- Việc ứng dụng CNTT trong dạy học Ngữ văn là cần thiết Sự cần thiết của việc sử dụng CNTT vào dạy học môn Ngữ văn nói chung, dạy học TPVC nói riêng hiện nay ựã có nhiều chuyển biến son
Trang 1Ths Lê Huy Hoàng SKKN 2012 - 2013
A PHẦN MỞ đẦU
I đặt vấn ựề
1 Thực trạng của vấn ựề ựòi hỏi phải có giải pháp mới ựể giải quyết
- Sự bùng nổ của CNTT và việc ứng dụng CNTT trong ựổi mới PPDH
Sự bùng nổ của CNTT trên mọi lĩnh vực ựang diễn ra hiện nay ựòi hỏi ngành giáo dục
cũng phải ựổi mới theo hướng sử dụng những thành tựu của CNTT vào việc ựổi mới PPDH,
góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, hiệu quả ựào tạo đó là xu hướng tất yếu mang tắnh
toàn cầu Chỉ thị 29/2001/CT-CGD-đT cũng nêu rõ: Ộđẩy mạnh ứng dụng CNTT trong giáo
dục ựào tạo ở tất cả các cấp học, bậc học, ngành học theo hướng sử dụng CNTT như là công
cụ hỗ trợ ựắc lực nhất cho việc ựổi mới PPDH ở tất cả các môn họcỢ
- Việc ứng dụng CNTT trong dạy học Ngữ văn là cần thiết
Sự cần thiết của việc sử dụng CNTT vào dạy học môn Ngữ văn nói chung, dạy học
TPVC nói riêng hiện nay ựã có nhiều chuyển biến song vẫn còn khá dè dặt Theo quan ựiểm
của tôi, sử dụng CNTT vào dạy học bộ môn Ngữ văn không còn là vấn ựề bàn cải, quan trọng
là sử dụng như thế nào ựể ựạt hiệu quả dạy học tối ưu
- Tình hình nghiên cứu sử dụng CNTT vào dạy học Ngữ văn ở trường THPT và
việc ựánh giá BGđT
Vấn ựề này ựã ựược quan tâm từ những thập kỉ trước Nhiều nhà nghiên cứu khoa học
giáo dục ựã có nhiều công trình nghiên cứu, nhiều bài viết về vấn ựề này GS Phan Trọng
Luận với bài viết ỘCNTT với việc giảng dạy bộ môn KHXH - NV trong nhà trườngỢ ựã khẳng
ựịnh việc ựưa những thành tựu của CNTT vào dạy học Văn là hết sức cần thiết PGS.TS đỗ
Ngọc Thống với bài ỘỨng dụng CNTT trong dạy học Ngữ vănỢ, tác giả Phong Lê với bài viết
ỘVăn học và công cuộc ựổi mớiỢ,Ầ ựều nhấn mạnh vai trò của CNTT ựối với việc ựổi mới
PPDH môn Ngữ văn trong nhà trường hiện nay Một số khóa luận, luận văn thạc sĩ giáo dục
học gần ựây cũng ựã nghiên cứu việc sử dụng CNTT vào dạy học Ngữ văn đề tài ỘKhai thác
và sử dụng Internet trong dạy học Ngữ văn ở THPTỢ, tác giả Trần Thị Ngà ựã khẳng ựịnh vai
trò tất yếu của CNTT trong dạy học bộ môn Ngữ văn ở trường THPT hiện nay đề tài ỘSử
dụng kết hợp câu hỏi tự luận và trắc nghiệm khách quan với sự hỗ trợ của PowerPoint trong
dạy học Tiếng Việt 10Ợ ựều nhấn mạnh tắnh cấp thiết, tắnh khả thi của việc sử dụng CNTT vào
giảng dạy bộ môn Ngữ văn Nhìn chung các công trình nghiên cứu nói trên ựều ựi ựến khẳng
ựịnh vai trò quan trọng và tắnh cấp thiết của việc sử dụng CNTT vào dạy học trong nhà trường
phổ thông hiện nay Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu trên chỉ thiên về việc ứng dụng
CNTT vào thiết kế BGđT chứ chưa có công trình nào khảo sát thực trạng thiết kế BGđT và
ựịnh hướng cách ựánh giá tắnh khoa học, tắnh sư phạm, tắnh thẩm mĩ khi thiết kế BGđT dạy
TPVH
Trang 2Ths Lê Huy Hoàng SKKN 2012 - 2013
- Một số GV dạy Văn kĩ năng thiết kế và ựánh giá BGđT còn hạn chế
