Vận dụng sự sáng tạo của Hồ Chí Minh trong xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam vào đảng bộ tỉnh Thừa Thiên Huế

Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng Cộng sản Việt Nam và xây dựng Đảng không chỉ có ý nghĩa lý luận, khẳng định những cống hiến của Người đối với sự phát triển học thuyết Mác - Lênin

`ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

LA ĐÌNH MÃO

Vận dụng sự sáng tạo của Hồ Chí Minh trong xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam

vào đảng bộ tỉnh thừa thiên huế

LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC

Hà Nội- 2009

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

LA ĐÌNH MÃO

Vận dụng sự sáng tạo của Hồ Chí Minh trong xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam

vào đảng bộ tỉnh thừa thiên huế

LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC

Chuyên ngành: CNDVBC và CNDVLS

Mã số: 62.22.80.05

Người hướng dẫn khoa học:

1 GS TS NGND Lê Văn Quang

2 PGS TS Đoàn Đức Hiếu

Hà Nội- 2009

tr TCCSĐ TCCSĐTSM XHCN

25

1.3 Kết hợp giữa cái phổ biến và cái đặc thù của

Hồ Chí Minh trong xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam về chính trị, tư tưởng, tổ chức

37

CHƯƠNG II Kế thừa và phát triển sự sáng tạo của Hồ Chí

Minh trong xây dựng Đảng vào Đảng bộ tỉnh Thừa Thiên Huế thời kỳ đổi mới

60

2.1 Những nét đặc thù về chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội của tỉnh và các yêu cầu có tính nguyên tắc trong xây dựng Đảng bộ theo tư tưởng Hồ Chí Minh

60

2.2 Khái quát kinh nghiệm trong vận dụng sự sáng tạo của Hồ Chí Minh vào xây dựng Đảng bộ tỉnh Thừa Thiên Huế thời kỳ đổi mới

69

CHƯƠNG III Định hướng và giải pháp cơ bản nhằm nâng cao

hiệu quả vận dụng sự sáng tạo của Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng vào xây dựng Đảng bộ tỉnh Thừa Thiên Huế

86

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng và xây dựng Đảng có thể được nghiên cứu ở nhiều góc độ khác nhau, nhưng dù ở góc độ nào, cũng cho thấy các tư tưởng đó vừa mang tính thâm thuý của triết học phương Đông, sắc thái của dân tộc Việt Nam, vừa có tính khúc chiết của duy lý hiện đại của triết học phương Tây đặc biệt là tư tưởng của Mác, Ăngghen và Lênin Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng Cộng sản Việt Nam và xây dựng Đảng không chỉ có ý nghĩa lý luận, khẳng định những cống hiến của Người đối với sự phát triển học thuyết Mác - Lênin về Đảng Cộng sản, đặc biệt là Đảng Cộng sản ở những nước thuộc địa, kinh tế chậm phát triển, mà còn có ý nghĩa thực tiễn to lớn nhằm nâng cao vai trò của Đảng trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá Nó giúp chúng ta vận dụng sự sáng tạo của Người để làm cho Đảng thực

sự trong sạch, vững mạnh, xứng đáng là lực lượng chính trị lãnh đạo toàn xã hội thực hiện những nhiệm vụ mà lịch sử và nhân dân giao phó là xây dựng đất nước Việt Nam theo con đường độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

Tư tưởng triết học Hồ Chí Minh về Đảng Cộng sản và xây dựng Đảng là một hệ thống lý luận, với những nội dung hết sức phong phú Nó bao gồm các vấn đề xác định vai trò, nguyên tắc lãnh đạo của Đảng, của giai cấp công nhân, xây dựng Đảng trong điều kiện Đảng cầm quyền và tư cách, đạo đức của người cán bộ, đảng viên

Lịch sử hơn 79 năm qua của cách mạng Việt Nam đã khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Nhà nước và toàn xã hội; trên thực tế nhân dân ta đã thừa nhận chỉ có Đảng Cộng sản Việt Nam mới là lực lượng lãnh đạo duy nhất có thể đưa nước ta tiến lên chủ nghĩa xã hội, đem lại

ấm no, tự do, hạnh phúc cho nhân dân Hiến pháp năm 1992 của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã khẳng định "Đảng Cộng sản Việt Nam, đội

tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam, đại biểu trung thành quyền lợi của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc"

Từ lý luận và thực tiễn trên, để nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng đối với dân tộc trong tình hình mới, một mặt chúng ta phải xuất phát từ yêu cầu khách quan của lịch sử, mặt khác cần nghiên cứu sâu sắc các tư tưởng về xây dựng Đảng Cộng sản của Mác, Ăngghen, Lênin, Hồ Chí Minh Trong đó sự sáng tạo của Hồ Chí Minh trong sự kết hợp các nguyên lý phổ biến và điều kiện đặc thù trong xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam cần được nghiên cứu có hệ thống, có chiều sâu Vì sự sáng tạo

đó của Chủ tịch Hồ Chí Minh cần được vận dụng vào các điều kiện cụ thể của tỉnh, thành nhằm làm cho tư tưởng của Người và các bài học xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam trong hơn 79 năm ăn sâu bám rễ trong các đảng bộ

Hơn thế, hiện nay đất nước ta đang thực hiện kinh tế nhiều thành phần, theo cơ chế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập ngày càng sâu rộng vào kinh tế thế giới Để giữ vững độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, kết hợp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, không ngừng nâng cao đời sống nhân dân nhất thiết phải tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và sự lãnh đạo của các đảng bộ tỉnh, thành đang giữ vai trò quyết định trực tiếp mọi nhiệm vụ Trong hoàn cảnh đó, cùng với việc nghiêm túc thực hiện các quy định có tính nguyên tắc của Đảng, các chỉ huấn của Bác Hồ, cán bộ, đảng viên còn có trách nhiệm vận dụng những vấn đề chung vào tỉnh, thành của mình

Do vậy, việc thấm nhuần các nguyên lý, nguyên tắc chung về xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh và xuất phát

từ truyền thống lịch sử và thực tiễn mới của tỉnh Thừa Thiên Huế là một vấn đề lý luận và thực tiễn hết sức cấp thiết Vì kết hợp sự vận động của quy luật phổ biến và quy luật đặc thù, sự kết hợp những nguyên lý phổ biến và các yêu cầu đặc thù của địa phương là thể hiện sinh động trình độ nhận thức và khả năng giải quyết các vấn đề triết học trong đời sống xã

hội Kết quả nghiên cứu góp phần quan trọng vào phong trào học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, làm phong phú hơn những vấn

đề phương pháp luận trong xây dựng Đảng

Từ sự phân tích trên, có thể khẳng định rằng, đề tài luận án: "Vận dụng sự sáng tạo của Hồ Chí Minh trong xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam vào Đảng bộ tỉnh Thừa Thiên Huế" có tính cấp thiết và có ý

nghĩa thực tiễn thiết thực trong giai đoạn hiện nay ở Việt Nam

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án

Chủ tịch Hồ Chí Minh là Anh hùng giải phóng dân tộc, là danh nhân văn hoá nhân loại, là lãnh tụ vĩ đại, thiên tài của dân tộc Việt Nam; chiến sĩ cộng sản lỗi lạc của phong trào cộng sản quốc tế, nên đến nay đã có nhiều công trình của Đảng, Nhà nước, của các nhà khoa học ở trong nước và nước ngoài nghiên cứu sâu sắc, toàn diện Trong hệ thống các công trình nghiên cứu về Chủ tịch Hồ Chí Minh, hướng nghiên cứu để học tập tư tưởng Hồ Chí Minh

và vận dụng sự sáng tạo của Người vào các lĩnh vực nghiên cứu, hoạt động của con người và tổ chức rất được quan tâm Đặc biệt, việc nghiên cứu làm rõ tầm cao, chiều sâu tư tưởng Hồ Chí Minh về triết học, về tính nhân văn, về xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam đã được quan tâm rất lớn Tiêu biểu cho các công trình đó là kết quả của một số nhà nghiên cứu sau:

Bùi Đình Phong, Hồ Chí Minh tầm nhìn thời đại, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội 2000

Ban Tổ chức Trung ương Đảng, Một số vấn đề xây dựng Đảng trong Văn kiện Đại hội X, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2008

Đặng Xuân Kỳ (Chủ biên), Phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1997

Hồ Kiếm Việt, Góp phần tìm hiểu đặc sắc tư duy Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002

Hoàng Chí Bảo, Tìm hiểu phương pháp Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002

Lê Hữu Nghĩa, Tư tưởng triết học Hồ Chí Minh, Nxb Lao động, Hà Nội, 2000

Võ Nguyên Giáp, Tư tưởng Hồ Chí Minh và con đường cách mạng Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1997 và Tư tưởng Hồ Chí Minh soi sáng sự nghiệp đổi mới của chúng ta, Nxb Sự thật, Hà Nội, 1990

Các kết quả nghiên cứu đã đề cập trên đã làm sáng tỏ rất nhiều vấn đề về

tư tưởng Hồ Chí Minh phản ánh sự vận động của thời đại mới, thời đại quá độ

từ chủ nghĩa đế quốc sang chủ nghĩa xã hội và độc lập dân tộc trên phạm vi toàn thế giới Đó chính là kết quả của tư duy độc lập, khoa học, sáng tạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh về chủ nghĩa Mác-Lênin, các tinh hoa văn hoá nhân loại và giá trị tốt đẹp của truyền thống dân tộc Các di sản tư tưởng, lý luận của Hồ Chí Minh có vai trò to lớn trong quá trình tiến lên của dân tộc Việt Nam Việc vận dụng sáng tạo các tư tưởng đó là tất yếu để có thành tựu ngày càng to lớn

Trong kết quả nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí Minh, một số học giả đã khám phá, phân tích đặc thù tư duy, phong cách Hồ Chí Minh, đặc biệt nhấn mạnh sự vận dụng các quy luật vận động phổ biến của xã hội loài người, của phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc và quá trình phát triển của phong trào cộng sản quốc tế vào thực tiễn cách mạng Việt Nam Nhiều nhà khoa học rất quan tâm đến sự sáng tạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong giải quyết các mối quan hệ giữa chủ nghĩa Mác-Lênin và nhu cầu thực tiễn của cách mạng Việt Nam; mối quan hệ giữa dân tộc và quốc tế; mối quan hệ giữa giai cấp và dân tộc; mối quan hệ giữa các giá trị truyền thống và yêu cầu phát triển hiện đại… Các phân tích, lý giải trên đều được quán xuyến trong sự sáng tạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong vận dụng các nguyên lý phổ biến của chủ nghĩa Mác-Lênin, kinh nghiệm của các Đảng Cộng sản trong phong trào cộng sản quốc tế vào xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam dưới sự tác động của những điều kiện và nhân tố đặc thù

Tất nhiên, các kết quả nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án của nghiên cứu sinh mới chỉ ra các vấn đề phương pháp luận chung, chưa đề cập

được các vấn đề cụ thể nhằm để học tập sự sáng tạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh và vận dụng di sản đó vào các nghiên cứu, hoạt động cụ thể hơn

