Một số giải pháp để nâng cao việc xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp tại Việt Nam

Chương I: Tổng quan nghiên cứu1.Lý do chọn đề tài Văn hóa doanh nghiệp là yếu tố quan trọng cấu thành nên doanh nghiệp, đó làtoàn bộ các giá trị văn hoá được gây dựng nên trong suốt quá

TIỂU LUẬN

QUẢN TRỊ HỌC

xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp

tại Việt Nam

MỤC LỤC

….¤¤¤….

Chương I: Tổng quan nghiên cứu 5

1.Lý do chọn đề tài 5

2 Mục tiêu nghiên cứu 6

3 Phương pháp nghiên cứu 7

4 Giới hạn nghiên cứu 7

5 Kết quả đạt được 7

Chương II: Cơ sở lý thuyết 9

1.Văn hóa doanh nghiệp 9

1.1 Văn hóa doanh nghiệp là gì? 9

1.2 Các loại hình văn hóa doanh nghiệp 10

1.3 Các bộ phận cấu thành văn hóa doanh nghiệp 10

1.3.1 Triết lý hoạt động của doanh nghiệp 10

1.3.2 Đạo đức kinh doanh 11

2 Văn hóa Đông Tây, ảnh hưởng của văn hóa trong doanh nghiệp 11

2.1 Văn hóa phương Đông và văn hóa phương Tây 11

2.2 Ảnh hưởng của văn hóa dân tộc đến văn hóa doanh nghiệp 12

Chương III: Phân tích sự khác biệt trong thực tiễn 13

1.Văn hóa phương Đông, văn hóa phương Tây và những sự khác nhau cơ bản 13

1.1.Hình thức tổ chức 13

1.2 Chiến lược kinh doanh 14

1.3 Kinh nghiệm 14

2 Sự khác biệt trong văn hóa doanh nghiệp phương Đông và phương Tây 14

2.1 Độc lập hay nhóm – cá nhân hay cộng đồng 14

2.2 Thẳng thắn hay vòng vo 15

2.3 Đúng giờ và trễ giờ 15

2.4 Sòng phẳng hay dựa trên mối quan hệ 16

2.5 Cùng thắng hay thắng – thua 17

2.6 Cấp trên với cấp dưới 17

Kết luận và kiến nghị 18

Chương I: Tổng quan nghiên cứu

1.Lý do chọn đề tài

Văn hóa doanh nghiệp là yếu tố quan trọng cấu thành nên doanh nghiệp, đó làtoàn bộ các giá trị văn hoá được gây dựng nên trong suốt quá trình tồn tại và pháttriển của một doanh nghiệp, trở thành các giá trị, các quan niệm và tập quán,truyền thống ăn sâu vào hoạt động của doanh nghiệp ấy và chi phối tình cảm, nếpsuy nghĩ và hành vi của mọi thành viên của doanh nghiệp trong việc theo đuổi vàthực hiện các mục đích Cũng như văn hóa nói chung, văn hóa doanh nghiệp gắnvới từng dân tộc, từng quốc gia, mỗi quốc gia, mỗi dân tộc lại có một nền văn hóariêng, điều đó tạo cho văn hóa doanh nghiệp của họ có đặc trưng riêng phân biệtvới các quốc gia, dân tộc khác Tuy nhiên ngoài sự khác biệt về văn hóa giữa cácquốc gia, các dân tộc với nhau, chính sự tương đồng nhất định giữa các quốc giagần nhau về mặt địa lý đã đưa đến sự phân biệt mang tầm vĩ mô trên thế giới mà

hiện nay ta biết đến đó là sự khác biệt giữa phương Đông và phương Tây

Phương Đông và phương Tây từ xa xưa được biết đến là hai cái nôi của nền vănminh nhân loại Ngày nay, khi nhắc đến phương Đông và phương Tây thì phươngTây ta hiểu là các quốc gia nằm ở phía Tây bán cầu, tiểu biểu như nhóm các quốcgia châu Âu hay các quốc gia châu Mỹ còn phương Đông là nửa bán cầu còn lại,khu vực châu Á rộng lớn Mặc dù cùng song song tồn tại và phát triển song sựkhác biệt trong lịch sử hình thành và đặc điểm văn hóa xã hội đã tạo nên sự khácbiệt khá rõ rệt trong cách kinh doanh, cách tạo dựng các mối quan hệ trong kinhdoanh của các doanh nghiệp nói cách khác đó là sự khác biệt về văn hóa doanhnghiệp ở hai khu vực trên