Thực tế nhiều GV biết rằng dạy học bằng BGđT là cần thiết, phù hợp với giáo dục hiện
nay, nâng cao vẻ ựẹp hiện ựại của người GV Thế nhưng việc thiết kế một bài giảng là rất công
phu, và mất nhiều thời gian thành ra lười ựầu tư, dần dần ắt có kinh nghiệm và kĩ năng thiết kế
BGđT Một số GV trẻ thì có kĩ năng soạn BGđT song lại chưa ựược trang bị nhiều về PPDH,
kĩ thuật dạy học nên thiên về trình diễn kĩ thuật làm mất ựi tắnh khoa học, tắnh sư phạm và
thẩm mĩ trong soạn BGđT Hơn thế nữa những GV dự giờ ựánh giá góp ý cho GV dạy BGđT
cũng chưa có những sự thống nhất trong tiêu chắ ựánh giá đôi lúc có rất nhiều GV có trình ựộ
và kĩ năng sử dụng CNTT nhưng lúng túng khi thiết kế BGđT
đó là ựiều khiến tôi trăn trở ựể quyết tâm viết SKKN với ựề tài: Ộ Một số thực trạng và
cách ựánh giá Bài giảng ựiện tử khi soạn giảng tác phẩm văn chương ở trường THPTỢ
Thiết nghĩ, ựây là một vấn ựề có ý nghĩa lắ luận và thực tiễn, giúp GV thoát khỏi tình trạng
lúng túng trong thiết kế cũng như ựánh giá một BGđT khi soạn giảng TPVC như thế nào cho
có hiệu quả nhằm góp phần nâng cao hiệu quả dạy học môn Ngữ văn nói riêng, nâng cao chất
lượng giáo dục trong nhà trường nói chung
2 Ý nghĩa và tác dụng của giải pháp mới
- Với học sinh: Từ việc thiết kế BGđT khoa học hợp lý của người GV sẽ tạo sự hứng
thú, tắch cực trong hoạt ựộng nhận thức của HS
- Với GV: Từ việc nghiên cứu thực trạng và ựề xuất cách ựánh giá BGđT giúp GV có
thêm kinh nghiệm và hoàn thiện hơn kĩ năng thiết kế BGđT
- Với người quản lý: đây sẽ là tài liệu tham khảo thiết thực giúp cho người quản lý
chuyên môn khi dự giờ, ựánh giá việc thiết kế BGđT dạy học TPVC của GV khoa học hơn
3 Phạm vi nghiên cứu của ựề tài
Nghiên cứu thực trạng thiết kế BGđT dạy học TPVC và ựề xuất cách ựánh giá khi thiết
kế một BGđT nhằm góp phần ựổi mới PPDH và nâng cao chất lượng dạy học TPVC nói
riêng, bộ môn Ngữ văn nói chung
II Phương pháp tiến hành
2.1 Cơ sở lắ luận và thực tiễn của ựề tài
2.1.1 Cơ sở lắ luận của ựề tài
2.1.1.1 Thế nào là Bài giảng ựiện tử (BGđT) ?
CNTT gồm có máy tắnh ựiện tử, giáo trình ựiện tử, BGđT BGđT chắnh là bản thiết kế
cụ thể toàn bộ kế hoạch hoạt ựộng dạy học của GV trên giờ lên lớp, toàn bộ hoạt ựộng dạy học
Trang 3Ths Lê Huy Hoàng SKKN 2012 - 2013
ñó ñã ñược Multimedia hoá một cách chi tiết, có cấu trúc chặt chẽ và logic ñược quy ñịnh bởi
cấu trúc của bài học
2.1.1.2 Những ưu ñiểm và hạn chế chung khi soạn giảng TPVC bằng BGðT
Môn Ngữ văn với thuộc tính vừa là môn học (khoa học) vừa là nghệ thuật (ngôn từ)
nhưng QTDH văn không chỉ sử dụng nghệ thuật ngôn từ như ñã có quan niệm: dạy học văn
không cần thiết phải sử dụng hoặc sử dụng nhiều ñồ dùng dạy học trực quan Trong ñó có
phương tiện nghe nhìn mà chủ yếu là trực quan bằng ngôn ngữ là chính ðiều này chí ñúng
một phần khi HS cần giảng giải, phân tích một khía cạnh nào ñó mà HS cần hiểu, cần cảm thụ
tinh tế Dạy học văn nhất thiết phải hướng vào thực hiện mục tiêu ña chức năng: giáo dục tri
thức, tình cảm thẩm mĩ, rèn kĩ năng, phát triển các năng lực cho người học Thực tế cho thấy,
