Văn hóa ứng xử của người Nhật thể hiện qua thái độ, cử chỉ - hành động và ngôn ngữ

a Khi mmọi người đều có thê nhấc ổng nghe 9.. l.c Khi điện thoại của mình nhưng người khác nhấc máy 9.2 Gọi điện thoại 9.2.a Cáu qiỉy định khi gọi điện thoại 9.2.b Khi bên kia người nhấc

Đ Ạ I H Ọ C Q U Ố C G IA H À N Ộ I

T R Ư Ờ N G Đ Ạ I H Ọ C N G O Ạ I N G Ữ

"V

ỉ e n ã ẽ t à i

VĂN HÓA ỨNG XỬ CỦA NGƯỜI NHẬT

THỂ HIỆN QUA THÁI ĐỘ, c ử CHỈ - HÀNH ĐỘNG

VÀ NGÔN NGỮ

Mã số QN 02-05

C h ủ n h iê m đ ề tà i: G iả n g v iê n :P h ạ m V ăn N h a

Năm 2002

I V Văn hóa tặng quà, chiêu đãi của ngư ờ i Việt

120

Phan II V ăn hóa ứ n g x ử của n g ư ò i nh ật thể hiện q u a n g ô n n g ữ 44

V Câu thăm hỏi x ã giao sau nhiêu ngày gặp lại

5.1 Cảu chào thông thường sau nhiêu ngày gặp lại

5.2 Câu thăm hỏi sau cảu chào

VI L ờ i chúc đầu n ă m cuối năm

6.1 Cáu chúc đâu năm

6.2 Câu chúc cuôi năm

6.3 Những lời thoại ngăn sau khi chào

6.3 a Chủ đê thời tiêt

6.3 b Chủ để thương mại

V II K hen

7.1 Khen khi làm tốt công việc

7.2 Lời đáp

V III Câu chào trong m ột ngày làm việc

8.1 Khi đi ra khỏi phòng làm việc

8.2 Khi trở về phòng làm việc

8.3 Trước khi ra về

8.4 Tiễn người ra đi

8.4 a Người ở nói với người đi

8.4 b Người đi nói với người ở

8.4.C Ngày hội ngộ

8.5 Lời chia tav tiên người vê hicu hoặc chuyên công tác

I X Văn hóa ứ n g x ử điện thoại

9.1 Khi chuông điện thoại kêu

9.1 a Khi mmọi người đều có thê nhấc ổng nghe

9 l.b Khi bận không thê nhâc ông nghe

9 l.c Khi điện thoại của mình nhưng người khác nhấc máy 9.2 Gọi điện thoại

9.2.a Cáu qiỉy định khi gọi điện thoại

9.2.b Khi bên kia người nhấc máx không phải là người cần 9.2.C Khi gọi vào giờ nghỉ hoặc ngoài giờ làm việc

9.2 d Khi gọi điện cho người lân đâu tiên liên ìạc

9.3 Nghe điện thoại

9.3 a Điện thoại đên

9.3.b Khi có nhiêu người trùng tên

9.3 c Khi yêu cần người bên kia phai đợi

9.3 d Khi được người khác trao điện thoại 81

I0.4.b Giục thăng 105

Vãn h óa ứ ng x ử

M ở đầu

V ăn hoá ứ n g x ử đ ã đ u ợ c h ìn h thành từ n e à n đời xưa, đến nav k h ô n s

n g ừ n g được c ủ n g cố và h oàn thiện T ro n g văn h o á ứ n g xừ, có v ă n h oá ứnơ xử với m ôi trư ờ n g tự nhiên, văn ho á ứng x ử trong m ôi trư ờ n g x ã hội Đối với mồi loại m ôi trư ờ n g đều có hai cách ứng xử Đ ó là tận d ụ n g và đổi phó Đổi với

m ôi trư ờ n g tự nhiên , co n ngườ i đã biêt tận d ụ n g n h ữ n g ban p h á t củ a thiên

n hiên để sinh tồ n n h ư ăn, uống, ở, đi l ạ i , giừ gìn sức k hoẻ; tận d ụ n g nó để tạo

ra các vật d ụ n g h à n g n g ày làm cho cuộc sống co n n g ư ờ i c àn g th ê m p h o n g phú hơn, tiện lợi hơ n , dễ chịu hơn.v.v ; đ ồ n g thời phải đối phó với th iê n tai nh ư bão, lũ, đ ộ n g đất, k h ô hạn.v.v Đ ối với môi trư ờ n g x ã hội là sự ứ n g x ử giữa con ng ư ờ i với c o n n g ư ờ i trong đời sống h àn g n gày, sự ứ n g x ử giữ a các dân tộc có nền văn h o á khác nhau, giữ a các tôn giáo, giữ a các q uốc gia trên thế giới