Do vậy, để làm phong phú hơn, sinh động hơn, cụ thể hơn tư tưởng Hồ Chí Minh và sự vận dụng tư tưởng đó vào cuộc sống đất nước Việt Nam thời

kỳ mới, nghiên cứu sinh có tham vọng vào một chủ đề cụ thể hơn: Vận dụng

sự sáng tạo của Hồ Chí Minh trong xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam vào xây dựng Đảng bộ tỉnh Thừa Thiên Huế Luận án có ý đồ làm rõ sự sáng tạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong vận dụng các nguyên lý phổ biến của chủ nghĩa Mác- Lênin về xây dựng Đảng Cộng sản vào xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam Đó là một dấu ấn sâu sắc trong nghiên cứu tư tưởng triết học Hồ Chí Minh và ý nghĩa hiện thực của nó Trên cơ sở đó hướng đến vận dụng sự sáng tạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam vào xây dựng Đảng bộ tỉnh Thừa Thiên Huế về chính trị, tư tưởng, tổ chức theo tư tưởng Hồ Chí Minh Kết quả nghiên cứu trên có giá trị về lý luận ở chỗ, sự nghiên cứu không chỉ dừng lại chứng minh sự sáng tạo của Chủ tịch

Hồ Chí Minh trong xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam, mà còn vận dụng sự sáng tạo đó vào một tổ chức đảng ở một tỉnh của đất nước Đó chính cũng là một giải pháp quan trọng để tư tưởng Hồ Chí Minh gắn với cuộc sống hơn, gần gũi với cán bộ, đảng viên của Đảng nhằm nâng cao hiệu quả phong trào học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

3 Mục tiêu và nhiệm vụ của luận án

Về mục tiêu, trình bày khái quát sự sáng tạo của Hồ Chí Minh về sự kết hợp các nguyên lý phổ biến và yêu cầu đặc thù trong xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam và vận dụng di sản đó của Người vào xây dựng Đảng bộ tỉnh Thừa Thiên Huế trong công cuộc đổi mới toàn diện hiện nay

Về nhiệm vụ, nghiên cứu toàn diện, có chiều sâu các vấn đề đặt ra nhưng được tập trung vào các nhiệm vụ chủ yếu sau:

- Lập luận về lý luận, chứng minh bằng thực tiễn sự kết hợp các nguyên

lý phổ biến với yêu cầu đặc thù trong xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam là

sự sáng tạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh và sự thành công to lớn của những người cộng sản Việt Nam

- Đánh giá về mặt phương pháp luận những kết quả và hạn chế trong nhận thức và vận dụng sự sáng tạo Hồ Chí Minh vào xây dựng Đảng bộ tỉnh Thừa Thiên Huế

- Xây dựng các phương án có tính khả thi trong vận dụng có hiệu quả sự sáng tạo Hồ Chí Minh vào xây dựng Đảng bộ tỉnh Thừa Thiên Huế hiện nay

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Luận án được thực hiện dựa trên các quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác- Lênin về biện chứng giữa cái phổ biến và cái đặc thù trong xây dựng Đảng Cộng sản; tư tưởng Hồ Chí Minh về kết hợp các nguyên lý phổ biến và yêu cầu đặc thù là vấn đề có tính quy luật trong xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam… Luận án cũng sử dụng các văn kiện của Đảng, kết quả xây dựng Đảng

bộ tỉnh Thừa Thiên Huế và các kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học Người nghiên cứu vận dụng tổng hợp hệ thống phương pháp của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, đặc biệt là phương pháp: phân tích - tổng hợp, lôgíc - lịch sử, lý luận - thực tiễn, trừu tượng - cụ thể… Ngoài ra còn sử dụng một số phương pháp xã hội học, tổng kết thực tiễn…

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Luâ ̣n án đề cập đến các vấn đề cơ bản về xây dựng Đảng cộng sản Viê ̣t Nam theo tư tưởng của C hủ tịch Hồ Chí Minh Song trong khôn khổ của một luận án tiến sĩ triết ho ̣c, nghiên cứu sinh c hỉ tập trung làm rõ mối quan hệ biện chứng giữa tính phổ biến và yêu cầu đă ̣c thù trong xây dựng Đảng cô ̣ng sản Viê ̣t Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh và v ận dụng tư tưởng của Người vào xây dựng Đảng bô ̣ Tỉnh Thừa Thiên Huế thời kỳ mới

6 Đóng góp mới của luận án

- Kết hợp các nguyên lý phổ biến với yêu cầu đặc thù trong xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam là một khám phá mới trong tư tưởng triết học Hồ Chí Minh

- Lần đầu tiên việc nhận thức và vận dụng sự sáng tạo Hồ Chí Minh về kết hợp giữa các nguyên lý phổ biến với yêu cầu đặc thù đã được xác định vào một địa chỉ cụ thể là Đảng bộ tỉnh Thừa Thiên Huế

- Đề xuất được một số phương hướng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả việc vận dụng sự sáng tạo của Hồ Chí Minh trong xây dựng Đảng bộ tỉnh Thừa Thiên Huế

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

Kết quả nghiên cứu sẽ góp phần làm sâu sắc, phong phú tư tưởng Hồ Chí Minh, đặc biệt là khía cạnh tư duy triết học trong xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam Các kết luận về luật, đặc biệt là những vấn đề có tính quy luật đã xác định trong luận án là cơ sở, luận cứ để xác định các yêu cầu cụ thể cho xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam nói chung, Đảng bộ tỉnh Thừa Thiên Huế nói riêng Các vấn đề lý luận và thực tiễn được đề cập trong luận án còn góp phần phê phán phương pháp giáo điều và kinh nghiệm chủ nghĩa trong nhận thức và triển khai công tác xây dựng Đảng

8 Kết cấu của luận án

Ngoài các phần: mở đầu, kết luận, công trình khoa học đã công bố của tác giả, tài liệu tham khảo và phụ lục Luận án được kết cấu gồm 3 chương, 7 tiết

Trước hết, Hồ Chí Minh đã nắm vững quan điểm của chủ nghĩa Lênin khẳng định tính tất yếu phải có Đảng Cộng sản để lãnh đạo sự nghiệp cách mạng của giai cấp vô sản đi tới thắng lợi cuối cùng, vì mục tiêu chủ nghĩa cộng sản Mác và Ăngghen đã nhận thức được vai trò lịch sử của giai cấp vô sản trong sự ra đời của Đảng Cộng sản "Trong tất cả các giai cấp hiện đang đối lập với giai cấp tư sản thì chỉ có giai cấp vô sản là giai cấp thực sự cách mạng Tất cả các giai cấp khác đều suy tàn và tiêu vong cùng với sự phát triển của đại công nghiệp, còn giai cấp vô sản lại là sản phẩm của bản thân nền đại công nghiệp"[7,610]

Mác-Thứ hai, Hồ Chí Minh nắm vững nguyên lý của chủ nghĩa Mác-Lênin đã khẳng định rằng: Đảng Cộng sản là sản phẩm của sự kết hợp giữa chủ nghĩa

xã hội khoa học và phong trào công nhân Tư tưởng về chủ nghĩa xã hội là vũ

khí tinh thần của giai cấp vô sản, còn phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân chống chủ nghĩa tư bản là vũ khí vật chất của giai cấp vô sản

Thứ ba, Hồ Chí Minh đã quan niệm khoa học bản chất của Đảng Cộng sản chính là bản chất của giai cấp vô sản Về lý luận, những người cộng sản là những người nắm được tiến trình vận động, phát triển của lịch sử xã hội loài người Về thực tiễn, những người cộng sản là bộ phận trung kiên nhất, hăng hái nhất trong hàng ngũ giai cấp vô sản Do đó, bản chất của Đảng Cộng sản

là bản chất cách mạng và khoa học, là thuộc tính bản chất vốn có của giai cấp công nhân

Thứ tư, Hồ Chí Minh rất coi trọng vận dụng tư tưởng Lênin là người

kế thừa và phát triển chủ nghĩa Mác trong thời đại đế quốc chủ nghĩa Ông đã khẳng định những nguyên tắc của một Đảng kiểu mới - Đảng đại biểu cho giai cấp công nhân Những nguyên tắc đó đòi hỏi Đảng phải là tổ chức cao nhất, giác ngộ nhất của giai cấp mình, lãnh đạo toàn diện hệ thống chính trị Đồng thời, Lênin cũng nêu rõ: phê bình và tự phê bình là động lực thúc đẩy sự phát triển lành mạnh của Đảng Đảng phải đề cao dân chủ, gắn bó máu thịt với quần chúng nhân dân, hy sinh vì lợi ích của nhân dân và vì mục tiêu chủ nghĩa xã hội

Những tư tưởng về Đảng Cộng sản trong quan niệm của Mác, Ăngghen hay Lênin là những chân lý phổ biến để định hướng cho phong trào cộng sản, công nhân và phong trào yêu nước của các quốc gia dân tộc hướng đến sự phát triển theo con đường xã hội chủ nghĩa Các Đảng Cộng sản muốn mình trở thành đội tiên phong của giai cấp công nhân và dân tộc cần nắm vững các nguyên lý chung đó để vận dụng vào hoàn cảnh lịch sử cụ thể Đó chính là sự sáng tạo đầu tiên của Người trong xây dựng Đảng Cộng sản

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thấu hiểu sâu sắc “cái chung”, “cái riêng”, cái đơn nhất trong xây dựng Đảng Cộng sản Từ đó vận dụng phân tích sự hình thành, phát triển của các nhóm nước có điều kiện hoàn cảnh tương đồng có những nét đặc thù so với “cái chung”, “cái đơn nhất”

Trong tự nhiên, xã hội, cái đặc thù luôn luôn tồn tại, vận động và phát triển, dù đó là bất cứ lĩnh vực nào, sự vật, hiện tượng nào Cái đặc thù, vì vậy,

có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của sự vật, hiện tượng trong thế giới khách quan có quan hệ chặt chẽ với cái chung

Bản chất của thế giới khách quan là tồn tại và phát triển trong vô vàn các mối liên hệ, các mặt, các thuộc tính chuyển hoá và tác động lẫn nhau Cái đặc thù chính là biểu hiện sinh động của sự vật và hiện tượng trong một hoàn cảnh, điều kiện lịch sử - cụ thể nhất định Do đó, cái đặc thù làm nên tính riêng biệt, sự sống và giá trị tự thân của sự vật và hiện tượng trong thế giới

Từ góc độ tư tưởng triết học Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng, cái đặc thù biểu hiện trong hệ thống lý luận sáng tạo của Người trên cơ sở tiếp nhận những nguyên lý phổ biến của chủ nghĩa Mác-Lênin về Đảng Cộng sản Có thể khái quát một số giá trị đặc thù của tư tưởng Hồ Chí Minh sau đây:

Trước hết, nét đặc thù trong tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng Cộng sản là sự nhận thức thực tiễn cách mạng Việt Nam và các yêu cầu cụ thể trong xây dựng Đảng Thực tiễn lịch sử Việt Nam trong những năm đầu thế

kỷ XX là một xã hội thuộc địa, nửa phong kiến Chính hoàn cảnh lịch sử này

đã quy định nét sáng tạo trong việc vận dụng lý luận chủ nghĩa Mác-Lênin để thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam vào ngày 3-2-1930 Di sản lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin có tính lịch sử của thời đại giữa thế kỷ XIX ở các nước châu Âu, đặc biệt là Anh, Pháp, Đức, nên đối tượng chủ yếu là xã hội công nghiệp tư bản chủ nghĩa Trong xã hội đó, phong trào công nhân đóng vai trò chủ yếu và quyết định Còn trong xã hội Việt Nam, với hơn 90 phần trăm là nông dân, thì phong trào công nhân chỉ đóng vai trò là hạt nhân, nòng cốt, còn lực lượng đông đảo chính là phong trào yêu nước của nhân dân lao động, mà chủ yếu là nông dân