nếu nội dung bài học chỉ ñược truyền ñạt tới HS ở dạng văn bản thì sẽ không gây ñược nhiều
hứng thú học tập như một bài giảng có ứng dụng CNTT
* Những ưu ñiểm khi thiết kế BGðT dạy học TPVC
- CNTT góp phần ña dạng hóa quá trình dạy học
Quá trình dạy học là một hệ thống ñộng bao gồm các thành tố cơ bản: mục ñích và
nhiệm vụ dạy học; PPDH, PTDH; thầy với hoạt ñộng dạy; trò với hoạt ñộng học; kết quả dạy
học… Quá trình này diễn ra và tương tác qua lại, thâm nhập, quy ñịnh lẫn nhau ñể cùng thực
hiện nhiệm vụ của hoạt ñộng dạy - học, nhằm hình thành và phát triển nhân cách của HS
Ưu thế nổi bật của CNTT so với các PTDH truyền thống, là tạo ra môi trường ña
phương tiện, kết hợp những hình ảnh, video, camera, … ñược trình bày qua máy tính theo kịch
bản vạch sẵn nhằm ñạt hiệu quả tối ña trong quá trình dạy học
Về phía HS, các em không chỉ ñược nghe thầy giảng, mà còn ñược xem phim, ảnh,
nghe nhạc, ngâm thơ… ; có thể tiến hành nhiều hoạt ñộng ña dạng trong một tiết học dưới sự
hỗ trợ của CNTT ñể ñược học cách học, học cách ứng xử, cách giải quyết vấn ñề, cách tự ñánh
giá, tự ñiều chỉnh mình,…
Về phía GV, có thể ña dạng hoá các hoạt ñộng kiểm tra bài cũ, giảng bài mới, củng cố,
luyện tập kiến thức, ôn tập,… tạo sự mới mẻ, cuốn hút HS trong giờ học
- CNTT góp phần ñổi mới phương pháp dạy học
CNTT là một phương tiện ñóng góp phần lớn vào việc ñổi mới PPDH trong nhà trường
hiện nay, bởi lẽ CNTT ngày càng tỏ rõ những ưu việt mà các PTDH truyền thống không ñáp
ứng ñược Nó có khả năng minh họa, truyền ñạt kiến thức một cách sinh ñộng, hấp dẫn, GV sẽ
có ñiều kiện ñổi mới PPDH theo hướng tích cực hóa hoạt ñộng nhận thức của HS và thực hiện
mô hình dạy học hợp tác hai chiều GV tiết kiệm ñược thời gian ghi bảng ñể có thời gian giới
thiệu những thông tin ngoài SGK GV có thể sơ ñồ hóa kiến thức bài học, tránh việc mang
Trang 4Ths Lê Huy Hoàng SKKN 2012 - 2013
bảng phụ cồng kềnh hoặc những ví dụ dài có thể chép nguyên văn ñể HS tiện theo dõi ñối
sánh Dùng tư liệu ñể minh họa giọng ñọc, ngâm, hát, phim ñể chứng minh, mở rộng nội dung
GV cũng có thể phát huy tính tích cực, chủ ñộng của HS bằng hệ thống bài tập ña dạng,
phong phú ñể các em tự nghiên cứu, thảo luận, tìm kiếm tri thức Hơn nữa GV có thể trình bày
kiến thức bài học có hệ thống, ñồng thời có thể lưu BGðT lại thành bộ ñồ dùng dạy học, có
thể chỉnh sửa, bổ sung hợp lý
- CNTT trong BGðT tạo hứng thú nhận thức trong hoạt ñộng học tập và giúp
phát triển năng lực của học sinh
Ứng dụng CNTT vào thiết kế BGðT dạy học TPVC là mang lại giờ học không khí sinh
ñộng hấp dẫn, tạo tâm thế ñể HS phát huy trí tuệ học tập HS sẽ không chán nản mà thích học
Qua CNTT có thể cung cấp cho HS nhiều kiến thức phong phú và sâu sắc, nâng cao hiệu quả
ñánh giá HS Việc sử dụng CNTT vào quá trình dạy học hợp lý sẽ giúp GV sẽ thuận tiện hơn
rất nhiều trong việc khơi dậy hứng thú nhận thức ở HS so với sử dụng các PTDH truyền thống
Việc ñánh giá BGðT cũng căn cứ vào việc sử dụng CNTT trong dạy học, ñồng thời