T ừ ngàn đời xưa, trên thế giới đã hình th ành các v ù n g v ăn ho á khác biệt

V à nổi bật về sự khác biệt đó là nên văn hoá p h ư ơ n g T â y và nền văn hoá

p h ư ơ n g Đ ông N g u ồ n gốc sâu xa của sự khác biệt đó là do khác biệt về điều kiện tự nhiên nh ư th ô nhưỡ ng , khí h ậ u ,sô n g suối v.v và điều k iệ n x ã hội n h ư lịch sử, tôn giáo.v.v N g a y tron g m ộ t quốc g ia c ũn g hình th à n h các vùng văn hoá khác n h au n h ư văn hoá đ ồ n g bằng, v ăn h o á m iề n núi, v ă n h o á m iền biển

C ù n g với sự giao lưu kinh tế, x â m chiếm , đô hộ các nền văn h o á khác biệt k h u y ế ch tán, lan toả, h o à q u y ệ n vào n hau tạo n ê n cái c h u n g củ a nền văn

m inh n h â n loại

T ro n g cuốn: T ìm về b ản sắc văn ho á V iệ t N a m , tran g 31 P G S viện sĩ

T rần N g ọ c T h ê m có viết: “ So sánh n ền v ăn ho á trên thế giới n g ư ờ i ta th ấy vô

cù n g đa dạn g và p h o n g p h ú ” “N g ư ờ i ta có thể liệt kê ra 38 nền v ăn m in h thế giới, tro n g đó V ă n m inh V iệt N a m xếp c ạn h văn m in h T riều Tiên, N h ậ t Bản song từ lâu người ta nhận thấy g iừ a các n ề n văn h o á có k h ô n g ít tư ơ n g đ ồ n g ”

V ậy giữ a V iệt N a m và N hật bản có điều gì tư ơ n s đ ồ n a ? điều sì khác biệt?

Văn h óa ứ n g x ù

N e u các dân tộc - chu n h ân của các nền văn hoá, cũ n g n h ư các ngòn

n g ừ c ủ a họ x u ấ t phát từ cùng m ộ t gốc, thì g iữ a nền văn h o á gôc và các nên văn h o á này có thể có quan hệ k h u y ế ch tán, lan toả và ho à quyện T rong quá trình tiếp xúc giao lưu eiừa hai dân tộc, m à dấu hiệu sớm nh ât tim thây là ơ hai th ư ơ n g c ản g H ội A n và Phố Hiến Đ iều đó đã c h ứ n g m in h hai nền văn

h o á V iệt N a m và N h ậ t ban đã có sự tiêp xúc, giao thoa, h òa quyện Hai nên văn h ó a này tác đ ộ n g vào nhau và tạo ra n h ữ n g nét tư ơ n g đông B ên cạnh đó

c ũ n g có n h ữ n g điều k hông thể chấp nhận đôi với m ỗi dân tộc do tôn giáo, địa

lý, x ã hội M ộ t sõ thói quen đã trở thành tập quán M ộ t sổ tinh hoa đã được náy sinh và k h ô n g ngừng hoàn thiện qu a hàn g ngàn đời tạo th à n h tinh hoa văn hóa của m ỗi dân tộc Bởi vậy, du nhập cái này sẽ làm p h á v ỡ cái kia, cho nên

đã tạo ra nét riêng, nét độc đáo của m ỗi dân tộc Đ ó là b ả n sắc v ăn hó a

N g a y nay, tron g xu thế hội nhập, Đ ả n g và C h ín h p h ủ đan g cố gang phát huy ban sắc văn hoá dân tộc V iệt N am , n h ư n g cũ n g k h ô n g ng ăn cản sự tiếp thu, tiếp th u có chọn lọc nền văn m inh của thế giới, củ a n h â n loại trong

m ô n thì đâu có cần tới những tri thức kh o a học cao siêu; n h ư n a chi m ộ t cử chi

k h ô n g đẹp măt, m ột lời nói k hô ng vừa tai có thể bị x e m là n e ư ờ i thiếu văn hoá