Thứ hai, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sáng tạo trong việc chuẩn bị một phong trào quần chúng rộng khắp nhằm tổ chức đội tiên phong của phong trào

đó vì để tiến tới thành lập chính đảng của giai cấp công nhân Việt Nam, Hồ

Chí Minh đã từng bước truyền bá lý luận về chủ nghĩa cộng sản vào cả những người trí thức trẻ tuổi của phong trào công nhân và từng bước tuyên truyền vào phong trào yêu nước rộng lớn từ Nam chí Bắc Đây là bước chuẩn bị về

tư tưởng chính trị có ý nghĩa rất quan trọng để tạo nên sự chuyển hoá về chính trị của phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam

Thứ ba, nguyên lý sáng tạo có ý nghĩa quan trọng nhất của Hồ Chí Minh

là công thức thành lập Đảng Cộng sản Ở Việt Nam, xuất phát từ điều kiện lịch sử lúc đó, Hồ Chí Minh đã xây dựng và tạo nên một giá trị lý luận có tính sáng tạo sâu sắc, đó là sự kết hợp hữu cơ giữa chủ nghĩa Mác- Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam để hình thành Đảng Cộng sản Đây là công thức thành lập Đảng Cộng sản có ý nghĩa sáng tạo to lớn mà Hồ Chí Minh đã đóng góp cho phong trào cộng sản và công nhân quốc tế trong thời đại ngày nay Lý luận có ý nghĩa đặc thù đó của Hồ Chí Minh đã soi đường cho việc thực hiện một cách xuất sắc sự thành lập, phát triển của Đảng Cộng sản trong điều kiện một nước thuộc địa, nửa phong kiến

ở Việt Nam

Thứ tư, nét đặc thù trong tư tưởng về xây dựng Đảng của Hồ Chí Minh chính là từng bước khẳng định bản chất giai cấp công nhân của Đảng trong hàng ngũ những người cộng sản Việt Nam Dù là đội ngũ đảng viên đó xuất thân từ thành phần nào, thì bản chất giai cấp công nhân Việt Nam cần rèn luyện là bản chất cách mạng và khoa học Cách mạng và khoa học là hai thuộc tính chung của mọi đảng viên cộng sản, dù tồn tại trong quốc gia, dân tộc nào Nhưng bản chất cách mạng và khoa học đó được thể hiện trong hoàn cảnh, điều kiện lịch sử Việt Nam và sự phát triển của phong trào công nhân, phong trào yêu nước thấm nhuần tinh thần lịch sử và truyền thống dân tộc, để tất cả mọi đảng viên và quần chúng công nông theo Đảng làm cách mạng, cần

có một tư duy khoa học sáng tạo và một tinh thần triệt để cách mạng và đó là giá trị độc đáo trong bản chất giai cấp công nhân của Đảng Cộng sản Việt Nam Công lao rèn luyện để bản chất cách mạng và khoa học của Đảng Cộng

sản Việt Nam ngày càng được phát huy một cách bền vững trong truyền thống lịch sử dân tộc Việt Nam thuộc về Hồ Chí Minh

Thứ năm, tính độc đáo, nét sáng tạo trong tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng biểu hiện trong ý thức xây dựng khối đại đoàn kết thống nhất về chính trị, tư tưởng và tổ chức Dưới sự lãnh đạo và rèn luyện của Hồ Chí Minh, trong lịch sử vận động phát triển và tiến lên của Đảng bao giờ cũng có tính thống nhất, tính đoàn kết rất cao Bởi vì, đối với Hồ Chí Minh, đoàn kết

là sức mạnh, là truyền thống của Đảng ta Giữ gìn sự đoàn kết, thống nhất trong Đảng có vai trò quyết định đối với công cuộc lãnh đạo của Đảng, có ý nghĩa quan trọng như "Giữ gìn con ngươi của mắt mình" Vì vậy, dù lịch sử

có nhiều biến động, thay đổi, nhưng tính thống nhất trong Đảng Cộng sản Việt Nam từ khi thành lập cho đến nay đã trở thành một truyền thống, một giá trị lý luận nổi bật, trên cơ sở nguyên tắc tự phê bình và phê bình làm quy luật phát triển Do vậy, cần nhận thức truyền thống đoàn kết, thống nhất trong Đảng Cộng sản là một di sản lý luận vô cùng quý báu, là sản phẩm tinh thần

và tư tưởng với sự sáng tạo cao của Hồ Chí Minh

Từ sự khái quát trên, để chúng ta hiểu sâu sắc hơn rằng, Mác, Ăngghen, Lênin là người xác định các nguyên lý phổ biến cho xây dựng Đảng Cộng sản nói chung còn xây dựng các Đảng Cộng sản cụ thể còn phải vận dụng các nguyên lý chung và hoàn cảnh cụ thể, đặc biệt là việc xác định các yêu cầu đặc thù Đó là một sáng tạo lớn, thành tựu đó trước hết thuộc về Chủ tịch Hồ Chí Minh

Nhận thức và vận dụng quan hệ biện chứng giữa cái phổ biến và cái đặc thù trong xây dựng Đảng Cộng sản

Bản chất của thế giới khách quan là liên hệ và chuyển hoá lẫn nhau, luôn luôn vận động và phát triển Hệ thống các phạm trù khoa học, từ sự khái quát một cách đúng đắn thực tại khách quan, cũng luôn liên hệ và chuyển hoá lẫn nhau, phát triển từ thấp đến cao theo quy luật tiến lên của nhân loại Vì vậy, các phạm trù triết học như cái phổ biến, cái đặc thù và vận dụng nó vào lĩnh

vực xây dựng Đảng luôn có mối quan hệ biện chứng, tác động và chuyển hoá lẫn nhau, không tách rời Tính biện chứng của cái phổ biến và cái đặc thù biểu hiện:

Thứ nhất, trong quá trình phát triển giá trị của các phạm trù trên, cái phổ biến và cái đặc thù luôn luôn liên hệ và chuyển hoá lẫn nhau, không tách rời Chính sự tương tác giữa hai giá trị này làm cho hệ giá trị tổng hợp của nó ngày càng phát triển và hoàn thiện Các nguyên lý phổ biến trong xây dựng Đảng Cộng sản làm sâu sắc các yêu cầu đặc thù, định hướng cho sự phát triển của từng Đảng theo yêu cầu chung Việc phát hiện các yêu cầu cụ thể làm phong phú những nguyên lý phổ biến, làm cho những nguyên tắc phương pháp luận ăn sâu bám rễ trong đời sống thực tế

Thứ hai, trong mối liên hệ biện chứng, các nguyên lý phổ biến trong xây dựng Đảng Cộng sản đóng vai trò định hướng giá trị chung, tạo nên khuynh hướng có ý nghĩa chỉ đạo xuyên suốt cho toàn bộ quá trình phát triển lý luận

và thực tiễn xây dựng Đảng Yêu cầu đặc thù đóng vai trò làm cho các nguyên

lý phổ biến có chỗ đứng trong hiện thực một cách sinh động với sắc thái của dấu ấn con người và hoàn cảnh cụ thể Cho nên, yêu cầu đặc thù là sản phẩm

có ý nghĩa đặc trưng do định hướng giá trị của các nguyên lý đem lại Nói cách khác, yêu cầu đặc thù chính là các nguyên lý phổ biến được vận dụng trong hoàn cảnh lịch sử cụ thể

Thứ ba, cái phổ biến và cái đặc thù đều có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của thế giới khách quan cũng như của hệ thống khái niệm, phạm trù khoa học Mối quan hệ giữa các nguyên lý phổ biến và các yêu cầu đặc thù trong xây dựng Đảng Cộng sản là sự phát sinh của quan hệ trên Vì vậy, không nên tuyệt đối hoá có thể dẫn đến tính trừu tượng, hư vô chủ nghĩa hoặc chủ nghĩa kinh nghiệm Điều đó, dẫn đến những hậu quả sai lầm trong thực tiễn cách mạng Trong điều kiện ở Việt Nam, qua lịch sử hình thành và phát triển của Đảng đã chứng minh một cách sinh động cho sự liên hệ và đề cao vai trò, vị trí của cái phổ biến và cái đặc thù đối với sự phát triển Đó cũng

chính là phương pháp phong cách Hồ Chí Minh trong lãnh đạo cách mạng nói chung, trong xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam nói riêng

Vấn đề quan trọng nhất cần làm rõ là Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhận thức mối quan hệ giữa cái phổ biến và nghệ thuật của Người đã kết hợp các nguyên lý phổ biến với các yêu cầu đặc thù trong lịch sử trưởng thành và chiến thắng của Đảng Cộng sản Việt Nam

Như vậy, Hồ Chí Minh luôn trung thành với những nguyên lý có tính phổ biến của chủ nghĩa Mác- Lênin, về xây dựng Đảng Cộng sản dựa trên nền tảng vững chắc đó để vận dụng các quy luật chung và phát triển sáng tạo, để phù hợp với hoàn cảnh và điều kiện lịch sử cụ thể ở Việt Nam Mặc khác, Hồ Chí Minh là một nhà yêu nước, một lãnh tụ cách mạng luôn đề cao yếu tố dân tộc trong cộng đồng nhân loại Do đó, tính sáng tạo từ những nguyên lý chung được vận dụng vào mọi lúc, mọi nơi trong quá trình xây dựng và phát triển Đảng Sáng tạo là đặc điểm nổi bật trong văn hoá xây dựng và phát triển Đảng của Hồ Chí Minh Chính từ tư duy sáng tạo này mà Hồ Chí Minh đã vận dụng rất thành công những nguyên lý phổ biến của chủ nghĩa Mác- Lênin, hiện thực hoá, cụ thể hoá các nguyên tắc chung đối với sự hình thành, phát triển của Đảng Cộng sản

1.1.2 Những quan điểm cơ bản của Mác, Ăngghen, Lênin về xây dựng đảng kiểu mới của giai cấp vô sản được Hồ Chí Minh nhận thức

Tiếp cận những vấn đề triết học của các nhà kinh điển về xây dựng đảng kiểu mới của giai cấp vô sản khác với những vấn đề cụ thể mà các nhà kinh điển đề cập đến công tác xây dựng đảng Do vậy, yêu cầu sự tiếp cận này cần làm rõ những quy luật chung, rút ra được các nguyên lý chung trong xây dựng Đảng cách mạng

Lịch sử vận động và phát triển của giai cấp công nhân hiện đại đã chứng minh rằng, không có chính Đảng của giai cấp mình thì giai cấp vô sản không thể tiến hành cuộc cách mạng vô sản nhằm lật đổ chủ nghĩa tư bản, xây dựng

xã hội cộng sản Đó là tính tất yếu, là quy luật phát triển chung của lịch sử nhân loại

Trong tác phẩm "Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản", Mác và Ăngghen