khuyến khích HS sử dụng CNTT trong quá trình học tập, GV sẽ hướng dẫn HS tìm kiếm tri
thức GV sẽ củng cố niềm tin vào bản thân các em, giúp các em tự tin, phát huy năng lực sáng
tạo, sự tích cực, chủ ñộng trong học tập
* Những hạn chế khi thiết kế BGðT khi dạy học TPVC
- Hạn chế việc cập nhật những phát hiện mới mẻ của HS về tư duy sáng tạo và cảm xúc
thẩm mỹ có tính hình tượng trong giờ học
- Khó duy trì và phát triển cảm xúc thẩm mỹ của HS khi người học bị cuốn vào hình
ảnh, hiệu ứng không hợp lý
- Hạn chế kỹ năng diễn ñạt của học sinh
- Việc vận dụng băng hình minh họa cho nội dung TPVH nếu không khéo sẽ làm mất
khả năng hình dung tưởng tượng về hình tượng VH mà HS chỉ có ấn hượng về hình ảnh, nhân
vật ñược ñưa lên trang trình chiếu
2.1.1.3 Quy trình cơ bản khi dạy học TPVC trong chương trình THPT
Mỗi TPVC có phương thức riêng (tác phẩm thơ, truyện ngắn, kịch,…) nên PPDH cũng
theo ñó mà thay ñổi ðề tài này tôi chỉ nghiên cứu về một số thực trạng thiết kế và ñề xuất
cách ñánh giá BGðT khi dạy học TPVC ở dạng chung nhất Quy trình cơ bản khi dạy học
TPVC trong chương trình THPT thông thường ñược thiết kế theo các hoạt ñộng sau:
- Giới thiệu về tiểu dẫn ( giới thiệu về tác giả, hoàn cảnh ra ñời, ñịnh hướng cơ bản về
nội dung và nghệ thuật của tác phẩm)
- Phần tìm hiểu văn bản ( phân tích các hình tượng nghệ thuật tuỳ vào từng thể loại)
- Phần ñánh giá tổng kết
Trang 5Ths Lê Huy Hoàng SKKN 2012 - 2013
- Phần luyện tập củng cố và dặn dò HS học bài và làm bài ở nhà
Căn cứ trên các quy trình cơ bản khi dạy học TPVC, GV vận dụng những ưu thế của
CNTT ñể thiết kế BGðT sao cho có hiệu quả nhất
2.1.2 Cơ sở thực tiễn
Mặc dù phần lớn GV nhận thức ñược sự cần thiết sử dụng CNTT và cũng ñã ñược dự
các lớp tập huần CNTT vào soạn giảng TPVC, song việc thực hiện vẫn chỉ dừng lại ở tự học
tự nghiên cứu Tôi tiến hành khảo sát 11 GV trong trường với các câu hỏi sau:
Câu hỏi 1: Xin cho biết, quý Thầy/Cô có thường xuyên sử dụng CNTT vào soạn
giảng TPVC không? Kết quả thu ñược:
Câu hỏi 2: Trong quá trình sử dụng CNTT vào soạn giảng TPVC, quý Thầy/Cô gặp
những thuận lợi nào? Kết quả thu ñược:
Câu hỏi 3: Những khó khăn mà quý Thầy/Cô gặp phải trong quá trình sử dụng
CNTT vào dạy học TPVC là gì? Kết quả thu ñược:
Trang 6Ths Lê Huy Hoàng SKKN 2012 - 2013
Ngoài ra khi phỏng vấn một số GV làm công tác thanh tra với câu hỏi “Anh ñã từng
tham gia lớp tập huấn kĩ thuật thiết kế và ñánh giá BGðT chưa?” thì họ ñều trả lời là có tham
gia lớp tập huấn cách thiết kế BGðT nhưng các tiêu chí ñể ñánh giá BGðT thì chủ yếu là ñánh
giá theo kinh nghiệm và theo tự học
Như vậy, kết quả ñiều tra cho thấy một thực tế: tất cả các trường THPT trên ñịa bàn
Bình ðịnh hiện nay ñều ñã tổ chức tập huấn cho GV kĩ năng sử dụng CNTT vào dạy học; hầu
hết các trường cũng ñều ñã trang bị khá ñầy ñủ về cơ sở vật chất, thiết bị cần thiết ñể tạo ñiều
kiện cho GV ứng dụng CNTT vào dạy học Tuy nhiên, một số giáo viên chưa thật sự thành