Toàn cầu hóa và xu thế hội nhập đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu Trongtình hình đó, để hòa nhập và phát triển thành công buộc các quốc gia nói chung vàcác doanh nghiệp nói riêng phải tìm cho mình con đường và cách thức hội nhậpđúng đắn Để làm được điều này, việc quan trọng là cần nắm bắt được những yếu

tố cơ bản trong hội nhập, để bắt kịp và phát triển theo xu thế chung của thời đại.Không chỉ là vấn đề về thể chế chính trị, kinh tế hay sự thay đổi của khoa học kỹthuật mà còn là vấn đề nhận thức, quan điểm, phong cách,…tựu trung lại là vấn đềvăn hóa và sự phát triển trong ý thức hệ của toàn xã hội

Xu thế phát triển chung hiện nay của nền kinh tế thế giới là đang tiến dần đếntầm cao của nền kinh tế tri thức, ở nơi đó văn hóa được coi trọng hơn bao giờ hết

Xu thế mới tạo ra một sân chơi mới, với những luật lệ mới và những thành viên cóthể đáp ứng được luật chơi Đó là những doanh nghiệp đã xây dựng văn hóa đủmạnh để tự tin hòa nhập và phát triển bền vững

Tuy nhiên, ở Việt Nam, khái niệm văn hóa doanh nghiệp còn khá mới mẻ Thực

tế cho thấy, hầu hết các doanh nghiệp ở nước ta còn chưa có sự nhận thức đúngđắn về văn hóa doanh nghiệp, chưa thấy được tầm quan trọng và sức mạnh của vănhóa doanh nghiệp Việt Nam đang trên đường hội nhập với nền kinh tế thế giới.Trong dòng chảy sôi động của nền kinh tế thị trường, để tồn tại buộc các doanhnghiệp phải chọn cho mình con đường phát triển phù hợp Xác định văn hóa doanhnghiệp là một nhân tố quan trọng trong sự phát triển bền vững của doanh nghiệp,vấn đề đặt ra cho các doanh nghiệp là phải xây dựng cho mình một nền văn hóadoanh nghiệp lành mạnh, tạo được lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp trên bướcđường phát triển của mình

Nhận thấy tầm quan trọng của việc nghiên cứu sự khác biệt giữa văn hóa doanhnghiệp phương Đông, Phương Tây và áp dụng nó vào việc đánh giá các chiến lượckinh doanh cụ thể, đồng thời đối chiếu với tình hình phát triển của các doanh

nghiệp Việt Nam nhóm chúng em đã quyết định chọn đề tài: “Một số giải pháp để

nâng cao việc xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp tại Việt Nam”.

Do điều kiện về tài liệu cũng như trình độ hiểu biết vấn đề của nhóm còn hạnchế nên không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận được những ý kiến đónggóp quý báu từ quý thầy cô và các bạn để tiểu luận này được hoàn thiện hơn.Nhóm xin chân thành cảm ơn

2 Mục tiêu nghiên cứu

 Hiểu được khái niệm văn hóa doanh nghiệp, làm rõ các yếu tố của văn hóadoanh nghiệp, tác động của nó đến doanh nghiệp, từ đó biết được tầm quantrọng và ý nghĩa của văn hóa đối với doanh nghiệp

 Từ những đặc trưng cơ bản về văn hóa, xã hội, con người phương Đông vàphương Tây, phân tích sự khác biệt trong văn hóa doanh nghiệp phươngĐông và phương Tây, kiểm chứng trong thực tiễn Từ đó có thể chỉ rõ điểmtích cực và tiêu cực, tác động của nó đến hiểu quả kinh doanh của doanhnghiệp ở từng nơi

 Đồng thời đối chiếu, so sánh với thực trạng các doanh nghiệp tại Việt Nam

từ đó đề xuất một số giải pháp để nâng cao việc xây dựng và phát triển vănhóa doanh nghiệp tại Việt Nam

3 Phương pháp nghiên cứu

 Phương pháp tổng hợp: để nắm vững cơ sở lý thuyết cần thu thập thông tin

từ giáo trình, tài liệu sách, báo liên quan, chắt lọc rồi tổng hợp lại để có mộtcái nhìn chung nhất, khách quan nhất, đa chiều nhất về vấn đề nghiên cứu

 Phương pháp phân tích, đánh giá: chia nhỏ vấn đề thành nhiều phần, haynhìn nhận vấn đề theo nhiều khía cạnh khác nhau và phân tích theo từngkhía cạnh một Vận dụng lý thuyết đối chiếu với thực tiễn để làm rõ từngphần của vấn đề.