đã nhấn mạnh rằng, sứ mệnh lịch sử của giai cấp vô sản là người đào huyệt chôn chủ nghĩa tư bản Tuy nhiên, sứ mệnh đó phải được biểu hiện trong mối quan hệ biện chứng giữa lý luận triết học và giai cấp vô sản Chỉ khi nào, giai cấp vô sản tìm thấy sức mạnh tinh thần của mình trong lý luận triết học về Đảng Cộng sản, thì cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản mới chuyển từ tự phát thành tự giác

Mác và Ăngghen đã làm rõ mối quan hệ biện chứng giữa lý luận khoa học và vai trò, vị trí lịch sử của giai cấp vô sản hiện đại trong quá trình phát triển Thực chất, sự ra đời của Đảng là sản phẩm của sự kết hợp giữa lý luận khoa học và phong trào đấu tranh của giai cấp vô sản Đây thực sự là tư tưởng hết sức sâu sắc khi chỉ vai trò của lý luận khoa học dẫn đường cho phong trào cách mạng của giai cấp vô sản, cũng như sức mạnh vật chất của giai cấp vô sản là điều kiện để đảm bảo cho lý luận khoa học từ chỗ là lý luận trừu tượng biến thành hiện thực sinh động trong thực tiễn

Từ nghiên cứu vai trò của lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất và kiến trúc thượng tầng của xã hội các nhà kinh điển đã khám phá ra sự vận động của hai quy luật cơ bản: Quan hệ sản xuất phải phù hợp với trình độ lực lượng sản xuất; cơ sở kinh tế quyết định kiến trúc thượng tầng và sự tác động trở lại của kiến trúc thượng tầng Trong xã hội có giai cấp đối kháng sự vận động của quy luật đó phải thông qua đấu tranh giai cấp và cách mạng xã hội Do vậy, mà "Lịch sử tất cả các xã hội cho đến ngày nay, chỉ là lịch sử đấu tranh giai cấp" [1,540]

Trên cơ sở đó Mác và Ăngghen đã chỉ rõ vai trò sứ mệnh lịch sử của giai cấp vô sản bắt nguồn từ nền sản xuất đại công nghiệp trong xã hội tư sản:

"Trong tất cả các giai cấp hiện đang đối lập với giai cấp tư sản, thì chỉ có giai cấp vô sản là giai cấp thực sự cách mạng Các giai cấp khác đều suy tàn và

tiêu vong cùng với sự phát triển của đại công nghiệp, giai cấp vô sản, trái lại,

là sản phẩm của bản thân nền đại công nghiệp"[1,554]

Xuất phát từ thực tiễn của xã hội tư bản trước hết là sản xuất vật chất của

nó mà Mác và Ăngghen phát hiện ra sứ mệnh lịch sử của giai cấp vô sản cách mạng, hai ông chỉ rõ: "Như vậy là sự phát triển của đại công nghiệp đã phá sập, dưới chân của giai cấp tư sản, chính ngay cái nền tảng trên đó giai cấp tư sản xây dựng nên chế độ sản xuất và chiếm hữu của nó Trước hết, giai cấp tư sản tạo ra những người đào huyệt chôn chính nó Sự sụp đổ của giai cấp tư sản và thắng lợi của giai cấp vô sản là tất yếu như nhau"[1,557] Tính tất yếu khách quan và yêu cầu thực tế của cuộc đấu tranh đặc biệt đó đưa đến nhu cầu khách quan trong xây dựng Bộ Tham mưu cho cuộc đấu tranh lịch sử đó Quy luật hình thành Đảng Cộng sản đã được Mác và Ăngghen chỉ ra rằng, đó là sự kết hợp giữa lý luận cách mạng và phong trào đấu tranh của giai cấp vô sản Mối quan hệ giữa những người cộng sản và giai cấp vô sản đã được Mác và Ăngghen xem xét trong mối quan hệ biện chứng, thống nhất trong sự khác biệt Các vấn đề có tính nguyên tắc chung để phân biệt đội tiên phong và giai cấp vô sản có ý nghĩa chỉ đạo cụ thể đối với các Đảng Cộng sản

cụ thể

Nguyên tắc phương pháp luận đó vừa đòi hỏi nhận thức đúng sự thống nhất, vừa không thừa nhận không có sự khác biệt trong quá trình hình thành

và phát triển của các Đảng Cộng sản và Công nhân quốc tế

Sự thống nhất giữa những người Cộng sản và giai cấp vô sản biểu hiện trước hết ở sự thống nhất về lợi ích và mục đích cuối cùng của cuộc đấu tranh,

đó là lật đổ chế độ tư sản "Mục đích trước mắt của những người cộng sản cũng là mục đích trước mắt của tất cả các Đảng vô sản khác, tổ chức những người vô sản thành giai cấp, lật đổ sự thống trị của giai cấp tư sản, giai cấp vô sản giành lấy chính quyền"[1,558]

Sự khác nhau có ý nghĩa rất căn bản giữa những người Cộng sản và giai cấp vô sản chính là những người Cộng sản luôn nắm vững quy luật vận

động, phát triển của lịch sử xã hội, nắm được mục đích cuối cùng của phong trào vô sản Đó là biểu hiện cao nhất của bản chất cách mạng và khoa học của những người Cộng sản, của Đảng Cộng sản Mặt khác, tính triệt để cách mạng của những người Cộng sản không chỉ về mặt lý luận, mà cao hơn, là biểu hiện trong thực tiễn cách mạng, trong cuộc đấu tranh sinh

tử giữa giai cấp tư sản và giai cấp vô sản "Về mặt thực tiễn, những người cộng sản là bộ phận kiên quyết nhất trong các Đảng công nhân ở tất cả các nước, là bộ phận cổ vũ tất cả những bộ phận khác; về mặt lý luận, họ hơn

bộ phận còn lại của giai cấp vô sản ở chỗ là họ hiểu rõ những điều kiện, tiến trình và kết quả chung của phong trào vô sản"[1,558]

Mác và Ăngghen cũng nhấn mạnh các giai đoạn khác nhau của cách mạng Cộng sản chủ nghĩa, phân biệt một cách bản chất sự khác nhau giữa cách mạng Cộng sản chủ nghĩa với cách mạng khác: "Cách mạng Cộng sản chủ nghĩa là sự đoạn tuyệt triệt để nhất với chế độ sở hữu cổ truyền; không có

gì đáng lấy làm lạ khi thấy rằng trong tiến trình phát triển của nó, nó đoạn tuyệt một cách triệt để nhất với những tư tưởng cổ truyền''[1,567]

Trong cuộc cách mạng đó, những người Cộng sản trước hết phải giành lấy quyền lực chính trị, sau đó, dùng các quyền lực chính trị để thống trị các giai cấp đối lập, xây dựng nền kinh tế mới, nền văn hoá mới Đó là con đường

để xây dựng một xã hội mới tuân theo quy luật của các cuộc cách mạng xã hội trong lịch sử Mục tiêu cuối cùng của những người Cộng sản, theo Mác và Ăngghen là xóa bỏ chế độ tư hữu, xây dựng một xã hội mới, xã hội Cộng sản chủ nghĩa Tính mục đích của những người Cộng sản không cần che dấu trước các giai cấp đối lập mà luôn được công khai tuyên bố, bởi vì đó là quy luật của sự phát triển lịch sử Mác và Ăngghen đã viết rằng: "Những người Cộng sản không tự hạ mình xuống đến chỗ dấu giếm những ý kiến và dự định của mình Họ công khai tuyên bố rằng mục đích của họ chỉ có thể đạt được bằng cách dùng bạo lực lật đổ toàn bộ trật tự xã hội hiện có Mặc cho các giai cấp thống trị run sợ khi nghĩ đến một cuộc cách mạng Cộng sản chủ nghĩa! Trong

cuộc cách mạng ấy, họ giành được cả một thế giới cho mình" [7,586] Thực hiện được mục tiêu trên, chỉ có thể thống nhất trong toàn bộ giai cấp vô sản toàn thế giới Đoàn kết là cơ sở, là động lực để khẳng định sức mạnh bản chất của những người Cộng sản và giai cấp vô sản "Vô sản tất cả các nước, đoàn kết lại" là khẩu hiệu nổi tiếng của Mác và Ăngghen nhằm thống nhất sức mạnh của giai cấp vô sản toàn thế giới để thực hiện mục đích cuối cùng: xây dựng một xã hội mới - xã hội Cộng sản chủ nghĩa

Như vậy, tiêu đề về tư tưởng triết học của Mác và Ăngghen nói về quy luật phát triển Đảng có thể tóm tắt trong các yếu tố sau đây:

Thứ nhất, sự ra đời của Đảng Cộng sản là một tất yếu lịch sử, do sự vận động thông qua đấu tranh giai cấp, sự phát triển của nền đại công nghiệp tư bản chủ nghĩa

Thứ hai, giai cấp vô sản có vai trò sứ mệnh lịch sử hết sức lớn lao, là đào huyệt chôn chủ nghĩa tư bản Đó là giai cấp triệt để cách mạng, xoá bỏ xã hội

cũ, xây dựng xã hội mới

Thứ ba, sự ra đời của Đảng Cộng sản là kết quả tất yếu của mối quan hệ kết hợp giữa lý luận cách mạng với phong trào công nhân trong các nước tư bản

Thứ tư, Đảng Cộng sản là tổ chức cao nhất của giai cấp công nhân, là tập hợp đội ngũ trung kiên nhất, kiên quyết cách mạng nhất, nhằm mục đích hướng tới xoá bỏ chế độ tư hữu, xây dựng xã hội Cộng sản chủ nghĩa

Thứ năm, Đảng Cộng sản, trong toàn bộ hoạt động của mình, phải trải qua các giai đoạn khác nhau mà trước hết đó là giành lấy chính quyền về tay giai cấp vô sản, để tiếp tục thực hiện cách mạng triệt để trên tất cả mọi lĩnh vực của đời sống xã hội

Lịch sử bước sang thời kỳ mới, là người kế tục sự nghiệp của Mác và Ăngghen, phát triển toàn diện chủ nghĩa Mác đặc biệt trong lĩnh vực: triết học, kinh tế - chính trị học và chủ nghĩa xã hội khoa học, Lênin đã có những cống hiến lớn lao và đã tạo nên một giai đoạn phát triển mới, giai đoạn Lênin

trong thuyết học Mác- Lênin đã có những luận điểm thiên tài về giải quyết cái phổ biến và cái đặc thù, trong đó Người đã có một sự chú ý đặc biệt đến xây dựng và phát triển Đảng Cộng sản Thực tiễn phong trào trong các nước tư bản và tính chất chung của cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa tư bản đã tác động vào tư duy của Lênin trong giải quyết vấn đề chung của phong trào cộng sản

và công nhân quốc tế và các vấn đề đặc thù của từng nước

Trước hết, nhận thức tính tất yếu sự ra đời của Đảng Cộng sản đã được Mác và Ăngghen phát hiện Trong điều kiện lịch sử cụ thể của nước Nga, Lênin là người vận dụng phát triển tư tưởng đó và đã tổ chức thành lập Đảng Cộng sản Nga (Bôn-sê-vích) Không còn nghi ngờ gì nữa, Đảng ra đời là nhu cầu tất yếu của lịch sử xã hội, là yêu cầu bức thiết cần phải có một tổ chức lãnh đạo của giai cấp công nhân và Người đã tạo ra tiền đề cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Bôn sê vích ở Nga Đó là một minh chứng hùng hồn về sự thống nhất giữa nguyên lý phổ biến và điều kiện đặc thù của từng nước Không phải là ý muốn chủ quan, càng không phải là ý tưởng tốt đẹp của cá nhân từ đâu ban phát, mà đòi hỏi có ý nghĩa cách mạng của nhận thức khoa học và cách mạng Lênin đã khẳng định rằng: "Chỉ có một giai cấp nhất định - tức công nhân thành thị và nói chung, công nhân nhà máy, công nhân công nghiệp - mới có khả năng lãnh đạo được toàn thể quần chúng lao động và những người bị bóc lột trong cuộc đấu tranh để lật đổ ách tư bản, trong chính ngay quá trình lật đổ cách đó, trong cuộc đấu tranh để duy trì và củng cố thắng lợi, trong sự nghiệp sáng tạo ra một chế độ xã hội chủ nghĩa, trong toàn

bộ cuộc đấu tranh xoá bỏ hoàn toàn các giai cấp"[19,375]