thạo về khả năng sử dụng máy tính, chưa biết cách soạn một BGðT như thế nào, chưa nắm rõ
các tiêu chí về cách ñánh giá một BGðT nên vẫn còn nhiều lúng túng khi thiết kế một BGðT
dạy học TPVC nói riêng và dạy Ngữ văn nói chung
Tóm lại: Sử dụng CNTT vào dạy học là một yêu cầu có tính cần thiết và cấp thiết hiện
nay ñể ñổi mới PPDH, nâng cao chất lượng dạy học ở trường THPT Theo ñó, bộ môn Ngữ
văn nói chung, dạy học TPVC nói riêng cũng cần ñược ñổi mới theo tinh thần ấy
Những ưu thế nổi bật của CNTT ñã cho thấy ñây chính là một PTDH hiện ñại, phù hợp
với xu thế phát triển của giáo dục hiện ñại, bởi sử dụng CNTT trong BGðT, GV sẽ tạo ra một
môi trường có tính tương tác cao và ña chiều trong quá trình dạy học làm tăng khả năng tiếp
thu kiến thức và kích thích hứng thú nhận thức ở HS, góp phần phát huy năng lực sáng tạo, sự
tích cực, chủ ñộng ở HS PPDH, nội dung chương trình Ngữ văn ở THPT có những nét ñặc
trưng cho thấy sự phù hợp sử dụng CNTT vào dạy học.Tình hình sử dụng CNTT vào dạy học
TPVC ở THPT hiện nay cũng là một cơ sở thực tiễn giúp chúng tôi nhận thấy rõ tính cấp thiết
của ñề tài này CNTT ñã ñược ñưa vào dạy học Ngữ văn nhưng chưa thật rộng rãi; một số tiết
dạy có sử dụng CNTT nhưng chưa thành công Vì vậy việc ñề xuất cách ñánh giá BGðT dạy
học TPVC là một vấn ñề có tính cấp thiết Thiết nghĩ ñể nâng cao chất lượng BGðT cho GV
dạy Ngữ văn nói chung cần ñẩy mạnh công tác khuyến khích soạn BGðT, ñẩy mạnh công tác
dự giờ góp ý BGðT ñể GV ngày càng hoàn thiện hơn kĩ năng thiết kế BGðT
2.2 Các biện pháp tiến hành, thời gian tạo ra giải pháp
2.2.1 Biện pháp nghiên cứu
- Tôi tiến hành tổng hợp các tài liệu, tư liệu liên quan ñến ñề tài ñể làm rõ những vấn ñề
lí luận có liên quan ñến ñề tài như vai trò của CNTT trong dạy học nhất là dạy học bộ môn
Ngữ văn, những ưu ñiểm và hạn chế của việc ứng dụng CNTT trong thiết kế BGðT dạy học
TPVC
- Tôi tiến hành dự giờ tiết dạy của các GV có ứng dụng CNTT ; tổ chức hội thi thiết kế
BGðT ở trường THPT Lý Tự Trọng nhằm xác lập cơ sở thực tiễn cho ñề tài ñể từ ñó tiến hành
Trang 7Ths Lê Huy Hoàng SKKN 2012 - 2013
phân tắch thực trạng, phân tắch những ưu ựiểm và hạn chế ựể có sở ựề xuất việc ựánh giá
BGđT có tắnh khoa học và khả thi nhất
- Tôi tiến hành thực nghiệm sư phạm (thiết kế BGđT và dạy) ựể chứng minh tắnh khả
thi của những tiêu chắ ựánh giá ựã ựược xác lập
2.2.2 Thời gian tiến hành nghiên cứu ựề tài
Trong ba năm qua (2010 - 2011 - 2012), tôi ựã tiến hành nghiên cứu các tài liệu về cách
thiết kế BGđT môn Ngữ văn, tiến hành dự giờ ựồng nghiệp, tổ chức hội thi thiết kế BGđT cấp
trường và ựã ựúc kết ựược những kinh nghiệm và ựề xuất các tiêu chắ ựánh giá việc thiết kế
BGđT cho phân môn ựọc văn của bộ môn Ngữ văn chương trình THPT
B PHẦN NỘI DUNG
I Mục tiêu
đề tài thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu sau ựây:
- Nghiên cứu các tiền ựề lắ luận của việc sử dụng CNTT vào dạy học TPVC ở THPT
- điều tra, khảo sát, ựánh giá thực trạng của việc sử dụng CNTT vào dạy học TPVC
trong chương trình THPT hiện nay
