SKKN Giáo dục rèn luyện kỹ năng sống cho HS thông qua hoat động ngoại khoá giáo dục sức khoẻ sinh sản vị thành niên

Rèn luyện KNS cho học sinh HS là một trong những nội dung cơ bản của phong trào thi đua: “Xây dựng trường học thân thiện , học sinh tích cực” trong các trường phổ thông giai đoạn 2008 –

A.ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lí do chọn sáng kiến kinh nghiệm (SKKN)

Để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế hệ trẻ đáp ứng nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và nhu cầu phát triển của người học Giáo dục phổ thông đã và đang đổi mới mạnh mẽ theo bốn trụ cột đó là: Học để biết, Học để làm, Học để

tự khẳng định mình và Học để cùng chung sống mà thực chất là cách tiếp cận kĩ năng sống (KNS) Rèn luyện KNS cho học sinh (HS) là một trong những nội dung cơ bản của phong trào thi đua: “Xây dựng trường học thân thiện , học sinh tích cực” trong các trường phổ thông giai đoạn 2008 – 2013 mà Bộ giáo dục và đào tạo quy định

Giáo dục (GD) rèn luyện kỹ năng sống cho HS thông qua hoat động ngoại khoá giáo dục sức khoẻ sinh sản vị thành niên (GDSKSSVTN) là một hoạt động

để HS được thực hành, vận dụng kiến thức môn sinh học, trải nghiệm một số KNS cơ bản và cần thiết mà không làm nặng nề quá tải nội dung môn học và ngược lại qua việc tham gia hoạt động ngoại khoá còn giúp HS học tập các môn học nhẹ nhàng, thoải mái, thiết thực và hiệu quả hơn.`

Trong thời đại bùng nổ thông tin như hiện nay: qua mạng Internet, các phương tiện truyền thông không chính thức với xu hướng đại diện cho những hình mẫu dập khuôn hay quá khích về tình dục và giới tính các em tiếp cận với nhiều thông tin mà có thể là những thông tin ngoài luồng Lứa tuổi HS là lứa tuổiđang hình thành nhân cách, ham hiểu biết, thích tò mò và khám phá nhưng còn thiếu hiểu biết về xã hội, thiếu kinh nghiệm sống dễ bị lôi kéo kích động Đặc biệt là thế hệ trẻ luôn đặt mình trong hoàn cảnh phải lựa chọn những giá trị, những áp lực tiêu cực và những yếu tố tích cực Nếu không được GD KNS, nếu

thiếu kiến thức và kinh niệm sống các em sẽ bị lôi kéo vào các hành vi tiêu cực, bạo lực, thoái hoá đạo đức gây hậu quả đáng tiếc.

Đa số HS nữ ở trường THPT Bắc Sơn là con em dân tộc thiểu số, với bản tính thật thà, trung thực, các em dễ bị lợi dụng trong các mối quan hệ khác giới

từ đó gây ảnh hưởng không tốt đến tâm, sinh lí của các em Đặc biệt có trường hợp các em HS nữ có bạn trai rồi về sống trong gia đình bạn trai giống người condâu nhưng chưa cưới hỏi và hai bên gia đình các em coi như là chuyện bình thường Như vậy việc học của các em sẽ đi đến đâu và nếu các em không kết hônthì tương lai của các em sẽ như thế nào?

Do điều kiện sống ngày nay nên tuổi dậy thì của các em đã sớm hơn rất nhiều, nam khoảng 14,7 tuổi, nữ khoảng 13 tuổi không còn nữ thập tam nam thập lục Trong khi tuổi kết hôn lại muộn hơn Mặc dù chuẩn mực văn hoá

truyền thống không cho phép quan hệ tình dục (QHTD) trước hôn nhân nhưng điều này đang ngày càng phổ biến Ví dụ: Ở Mêhicô có em mới 10 tuổi dã sinh con hoặc có nhiều trường hợp 14 tuổi đã kết hôn hay ở trường THPT Bắc Sơn mỗi khoá học có khoảng 4-5 em nghỉ học để xây dựng gia đình

