Địa lí

B¸ Thíc, th¸ng 04 n¨m 2012

PHẦN MỘT

ĐẶT VẤN ĐỀ

I LYÙ DO CHOẽN ẹEÀ TAỉI:

ày nay cựng với sự phỏt triển mạnh mẽ của nền kinh tế xó hội, của chớnh sỏch

mở cửa và nền kinh tế thị trường đang tỏc động và làm thay đổi mạnh mẽ đến nhiềulĩnh vực của cuộc sống, trong đú cú giỏo dục

Thực tế cho thấy xu hướng của giỏo dục ngày nay đang cú sự thay đổi nhanhchúng theo chiều hướng thực dụng của nền kinh tế và yờu cầu xó hội, chớnh vỡ lẽ đútrong hệ thống giỏo dục cú nhiều mụn học khụng đỏp ứng được nhu cầu của điều kiệnnền kinh tế xó hội nờn phần lớn học sinh khụng chỳ ý đến việc học tập cỏc mụn học

đú, trong đú cú mụn Địa lớ

Mặt khỏc, cũng với sự phỏt triển mạnh mẽ của nền kinh tế xó hội đó tỏc động vào

ý thức của con người, đặc biệt là học sinh tạo cho cỏc em cú những nhận thức cao,cũng như tớnh sỏng tạo trong học tập và tiếp cận kiến thức Vỡ thế trong quỏ trỡnh dạyhọc cú nhiều giỏo viờn khụng tiếp cận, khụng đổi mới, sỏng tạo mà vẫn giữ lối dạyhọc thụ động (đọc chộp, thuyết trỡnh) đó gõy ra sự nhàm chỏn trong mụn học, đặc biệt

là với mụn học Địa lớ

Việc tỡm ra cỏc phương phỏp dạy học gõy hứng thỳ và phỏt huy tớnh chủ động,sỏng tạo của học sinh là rất cần thiết đối với mụn Địa lớ trong điều kiện giỏo dục hiệnnay Nhưng để ỏp dụng thành cụng cỏc phương phỏp này đũi hỏi cả người dạy vàngười học phải cú một vốn kiến thức nhất định để tiếp cận và thực hiện phương phỏp.Với đặc điểm cấu trỳc nội dung chương trỡnh sỏch giỏo khoa địa lớ trung học phổthụng và tỡnh hỡnh thực tế của trường THPT Bỏ Thước, tụi đó tỡm hiểu, nghiờn cứu và

ỏp dụng trong nhiều năm đó cho thấy tớnh tớch cực và hiệu quả trong quỏ trỡnh “sử dụng một số phương phỏp dạy học gõy hứng thỳ, phỏt huy tớnh tớch cực cho học sinh ở mụt số bài học trong chương trỡnh Địa lớ bậc THPT” Hụm nay bản thõn tụi

mạnh dạn đưa ra để đồng nghiệp cựng tham khảo

ii Mục đích nghiên cứu

iệc nghiờn cứu đề tài nhằm tạo ra một cỏi nhỡn mới về sự thay đổi phươngphỏp giảng dạy và học tập của giỏo viờn và học sinh, đồng thời tạo ra sự hứng thỳ, tớchcực trong quỏ trỡnh học tập bộ mụn địa lớ, cũng như đem lại những hiệu quả tốt chocụng tỏc giảng dạy của giỏo viờn trong thời kỡ mới

Nghiờn cứu đề tài cũn nhằm thỳc đẩy sự phỏt triển tư duy, trớ tuệ của học sinhtrong quỏ trỡnh tự vận động để tiếp cận, tỡm tũi và khỏm phỏ đối tượng nghiờn cứu mụtcỏch chủ động nhất, tớch cực

III Đối tợng và phạm vi nghiên cứu.

o thời gian cú hạn nờn đề tài chỉ đề cập đến những nội dung cơ bản nhất của baphương phỏp dạy học gõy hứng thỳ, phỏt huy tớnh tớch cực của học sinh đú là

(Phương phỏp thảo luận, phương phỏp đặt vấn đề, phương phỏp đúng vai) ỏp

dụng ba phương phỏp trờn vào việc thiết kế giỏo ỏn và giảng dạy ở một số bài trongchương tỡnh Địa lớ bậc THPT

PHẦN HAI giải quyết vấn đề

CHƯƠNG I CƠ Sở LÍ LUẬN CHUNG CủA CáC VấN Đề LIÊN QUAN.