Xuất phát từ tính tất yếu sự ra đời của Đảng Cộng sản, như một quy luật phổ biến, Lênin khẳng định vai trò của lý luận cách mạng, của hệ tư tưởng làm hạt nhân cho sự phát triển của Đảng "Không thể có một Đảng xã hội chủ nghĩa vững mạnh, nếu không có lý luận cách mạng để đoàn kết tất cả những người xã hội chủ nghĩa lại để họ rút ra từ trong lý luận đó tất cả những điều của họ và đem áp dụng lý luận đó vào phương pháp đấu tranh và phương sách

tổ chức, giai cấp công nhân sẽ không là cái gì hết Được tổ chức lại, nó sẽ là tất cả Tính tổ chức là sự thống nhất hành động thực tiễn" [19,232] Sức mạnh

tổ chức đó của giai cấp công nhân cũng đồng thời là sức mạnh của Đảng, đội tiên phong của giai cấp công nhân Sức mạnh của tổ chức dựa trên cơ sở sự thống nhất vô địch cho Đảng Cộng sản Về tính kỷ luật, Lênin viết rằng:

"Chắc chắn là ngày nay, hầu hết mọi người đều thấy rằng những người sê-vích sẽ không giữ vững được chính quyền, tôi không nói tới được hai năm nữa, nếu Đảng ta không có kỷ luật hết sức nghiêm minh, kỷ luật sắt thật sự, không được ủng hộ đầy đủ và hết lòng của quảng đại quần chúng giai cấp công nhân…"[19,420] Chấp hành kỷ luật nghiêm minh, có tổ chức là nhân tố cực kỳ quan trọng để dẫn dắt phong trào cách mạng tiến lên

Bôn-Để đảm bảo cho sứ mệnh lịch sử của Đảng Cộng sản làm tròn nhiệm vụ người chiến sĩ tiên phong, Lênin đã đặt ra những yêu cầu có ý nghĩa sống còn đối với cá nhân và tổ chức Đảng Đó là chỗ dựa về mặt tinh thần và tổ chức cho mọi thắng lợi của Đảng Lênin viết: "Thứ nhất, đó là sự giác ngộ của đội tiên phong của giai cấp vô sản và lòng trung thành của nó đối với cách mạng, tính kiên cường, tinh thần hy sinh và chí khí anh dũng của nó"[19,421] Đây

là đức tính đầu tiên mà người Cộng sản cần có để làm gương cho quần chúng nhân dân trong cuộc đấu tranh cực kỳ gian khổ, nhất là trong điều kiện khi Đảng chưa giành được chính quyền cách mạng

"Thứ hai, là khả năng của nó biết liên hệ, gần gũi và có thể nói là hoà mình tới một mức độ nào đó với quần chúng lao động rộng rãi nhất, trước hết

là với quần chúng vô sản, nhưng cũng cả với quần chúng lao động không phải

là vô sản"[19,421] Tư tưởng này là cơ sở cho sự gắn bó máu thịt giữa Đảng Cộng sản và quần chúng nhân dân, là nhân tố đoàn kết, tạo nên sức mạnh vô địch để giành thắng lợi Đó cũng là cơ sở để phát huy vai trò dân chủ của quần chúng cách mạng trong cuộc đấu tranh chống bọn áp bức và bọn bóc lột

"Thứ ba, là sự lãnh đạo chính trị đúng đắn mà đội tiên phong ấy đã thực hiện được, chiến lược và sách lược chính trị đúng đắn của nó, nhưng điều cần thiết là quảng đại quần chúng, do kinh nghiệm bản thân tin tưởng vững chắc vào sự đúng đắn ấy" [19,421] Vấn đề đường lối chính trị chiến lược và sách lược đúng đắn là yếu tố có ý nghĩa quyết định nhất để thể hiện tầm vóc, sức mạnh và uy tín đi lên của một Đảng cách mạng

Tất cả những điều kiện trên, theo Lênin là một thực tế thống nhất biện chứng, tác động lẫn nhau nhằm bảo đảm cho mọi thắng lợi của một chính Đảng vô sản Lênin đã khẳng định rằng: "Thiếu những điều kiện đó thì không thể thực hiện được kỷ luật trong một Đảng cách mạng, thật sự có khả năng là Đảng của giai cấp tiên phong, giai cấp có sức mạnh đánh đổ giai cấp tư sản và cải tạo toàn thể xã hội Thiếu những điều kiện đó, thì mọi ý đồ thiết lập ra kỷ luật ấy không khỏi biến thành những câu nói rỗng, những điều gian dối, giả tạo".[19,421]

Lênin cũng nhấn mạnh rằng, không phải tất cả mọi điều đều xuất hiện một cách dễ dàng từ trên trời rơi xuống, mà trải qua một quá trình hoạt động thực tiễn lâu dài, bao khó khăn thử thách, gắn bó một cách chặt chẽ với phong trào cách mạng của quần chúng nhân dân, vì nhân dân là người làm nên lịch

sử "Những điều kiện nói trên không thể xuất hiện ngay tức khắc chỉ có trải qua một công tác lâu dài, một kinh nghiệm gian khổ, mới tạo ra những điều kiện ấy; nhờ có một lý luận cách mạng đúng đắn, không phải là giáo điều và chỉ hình thành hẳn được do có sự liên hệ chặt chẽ với thực tiễn của một phong trào thực sự quần chúng và thực sự cách mạng, thì việc tạo ra những điều kiện

đó mới thuận lợi"[19,422] Lênin đã nhấn mạnh rằng chỉ có những thực tiễn, thông qua hoạt động thực tiễn thì lý luận khoa học, ý thức tổ chức kỷ luật, vai

trò sức mạnh của Đảng Cộng sản, sự gắn bó mật thiết giữa Đảng với quần chúng nhân dân mới trở thành hiện thực sinh động Nguyên lý triết học sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn, thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lý đã được Lênin trình bày hết sức sâu sắc để nói lên quy luật vận động, phát triển của Đảng Cộng sản

Trên tinh thần phương pháp biện chứng duy vật, Lênin đã chỉ rõ mối quan hệ giữa Đảng và chính quyền trong cuộc đấu tranh để cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới Nhiệm vụ của Đảng là phải chuyển vị trí từ tiêu diệt bọn bóc lột là chủ yếu sang lãnh đạo chính quyền vô sản để tổ chức xây dựng xã hội mới là chủ yếu Người khẳng định rằng: "Từ một thời kỳ mà nhiệm vụ chủ yếu của chúng ta là thuyết phục nhân dân và dùng lực lượng quân sự để tiêu diệt bọn bóc lột, sang một thời kỳ mới và nhiệm vụ chủ yếu của chúng ta là nhiệm vụ quản lý Trong lịch sử thế giới đây là lần đầu tiên một Đảng xã hội chủ nghĩa đã có thể trực tiếp đảm nhiệm lấy nhiệm vụ quản lý"[20,209] Một Đảng cách mạng trong lịch sử, lần đầu tiên lãnh đạo một chính quyền cách mạng còn non trẻ Nhiệm vụ đó vô cùng vinh quang nhưng cũng hết sức nặng nề, đó là sự chiến thắng không thể nằm trong mục tiêu cuối cùng của sự nghiệp xây dựng xã hội, mà còn là sự chiến thắng đối với kinh nghiệm, thói quen của chính những người đảng viên cộng sản trong quá khứ Lênin cũng nhấn mạnh rằng: "Ngày nay, nhiệm vụ quản lý đã trở thành nhiệm vụ chủ yếu và trung tâm Muốn quản lý được tốt mà chỉ thuyết phục, biết chiến thắng trong cuộc nội chiến mà thôi thì chưa đủ còn cần phải biết tổ chức về mặt thực tiễn nữa Trước khi chúng ta chiến thắng bằng phương pháp trấn áp thì sau này chúng ta sẽ có thể chiến thắng bằng phương pháp quản lý"[20,209]

Bước chuyển từ nhiệm vụ chiến đấu giành chính quyền sang nhiệm vụ xây dựng một xã hội mới là một sự nhảy vọt về chất trong vai trò vị trí lịch

sử, cũng như trong thực tiễn phong phú sinh động với nhiệm vụ của Đảng Cộng sản Đây là sự thử thách toàn diện những người cộng sản cả về đường

lối chiến lược, mục tiêu của cách mạng, về lòng dũng cảm hy sinh trên mặt trận mới - mặt trận tổ chức xây dựng Hơn bao giờ hết sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn đã được Đảng Cộng sản Bôn-sê-vích chuyển hoá vào quá trình xây dựng một xã hội mới, xã hội cộng sản chủ nghĩa, dù mới chỉ là những bước đi chập chững ban đầu

Trong điều kiện mới của Đảng Cộng sản không chỉ lãnh đạo chính quyền, lãnh đạo đất nước bằng quyết tâm, bằng lòng nhiệt tình cách mạng và trước hết phải bằng trí tuệ, bằng sự học vấn, sự hiểu biết cao đối với tất cả mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Lênin đã đề ra yêu cầu đối với người cộng sản là phải học tập cách làm kinh tế của chủ nghĩa tư bản, phải học cách buôn bán, học cách làm thương nghiệp Người cộng sản không được kiêu ngạo, tự mãn về sự hiểu biết của mình mà phải luôn lắng nghe, luôn luôn khiêm tốn học hỏi Lênin đã yêu cầu tất cả mọi người cộng sản: "Một là, chúng ta phải học, hai là chúng ta phải học tập nữa, ba là chúng ta phải học tập mãi" Tư tưởng đó là động lực phát triển cho trí tuệ, cho nhận thức của những người đảng viên cộng sản để làm tròn nhiệm vụ người chiến sĩ tiên phong

Nguy cơ của một Đảng cầm quyền là quan liêu, mệnh lệnh xa rời quần chúng nhân dân Đó là bản chất trái hoàn toàn với mục tiêu và bản chất tốt đẹp của Đảng Lênin đã chỉ ra rằng: "Những người quan liêu là những nhân vật có đặc quyền thoát ly quần chúng và đứng trên quần chúng, đem lợi ích của sự nghiệp phục tùng lợi ích của tư tưởng thăng quan tiến chức, tức là hết sức chú trọng vào địa vị an nhàn hưởng lợi mà không biết đến công tác, tức là tranh giành nhau để được bổ tuyển"[21,424] Tư tưởng đó dẫn đến sự tha hoá, biến chất trong hàng ngũ Đảng, dẫn đến Đảng xa rời dân, trở thành những ông quan của dân Trong điều kiện Đảng cầm quyền, nguy cơ ấy đã được báo trước, trở thành hiểm hoạ mà Lênin đã nhìn xa trông rộng để giáo dục những người cộng sản