Theo nghiên cứu của viện khoa học dân số gia đình và trẻ em, ở Việt Nam: trung bình một phụ nữ nạo phá thai 2,5 lần, trên thế giới mỗi năm có 16.000.000

ca mang bầu từ tuổi 13-18, ở Việt Nam 300.000 ca mang bầu ở tuổi dưới 20 Gần 1/3 số ca nạo phá thai là phụ nữ chưa lập gia đình khoảng 1/5 trẻ em được sinh ra ử những bà mẹ dưới 19 tưổi Theo điều tra của viện nghiên cứu thanh niên những HS THPT có QHTD chỉ 1/3 biết sử dụng các biện pháp tránh thai (BPTT) Vậy GDSKSSVTN, hướng dẫn sử dụng BPTT là vô cùng cấp bách nhằm bảo vệ sức khoẻ , lợi ích cho tuổi VTN và cộng đồng

Như vậy, GD KNS cho HS là rất cần thiết giúp các em rèn luyện hành vi, có trách nhiệm với bản thân, gia đình HS có khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống, xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với gia đình, mọi

người HS sống tích cực, chủ động an toàn và lành mạnh đáp ứng yêu cầu về nguồn nhân lực trong thế hệ mới.

2 Mục đích SKKN

Trang bị cho HS những kiến thức, giá trị, thái độ và kĩ năng phù hợp Từ đó

HS hình thành những hành vi, thói quen lành mạnh tích cực, loại bỏ những hành

vi thói quen tiêu cực trong các mối quan hệ, các tình huống và hoạt động hàng ngày

SKKN chỉ dành cho HS nữ trong trường nên các em có thể trao đổi cởi mở những điều các em chưa biết, chưa hiểu, tạo cơ hội thuận lợi để HS thực hiện tốt quyền, bổn phận của mình và phát triển hài hoà về thể chất, trí tuệ, tinh thần và đạo đức

Các em có nhận thức, thái độ và hành vi đúng đối với vấn đề dân số, có khả năng làm chủ bản thân tránh các tác nhân ảnh hưởng đến SKSS của mình và những người xung quanh, tránh mang thai ngoài ý muốn góp phần sinh đẻ có kế hoạch

3 Phạm vi nghiên cứu

SKKN được áp dụng đối vứi HS nữ khối 11 vì chương thình sinh học 11 là chương trình sinh học cơ thể, khi áp dụng SKKN vào các em dễ tiếp thu và có cái nhìn đúng hơn về vấn đề này

B.GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Công tác chuẩn bị

I.1 Phương tiện

- Loa đài, Micro

- 6 bộ bàn ghế cho các đội chơi

- Máy tính, Máy chiếu hoặc tranh ảnh về Hệ sinh dục nam và hệ simh dục nữ

- Bút, giấy, Các câu hỏi và tình huống về SKSSVTN

- Biển lớp, ghế của khán giả

I.2 Người dẫn chương trình (NDCT): Tôi chọn NDCT là em Phan Thị Thảo,

HS lớp 11A1, có học lực giỏi, có khả năng thuyết trình tốt và tự tin trước toàn trường

I.3 Thời gian, địa điểm

-Thời gian: Một buổi từ 14 giờ 30 phút đến 17 giờ, ngày 28/4/2012

-Địa điểm: Trường THPT Bắc Sơn

I.4 Cách thức tổ chức

Tôi tổ chức buổi hoạt động ngoại khóa với sự kết hợp của 6 lớp thuộc khối 11vừa để các em có sự thể hiện kiến thức về SKSS vừa để các em giao lưu học hỏi lẫn nhau

Mỗi lớp tôi chọn 3 học sinh đai diện Vậy 6 lớp sẽ có 18 HS tham gia 18 HStôi chia thành 3 đội chơi:

Đội 1: Lớp 11A1 và Lớp 11A6

Đội 2 Lớp 11A2và Lớp 11A5

Đội 3 Lớp 11A3và Lớp 11A4

Mỗi đội gồm 6 người chơi, cử một đội trưởng có khả năng trình bày ý tưởng vàtrả lời các câu hỏi (CH)

Các CH hoặc tình huống tôi đưa ra trong hoạt động ngoại khóa sẽ được cungcấp cho HS trước 7 ngày, không có đáp án và hướng dẫn cho HS nguồn tài liệutham khảo:mạng Internet, tài liệu giáo dục dân số và SKSS.Từ các câu hỏi hoặctình huống tôi rút ra kiến thức về SKSS và kĩ năng sống cho HS trong cuộc sốnghàng ngày.