I QUAN NIỆM VỀ DẠY HỌC GÂY HỨNG THÚ- PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC

CỦA HỌC SINH

I 1 Quan niệm về dạy học gõy hứng thỳ

Hứng thỳ là kết quả của sự hỡnh thành và phỏt triển nhõn cỏch cỏ nhõn, nú phảnỏnh một cỏch khỏch quan, tớch cực thỏi độ của cỏ nhõn với những đối tượng đang tồntại trong hiện thực Chớnh vỡ vậy, tạo hứng thỳ trong quỏ trỡnh học tập là tỏc động vàomụi trường dạy học, tỏc động vào chủ thể giỏo dục sự hưng phấn, tớnh gợi ý, kớchthớch sự tư duy, tỡm kiếm để dẫn đến sự khỏm phỏ và thoả món với ý thức và nhậnthức của bản thõn chủ thể về cỏc sự vật, hiện tượng khỏch quan

I 2 Quan niệm tớch cực.

Là hoạt động của cỏ nhõn tự chiếm lĩnh tri thức, tự hoạt động trong nhận thứcnhằm phỏt triển tư duy sỏng tạo của bản thõn( tớch cực là sự nỗ lực của bản thõn đểhoàn thành một nhiệm vụ đạt kết quả cao nhất) Cú ba mức độ tớch cực: Bắt chước,tỡm tũi và sỏng tạo

MOÂ HèNH DAẽY HOẽC ẹềA LYÙ HệễÙNG TAÄP TRUNG VAỉO HOẽC SINH

I 3 Dạy học gõy hứng thứ-phỏt huy tớnh tớch cực cho học sinh.

Dạy học gõy hứng thỳ- phỏt huy tớnh tớch của học sinh là giỏo viờn ỏp dụngnhững phương phỏp dạy học nhằm kớch thớch sự hưng phấn, thớch thỳ, tớnh tự giỏc

-Laứm vieọc caự nhaõn (nghieõn cửựu tỡm toứi, khaựm phaự)

-Trao ủoồi, thaỷo luaọn (hụùp taực) -Tửù ủaựnh giaự vaứ phaựn xeựt ủieàu chổnh.

K T

HS

GV

năng động của học sinh, qua đó học sinh chiếm lĩnh tri thức, phát triển tư duy củamình

- Học sinh hoạt động dựa trên việc tổ chức của giáo viên (đặt câu hỏi, yêu cầu nhậnvai….học sinh quan sát thông qua thầy, bạn, nghe và hoài nghi, suy nghĩ, có thái độ,quan điểm riêng, cùng trao đổi, tìm kiếm kiến thức từ các nguồn)

- Dạy học thế nào để học sinh làm nhiều, giáo viên làm ít

* Công việc thiết kế bài giảng theo hướng tích cực

- Đòi hỏi phải có sự đầu tư trí tuệ, thời gian của giáo viên

- Sử dụng phương pháp phù hợp với đối tượng của mình dạy

- Giáo viên phải có trình độ nhất định khi áp dụng phương pháp

và phương tiện dạy học

- Có sự đầu tư về phương tiện dạy học tốt, nhằm phát huy tính chủ động sáng tạocủa học sinh

I 4 Các hình thức dạy học gây hứng thú, phát huy tính tích cực cho học sinh.