- đề xuất một số cách thức sử dụng CNTT vào việc dạy học TPVC ở THPT
- Tổ chức thực nghiệm dạy học và ựánh giá tắnh khả thi, hiệu quả của việc sử dụng
CNTT vào dạy học TPVC ở THPT
- Xây dựng một số bài giảng có sử dụng CNTT khi soạn giảng TPVC ở THPT
II Mô tả giải pháp của ựề tài
2.1 Nguyên tắc xây dựng cách ựánh giá BGđT vào soạn giảng TPVC
2.1.1 đánh giá khả năng vận dụng CNTT vào soạn giảng TPVC chắnh xác, khoa
học, hướng tới dạy học hiệu quả, phát huy vai trò tự học, tự rèn cho học sinhTrong
QTDH, lượng kiến thức cơ bản chuyển ựến học sinh phải chắnh xác và có hệ thống, phù hợp
với tư duy nhận thức của HS GV cần có những cách vận dụng CNTT thật linh hoạt ựể phát
huy những ựối thoại và tương tác sư phạm trong dạy học đồng thời rèn cho HS phương pháp
tự học, tự nghiên cứu ựể khám phá kiến thức văn học bằng CNTT
2.1.2 đánh giá khả năng vận dụng CNTT vào soạn giảng TPVC phù hợp ựặc
trưng thể loại văn bản
Mỗi thể loại văn học có một ựặc trưng và khi dạy GV sẽ có những cách tiếp cận khác
nhau, cách dạy khác nhau ựể khám phá chiều sâu nội dung kiến thức Vì vậy thiết kế và ựánh
giá BGđT cần phải chú trọng vào PPDH của ựặc trưng thể loại
Trang 8Ths Lê Huy Hoàng SKKN 2012 - 2013
2.1.3 đánh giá khả năng vận dụng CNTT vào soạn giảng TPVC có tắnh thẩm mĩ
Trong BGđT việc GV chọn font chữ, cỡ chữ, chọn những ựoạn phim, những hình ảnh,
màu sắc, âm thanh, những sơ ựồ, mô hình, bảng, biểu, ựược ựưa vào bài giảng không chỉ có
tác dụng cung cấp kiến thức, mà còn tạo ựiều kiện cho HS tiếp thu kiến thức ựó một cách hứng
thú, say mê nhất Chúng không chỉ tạo sự hấp dẫn trong hoạt ựộng lĩnh hội kiến thức mà còn
thể hiệu khâu thẩm mĩ của GV trong ý tưởng thiết kế BGđT
2.1.4 đánh giá khả năng sử dụng CNTT phù hợp tâm lý học sinh THPT
Sử dụng CNTT vào dạy học TPVC, GV luôn phải chú ý sự phù hợp giữa ý tưởng, kịch
bản ựề ra cho mỗi kiểu bài học với ựặc ựiểm tâm lắ, nhận thức của ựối tượng HS THPT Cần
ựảm bảo những biện pháp, cách thức ựược thực hiện là vừa sức ựối với HS, vừa phù hợp bài
dạy vừa sinh ựộng, hấp dẫn ựể thu hút HS vào bài học; hoặc tổ chức các trò chơi nhỏ theo hình
thức học mà chơi, chơi mà học,ẦKhông phù hợp với ựối tượng HS thì mọi biện pháp, cách
thức ựề ra ựều trở nên vô nghĩa
2.2 Những thực trạng và cách ựánh giá BGđT khi soạn giảng TPVC
2.2.1 Thực trạng và cách ựánh giá quy trình tổ chức chung dạy học TPVC trong
quá trình dạy học
* Quy trình cơ bản của một tiết dạy một TPVC
Giờ học ựược tiến hành với các hoạt ựộng cơ bản là: kiểm tra bài cũ, giới thiệu bài mới,
giảng bài mới, luyện tập củng cố kiến thức Với những ưu thế nổi trội, CNTT sẽ hỗ trợ GV
trong việc xây dựng một kịch bản cho giờ học mà giờ học theo giáo án truyền thống không thể
ựáp ứng ựược Có thể hình dung toàn bộ bài giảng là một câu chuyện, ựược bắt ựầu từ việc
kiểm tra bài cũ, từ ựó dẫn vào bài mới, tìm hiểu nội dung bài mới và kết luận bằng việc củng
cố kiến thức Dưới sự hỗ trợ của CNTT, theo tôi có thể tổ chức giờ học với các hoạt ựộng nói