Từ những nội dung trên đây của Lênin chính là những vấn đề có tính quy luật trong xây dựng Đảng Các vấn đề chung đó cần được nhận thức và thực hiện linh hoạt, sáng tạo trong hoàn cảnh cụ thể

Thứ nhất, Đảng là đội tiên phong có tổ chức và là tổ chức cao nhất trong

hệ thống chuyên chính vô sản, sự ra đời của Đảng là tất yếu lịch sử, do đòi hỏi của thực tiễn cách mạng vô sản

Thứ hai, Lênin khẳng định rằng, xây dựng Đảng Cộng sản là một quá trình kết hợp của ba yếu tố chính trị, tư tưởng và tổ chức, Đảng lấy chủ nghĩa Mác là hạt nhân lý luận, lấy mục đích phục vụ cách mạng làm mục đích của mình, lấy kỷ luật nghiêm minh làm sức mạnh thống nhất trong Đảng

Thứ ba, sự gắn bó máu thịt giữa Đảng và quần chúng nhân dân là nguồn gốc của mọi thắng lợi, xuất phát từ việc chứng minh vai trò của Đảng trong thực hiện hành động chứ không chỉ bằng lý luận Gắn bó với quần chúng nhân dân, sức mạnh của Đảng sẽ được nhân lên trở thành vô địch Trong quá trình

đó, Đảng cũng giữ nghiêm kỷ luật, đề cao dân chủ, tạo ra sự thống nhất biện chứng trong mối quan hệ giữa Đảng với quần chúng nhân dân, trở thành một nội dung quan trọng trong quy luật phát triển Đảng

Thứ tư, Đảng là tổ chức cầm quyền nên phải không ngừng rèn luyện, tu dưỡng chống lại những biểu hiện như quan liêu, hách dịch, tham nhũng xa rời quần chúng và cần phải bài trừ mọi yếu tố tiêu cực đó trong hàng ngũ những người cộng sản Nếu không tu dưỡng, rèn luyện đến một lúc nào đó, Đảng không còn là một tổ chức, không còn là một hạt nhân của hệ thống chuyên chính vô sản

Thứ năm, Lênin khẳng định rằng, để nâng cao bản lĩnh chính trị và năng lực công tác, đặc biệt làm giàu tri thức của người cộng sản là không ngừng học tập, học suốt đời Đó là vấn đề chứa đựng sâu sắc tư duy triết học về vai trò chủ thể của con người trong cải tạo sự nghiệp, cải tạo xã hội Chủ nghĩa cộng sản phải là kết quả tận tụy, năng động, sáng tạo của nhân dân, trước hết

là người cộng sản, họ phải là những con người tiêu biểu cho đạo đức và văn minh

1.2 Sự sáng tạo của Hồ Chí Minh trong vận dụng các nguyên lý phổ biến vào thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam

Tiếp nhận những tư tưởng quý báu về xây dựng Đảng của Mác, Ăngghen, Lênin, Hồ Chí Minh đã vận dụng tư tưởng đó vào điều kiện lịch

sử cụ thể của Việt Nam, để xây dựng một Đảng kiểu mới, Đảng Cộng sản Việt Nam, Đảng của giai cấp công nhân, nhân dân và dân tộc Việt Nam, trong hoàn cảnh là một nước thuộc địa, nửa phong kiến Xét trên góc độ lịch sử đảng, chính trị học thì thực chất tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng được phản ánh tập trung trong toàn bộ sự vận dụng lý luận mác xít để thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam; là từng bước khẳng định

sứ mệnh lịch sử của Đảng Cộng sản Việt Nam trong toàn bộ tiến trình phát triển của lịch sử cách mạng Việt Nam Còn góc độ triết học cần làm

rõ cơ sở thế giới quan và phương pháp luận cách mạng khoa học, cách mạng về sự ra đời, trưởng thành của Đảng Cộng sản Việt Nam Trong đó

tư duy về sự xuất hiện, vận động của một hiện tượng chính trị đặc biệt - Đảng Cộng sản Việt Nam

Về thực chất, sự sáng tạo của Hồ Chí Minh trong xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam là kết quả nhận thức sâu sắc, nhuần nhuyễn cơ sở phương pháp luận Mác-Lênin về Đảng Cộng sản và xây dựng Đảng đó; xuất phát từ thực tiễn cách mạng Việt Nam trong các thập niên đầu của thế kỷ XX để xây dựng một hệ thống lý luận, quan điểm, phương pháp

có tính cách mạng và khoa học cao về xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam, đội tiên phong của giai cấp công nhân, dân tộc Việt Nam trong cuộc đấu tranh vì độc lập, tự do và chủ nghĩa xã hội

1.2.1 Nhận thức tính tất yếu về sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam

Cái gì đến ắt phải đến với phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân

và nhân dân yêu nước Việt Nam đầu thế kỷ XX, với sự truyền bá chủ nghĩa

Mác-Lênin vào Việt Nam của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và các lực lượng cách mạng khác cùng với nhân tố chủ quan là các điều kiện tiên quyết cho

sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam Đó là kết quả của nhân dân ta, song công lao trước hết thuộc về Chủ tịch Hồ Chí Minh Trong báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IV đã khẳng định: "Thắng lợi to lớn của sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước cũng như những trang sử chói lọi của cách mạng Việt Nam ngót nửa thế kỷ nay mãi mãi gắn liền với tên tuổi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, người sáng tạo và rèn luyện Đảng ta, người khai sinh nền Cộng hoà dân chủ Việt Nam, người vun trồng khối đại đoàn kết dân tộc và xây dựng lực lượng

vũ trang cách mạng , vị lãnh tụ thiên tài của giai cấp công nhân và nhân dân ta , người anh hùng dân tộc vĩ đại , người chiến sỹ lỗi lạc của phong trào cộng sản quốc tế."

Vào thời điểm lịch sử của xã hội Việt Nam lúc bấy giờ có nhiều phong trào yêu nước xuất hiện, nhưng không có một phong trào nào của các sĩ phu phong kiến hoặc theo khuynh hướng tư sản đi đến thành công Các phong trào đó lần lượt bị thực dân Pháp đàn áp và thất bại Trong các nguyên nhân đó có nghệ thuật giải quyết các mối quan hệ quốc tế - quốc gia; lý luận - thực tiễn, lãnh tụ - quần chúng hạn chế, không đáp ứng yêu cầu khách quan

Với nhãn quan chiến lược rộng lớn, tầm nhìn thời đại sâu sắc, Nguyễn

Ái Quốc rất trân trọng tinh thần yêu nước nhưng không đi theo lối mòn của các nhà yêu nước tiền bối, mà đã có cuộc cách mạng trong nhận thức, tư duy theo phương pháp mác xít Hồ Chí Minh đã nhận thức đúng đắn học thuyết Mác-Lênin là lý thuyết có tính khoa học cách mạng cao, là lý luận soi đường của cuộc đấu tranh giải phóng báp bức, bóc lột, giành độc lập dân tộc và phát triển một xã hội phù hợp với quy luật phát triển của thời đại mới Về thực tiễn Người đã trực tiếp tổ chức lực lượng và phong trào cách

mạng Chính vì thế mà cần lập luận có chiều sâu sự sáng tạo Hồ Chí Minh trong sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam

Cơ sở của sự sáng tạo Hồ Chí Minh trong thành lập Đảng được bắt đầu

từ "Luận cương về các dân tộc và thuộc địa" của Lênin, Hồ Chí Minh đã khẳng định rằng: "Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc, không có con đường nào khác là con đường cách mạng vô sản" Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng bước nâng cao nghệ thuật kết hợp lý luận cách mạng và thực tiễn cách mạng

Để chuẩn bị về mặt lý luận và kinh nghiệm thực tiễn Nguyễn Ái Quốc đã tìm cách truyền bá chủ nghĩa Mác- Lênin vào Việt Nam, tham gia vào các tổ chức cộng sản như tham gia Đảng Cộng sản Pháp, viết bài cho báo nhân đạo; qua nước Nga học trường đại học Phương Đông để trực tiếp nghiên cứu chủ nghĩa Mác- Lênin Qua đó Nguyễn Ái Quốc đã từng bước làm phong phú trí tuệ, khoa học, làm sâu sắc, thiết thực lý luận cách mạng của mình Các tác phẩm Người viết trong giai đoạn này đặc biệt là tác phẩm "Đường cách mệnh" chính là sự chuẩn bị lý luận khoa học cần thiết nhất và có ý nghĩa nhất

để truyền bá, giáo dục rèn luyện, bồi dưỡng thế hệ trẻ cách mạng Việt Nam Nguyễn Ái Quốc từ Pari đến Mát-xcơ-va rồi sau đó là Quảng Châu mở lớp huấn luyện đào tạo đội ngũ cán bộ để thành lập chính Đảng Với những nội dung truyền bá về tư tưởng chính trị, về lý luận, về tư cách phẩm chất cách mệnh của người cán bộ, Hồ Chí Minh đã đào tạo được đội ngũ những nhà cách mạng đầu tiên xuất sắc làm nòng cốt cho vấn đề chính trị tư tưởng và tổ chức trong việc thành lập Đảng Không có thời điểm ban đầu này chưa có thể nói đến sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam Cho nên trong quá trình chuẩn bị về những tiền đề lý luận, với phương pháp biện chứng duy vật sâu sắc, Người đã nhận thức được vai trò thống nhất giữa lý luận và thực tiễn, liên kết các yếu tố bên trong và bên ngoài, chủ yếu và thứ yếu, cơ bản và không cơ bản nhằm từng bước tích luỹ về lượng để chuẩn bị dẫn đến sự biến đổi về chất, chuẩn bị tốt cho sự ra đời của Đảng cách mạng ở Việt Nam, thành quả

đó là sự hội tụ của nhiều giá trị như: Sự phát triển ở trình độ cao của ý thức chính trị, tính khoa học, tính tiên tiến, tính phê phán… trong quá trình nhận thức và hành động của Hồ Chí Minh và nội dung đó được thể hiện các khía cạnh khác nhau:

Vấn đề thời điểm sự ra đời của Đảng cũng đã được đặt ra một vấn đề triết học - chính trị thú vị Nếu thành lập Đảng sớm hơn thì chưa tới thời cơ, chưa có một đội ngũ cán bộ thật sự đáp ứng yêu cầu của một tổ chức cách mạng Nếu thành lập Đảng muộn hơn thì cũng có nghĩa là làm giảm bớt nhịp điệu phát triển của cách mạng, hạn chế thắng lợi của chúng ta Vì vậy, không gian, thời gian cho sự ra đời của Đảng là vấn đề có ý nghĩa triết học rất lớn

mà Nguyễn Ái Quốc là người đã quán triệt trong toàn bộ quá trình chuẩn bị thành lập Đảng Đó là một sự kế thừa ý thức truyền thống của dân tộc: Thiên thời, địa lợi, nhân hoà, đó cũng là sự thống nhất biện chứng giữa khách quan

và chủ quan; sự hoà quyện cái phổ biến và cái đặc thù

Theo tư tưởng Mác - Ăngghen, Đảng là sự kết hợp giữa chủ nghĩa xã hội khoa học và phong trào công nhân Vận dụng tư tưởng đó vào điều kiện, hoàn cảnh ở Việt Nam, Hồ Chí Minh đã nêu ra bài học của quá trình thành lập Đảng ở Việt Nam một cách sáng tạo: Chủ nghĩa Mác-Lênin kết hợp với phong trào công nhân và phong trào yêu nước đã dẫn tới sự thành lập Đảng Cộng sản Đông Dương vào năm 1930 Đó là mẫu mực của sự vận dụng tài tình và sáng tạo nguyên lý cơ bản của triết học mác xít của Chủ tịch Hồ Chí Minh vào một nước thuộc địa, nửa phong kiến làm cơ sở lý luận khoa học vững chắc cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam

Phong trào đấu tranh của nhân dân Việt Nam từ đầu thế kỷ XX đến trước năm 1930 có những nét đặc thù là phong trào rộng lớn của mọi tầng lớp cách mạng, còn phong trào công nhân chỉ là một yếu tố, một bộ phận của phong trào cách mạng chung đó Khác với các nước đã có nền công nghiệp tư bản chủ nghĩa phát triển như Anh, Pháp, Đức, Nga lúc bấy giờ, đấu tranh giai cấp diễn ra trong sự đối kháng giữa giai cấp tư sản và giai cấp vô sản Phong trào

công nhân trong các quốc gia dân tộc đó là lực lượng chủ yếu, tạo nên sức mạnh vật chất, đối kháng lại sức mạnh của giai cấp tư sản Do đó, trong các quốc gia tư bản chủ nghĩa, phong trào công nhân khó phân định với phong trào yêu nước có hoà đồng giữa phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việc nhận thức được nét đặc thù của phong trào cách mạng Việt Nam với phong trào đó trong nước công nghiệp đã phát triển cũng là một dấu ấn trong sự sáng tạo của Hồ Chí Minh trong lý luận và thực tiễn xây dựng Đảng của Người

Riêng Việt Nam, các phong trào đấu tranh chống thực dân, phong kiến như khởi nghĩa Yên Thế của Hoàng Hoa Thám, phong trào Cần Vương, các chiến sĩ cách mạng như Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh v.v… lần lượt ra đời, tạo nên các nhân tố mới rộng lớn từ Nam chí Bắc Cùng với phong trào yêu nước, phong trào đấu tranh của công nhân ở một số trung tâm công nghiệp thời kỳ bấy giờ như Sài Gòn, Hòn Gai (Quảng Ninh), Vinh đã tạo ra một động lực mạnh mẽ của hàng triệu người trong cuộc đấu tranh vì độc lập dân tộc của nhân dân Việt Nam Tuy nhiên, các phong trào đó, dù nằm trong hệ tư tưởng phong kiến của các sĩ phu yêu nước hay khuynh hướng tư sản đều không dẫn cách mạng đến thành công Đây thực chất là vấn đề phương pháp luận triết học, phương pháp luận cách mạng, có ý nghĩa soi sáng đường lối cứu nước cho dân tộc ta lúc bấy giờ Trong đó, đặc biệt là sự phán đoán chính xác của

Hồ Chí Minh về biện chứng giữa phong trào yêu nước và phong trào công nhân ở Việt Nam trong thời kỳ chưa có Đảng Và Người đã kế thừa và phát triển truyền thống đó lên một tầm cao mới

Xét trên bình diện dân tộc và thời đại, phương pháp luận khoa học để tìm con đường cứu nước không phải là hệ tư tưởng của phong kiến hoặc tư sản,

mà đó là chủ nghĩa Mác- Lênin Chủ nghĩa Mác- Lênin đã trở thành phương pháp luận triết học vô cùng quý báu để soi sáng con đường đấu tranh giành độc lập dân tộc; tự do, dân chủ cho nhân dân và phát triển đất nước theo con

đường xã hội chủ nghĩa Tiến trình này là sự thống nhất biện chứng trong sự phát triển khách quan của lịch sử được Hồ Chí Minh nắm bắt

Về mặt nhận thức luận cũng cần khai thác thêm rằng, đối với hoàn cảnh của Việt Nam lúc bấy giờ, cùng thời với Hồ Chí Minh còn có nhiều người cách mạng khác, nhưng tại sao chúng ta lại có sự thành công? Đó mới thực

sự là biện chứng của cuộc sống, cái đặc thù đã làm sâu sắc, giàu có cái phổ biến, thực tế đã làm cho dân tộc Việt Nam, cách mạng Việt Nam và tên tuổi của Chủ tịch Hồ Chí Minh thêm ngời sáng Hạt kim cương quý giá đó đã phát ra một thứ ánh sáng đặc biệt

Lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin thật sự đã được nhận thức thực chất với tinh thần cách mạng và sáng tạo ở đỉnh cao nhờ trí tuệ anh minh của lãnh

tụ và tinh thần cách mạng của quần chúng Sự đóng góp về phương pháp luận, cách mạng, khoa học của học thuyết đó đã dẫn dắt con đường cách mạng Việt Nam, trước hết là việc thành lập Đảng Cộng sản, một tổ chức có đủ tầm nhìn

về mặt lý luận và lòng nhiệt tình cách mạng nồng cháy, có kinh nghiệm để thực tiễn chèo lái con thuyền cách mạng Việt Nam đi đến bến bờ thắng lợi

Là một sự hội ngộ kỳ diệu, đặc sắc, một sự giao duyên đặc biệt của lý luận cách mạng với phong trào công nhân và phong trào yêu nước, là sự kết hợp tài tình trí tuệ khoa học và lòng nhiệt tình cách mạng, sự thống nhất lý luận và thực tiễn, sự đồng cảm của lãnh tụ và quần chúng Đó thật sự là một nghệ thuật đã phát triển đến đỉnh cao về sự nhận thức vận dụng các nguyên

lý phổ biến vào điều kiện lịch sử cụ thể của nhà cách mạng, nhà triết học Hồ Chí Minh

Quy luật khách quan của cuộc sống mà Hồ Chí Minh rút ra từ sự kiện lịch sử trong thời đại đó, được tóm tắt trong một công thức nổi tiếng sau đây: Chủ nghĩa Mác- Lênin kết hợp với phong trào công nhân với phong trào yêu nước đã dẫn tới việc thành lập Đảng Cộng sản Đông Dương vào đầu năm

1930 Quy luật đó được nhận thức nhờ sự thiên tài và sự sáng tạo trên nền tảng của chủ nghĩa Mác- Lênin, xuất phát từ hoàn cảnh, điều kiện lịch sử của

Việt Nam, một nước thuộc địa nửa phong kiến Quy luật khách quan của cuộc sống đã chứng minh sinh động ý nghĩa vĩ đại của lý luận chủ nghĩa Mác- Lênin là sự thống nhất giữa lý luận cách mạng và thực tiễn cách mạng, một nguyên tắc căn bản mà Hồ Chí Minh đã vận dụng tài tình vào Việt Nam

1.2.2 Hồ Chí Minh đã tạo dựng và phát triển bản chất của Đảng Cộng sản Việt Nam

Đảng Cộng sản Việt Nam là sự hội tụ của tính cách mạng và tính khoa học và đó cũng như một nét đặc trưng về tư tưởng triết học của Người Chiều cao, độ sâu, diện rộng của tính cách mạng, khoa học được phát triển cùng với

sự trưởng thành của Đảng, sự lớn mạnh của phong trào cách mạng của quần chúng và sự chín muồi của tư tưởng Hồ Chí Minh Là một thực tế lịch sử hiếm hoi của sự thống nhất biện chứng giữa Đảng - phong trào quần chúng và lãnh tụ là một vấn đề triết học rộng lớn đáng quan tâm nghiên cứu Chính nhờ

sự thống nhất biện chứng đó đã làm cho chủ nghĩa Mác- Lênin gắn bó với tư tưởng Hồ Chí Minh, ăn sâu bám rễ trong tổ chức, hoạt động của Đảng Cộng sản Việt Nam và đơm hoa, kết trái trong phong trào cách mạng của nhân dân Việt Nam

- Hồ Chí Minh khẳng định bản chất cách mạng và khoa học của Đảng thể hiện trước hết ở nền tảng hệ tư tưởng lý luận của Đảng là chủ nghĩa Mác- Lênin Không có hệ tư tưởng khoa học và cách mạng đó dẫn đường thì Đảng không thể mang trong mình bản chất của đội tiên phong của giai cấp công nhân Người viết: "Trước hết phải có Đảng cách mệnh, để trong thì vận động và tổ chức dân chúng, ngoài thì liên lạc với dân tộc bị áp bức và vô sản giai cấp mọi nơi Đảng

có vững cách mệnh mới thành công, cũng như người cầm lái có vững thuyền mới chạy Đảng muốn vững phải có chủ nghĩa làm cốt, trong Đảng ai cũng phải hiểu, ai cũng phải theo chủ nghĩa ấy Đảng mà không có chủ nghĩa cũng như người không có trí khôn, tàu không có bàn chỉ nam"[7,267]

- Nhân tố quan trọng nhất của một Đảng cách mạng theo quan niệm của

Hồ Chí Minh là sự thống nhất giữa tư tưởng và tổ chức thông qua mối liên hệ

giữa chủ nghĩa Mác- Lênin và Đảng cách mạng của giai cấp vô sản Sự thống nhất biện chứng đó là biểu hiện khá tập trung nét độc đáo của Đảng Cộng sản

- Đảng cách mạng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, sự thống nhất lý luận và thực tiễn, cương lĩnh và hành động

- Mục đích tối cao của Đảng là rõ ràng, thiết thực, phù hợp với lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động, phù hợp với quy luật phát triển của lịch sử nhân loại Tính mục đích là một thuộc tính bản chất, mục đích tốt đẹp thì bản chất thật sự là cách mạng và khoa học Mục đích không đúng đắn thì mâu thuẫn với bản chất cách mạng và khoa học Chính sự thống nhất biện chứng của mục đích và bản chất đã làm nên sự đoàn kết nhất trí trong Đảng; tạo nên mối quan hệ máu thịt giữa Đảng và quần chúng; nuôi dưỡng lòng tin sắt đá giữa giai cấp, nhân dân và lãnh tụ Như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định rằng, Đảng ta không có mục đích nào khác là đấu tranh giải phóng dân tộc, đem lại độc lập, tự do cho Tổ quốc, hạnh phúc cho nhân dân Mục đích đó phản ánh khách quan ý Đảng, lòng dân Vì mục đích cao cả đó mà Đảng quang vinh và dân tộc anh hùng đã thống nhất trong một sự nghiệp chung, vì hạnh phúc của mọi người Hồ Chí Minh khẳng định: "Tất cả cán bộ, đảng viên của Đảng phải vì Đảng vì dân mà hăng hái phấn đấu Phải chịu khó học tập chính trị, kinh tế, khoa học kỹ thuật để nâng cao năng lực, làm kinh tế phát triển, chiến đấu thắng lợi, đời sống của nhân dân ngày càng ấm no, tươi vui"[7, 494] Đã rất nhiều lần, Người đòi hỏi cán bộ, đảng viên của Đảng phải

"Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư" "Đảng không phải là một tổ chức làm quan phát tài Nó phải làm tròn nhiệm vụ giải phóng dân tộc, làm cho Tổ quốc giàu mạnh, đồng bào sung sướng" [7,149] Nhờ vậy, gần 80 năm qua, Đảng ta đã không ngừng lớn mạnh, vượt qua hàng loạt thách thức to lớn và giành thắng lợi vĩ đại trong lãnh đạo chiến tranh chống xâm lược và xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh

- Thống nhất giữa lý luận và thực tiễn là một nguyên tắc căn bản của triết học mác xít Bản chất cách mạng và khoa học của Đảng không thể tách rời

với thực tiễn sinh động của nhân dân Việt Nam, dân tộc Việt Nam Thực tiễn sinh động đó là minh chứng hùng hồn cho bản chất của Đảng Người nói:

"Trước đây, Đảng ta tổ chức đánh Tây, đánh Nhật rất gian nan cực khổ Nhưng so với trước, công việc bây giờ khó khăn hơn, to lớn hơn, phức tạp hơn Bây giờ Đảng ta phải làm nhiều chuyện: Xây dựng nhà máy, xây dựng hợp tác xã; làm sao cho người nông dân, người công nhân ăn no, mặc ấm, làm sao cho nước ngày càng mạnh, dân càng giàu Dân không đủ muối, Đảng phải

lo Dân không có gạo ăn đủ no, dân không có vải đủ ấm, Đảng phải lo Các cháu bé không có trường học, Đảng phải lo Tôi lo chuyện này lắm: các cháu mắt choẹt, da bủng Tất cả mọi việc, Đảng phải lo Việc xây dựng chủ nghĩa

xã hội, chủ nghĩa cộng sản, đấu tranh giành thống nhất nước nhà, Đảng đều phải lo Ngay cả đến tương, cà, mắm, muối của dân, Đảng đều phải lo" Quan niệm ấy của Hồ Chí Minh biểu hiện rằng, bản chất cách mạng và khoa học không phải trong lời nói mà trước hết là trong hành động; không phải chỉ trong lý luận, mà trước hết là trong thực tiễn Sự thống nhất đó làm nên sức mạnh cho Đảng, tạo ra niềm tin đối với dân, một niềm tin tuyệt đối về Đảng vinh quang của mình Trong toàn bộ cuộc đời hoạt động, chưa có lúc nào Hồ Chí Minh xa rời nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn Nguyên tắc

đó là tiêu chuẩn cao nhất để phân biệt Đảng Cộng sản, một Đảng hành động, một Đảng cách mạng với các Đảng phái nghị trường Sức mạnh cao nhất của Đảng, tính cách mạng và tính khoa học của Đảng nằm trong hiệu lực sinh động của sự đổi mới trong thực tiễn lịch sử của cách mạng Việt Nam Kể từ khi ra đời đến nay, dưới ánh sáng của tư tưởng triết học Hồ Chí Minh, Đảng Cộng sản Việt Nam là sự hoà quyện tuyệt đẹp giữa lý luận và thực tiễn, làm nên một Đảng Cộng sản Việt Nam, một dân tộc Việt Nam, dù trải qua thăng trầm của lịch sử, của thời đại vẫn vững vàng tiến lên phía trước thực hiện sự nghiệp đổi mới đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa

- Lịch sử đấu tranh cách mạng, truyền thống văn hoá của dân tộc, không phải chỉ là sự nghiệp của Đảng, mà đó còn là của toàn dân Gắn bó

máu thịt với nhân dân "lấy dân làm gốc" cũng là một giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng Hồ Chí Minh đã từng căn dặn rằng, không được làm quan của dân, mà phải là "người lãnh đạo, người đầy tớ trung thành của nhân dân" Nhờ sự gắn bó máu thịt đó mà sức mạnh của Đảng được nhân lên gấp bội, ý nghĩa sức sống của Đảng càng trường tồn, giá trị dân tộc và thời đại mà Đảng đem lại thật hết sức lớn lao Trong di chúc của mình, Hồ Chí Minh đã từng yêu cầu mỗi cán bộ, đảng viên phải có kế hoạch thật tốt đẹp để phát triển kinh tế và văn hoá, đem lại hạnh phúc cho nhân dân Theo Hồ Chí Minh, nếu xa rời tổ chức, xa rời nhân dân thì Đảng sẽ ngày càng thoái bộ: "Do cá nhân chủ nghĩa mà ngại gian khổ, khó khăn, sa vào tham ô, hủ hoá, lãng phí, xa hoa Họ tham danh trục lợi, thích địa vị và quyền hành Họ tự cao tự đại, coi thường tập thể, xem khinh quần chúng, độc đoán chuyên quyền Họ xa rời quần chúng, xa rời thực tế, mắc bệnh quan liêu, mệnh lệnh Họ không có tinh thần cố gắng vươn lên, không chịu học hỏi để tiến bộ Cũng do cá nhân chủ nghĩa mà mất đoàn kết, thiếu tính tổ chức, tính kỷ luật, kém tinh thần trách nhiệm, không chấp hành đúng đường lối, chính sách của Đảng, của nhà nước, làm hại đến lợi ích của cách mạng, của nhân dân" Biện chứng của sự gắn bó thống nhất giữa Đảng và nhân dân là cội nguồn của mọi thành công của Đảng Xa rời nguyên tắc thống nhất này thì Đảng sẽ mắc bệnh quan liêu,

xa rời nhân dân, mất đoàn kết, sự thống nhất bị rạn nứt, sa vào cá nhân chủ nghĩa Nguyên tắc đó là gốc rễ của mọi thắng lợi của Đảng và dân tộc

ta

Sức mạnh của Đảng không phải chỉ lòng nhiệt tình cách mạng mà còn biểu hiện ở trình độ trí tuệ cao Hơn ai hết, Hồ Chí Minh là người nắm bắt được vai trò của Đảng trước hết ở năng lực trí tuệ, nhận thức được quy luật vận động của lịch sử xã hội, của thời đại, để lãnh đạo nhân dân thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình Song, để có tầm nhìn trí tuệ xứng đáng với tầm vóc của một Đảng cách mạng và khoa học, thì phải học tập lý luận, học tập chủ

nghĩa Mác- Lênin Học thuyết chủ nghĩa Mác-Lênin là ngọn đèn pha soi sáng con đường cứu nước, giải phóng dân tộc, xây dựng Tổ quốc giàu mạnh Người thường căn dặn lý luận như cái kim chỉ nam, nó chỉ phương hướng cho chúng ta trong công việc thực tế Không có lý luận thì lúng tùng như nhắm mắt mà đi Có kinh nghiệm mà không có lý luận, cũng một mắt sáng, một mắt

mù Bất kỳ ở hoàn cảnh nào, đảng viên và cán bộ cần phải luôn luôn ra sức phấn đấu, ra sức làm việc, cố gắng học tập để nâng cao trình độ văn hoá, tri thức và chính trị của mình Với Hồ Chí Minh, lý luận cách mạng là kim chỉ nam cho mọi hoạt động Không có lý luận thì không nắm bắt được quy luật, không nhận thức một cách tự giác toàn bộ hoạt động của mình, điều đó cũng

có nghĩa là rơi vào chủ nghĩa kinh nghiệm, mò mẫm, mù quáng trong hành động

Lênin đã từng chỉ ra rằng: Không có lý luận cách mạng thì không có phong trào cách mạng Lý luận cách mạng chính là hệ tư tưởng, là thực chất của triết học trong tư tưởng Hồ Chí Minh để vận dụng vào hoàn cảnh Việt Nam Người nhấn mạnh rằng: "Chúng ta phải nâng cao sự tu dưỡng về chủ nghĩa Mác-Lênin để dùng lập trường, quan điểm, phương pháp chủ nghĩa Mác- Lênin mà tổng kết những kinh nghiệm của Đảng ta, phân tích một cách đúng đắn những đặc điểm của nước ta Có như thế, chúng ta mới dần dần hiểu được quy luật phát triển của cách mạng Việt Nam, định ra được những đường lối, phương châm, bước đi cụ thể của cách mạng xã hội chủ nghĩa thích hợp với tình hình nước ta Như thế là phải học tập lý luận, phải nâng cao trình độ

lý luận chung của Đảng, trước hết là của cán bộ cốt cán của Đảng Trong lúc học tập lý luận, chúng ta cần nhấn mạnh: lý luận phải liên hệ với thực tế Thống nhất giữa lý luận, chúng ta cần nhấn mạnh: lý luận phải liên hệ với thực tế Thống nhất giữa lý luận và thực tiễn không có lý luận hướng dẫn thì thành thực tiễn mù quáng Lý luận mà không liên hệ với thực tiễn là lý luận suông" Hồ Chí Minh với tri thức uyên bác, đã từng tiếp cận lý luận khoa học phương Đông, phương Tây, tiếp cận chủ nghĩa Mác-Lênin nên hiểu rất rõ vai

trò của lý luận, vai trò định hướng cho thực tiễn, hướng dẫn thực tiễn hành động Sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn của chủ nghĩa Mác-Lênin thực chất cũng là sự thống nhất trong tư tưởng Hồ Chí Minh, một sự thống nhất trọn vẹn cả nhận thức và hành động Đó chính là điểm sáng trong sự sáng tạo

Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng

Ở Hồ Chí Minh, tính biện chứng của quan niệm về lý luận của Người thống nhất cả hai mặt thế giới quan và nhân sinh quan Triết lý về xây dựng Đảng, theo Hồ Chí Minh, không phải chỉ là lập luận phương pháp, cách thức hành động, mà cao hơn còn là nhân cách người cộng sản, đạo làm người cách mạng Với ý nghĩa đó, triết lý nền tảng của đạo đức cách mạng trong mỗi đảng viên cộng sản Người khẳng định rằng: "Có học lý luận Mác- Lênin mới củng cố được đạo đức cách mạng, giữ vững lập trường, nâng cao sự hiểu biết

và trình độ chính trị, mới làm tốt công tác Đảng giao phó cho mình"[13,247]

- Bản chất cách mạng và khoa học của Đảng còn đòi hỏi người đảng viên, cán bộ phải học tập, rèn luyện toàn diện về lý luận, văn hoá, khoa học,

kỹ thuật Sự nghiệp xây dựng xã hội mới đặt ra yêu cầu con người toàn diện

Hồ Chí Minh đã nắm bắt được nhu cầu tất yếu đó của thực tiễn cách mạng, và chỉ ra rằng: "Muốn có lập trường vô sản vững chắc thì đảng viên phải có ý thức giai cấp, đồng thời phải chịu khó học tập lý luận Mác- Lênin, học tập đường lối chính sách của Đảng; đồng thời phải học tập văn hoá, kỹ thuật và nghiệp vụ"[15,354] Hai lĩnh vực lý luận Mác- Lênin và khoa học, từ trong thực chất, rất thống nhất với nhau, tác động biện chứng, liên hệ nhuần nhuyễn với nhau Bởi lẽ, triết học là phương pháp luận, đem lại tri thức khái quát về mọi lĩnh vực, còn tri thức khoa học đặt cơ sở cho sự phát triển của triết học Trong thực chất cách mạng và khoa học đó, tư tưởng Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh mối liên hệ tất yếu có tính quy luật của các lĩnh vực tri thức, cũng như tính quy luật của sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong xây dựng Đảng Bản chất của cách mạng và khoa học là sự sáng tạo Không sáng tạo thì không phải khoa học Đảng Cộng sản Việt Nam, phát triển theo tư tưởng Hồ