- Giáo viên tổ chức cho học sinh thực sự làm việc với các bài tập: tranh ảnh, bản đồ,

sơ đồ, bảng số liệu thống kê…để thu thập kiến thức cần nắm, và trả lời các câu hỏi,thực hiện các bài tập, các chủ đề do giáo viên đặt ra Trong quá trình làm việc, giáoviên hướng dẫn trực tiếp, góp ý, sửa chữa

* Điều kiện tiến hành:

- Học sinh phải có đủ phương tiện học tập cần thiết phù hợp với mỗi bài học

- Giáo viên soạn các phiếu học tập trên đó ghi rõ các bài tập, nhiệm vụ cụ thể,hướng dẫn cho các em dựa vào đó để làm việc

Hình thức dạy học cá nhận rất đa dạng, ngoài phiếu học tập còn có một số hìnhthức khác như: làm bài tập và trả lời một số câu hỏi trong SGK Hoạt động này giúpcác em nắm được kiến thức qua hoạt động độc lập, rèn luyện kĩ năng địa lí, làm quênvới phương pháp tự học, tự nghiên cứu

I 4 2 Dạy học theo nhóm:

Là hình thức đề cao vai trò sự hợp tác của hoạt động tập thể và đề cao vai tròcủa cá nhân trong tập thể

Qua dạy học nhóm giúp các em rèn luyện kĩ năng biết lắng nghe, biết thể hiện

để lựa chọn, tiếp nhận hiểu biết của người khác, biết trình bày hiểu biết của mình chongười khác nghe bằng nhiều hình thức, tập dượt công tác tổ chức điều khiển, tập ghichép chọn lọc, thống kê và sử lí thông tin

Dạy học theo nhóm gồm 4 bước sau:

- Chia nhóm

- Giao nhiệm vụ cho nhóm, điều khiển và gợi ý học sinh làm bài

- Học sinh báo cáo kết quả làm việc trước lớp

sinh

- Giáo viên bổ xung, kết luận ý đúng, nhận xét đánh giá.

* Các hình thức dạy học theo nhóm:

+ Thảo luận về một vấn đề học tập

+ Tìm hiểu, điều tra một vấn đề thực tế hay trao đổi xung quanh một đề tài

+ Đóng vai để thể hiện và truyền tải nội dung của đối tượng thông qua xây dựng cốttruyện

+ Ôn tập tổng kết kiến thức, sau một chương hay một phần chương trình

+ Thực hiện một bài tập, nhiệm vụ học tập với bản đồ, bảng số liệu hay khảo sát một

II mét sè PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC GÂY HỨNG THÚ, PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH.

II 1 Phương pháp thảo luận.

II 1 1 Khái niệm

Là phương pháp giáo viên cấu tạo bài học (hay một phần bài học) dưới dạngcác bài tập nhận thức hay các vấn đề kế tiếp nhau, nêu lên để học sinh mạn đàm, traođổi với nhau, trình bày ý kiến cá nhân hay đại diện cho một nhóm trước toàn lớp.Trong phương pháp này học sinh giữ vai trò tích cực, chủ động tham gia trao đổi, thảoluận, giáo viên giữ vai trò nêu vấn đề, gợi ý, thiết kế, định hướng và tổng hợp

Phương pháp thảo luận trong dạy học là một dạng của phương pháp hợp tác.Các hoạt động của mỗi cá nhân trong lớp được tổ chức, phối hợp theo chiều đứng(Thầy - trò) và theo chiều ngang (Trò - trò) để đạt được mục tiêu chung Phương phápngoài việc giúp cho giáo viên đánh giá được kiến thức, kỹ năng và phương pháp làmviệc của học sinh, còn giúp cho giáo viên hiểu được thái độ của học sinh

II 1 2 Đặc điểm:

- Phương pháp thảo luận mục đích khuyến khích sự phân tích một vấn đề, hay các ýkiến khác nhau của học sinh trong những trường hợp nhất định , nó mang lại sự thayđổi thái độ của những người tham gia