 Phương pháp khảo sát thực tiễn: phân tích vấn đề cần phải thông qua các sốliệu, dẫn chứng cụ thể trong thực tiễn, đó phải là các số liệu, dẫn chứng đặctrưng nhất và liên quan trực tiếp tới vấn đề

4 Giới hạn nghiên cứu

 Đối tượng nghiên cứu: các yếu tố văn hóa trong doanh nghiệp

 Phạm vi nghiên cứu: các quốc gia phương Đông và phương Tây Cụ thể:châu Á là khu vực Đông Bắc Á, Đông Á và Nam Á (phương Đông), khu vựcchâu Âu, Bắc Mỹ (phương Tây)

5 Kết quả đạt được

Có được vốn kiến thức cơ bản về văn hóa doanh nghiệp không chỉ về mặt lýthuyết mà còn cụ thể trong thực tế thông qua việc phân tích sự khác biệt giữa vănhóa doanh nghiệp phương Đông và văn hóa doanh nghiệp phương Tây Từ nhữngvấn đề đã tìm hiểu và nghiên cứu có thể bước đầu hình dung được môi trườngdoanh nghiệp, môi trường kinh doanh, cách thức tổ chức công việc… Có nhữngnhìn nhận, đánh giá, so sánh đúng đắn, khách quan hơn về tình hình các doanhnghiệp, các tổ chức và việc thực hiện văn hóa doanh nghiệp hiện nay

Chương II: Cơ sở lý thuyết

1.Văn hóa doanh nghiệp

1.1 Văn hóa doanh nghiệp là gì?

“Văn hóa doanh nghiệp là toàn bộ những giá trị mà doanh nghiệp tạo ra trongquá trình sản xuất kinh doanh Nó tác động đến tình cảm, lý trí và hành vi của cácthành viên, là sợi dây liên kết các thành viên trong tổ chức lại và nhân lên sứcmạnh của doanh nghiệp, chính điều này tạo cơ sở cho doanh nghiệp phát triển bềnvững Văn hóa doanh nghiệp gắn với đặc điểm từng dân tộc, từng thời kì phát triểncho tới từng người trong doanh nghiệp Do đó văn hóa doanh nghiệp rất đa dạng vàphong phú Song văn hóa doanh nghiệp cung không phải là vô hình, khó nhận biết

mà nó rất cụ thể, biểu hiện ra trong các hành vi của người lao động trong doanhnghiệp Đó chính là thái độ của hộ trong quá trình sản xuất hay trong giao tiếp Nóthể hiện trong các sản phẩm hay dịch vụ cung cấp cho khách hàng, chi phối đến kếtquả hoạt động cuối cùng của doanh nghiệp.”[1]

Văn hóa không chỉ là những gì liên quan đến tinh thần mà bao gồm cả vật chất.Theo cách hiểu thông thường thì văn hóa là cách sống bao gồm phong cách ănmặc, ăn uống, cư xử, đức tin, và tri thức…Theo đó, có thể hiểu văn hóa doanhnghiệp như các giá trị tinh thần, vật chất và tri thức…được xây dựng trong suốtquá trình tồn tại và phát triển, trở thành quan niệm, tập quán, truyền thống củadoanh nghiệp đó Trên thế giới có một số định nghĩa văn hóa doanh nghiệp nhưsau:

 Phẩm chất riêng biệt của tổ chức được nhận thức phân biệt nó với các tổchức khác trong lĩnh vực (Gold, K.A)

 Văn hóa thể hiện tổng hợp các giá trị và cách hành xử phụ thuộc lẫn nhauphổ biến trong doanh nghiệp và có xu hướng tự lưu truyền, thường trongthời gian dài (Kotter, J.P và Heskett, J.L).