Các giáo viên (GV) giảng dạy môn sinh học đến tham dự buổi ngoại khóagồm có: Cô Hải, Cô Bốn, Cô Hằng với vai trò là “các chuyên gia” và cách thức

tổ chức hoạt động ngoại khóa là: Hỏi- Đáp với chuyên gia

I.5 Nội dung buổi hoạt động ngoại khóa: Tôi tổ chức thành 3 phần:

Phần một với nội dung là: Những vấn đề chung về SKSSVTN mà chủ yếu làhai vấn đề Một là: Tuổi VTN với các biểu hiện đặc trưng nhất của nó Hai là:VTN với SKSS và tình dục (TD) NDCT nêu ra các CH các đội suy nghĩ với thờigian 2 phút Đội nào bốc thăm được trả lời trước sẽ trả lời, nếu đội khác thấychưa đúng hoặc còn thiếu thì có thể bổ sung, cuối cùng là các chuyên gia giảiđáp

Phần hai với nội dung là: các tình huống có vấn đề (THCVĐ), NDCT đưa racác THCVĐ cùng với các CH cho đội chơi trả lời hoặc NDCT hỏi các chuyêngia trả lời Các chuyên gia giải đáp thắc mắc của khán giả

Phần ba có nội dung là: Tìm hiểu các bệnh liên quan qua quan hệ tình dục (QHTD) GV cung cấp cho các em kiến thức về một số bệnh lây truyền qua QHTD và các biện pháp phòng tránh Ở phần này NDCT đưa ra các CH các đội suy nghĩ, trả lời sau đó các đội khác bổ sung (nếu cần) và cuối cùng là giải đáp của các chuyên gia

Đối với CH có nhiều ý kiến trái ngược nhau như hình huống “Lỗi tại ai” hoặc

CH “Trong lớp 11A1 có hai bạn cùng giới là Nga và Hải chơi thân với nhau Có một lần Nga vô tình xúc phạm đến Hải Nga biết mình sai và xin lỗi Hải Vậy hải

có nên tha thứ cho Nga hay không, Bạn hãy giải thích vì sao? Tuổi VTN có nên

yêu hay không hoặc em có đồng tình với quan điểm đã yêu là phải yêu hết mình phải cho nhau tất cả hay không?

Với mỗi phần chơi, NDCT có thể giới thiệu một số tiết mục văn nghệ để buổi hoạt động ngoại khóa thêm sôi động và đạt kết quả cao

Trước khi bước vào buổi hoạt động ngoại khóa, NDCT giới thiệu các chuyên gia và cá đội chơi về đúng vị trí Sau đó mời Cô Hằng lên giới thiệu về buổi ngoại khóa Tôi giới thiệu lí do của buổi hoạt động ngoại khóa, nội dung buổi hoạt động ngoại khóa và chúc cho buổi ngoại khóa thành công

NDCT giới thiệu: SKSSVTN là giáo dục VTN về TD và SKSS giúp các em nâng cao kiến thức về quá trình sinh sản của loài người và những ảnh hưởng của quá trình này lên cuộc sống GD SKSSVTN là một vấn đề rất được quan tâm bởicác bạn trẻ và các bậc phụ huynh không chỉ nó mang tính thời sự mà còn vì tầm quan trọng của nó đối với các bạn đang ở tuổi VTN VTN cần được cung cấp thông tin chính xác và đúng đắn giúp các em hiểu quá trình phát triển bản thân, nguy cơ cho sức khỏe, điều kiện để khỏe mạnh càng sớm càng tốt

II NỘI DUNG

II.1 Phần một: Những vấn đề chung về sức khỏe sinh sản vị thành niên II.1.1 Tuổi vị thành niên và các biểu hiện đặc trưng nhất của nó.

NDCT đưa ra các lá thăm cho đội trưởng của 3 đội bốc thăm Nếu đội nào có

số 1(2,3) thì đội đó sẽ được trả lời thứ 1(2,3)

Câu hỏi 1: Vị thành niên là gì?

Trả lời: VTN là giai đoạn chuyển tiếp từ trẻ con sang người trưởng thành từ

10-19 tuổi

Ở Việt Nam, tuổi VTN được chia thành 2 giai đoạn:

+ Giai đoạn tiền dậy thì:Nữ từ 10- 13 tuổi Nam 13-15 tuổi

+ Giai đoạn dậy thì hoàn toàn: Nữ 13-19 tuổi, Nam 15-19 tuổi

Câu hỏi 2: Em hiểu như thế nào về tuổi dậy thì? Vì sao trong GDSKSS lại chú ý đến các đối tượng VTN, đặc biệt là lứa tuổi dậy thì?