- Phương pháp thảo luận thường được tiến hành ở học sinh lớn tuổi cuối cấp

- Thảo luận là một phương pháp không chỉ diễn ra ở trong lớp mà còn diễn ra ởngoài lớp (sân trường, ở nhà theo nhóm bạn học, ở ngoài thực địa khi đi thực tế)

- Kết quả của bất kì một cuộc thảo luận nào cũng phải dẫn đến một kết quả, một kếtluận hay một giải pháp, hoặc một sự khái quát trên cơ sở ý kiến đã trình bày

II 1 3 Các hình thức và kĩ thuật thực hiện.

- Thảo luận nhóm:

Chia lớp thành một số nhóm (Từ 6 -8 người) mỗi nhóm được giao một hay một

số vấn đề cụ thể có yêu cầu về nội dung, thời gian, cách tiến hành….sau khi thảo luậnnhóm xong giáo viên tổ chức thảo luận toàn lớp bằng cách mỗi nhóm cử một đại diệnlên trình bày kết quả thảo luận được tiến hành theo bốn bước sau:

Bước 1: Chuẩn bị thảo luận:

Chia nhóm, cử nhóm trưởng, thư kí và vị trí chỗ ngồi

Bước 2: Giao nhiệm vụ cho từng nhóm:

Giáo viên giao nhiệm vụ rõ ràng, cụ thể để tất cả các học sinh trong lớp đềuhiểu, trong quá trình thảo luận yêu cầu các thành viên trong nhóm tập trung thảo luậnđóng góp ý kiến sôi nổi có ghi chép cẩn thận và có tổng hợp ý kiến

Bước 3: Tiến hành thảo luận:

Học sinh trao đổi bàn bạc, phân tích vấn đề không tranh cãi

Giáo viên quan sát các nhóm, theo dõi, uốn nắn lệch lạc và điều chỉnh đúnghướng chú ý phát hiện các điểm đã thống nhất và các điểm còn tranh luận chưa đưađến kết quả của từng nhóm

Giáo viên không giải đáp các thắc mắc ngay mà hướng cho học sinh hướng đi

và nguồn huy động kiến thức (số liệu, tư liệu) cần thiết cho việc làm sáng tỏ vấn đề.Bước 4: Tổng kết thảo luận:

Đại diện các nhóm lên trình bày kết quả thảo luận của nhóm mình

Các nhóm khác hoặc thành viên trong lớp nêu ý kiến khác với kết quả thảo luậncủa nhóm bạn (nếu có) hoặc đề xuất kết quả hợp lí hơn

Giáo viên tổng kết làm rõ các nội dung, nhận thức và uốn nắn những sai sót,sửa chữa những lệch lạc, giải đáp thắc mắc hoặc làm sáng tỏ các vấn đề lý thú nảysinh trong quá trình thảo luận

- Thảo luận theo nhóm xuất phát và nhóm chuyên sâu:

Bước 1: Chuẩn bị thảo luận:

Chia lớp thành các nhóm học sinh, mỗi nhóm khoảng 5 người, mỗi người đượcđánh số thứ tự từ 1 đến 5, các nhóm này được gọi là nhóm xuất phát

Bước 2: Giao nhiệm vụ cho từng nhóm:

Mỗi học sinh trong nhóm được giao nhiệm vụ cụ thể, chẳng hạn mỗi ngườiđược giao đọc và nghiên cứu một phần trong nội dung bài và suy nghĩ cách trả lời.Bước 3: Tiến hành thảo luận:

Những người có số giống nhau trong các nhóm khác nhau tìm đến nhau thànhlập một nhóm mới Các nhóm này gọi là nhóm chuyên sâu, cùng trao đổi, thảo luậnmột nhiêm vụ giống nhau

Bước 4: Tổng kết thảo luận:

Tất cả các thành viên trở về nhóm ban đầu (nhóm xuất phát) để thông tin lạinhững gì mà mình học được từ nhóm chuyên sâu:

- Thảo luận ghép đôi: (tuân thủ theo 4 bước)

Trước hết thảo luận ở hai người ngồi gần nhau sau đó ghép hai người thànhnhóm 4 người, tiếp tục thảo luận ghép 8, 16….cuối cùng là thống nhất toàn lớp thảoluận

- Thảo luận toàn lớp: (tuân thủ theo 4 bước)

Do giáo viên chủ trì điều khiển học sinh đóng góp ý kiến, thảo luận một bài hay

là một phần của bài học, giáo viên chuẩn bị kĩ hệ thống các câu hỏi và tiến hành thảoluận giải quyết từng vấn đề cụ thể một

II 1 4 Ưu nhược điểm của phương pháp thảo luận:

Ưu điểm:

- Kiến thức: Giúp học sinh mở rộng đào sâu kiến thức, thông qua suy nghĩ, pháthiện những kiến thức mới trong khi thảo luận.

- Kĩ năng: Hình thành và phát triển kĩ năng trình bày, tranh luận, thuyết trình, bồidưỡng phương pháp tự nghiên cứu

- Thái độ: Giáo viên có thể thấy được thái độ, quan điểm của học sinh, năng lực củahọc sinh trong quá trình thảo luận

Nhược điềm:

- Tốn nhiều thời gian, lượng kiến thức ít nếu như học sinh không năng động

- Dễ rơi vào làm việc tập trong ở một bộ phận học sinh tích cực, gây ốn ào kém hiệuquả

- Tạo ra hiện tượng một bộ phận học sinh ỷ lại cho người khác, thiếu trách nhiệmtrong đóng góp ý kiến nếu như giáo viên tổ chức không tốt và học sinh của lớp khôngnăng động

II 1 5 Điều kiện thảo luận:

- Không gian thảo luận chuẩn bị sẵn, có phòng thảo luận (chuyên dụng) càng tốt

- Giáo viên giữ vai trò tổ chức điều khiển cho học sinh

- Đòi hỏi nhiều phương tiện trực quan khác nhau

- Cần nhiều thời gian thảo luận

- Giáo viên phải có kiến thức vững chắc chuyên sâu về vấn đề cần thảo luận

II 1 6 Khả năng kết hợp với các phương pháp khác:

Có thể kết hợp với nhiều phương pháp khác nhau như:

- Thuyết trình, minh hoạ

- Nêu vấn đề

- Điều tra

II 2 Phương pháp đặt vấn đề (Tranh luận).

II 2 1 Khái niệm:

- Phương pháp đặt vấn đề là một phương pháp dạy học gây hứng thú, phát huy tínhtích cực của học sinh trong đó các vấn đề được đặt ra thường nảy sinh từ một đến haichiều hướng tư duy đối lập nhau của cùng một vấn đề, một sự vật hiện tượng đang tồntại, đòi hỏi phải có những dẫn chứng, những kiến thức đúng đắn nhằm lí luận và điđến giải quyết vấn đề đó

- Phương pháp đặt vấn đề cũng là một dạng của phương pháp hợp tác Các thànhviên trong một nhóm có cùng chung quan điểm và nhận định về vấn đề đặt ra và cùngnhau suy nghĩ, tư duy để tìm ra những luận chứng đúng đắn dựa trên sự lập luận đểnhằm bảo vệ quan điểm của mình, cũng như đi đến thuyết phục nhóm đối lập

II 2 2 Đặc điểm:

Phương pháp đặt vấn đề thường được sử dụng nhằm mục đích giải quyết mộtvấn đề thông qua sự tranh luận của các nhóm, các nhóm từ đó nhằm làm kích độngmạnh đến tư duy của học sinh, buộc học sinh phải dùng tư duy và trí tuệ của mình đểtìm cơ sở bảo vệ cho quan điểm của mình

- Phương pháp đặt vấn đề thường được thiết kế theo dạng câu hỏi giả định (có haykhông) kích thích tư duy với nhiều trạng thái nhận thức khác nhau, nhưng chủ yếunhằm nảy sinh mâu thuẫn đối lập giữa hai trường phái “có” và “không” từ đó đòi hỏiphải đi giải quyết mâu thuẫn đó để thoả mãn sự nhận thức vấn đề

- Phương pháp đặt vấn đề cũng có thể diễn ra ở ngoài lớp học, ở những buổi họcnhóm, những buổi hội thảo….