Sự lịch lãm biêu lộ nhân cách đôi khi m a n g lại sự thành cô n g hơ n th ô n e thái

N ó anh h ư ơ n g k h ô n g nho tói sự th ành bại tro n g c ô n g việc

Vãn h ỏ a ứ n g x ứ

T ro n g văn h o á giao tiếp được thê hiện q ua hai yèu tò cơ bán là cư chi hành độn g và lời nói T ro n g các m ô n học tại trư ờ n g từ m ẫu giáo ,v ỡ lòng, qua trung học đên đại học, ch ú n g ta hãy thử x e m n h ữ n g m ôn học nào dạy cho thanh thiếu n iê n cách đối nhân x ử thế?

Các m ô n h ọc tự nhiên như : toán, lý, hoá, sinh, sừ, địa dạy cho họ hiêu thê gới tự nhiên, các m ô n học n ày giúp họ hiêu và biết các h x ử lý các vấn đề c h u y ê n m ô n k h o a họ c? còn tro n g cuộ c sốn g đời th ư ờ n g thì sao?

M ô n v ă n v à m ô n tiếng V iệt thì dạy cho họ cách nói năng N h ư n g mới chi là dạy nói v à viêt sao cho đúng, cho v ă n vẻ ch ứ đâu có dạy cho họ cách đối đáp tro n g các ho àn cảnh, tình h u ổ n g m à th ư ờ n g ngày họ sặp c ổ n h â n x ư a

có câu: lời nói c h ẳ n g m ất tiền m ua, liệu lời raà nói cho vừa lòng nhau

Ở phổ th ô n g có m ôn đạo đức dạy cho đứ a trẻ bôn phận đối với c h a m ẹ , anh em bè bạn, th à y cô C ò n m ô n giáo dục c ô n g dân mục tiêu c ủ a m ô n học này đ ú n g n h ư cái tên của nó, là giáo dục đê làm c ô n g dân c h ứ c h ư a phải là bài học đối n h â n x ử thế

N h à trư ờ n g k h ô n g dạy , trách n h iệ m này p h ó m ặc cho g ia đ ình v à xã hội T rước kia, g ia đinh làm c ông việc này khi họ cò n là n h ữ n g đ ứ a co n tro n g gia đình, ồ n e b à , cha mẹ, an h chị dạy cho họ từ n g lời ăn tiến g nói, b ảo ban

từ n g cừ chỉ, h à n h động; u ố n nan, bắt phạt khi họ có lồi N h ư n g n g à y nay, số gia đình q u a n tâ m tới việc này k h ô n g nhiều P h ầ n vì quá bận làm ăn , ph ần vì tin cậy đã có n h à tường C ò n vai trò x ã hội thì sao? Họ vào đời, họ tự cọ x á t ,

va chạm , vâp ngã T h ô n g q ua đó m à con ng ư ờ i k h ô n lớn, b iê t các h ứ n g xử

N h ư n s tro n a đối n eoại, kinh d o a n h đâu có cho p h é p sai lâm vấp n g ã để m à sửa sai, đê m à thành đạt, trư ở n g thành?

T r o n s các trư ờ n g Đại H ọc, k h ỏ n a có m ô n nào dạv vẻ vãn hoá 2Ìao tiếp Bơi vậy, khi c ò n học ơ trư ờ n g c ũ n s như sau khi ra trư ờng, sinh viên còn v ụ n e

Đ ẻ giúp các em sinh viên, đặc biệt là các sinh viên đang học tiêniỉ Nhật

và các cự u sinh viên đã học tiêng N hật đang làm ăn với đối tác N hật ban hiêu

th ê m về bản sắc văn h o á N hật bản và nghệ th u ậ t ứng x ử của người Nhật,

th ô n g q u a đó c ũ n g hiêu kỹ hơn về văn hoá ú n g x ử của n gư ờ i V iệt N am đê biêt

m ình, biết ta , g ó p phần th ành công hơ n trong c ô n g việc , tác giả xin trinh bày

p h â n n g h iê n cứ u của m ìn h vê nghệ thuật ứng x ử của người Nhật thông qua thái độ, cừ chỉ hành động và ngôn ngữ.