trên một cách ựa dạng, phong phú và hấp dẫn, khơi gợi ựược hứng thú, thái ựộ học tập tắch
cực, chủ ựộng và sáng tạo ở học sinh
2.2.1.1 đánh giá hoạt ựộng kiểm tra bài cũ có vận dụng CNTT
- Trong giáo án truyền thống, hoạt ựộng kiểm tra bài cũ thường ựược tiến hành bằng
hình thức vấn ựáp Hình thức này nếu lặp lại thường xuyên dễ gây tâm lắ nặng nề, nhàm chán
Sử dụng CNTT, GV có thể tạo ra nhiều hình thức ựa dạng cho hoạt ựộng kiểm tra bài cũ
- Trong BGđT thì hoạt ựộng kiểm tra bài cũ cần ựược ựánh giá khả năng vận dụng
CNTT tạo ra sự ựa dạng trong kiểm tra như tự luận, vấn ựáp, trắc nghiệmẦ tạo tắnh trực quan
và tạo tâm lý hứng thú thoải mái khi vào bài mới
2.2.1.2 đánh giá hoạt ựộng giới thiệu bài mới có vận dụng CNTT
Trang 9Ths Lê Huy Hoàng SKKN 2012 - 2013
- Giáo án truyền thống có thể giới thiệu bài bằng cách nêu câu hỏi hoặc dùng bảng phụ
song rất cồng kềnh Bằng CNTT, GV có thể giới thiệu bài mới bằng cách:
+ Chiếu một hình ảnh, một ựoạn phim, nêu tình huống một chuyện vui có liên quan ựến
hình ảnh, ựoạn phim hoặc cung cấp một văn cảnh liên quan cần nghiên cứu của bài mới, trên
cơ sở ựó ựàm thoại, diễn giảng, hướng dẫn HS vào bài học
+ Có thể giới thiệu bài mới bằng cách lập dàn ý nội dung bài học, giúp HS hình dung
ựược toàn bộ nội dung cần nắm của bài học mới
- Thời lượng dành cho hoạt ựộng này khoảng 2 ựến 3 phút, song lại là hoạt ựộng có ý
nghĩa tạo tâm thế tiếp nhận bài mới cho HS, giúp các em hào hứng, phấn chấn hơn vào bài
giảng mới của GV Vì vậy ta cần ựánh giá khả năng sáng tạo, tắnh phù hợp, tắnh logắc trong
cách dẫn dắt vào bài học của GV khi sử dụng CNTT
2.2.1.3 đánh giá hoạt ựộng giảng bài mới
- để hình thành các khái niệm; tìm hiểu, phân tắch các ựặc ựiểm, ựặc trưng, tắnh chất
của các hình tượng văn học, GV thường sử dụng ựa dạng các phương pháp như giới thiệu,
thuyết minh, phân tắch hình tượng nghệ thuật đây là hoạt ựộng mà GV sử dụng rất nhiều kĩ
thuật và những ứng dụng CNTT Trên các slide có thể dùng các kiểu chữ in nghiêng, in ựậm,
gạch chân, thay ựổi màu chữ, có thể chèn âm thanh ựể tạo ựiểm nhấn cho bài giảng, có thể
dùng các sơ ựồ, biểu ựồ, hình ảnh, ựoạn phim,Ầ sao cho có hiệu quả nhất
- Căn cứ vào các hoạt ựộng nêu trên mà ta ựánh giá tắnh khoa học, hợp lắ, thẩm mĩ trong
việc GV lựa chọn ựưa nội dung kiến thức, ựưa hình ảnh, ựoạn phim, âm thanh, hiệu ứng, màu
sắc lên trang trình chiếu như thế nào đồng thời ựánh giá các giao diện cấu trúc bài dạy phải
có tắnh nhất quán Các ựề mục phải ựược thể hiện cấu trúc của bài dạy ựể HS dễ theo dõi, ghi
chép GV có thể lập ý và lưu giữ ý trên slide ựể khi kết thúc bài dạy bố cục dàn ý bài giảng vẫn
còn trên trang trình chiếu giúp người học, người dự giờ hình dùng và xâu chuỗi kiến thức
2.2.1.4 đánh giá hoạt ựộng củng cố kiến thức
- Củng cố kiến thức là hoạt ựộng ựược tiến hành ngay sau khi HS nắm ựược các vấn ựề
về lắ thuyết, có tác dụng giúp HS củng cố, khắc sâu những kiến thức vừa lĩnh hội ựược Thế
nhưng trong giáo án truyền thống, GV thường dạy rất ựơn ựiệu với những câu hỏi tổng kết vấn