- Kết quả của sự tranh luận có thể không đi đến cái đích cần tìm nhưng dựa trên cơ

sở đó giáo viên giải thích để đi đến nhận định chung nhất một quan điểm đúng đắncủa vấn để cần tìm hiểu Qúa trình tư duy của học sinh của các nhóm lúc này sẽ dễdàng hình thành nhận thức đúng đắn về vấn đề đã được tranh luận thông qua nhiều ýkiến, nhiều luận cứ sát thực

II 2 3 Các hình thức và kĩ thuật thực hiện:

Điểm hay nhất của phương pháp này là nó diễn ra một cách tự nhiên, có thểtrong lúc giáo viên vào bài, vào đề mục, cũng có thể diễn ra trong lúc một học sinhnào đó đang giải quyết một vấn đề nào đó liên quan đến nội dung chính của phần cầntìm hiểu

Trong bài học địa lí có một số vấn đề có thể làm xuất hiện hai (hoặc nhiều) cáchgiải quyết khác nhau Giáo viên có thể nêu ra các khả năng giải quyết, sau đó đặt câuhỏi chung cho toàn lớp và lấy ý kiến (bằng cách đưa tay) để phân loại số em theo cáchnày, số em theo cách khác Sau đó, giáo viên đặt câu hỏi "Tại sao em chọn cách này

mà không chọn cách khác?" để học sinh theo cách khác nhau tranh luận với nhau.Trong quá trình tranh luận, giáo viên nên có sự gợi ý hướng các em vào chủ đề chính,không đi quá xa, hoặc uốn nắn, sửa chữa kịp thời các ý kiến thiếu chính xác Kết quảcuối cùng cần có sự khẳng định của giáo viên trên cơ sở giải thích rõ ràng và lí lẽthuyết phục, kết hợp với tổng kết ý kiến của học sinh (Lưu ý: có thể có cách giảiquyết vấn đề được nhiều em ủng hộ hơn, nhưng chưa phải là cách đúng nhất)

+ Chủ đề được lựa chọn thường phải là những phần trọng tâm của bài học mangtính chất nhận thức cao về bản chất của vấn đề cần nhận định

Bước 2: Đặt câu hỏi có vấn đề:

- Câu hỏi trong phương pháp đặt vấn đề đưa ra phải hàm chứa các nhận định mangchiều hướng trái ngược nhau, từ đó hình thành nên hai trường phái có quan điểm vànhận định khác nhau về cùng một vấn đề được đặt ra trước đó

Bước 3: Kích thích và điều khiển học sinh giải quyết vấn đề:

- Khi câu hỏi được đặt ra, giáo viên phải là người đóng vai trò khởi sướng để kíchthích tư duy của học sinh và khuyến khích học sinh nhận định vấn đề và bảo vệ quanđiểm của vấn đề mà mình vừa nhận định

- Lúc này lớp học sẽ tự động chia ra thành hai nhóm đối lập nhau về quan điểm nhìnnhận vấn đề, giáo viên phải đóng vai trò là trọng tài ở giữa để điều khiển sự tranh luận

của các bên thông qua những ý kiến lập luận nhằm chứng minh và bảo vệ cho quanđiểm của nhóm mình.