 Văn hóa doanh nghiệp là những niềm tin, thái độ và giá trị tồn tại phổ biến

và tương đối ổn định trong doanh nghiệp (williams,Dobson, P & walters )

1.2 Các loại hình văn hóa doanh nghiệp

Văn hóa doanh nghiệp có thể nhận biết được ở các khía cạnh khác nhau ở bềngoài văn hóa doanh nghiệp được thể hiện qua biểu tượng của doanh nghiệp( logo), kiểu kiến trúc hay khẩu hiệu ( slogan),… bên trong là những là những giátrị được các thành viên chia sẻ và chấp nhận nó chi phối hành vi của các thànhviên trong doanh nghiệp Cuối cùng là phần cốt lõi, đây có thể là phần khó phânbiệt nhất vì nó được hình thành từ từ qua thời gian, thấm nhuần dần vào các thànhviên cánh vô thức muốn nhận biết được điều này phải có một quá trình quát tíchcực, thảo luận và phân tích cách cởi mở với các thành viên

Dựa vào sự hình thành, văn hóa doanh nghiệp có thể nhận biết dưới ba dạng:

 Văn hóa doanh nghiệp hướng vào cá tính nhà lãnh đạo hay tập thể nhà lãnhđạo, mà những người này biết làm cho mình nổi bật lên và tất cả mọi hoạtđộng của doanh nghiệp được thực hiện qua vai trò của nhà lãnh đạo đó

 Văn hóa tổ chức hướng vào một hoạt động hay nghề nghiệp

 Văn hóa tập trung và cung cách ứng xử manh tính cộng đồng, mang tính giađình

1.3 Các bộ phận cấu thành văn hóa doanh nghiệp

1.3.1 Triết lý hoạt động của doanh nghiệp

Mỗi doanh nghiệp thường đề ra triết lý kinh doanh cho riêng mình.cách thể hiệntriết lý kinh doanh của từng doanh nghiệp có thể khác nhau, song nhìn chung, triết

lý kinh doanh của doanh nghiệp có thể bao hàm những yếu tố sau:

 Mục tiêu của doanh nghiệp hướng tới sự phát triển lâu dài và bền vững

 Định hướng hoạt động của doanh nghiệp vào việc phục vụ lợi ích xã hộithông qua việc phục vụ khách hàng

 Đề cao giá trị của con người, đặt con người vào vị trí trung tâm trong toàn

bộ mối quan hệ ứng xử trong doanh nghiệp

Triết lý hoạt động của doanh nghiệp là tư tưởng chỉ đạo chung toàn bộ suy nghĩ

và hoạt động của doanh nghiệp từ người lãnh đạo, các bộ phận quản lý đến nhữngngười lao động trong doanh nghiệp

1.3.2 Đạo đức kinh doanh

Từ hàng ngàn năm nay, người ta đã nghiên cứu và đưa ra nhiều khái niệm khácnhau về đạo đức Đây là lĩnh vực rất nhạy cảm và tế nhị, thể hiện sự cảm nhận về

“cái đúng” của các dân tộc Sự cảm nhận này thường mang tính chủ quan và khácnhau Tuy vậy,sự khác nhau này là không lớn và phần cơ bản vẫn giống nhau Để

có một định nghĩa tổng quát, ta có thể dựa vào khái niệm của Albert Schweitzer:

“xét về tổng thể, đạo đức là cái tên mà chúng ta đặt cho những hành vi đúng đắn.chúng ta cảm thấy bắt buộc phải xem xét cái chẳng những có lợi bản thân, mà cònphải xem xét đến những cái có lợi cho người khác và cho cả loài người nói chung”.Theo định nghĩa này, nếu doanh nghiệp hoạt động có lợi cho mình, đồng thời đemlại lợi ích cho người khác, cho cộng đồng, cho đất nước thì hành động đó là có đạođức

2 Văn hóa Đông Tây, ảnh hưởng của văn hóa trong doanh nghiệp.

2.1 Văn hóa phương Đông và văn hóa phương Tây

Văn hóa phương Đông là nền văn minh tinh thần, chủ trương con người và vạnvật đồng một thể, chỉ có đạo học, giới thiệu cách sống con người sống hài hòa với

vũ trụ thiên nhiên, với cộng đồng loài người, trọng lễ nhạc, vì “đời không có lễ thìđời sẽ loạn, đời không có nhạc thì đời sẽ khô khan”, bỏ trừ cái “tôi”, kìm hãm thịdục, kiến trúc thì thấp ẩn trong lùm cây Đại diện cho văn hóa phương Đông là Ấn