Đ ể đáp ứng ph ần nào các yêu cầu đã nêu, tác giả n g h iê n cứu theo

h ư ớ n g đi tìm bản sắc văn hoá ứng xử Với cách tiêp cận hệ th ô n g - cấu trúc

n h ằ m xác định cho được các đặc trư ng tro n g b ả n sắc ứ n g x ử của con người

N h ậ t B ả n .Tác giả x ứ dụ ng hai biện pháp ng h iê n cứ u chính là diễn dịch và quv nạp về n g u y ê n tắc: p h ư ơ n g pháp diễn dịch và p h ư ơ n g p h á p q u y nạp đều có thể được x ử d ụ n g với săc xuât n h ư nhau T ừ các q u a n sát tro n g thự c tế, tác gia

d ù n g p h ư ơ n g p h á p tổng hợp, diễn dịch, đi từ tổ n g thể đ ến bộ phận T ừ các tư liệu, kiến thức, k in h n g h iê m tích luỳ được , 'ác g iả d ù n g p h ư ơ n g p h á p quy nạp

đi từ bộ p h ậ n đến tổ ng thể N g o à i ra để giúp n g ư ờ i đọc h iể u và dễ nắm băt vấn đề, tác g iả cò n dùn g p h ư ơ n g p h áp đối ch iếu so sánh C ác p h ư ơ n g p háp này bổ x u n g cho nhau, hồ trợ lẫn n h a u n h ằ m điều c hỉnh n h ữ n g m â u thuẫn sai sót khi g ặ p phải

N ộ i d u n e ng h iê n cứu g ô m hai p h â n là n s h ệ th u ậ t ứ n g x ử th ô n g qua thái

độ, cử chỉ h à n h đ ộ n g và n ghệ thuật ứ n ạ x ử th ô n g q u a n2Ôn n e ừ tức là lời ăn tiếng nói N ói thê nào cho hay, nói thê nào cho đ ú n s , nói thế nào th u phục

đư ợ c lòn g n g ư ờ i?

học đ ư ờ n g , nơi cô n g cộng , trong gia đình đên các ch uy ện q uan trọng nh ư giao tiếp làm ăn tại cô n g ty, công sở người ta c ũ ng chú trọng hai từ nhân cách.

V ậ y n h ân cách là gì? N h â n cách là cách ứng x ử của con ngườ i tro n g gia đình c ũ ng n h ư tro n g môi trư ờ n g xã hội N h â n cách là m ộ t h ình thế x ử lý cao đẹp hoàn to à n c h ứ n g tỏ cho mọi ngườ i thấy răn g m ìn h là m ộ t co n ngườ i có giáo dục , có văn hoá N h â n cách còn thể h iệ n q u a hình thức xã giao tốt đẹp, lịch sự nh ất c ủ a m ộ t con người V ậ y thì N g ư ờ i N h ậ t chú trọn g tới n h â n cách

nh ư thế n à o ? v ă n hoá ứng x ử của n g ư ờ i N h ậ t ra sao ? nó đư ợ c thể h iệ n qua các y ế u tố n à o ? có gì giôn g và khác biệt với ngườ i V iệt?

C o n n gư ờ i khi m ới sinh ra đã đư ợ c tạo h o á ban cho m ột thê xác T ro n g thê xác có c h ứ a đ ự n g khối óc biêu thị cho linh hồn, tính th ô n a m in h cùa mồi con người A i c ũ n g có m ộ t linh hồn n ã m tro n g thê xác N ẻ u con n a ư ờ i chỉ có thể xác mà k h ô n g có linh hôn thì k h ô n a còn là con người cua riê n e m ìn h nữa Thề xác giúp ch o con người c h ứ n g m in h đư ợ c sự hiện diện cua m ình, thì linh hôn tư ợ n s trư n g cho sự khôn n s o a n , lanh lợi của con n a ư ờ i tro n a qu a trình tran h e ià n h cuộc sôna

Vãn h óa ứ ng x ử

K hi giao tiếp với người xung quanh , p h ầ n thê xác khôrm chư a đu mà phải có m ộ t tinh thần m inh mẫn, m ộ t p h o ng cách ứng x ử lịch sự, hoàn hao

Đ ó là y ế u tố chinh phục lòng người Nơ ười đòi gọi nó b ă n s m ộ t từ nôm na lả

x ử thế h ay ứng xử V ậ y người N hật th ư ờ n e ứ n g x ử với n h a u n h ư thê nào; Ưng

xử với m ôi trư ờ n g x u n g q u a n h ra sao?