- Khi điểu hành tranh luận giáo viên cần lưu ý tránh tình trạng tranh luận dẫn đến cãinhau…

Bước 4: Kết thúc tranh luận, tổng kết vấn đề:

- Nếu cuộc tranh luận ngã ngũ và tự kết thúc được theo chiều hướng đúng về mặtkiến thức thì tốt, còn nều cuộc tranh luận không ngã ngũ hoặc không kết thúc được thìtuỳ thuộc vào thời gian, tuỳ thuộc vào tính chất và tình hình thực tế của cuộc tranhluận mà giáo viên tự quyết định kết thúc tranh luận sau đó phân tích vấn đề và kếtluận xem bên nào nhận định đúng và đưa ra được nhiều những bằng chứng, nhữngkiến thức để bảo vệ cho quan điểm của mình Thông qua đó giáo viên kết luận lại bảnchất của vấn đề một lần nữa để học sinh nắm bản chất của vấn đề

- Đặt vấn đề theo từng nhóm.

* Các bước tiến hành:

- Tuân thủ theo 4 bước như đặt vấn đề cho toàn lớp nhưng ở hình thức này mỗinhóm được đặt riêng một vấn đề để nhận định và trình bày quan điểm của nhóm đểcùng giải quyết

II 3 Phương pháp đóng vai.

II 3 1 Khái niệm:

Đóng vai là phương pháp, trong đó HS đóng các vai khác nhau thể hiện các sựvật, hiện tượng địa lí trong mối quan hệ của chúng, từ đó nắm kiến thức bài học

II 3 2 Đặc điểm:

Phương pháp đóng vai được đặc trưng bởi một hoạt động với các nhân vật giảđịnh, mà trong đó, các tình thế trong thực tiễn cuộc sống được thể hiện tức thời thànhnhững hành động có tính kịch Các hành động có tính kịch được xuất phát từ chính sựhiểu biết, óc tưởng tượng và trí sáng tạo của các em, không cần phải qua tập dượt haydàn dựng công phu

II 3 3 Hình thức và kĩ thuật thực hiện:

- Phương pháp đóng vai được tiến hành theo các bước sau:

+ Nêu bối cảnh, mục tiêu, yêu cầu, tạo không khí đóng vai

+ Lựa chọn vai

+ Theo các vai trình diễn

+ Cho HS thảo luận xung quanh nội dung các vai diễn, rút ra những kết luận cầnthiết phù hợp với nội dung bài học

(Chú ý: Nếu thời gian còn nhiều, có thể cho một số HS khác thay một số vai trình

diễn, hoặc lặp lại nội dung đóng vai với một "kíp" HS khác)

CHƯƠNG II

THỰC TRẠNG CỦA VIỆC DẠY VÀ HỌC NGÀY NAY

1 Thực trạng chung:

Trên thực tế hiện nay, ở khơng ít các trường, các giáo viên dạy mơn Địa Lí vẫncịn sử dụng phổ biến các phương pháp dạy học truyền thống (chủ yếu là thuyết trình,đọc chép…) tạo cho học sinh lối tiếp thu thụ động chán nản

Nhiều giáo viên cung cấp kiến thức tràn lan thiếu chắt lọc, thiếu sự đầu tư vềgiáo án

Ít sử dụng bản đồ, tranh ảnh, ít sử dụng các phương pháp mới, dẫn đến việc tạocho học sinh một tâm lí nhàm chán, ngại học

2 Thực trạng của trường THPT Bá Thước:

Đối với trường THPT Bá Thước, do đặc thù của một trường miền núi cao nên lâu naynhiều giáo viên khơng chỉ ở bộ mơn địa lí cĩ quan điểm là (học sinh miền núi chỉ cầndạy theo phương pháp truyền thống là phù hợp) nên đã khơng tích cực trong quá trìnhtìm tịi và đổi mới phương pháp dạy học cho phù hợp với sự phát triển chung của nềngiáo dục, cũng như sự phát triển tư duy của học sinh nên tạo cho học sinh sự nhàmchán khi học bộ mơn