ựề cơ bản, dùng bảng phụ CNTT giúp GV ựa dạng hóa ựược các hình thức củng cố, tạo hứng
thú cho HS GV thường thiết kế hoạt ựộng này trong BGđT bằng các cách thức sau ựây:
+ để tiết kiệm thời gian và có thể tăng số lượng bài tập trắc nghiệm và tự luận, GV có
thể chiếu lên màn hình các bài tập cần củng cố ựể HS theo dõi và cùng thực hiện Có thể bổ
sung một số bài tập ngoài SGK ựể củng cố, nâng cao kiến thức cho HS
+ Tổ chức trò chơi bằng GV thiết kế trò chơi ô chữ ựể củng cố kiến thức những kiến
thức cần lưu ý về tác giả, hoàn cảnh sáng tác, các hình tượng ựộc ựáo trong văn bản cho HS
Trang 10Ths Lê Huy Hoàng SKKN 2012 - 2013
Thực tế, trò chơi ô chữ ựược HS ựặc biệt yêu thắch bởi với các em nó luôn ẩn chứa những bất
ngờ, thú vị mà các em muốn khám phá; ựó cũng là một cách ựể các em tự khẳng ựịnh mình
trước tập thể
+ Tận dụng lợi thế của CNTT, GV có thể dễ dàng ựưa các mô hình, sơ ựồ, bảng biểu ựể
hệ thống hóa kiến thức trong những giờ ôn tập bởi tắnh chất ựơn giản, rõ ràng, khoa học của
chúng đây là một cách củng cố có tắnh khoa học, tắnh sư phạm cao, giúp HS ôn luyện kiến
thức một cách ựơn giản, hiệu quả
+ Cho HS làm việc theo nhóm ựể phát huy tắnh tắch cực, chủ ựộng, sáng tạo
- Trong hoạt ựộng dạy học này cần ựánh giá khả năng ứng dụng linh hoạt các hình thức
củng cố sao cho phù hợp với mục tiêu bài dạy, ựánh giá các kĩ thuật trình chiếu tạo hứng thú
và hiệu quả cao nhất
2.2.2 Thực trạng và cách ựánh giá việc lựa chọn kiến thức bài dạy ựưa lên Slide
2.2.2.1 Thực trạng
- Nhiều GV còn ôm ựồm, tham lam kiến thức cụ thể mà không chú ý ựến kiến thức khái
quát làm cho tiết học nặng nề, quá tải Ngược lại có GV ựơn giản sơ lược kiến thức ựến mức
thiếu kiến thức, khó truyền thụ ựảm bảo
- Nhiều GV chưa biết chọn kiến thức cơ bản, trọng tâm ựể ựưa lên trang trình chiếu
Lượng thông tin quá nhiều nhưng thời gian chỉ 45 phút nên GV thao tác nhanh vì sợ hết giờ,
chỉ trình chiếu mà không cho HS ghi chép hoặc HS ghi chép không kịp HS không kịp nhận
thức và ghi nhớ kiến thức
- Không gian trên một trang trình chiếu là rất hạn chế nhưng nhiều GV không biết tiết
kiệm mà ựưa kiến thức và diễn ựạt câu chữ không gọn gàng Các kiến thức ựược khai thác ựưa
vào dưới dạng văn bản, biểu ựồ, hình ảnh âm thanhẦ cần ựược GV lựa chọn cân nhắc kĩ và
phải chú ý ựến tắnh khoa học bộ môn, tắnh sáng tạo và kĩ thuật dạy học
2.2.2.2 Cách ựánh giá
* Nội dung kiến thức bài học trên trang trình chiếu:
- đánh giá khả năng lựa chọn kiến thức và từ khoá ựưa lên trang trình chiếu phải chắnh
xác, gắn gọn nhưng ựầy ựủ, ựúng trọng tâm, vừa sức với người học
- đánh giá cách thức ựưa nội dung kiến thức phải logic, linh hoạt, phù hợp với các loại
hình văn bản ựảm bảo PPDH, kĩ thuật dạy học và cách khai thác kiến thức theo ựặc trưng kiểu
bài, giúp người học khám phá ựược chiều sâu kiến thức và phát huy ựược tư duy sáng tạo
- đánh giá khả năng ựưa kiến thức bổ sung, nâng cao vào bài giảng hợp lắ, ựúng chỗ,
ựúng PPDH
* Nên tránh:
- Nội dung nghèo nàn, sơ sài chỉ thay thế bảng ựen