T ro n g cuộ c sống hàng ngày cũng như trong cô n g cuộ c làm ăn với người

N h ậ t, n ế u ai biết cách chinh phục đối phương, đối tác bằn g h àn h động, bang

cử chỉ, bằn g p h o n g cách ứng x ử p h ù hợ p thì tin chăc ră n g n gư ờ i đó sẽ thành công, sẽ luôn chiến thẳng V à có thể tự hào rằng: ta là n g ư ờ i th à n h công, ta là ngườ i ch iến thắng N ế u ai kém khôn ngoan, tế nhị , th iế u sán g suốt, đối x ử

v ụ n g về, đối xử k h ô n g h ọ p với đối ph ươ n g, đối tác thì tin chắc người đó khó lòng g ià n h được thắng lợi về mình N ê u sinh viên c h u y ê n n g à n h tiếng Nhật khi cò n ngồi trên ghế n hà trư ờng mà k h ôn g chịu tìm hiêu v à rèn luỵên theo tác

p h o n g củ a nRười N h ậ t thì sau khi ra trường kh ó tìm đư ợ c cho m ình m ột chồ

đ ứ n g tro n g m ộ t cô n g ty có mối quan hệ với n g ư ờ i N h ậ t c h ứ c h ư a nói gì tới

c ô n g ty c ủ a Nhật C ó ai đó đã nói ran g : N ế u làm việc với người N hật một thời gian thì trô n g ai cũ n g giố ng N hật Đ iêu đó q u ả th ật k h ô n g sai N hư n g làm th ể n ào để rút ng ắn đ ư ợ c k h o ả n g thời gian c h u y ể n giao đó?

X ử thể c ũ n g là m ộ t nghệ thuật Có rât n hiêu n g ư ờ i họ c h à n h k h ô ng giói,

vố n liếng n a ô n ngữ, văn c h ư ơ n g th u a người, n h ư n g sau kh i ra trư ờng lại rất

th ành c ô n s tro n g cô n g việc N g ư ợ c lại có ngườ i tro n g trư ờ n g , học hành c ũ n e

c h ẳn g k é m ai, n h ư n g khi ra trư ờng lại lao đao lận đận Bí q u y ế t thành c ô n e đó

c ũ n g bắt n g u ồ n từ hai từ ứng xử cố x ư a đã dạy: X ừ thê nguyên lai phi dịch dịch, như kim x ừ thê cánh nan nan N g h ĩa là : X ư a k ia x ử thê đã k h ô n a dễ,

n gày nay x ử thế lại càn g khó hon V ậ y ứng xử trên đời n h ư thế nào cho phai?

Và đặc biệt ứ n g x ử với người N h ậ t n h ư thê nào ch o đ ú n s ? Đ ê trả lời cho các câu hỏi nêu trên c h ú n s ta lân lượt xét các yêu tô 2Ĩao tiêp sau đây

Văn h óa ứ n g xú

I V ăn hoá c h à o hỏi

1.1 Văn hóa chào hoi cua người Việt.

T ừ n g à n đời xưa, người Việt cũng đã rất coi trọng lời chào K h ô n g biêt

tự bao giờ, n g ư ờ i x ư a đã có câu “Lời chào cao hom mâm co" Khi ớ nhà, sáng ngứ dạy trô n g th ấ y n hau là chào; ra đư ờ n g gặp naư ờ i qu en c ũ n g chào; ở trư ờ n g gặp thầy, g ặp bạn cũng chào; ở công ty, c ơ quan gặp đ ổ n g n gh iệ p cũng chào T h ô n g th ư ờ ng , người dưới chào người trên trước N g ư ờ i ít tuôi chào

ng ư ờ i n h iê u tuôi trước C hào là để gửi gắm tình cảm , đê tăng th ê m tình thân hữu Lời c hào th ư ờ n g gắn liền với nụ cười rạng rỡ C hào x o n g ta c ảm thấy tinh thần thoải mái K h ô n g được n gư ờ i khác chào, hoặc chào m à k h ô n g được đáp lại ta c ảm th ấ y bực dọc, khó chịu