Do đĩ việc đổi mới phương pháp dạy và học để tạo hứng thú học tập cho họcsinh là rất cần thiết trong thời điểm hiện nay

CH¦¥NG iii

Sư dơng MéT Sè PH¦¥NG PH¸P D¹Y HäC G¢Y HøNG thĩ, PH¸T HUYTÝNH TÝCH CùC CđA HäC SINH VµO gi¶ng d¹y ë MéT Sè BµI HäCTRONG CH¦¥NG TR×NH §ÞA LÝ TRUNG HäC PHỉ TH¤NG

I Phương pháp thảo luận:

I 1 Chương trình địa lí lớp 12.

Bài 18: Đồng Bằng Sơng Cửu Long (Tiết 2)

Tổ chức thảo luận nhĩm (cả lớp chia thành hai nhĩm) mục 1:

* Kiến thức cơ bản:

- Điều kiện phát triển lương thực thực phẩm của đồng bằng sơng Hồng

- Điều kiện phát triển: Điều kiện tự nhiên: Đất

Khí hậuTài nguyên nước

Sinh vật

Điều kiện kinh tế-xã hội: Dân cư-lao động-t.trường

Chính sách phát triển.Trình độ thâm canh

Cơ sở VCKT

* Giáo viên chuẩn bị:

- Bản đồ tự nhiêu, kinh tế, bảng số liệu, tranh ảnh, lược đồ phĩng to (SGK) phiếuhọc tập

PHIẾU HỌC TẬP

1Điều kiện phát triển

a, Điều kiện tự nhiên b, Điều kiện kinh tế – Xã hôi +……… +………

+………

………

+………

………

+………

….………

………

+………

………

+………

………

+………

………

* Tổ chức thảo luận trên lớp:

Bước 1: Chuẩn bị thảo luận:

Mỗi nhóm nhỏ cử cho thầy một nhóm trưởng và một thư kí, hai bàn ngồi đối diện với nhau hợp thành một nhóm

Bước 2: Giao nhiệm vụ:

Chia nhóm thảo luận: chia lớp thành hai nhóm lớn, tiến hành phát phiếu học tập:

Nhóm 1: (Bên tay phải) Thảo luận phần điều kiện tự nhiên của đồng bằng sông Hồng? Nhóm 2: (Bên tay trái) Thảo luận phần điều kiện kinh tế-xã hội của đồng bằng sông Hồng?

Thời gian thảo luận 5 phút

Tiến hành thảo luận theo nhóm, 2 bàn hợp thành một nhóm nhỏ

Bước 3: Tiến hành thảo luận:

- Giáo viên quan sát theo dõi quá trình thảo luận

- Hướng dẫn sai lệch trong quá trình thảo luận

- Giáo viên giải đáp thắc mắc

Bước 4: Tổng kết thảo luận:

- Đại diện các nhóm lên trình bày, các nhóm khác bổ sung

- Giáo viên tổng kết giải thích, minh hoạ kiến thức thông qua sơ đồ kiến thức chuẩn

bị trước:

- Kết hợp hệ thống các câu hỏi gắn với từng nội dung cụ thể:

I 2 Chương trình địa lí 11.

Bài: 10: CỘNG HOÀ NHÂN DÂN TRUNG HOA(TRUNG QUỐC)

Tiết: 23: Tự nhiên-dân cư và xã hội

Mục 2: Điều kiện tự nhiên

a Thiên nhiên đa dạng nhưng có sự khác biệt giữa miền Đông và miền Tây

Tổ chức thảo luận nhóm (cả lớp chia thành hai nhóm)

.* Kiến thức cơ bản:

- So sánh đặc điểm tự nhiên của hai miền Đông – Tây

- Các kiến thức so sánh: - Vị trí

- Địa hình

- Khí hậu

- Sông ngòi

- Tài nguyên khoáng sản

- Giá trị kinh tế của tự nhiên hai miền