Văn hóa phương Tây là nền văn minh vật chất, chủ trương con người phải chinhphục vũ trụ, bắt vũ trụ thiên nhiên phải phục vụ cho con người, đề cao tự do cánhân, đo văn minh bằng máy móc chế ra được, đo sức mạnh bằng vũ khí chế rađược và chinh phục bao nhiêu nước làm nô lệ, chủ nghĩa bá quyền, đề cao cái

“tôi”, “kiến trúc thì cao ngạo nghễ trong bầu trời gọi là nhà chọc trời, sống hưởngthụ dục lạc, đo thành công bằng tiền kiếm ra được”, đôi lúc quên cả cha mẹ để chếttrong nhà dưỡng lão Đại diện cho nền văn hóa này Hy Lạp, La Mã, Tây Ban Nha,

Bồ Đồ Nha, Anh, Pháp, Mỹ

2.2 Ảnh hưởng của văn hóa dân tộc đến văn hóa doanh nghiệp

Văn hóa được hình thành và phát triển theo thời gian Khi tổ chức mới đượcthành lập, những thành viên ban đầu đưa vào tổ chức những giá trị, niềm tin vàchuẩn mực;những tác phong và thái độ ứng xử được thấm nhuần từ gia đình vàcộng đồng khác nhau mà họ là thành viên trong đó Những yếu tố này tác động vàảnh hưởng khác nhau tạo nên nền tảng văn hóa doanh nghiệp trong giai đoạn banđầu hình thành, các nhà sáng lập và nòng cốt sẽ tạo nên nhóm nòng cốt cùng chia

sẽ những viễn cảnh, sứ mệnh và mục tiêu của doanh nghiệp những yếu tố nay kếthợp với nền tảng văn hóa dần dần tạo nên bản sắc riêng của doanh nghiệp, đâychính là cái giúp chúng ta nhận dạng được doanh nghiệp trong số rất nhiều doanh

nghi để tồn tại và phát triển, doanh nghiệp sẽ hình thành cho mình một truyềnthống văn hóa trên cơ sở bản sắc đã được tạo lập Như thế, văn hóa của doanhnghiệp bao gồm một bộ phận văn hóa dân tộc và phần văn hó mà các thành viêncủa tổ chức đã tạo lập nên trong quá trình tồn tại và phát triển Theo quan điểm hệthống thì văn hóa doanh nghiệp là hệ thống con của văn hóa dân tộc vì là tập hợpnhững hệ thống nhỏ hơn như văn hóa nhóm, văn hóa bộ phận trong doanh nghiệp.

Chương III: Phân tích sự khác biệt trong

_ Đất rộng người thưa_ Trọng tiền bạc, vật chất_ Đề cao tính sáng tạo, khoa học_ Hướng đến tương lai

Từ những so sánh ban đầu trên, ta có thể dễ dàng hình dung được văn hóa doanhnghiệp phương Đông và phương Tây khác nhau như thế nào

thường là bộ phận này hòa lẫn vào bộ phận khác, điều đó chứng minh việc làmviệc theo nhóm là không thể thiếu được trong các doanh nghiệp này mặc dù ngườiphương Tây thích mình nổi bật hơn người khác.

1.2 Chiến lược kinh doanh

Một điều dễ dàng nhận thấy là sự khác nhau trong chiến lược phát triển doanhnghiệp của hai nền văn hóa này Một doanh nhân người Mỹ sẽ trăn trở xem những

gì sẽ tạo nên đột phá trong thời gian tới còn một ông chủ người Nhật sẽ cùng cácnhà khoa học nghiên cứu sao cho sản phẩm của mình ngày càng hoàn thiện về chấtlượng và kiểu dáng Nói như vậy không có nghĩa các doanh nghiệp châu Á không

có sự sáng tạo, mà nói như thế để nhấn mạnh sự chắc chắn trong cách làm ăn củahọ

2 Sự khác biệt trong văn hóa doanh nghiệp phương Đông

và phương Tây.

2.1 Độc lập hay nhóm – cá nhân hay cộng đồng

Trong văn hóa của người phương Tây, sự độc lập của cá nhân được đánh giácao, trong khi đó văn hóa phương Đông, do chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi các nguyên