Trả lời:

Tuổi dậy thì là giai đoạn đầu của tuổi VTN

Ở tuổi dậy thì, VTN đã có khả năng sinh con, có nhu cầu TD thể hiện ở sự pháttriển của cơ quan sinh dục và cơ thể chuẩn bị sẵn sàng cho hoạt động sinh sản +Ở Nữ được đánh dấu bằng kì kinh nguyệt đầu tiên báo hiệu trứng đã rụng,

tử cung dày lên, vú phát triển, xương hông rộng ra

+Ở Nam được đánh dấu bằng lần xuất tinh không chủ định đầu tiên

Câu hỏi 3: Em hãy nhắc lại một số biến đổi về vóc dáng, tâm sinh lí- xã hội

mà em đã trải qua khi em10-17 tuổi Các em có những phản ứng gì trước những biến đổi đó? Em có chia sẻ sự lo lắng đó với cha mẹ hay bạn bè không? Vì sao?

Trả lời:

- Những biểu hiện ở nữ giới về vóc dáng và về thay đổi cơ thể là:

+Lớn nhanh, mặt nổi trứng cá

+ Tuyến vú phát triển

+ Tử cung, Buồng trứng to ra, xương hông nở rộng

+ Có kinh lần đầu và bắt đầu rụng trứng: là hai dấu hiệu cơ bản nhất

- Những biểu hiện ở nữ giới về Tâm sinh lí – xã hội:

+Các em quan tâm và lo lắng trước những thay đổi của cơ thể

+ Tình bạn khác giới phát triển

+Các em thích độc lập, muốn gần gũi bạn bè hơn cha mẹ

+Các em thích tò mò, tự khám phá thế giới xung quanh

Những thay đổi về cơ thể, đặc biệt là tuyến vú phát triển và Có kinh lần đầu Các

em chưa hiểu và rất lo lắng Các em nữ ở trường THPT Bắc Sơn lại rụt rè, e

ngại,

ngượng ngùng, xấu hổ không chia sẻ với ai kể cả cha mẹ do vậy các em không biết cách vệ sinh cơ thể trong chu kì kinh nguyệt và không hiểu cơ chế của chu

kì kinh nguyệt

 GV nhấn mạnh: Đây là những hiện tượng sinh lí bình thường, hết sức tự nhiên, không phải là điều đáng ngượng, bí mật mà chỉ là vấn đề mang tính riêng tư

Câu hỏi 4: Vì sao phải chăm sóc SKSSVTN?

Trả lời: Phải chăm sóc SKSS VTN vì:

-Là giai đoạn phát triển nhanh về thể chất và có nhiều thay đổi trong tâm sinh lí

- Là giai đoạn quan trọng trong việc hình thành nhân cách để làm chủ bản thân

về những hành vi TD, kiến thức chăm sóc sức khỏe sau này

- VTN có điều kiện để tiếp cận thông tin, kiến thức mới nhưng phải đối mặt với nhiều nguy hiểm về kiến thức như:

+ Chưa có KNS và kinh nghiệm sống

+ Dễ bị kích động dùng thử thuốc, thử QHTD và có khả năng sinh con

+ Không biết các BPTT và bệnh lây truyền qua đường TD khi có QHTD + Chương trình GD giới tính, TD trong gia đình, nhà trường và xã hội còn hạn chế

+ Các em còn e ngại khi tìm hiểu những kiến thức về SKSSVTN

Câu hỏi 5: Trong tuổi VTN, Các em thích giao tiếp với bạn bè cùng lứa tuổi,

có nhiều bạn thân, dễ dàng bộc bạch tâm sự với bạn thân Theo em một tình bạn tốt cần có những đặc điểm gì?

Trả lời: Những đặc điểm của một tình bạn tốt là:

- Có sự đồng cảm (thông cảm sâu sắc với nhau) chia vui, sẻ buồn với nhau.

- Mỗi người có thể đồng thời kết bạn với nhiều người, quan hệ bạn bè rộng rãikhông làm giảm đi mức độ gắn bó sâu sắc trong nhóm bạn thân

Câu hỏi 6: Có ý kiến cho rằng: “Làm bạn với người khác giới là điều không thể hoặc không đúng” Em có đồng ý không, tại sao?

+ Mỗi bên đều coi giới kia là một điều kiện để tự hoàn thiện mình

+ Mỗi bên có một ‘khoảng cách” tế nhị hơn so với tình bạn cùng giới Trong quan hệ khác giới người ta trở nên đoàng hoàng hơn, tế nhị hơn, ý tứ hơn, duyên dáng hơn so với quan hệ cùng giới

- Tuy nhiên tình bạn khác giới dễ bị ngộ nhận là tình yêu

Câu hỏi 7: Trong lớp 11A1 có hai bạn cùng giới là Nga và Hải chơi thân với nhau Có một lần Nga vô tình xúc phạm đến Hải Nga biết mình sai và xin lỗi Hải Vậy Hải có nên tha thứ cho Nga hay không, Bạn hãy giải thích vì sao?

Trả lời:

Hải nên tha thứ cho Nga Đừng vì lòng tự ái nà đánh mất đi tình bạn Hãy nổ lực

để cải thiện và duy trì tình bạn

Như vậy: qua phần I.1.1 HS hiểu hơn về thể chất, tâm sinh lí và xã hội của tuổi

VTN HS có cái nhìn đúng hơn về bạn khác giới, giúp các em có kĩ năng xác định giá trị , kĩ năng giao tiếp từ đó làm chủ bản thân, làm chủ được những cảm xúc mới mẻ ở tuổi này

II.1.2 VTN với SKSS và TD

Tôi giới thiệu:Trong chương trình sinh học 11 các em đã được học cơ chế điều hòa sinh sản, sinh đẻ có kế hoạch ở người Nên chương trình ngoại khóa hôm nay, các cô giáo chỉ nói về những phần mà sách giáo khoa không đề cập đến Tôi sử dụng máy chiếu (hoặc tranh,ảnh) để giới thiệu cấu tạo của hệ sinh dục nam, nữ để HS hiểu rõ cấu tạo và chức năng của từng cơ quan sinh dục Từ đó tôi giới thiệu khái niệm tình dục

Câu hỏi 8: Thế nào là QHTD “có trách nhiệm” và QHTD “an toàn”

Trả lời:

- QHTD “có trách nhiệm”: là QHTD chỉ nên có sau khi kết hôn và nên hạn chế trong giới hạn hôn nhân

- QHTD “an toàn” là QHTD có sử dụng bao cao su khi giao hợp hoặc QHTD

mà không giao hợp( thủ dâm ) QHTD “an toàn” có khả năng tránh thai ngoài

ý muốn và phòng được các bệnh lây truyền qua quan hệ tình dục

Câu hỏi 9: Khi nào các em gái bắt đầu có kinh nguyệt (KN) Một đợt hành kinh kéo dài bao lâu?

Trả lời:

Khi em gái bước vào tuổi dậy thì (10-19 tuổi) thì bắt đầu có kinh và xảy ra

đều đặn hàng tháng cho đến tuổi mãn kinh( hết kinh khoảng 40-50 tuổi)

-Một đợt hành kinh kéo dài khoảng 2-8 ngày nhưng trung bình từ 4-6 ngày.-Một chu kì kinh nguyệt thường kéo dài 28 ngày nhưng có thể biến động từ 21-

35 ngày

Câu hỏi 10: Trong chu kì kinh nguyệt em nên vệ sinh như thế nào?

Trả lời: Trong chu kì kinh nguyệt em nên vệ sinh như:

-Sử dụng băng, vải sạch để thấm máu kinh và thay rửa vài lần trong ngày bằng: nước muối loãng, nước chè xanh hoặc chè khô, nước trầu không, Dạ hương -Ăn thức ăn có lợi cho sức khỏe.

-Uống viên sắt từ khi có kinh Uống 1 tuần 1 viên Uống 16 tuần 1 năm để phòng tránh thiếu sắt

-Tránh lao động nặng và kéo dài Cần nghỉ nghơi hợp lí

Câu hỏi 12: Em thấy đa số các bạn đến kì KN đều bình thường tại sao em của bạn Lan lại bị đau bụng khi hành kinh?

Trả lời: Em đó bị đau bụng do tử cung co thắt gây ra.

Câu hỏi 13: Tại sao lại có hiện tượng KN?

Trả lời:

Khi bé gái chào đời, hai buồng trứng đã có hàng mấy trăm nghìn tế bào trứng với kích thước bằng hạt cát Những chấm nhỏ trên hình hai quả cầu là trứng Hai quả cầu là buồng trứng Hàng tháng, một cái trứng trưởng thành và rờikhỏi buồng trứng gọi là sự rụng trứng Trứng bị hút vào ống dẫn trứng và di chuyển về phía tử cung Đồng thời lớp niêm mạc trong tử cung dày lên để đón trứng

Nếu trứng không được thụ tinh, lớp niêm mạc sẽ không cần thiết nữa và sẽ bong ra Niêm mạc, các mạch máu bị đứt và trứng không được thụ tinh sẽ trôi từ

tử cung vào âm đạo để ra ngoài cơ thể Đây là hiện tượng kinh nguyệt KN xảy

ra sau khi trứng rụng khoảng 14 ngày Một đợt hành kinh kéo dài khoảng 2-8 ngày nhưng trung bình từ 4-6 ngày KN sẽ tạm dừng khi phụ nữ có thai và bắt đầu trở lại sau khi đẻ, nếu không cho con bú

Câu hỏi 14: Sự mang thai xảy ra như thế nào?

Trả lời:

Giao hợp là việc đưa dương vật cương cứng của nam vào âm đạo của nữ Khi

nam và nữ giao hợp, hàng trăm triệu con tinh trùng sẽ được phóng từ dương vật vào đáy âm đạo Tinh trùng được phóng ra sẽ bơi từ âm đạo, vào tử cung, và qua ống dẫn trứng để tìm trứng Nếu có một trứng đã trưởng thành, có thể xảy ra thụ tinh Mặc dù có hàng trăm triệu tinh trùng, song bình thường chỉ có một tinh trùng thụ tinh với trứng

Trứng đã dược thụ tinh sẽ đi qua đường ống dẫn trứng và vào kamf tổ trong

tử cung, nơi bào thai sẽ lớn lên

Một cô gái hoặc một phụ nữ có thể có thai sau khi giao hợp thậm chí trong chu kì kinh nguyệt hoặc chỉ giao hợp một lần vẫn có khả năng có thai

Câu hỏi 15: Cô có thể giải thích hộ em thế nào là hiện tượng “Đồng tính luyến ái” (Pêđê) ?

Trả lời: Đồng tính luyến ái là QHTD xảy ra giữa hai người cùng giới.

NDCT Kết luận: qua mục I.1.2 VTN với SKSS và TD Các bạn đã có những

hiểu biết cơ bản về TD và quá trình sinh sản Từ đó các bạn có thái độ và hành

vi đúng về TD và sinh sản

II.2 GIẢI QUYẾT MỘT SỐ TÌNH HUỐNG

NDCT giới thiệu với các chuyên gia và các em HS tình huôngs “Lỗi tại ai” do

các HS lớp 11A3 trình bày Nội dung của tiểu phẩm là:

Lan và Điệp là HS trung học phổ thông Lan yêu Điệp Điệp thường ép Lan QHTD với lí lẽ: “đây là cử chỉ duy nhất để chứng tỏ tình yêu chân thực của Lan” Lan thích cái gọi là quan niệm “hiện đại” này về tình yêu, nhưng sợ có thai Lan bắt đầu hỏi bạn bè về cách tránh thai, nhưng không thu được thông tin

gì thực sự nhất quán và chắc chắn Lan tìm đến chị mình để hỏi nhưng chị lan kêu lên: “Em thật ngớ ngẩn, hỏi chuyện ấy ở tuổi em ư?” và từ chối bàn luận thêm về vấn đề này

Nhân dịp một bác sĩ tình cờ đến thăm bố, Lan ngập ngừng hỏi bác sĩ một cách mơ hồ về như thế nào Cuối cùng, bác sĩ cũng hiểu ra vấn đề nhưng cảm thấy bối rối và sau cùng cũng nói: Ở trường cháu không có bài học về chủ

đề này ư?”

Lan đáp: “Có chứ ạ nhưng thầy giáo dạy sinh học vẫn còn quá trẻ và vẫn là người độc thân Trước mặt bao nhiêu đứa con gái “lớn” ở lớp, thầy ấy ngượng khi phải nói đến “vấn đề tế nhị” này”

Sau một đêm không ngủ vì lo lắng, Lan quyết định đến giãi bày tâm sự với

mẹ cô Nhưng cuối cùng, cô òa lên khóc và bỏ chạy

Vài tháng sau, cô có thai

Câu hỏi 16: Theo em ai là người phải chịu trách nhiệm chính về điều đã xảy ra?

Trả lời:

Tất cả mọi người đều phải chịu trách nhiệm về điều đã xảy ra Lan và Điệp phải chịu trách nhiệm chính về hành vi của bản thân nhưng Lan phải chịu hậu quả nặng nề của QHTD “không an toàn” mang lại