C h ào đã trở thành m ộ t nhu cầu tất y ế u tro n g cuộc sổng h à n g ngày Tuỳ theo m ứ c độ th â n - sơ m à phát ra câu chào p hù hợp Đối với n gư ờ i chưa quen biết, khi đ ón kh á ch cũng chào, khi tiễn khách cũ n g chào T ro n g gia đình: sáng dậy, khi ra khỏi nhà, khi về nhà th ô n g th ư ờ n g con c h á u phải chào ông bà, c h a m e Đ ó là đạo lý, đó là p h o n g cách giao tiêp cua n gư ờ i V iệt N a m

ta A i làm tố t đư ợ c điều này được coi là con ngườ i có văn hoá ứ n g xử ; công việc sẽ su ô n sẻ hơn, th uận lợi hơn N g ư ờ i nào có vẻ m ặt lầm lỷ, ít chào hỏi thì người đó bị coi là thiếu văn h o á ứ n g xử, ít đ ư ợ c ng ư ờ i khác ưa c hu ộng , cuộc sổng cũ n g k hó k h ă n hơn, công việc cũ n g kém p h ầ n thuận lợi hơn

v ề c ử chỉ, khi chào hỏi, tuỷ thuộc vào m ôi quan hệ m à có c ừ chi khác nhau C h ă n s hạn khi gặp bạn bè thân quen thì cười T- gật đầu G ặ p cấp trên hoặc người h o n tuổi thì hơi cúi đ ầu + chào K hi 2ặp bạn bè c ù n g lứa , hoặc ít tuồi h ơ n thì vồ vai; nếu là c ù n e giới tính thì q u à n g vai bá cô L â u n g ày gặp lại thì bắt tay Đ ổi với khách mới gặp lần đầu c ũ n s bat t a \ T h ô n s q u a cái bắt tay , n g ư ờ i ta c ũ n g đánh giá được phần nào nhân cách cua co n ngườ i đó

N a ư ờ i thật thà, chân thành luôn luôn m u ô n xây d ự n g môi quan hệ thân thiện thi bàn tay n ó n e ấm , cái bẳt tav củ n g ấm áp, c hân tình N a ư ờ i a iả dối hời hợt

Văn h óa ứ ng x ứ

thì coi cái bắt tay chỉ là xã giao thì cái bất tay hời hợt, lỏng leo N h ữ n g người

nh ư vậy th ư ờ n g có bàn tay khô và lạnh giá

K hi bắt tay ngườ i ta thường dùng tay phải N g ư ờ i n h iều tuôi hơn hoặc

c ấp trên đ ư a ta y ra trước, c ấ p d ư ớ i , hoặc ngườ i ít tuồi k h ô n g c h ủ đ ộ n g băt tay trước Đ e thể hiện sự kính trọng người được bắt tay cò n có thê d ù n g hai tay, thời gian trên dưới m ộ t p hú t để biểu thị sự tôn kính T h ô n g th ư ờ n g n gư ờ i chủ

đ ộ n g bắt tay c ũ n g là ngườ i chủ độn g rời tay ra trước N ế u n g ư ờ i được bắt tay

c h ủ đ ộ n g b u ô n g tay ra trước thì bị coi là th iế u lịch sự V ị trí đ ứ n g băt tay cũng phải n g a n g h à n g c ấ p dưới kh ông được đứ ng cao h ơ n cấp trên, ngườ i trẻ tuổi

k h ô n g đ ư ợ c đ ứ n g cao hơ n người lớn tuổi K hi b ắ t ta y phải tư ơ i cười, hồ hởi biêu thị sự h iế u khách B ắt tay người nào phải n hìn vào m ắt n gư ờ i đó, k hô ng được nhìn đi nơi khác N e u nhìn đi nơi khác bị coi là k h ô n g ch ân thành

N g à y nay, sinh viên nhiều khi q uên m ấ t văn h o á chào hỏi G ặ p thầy, gặp bạn noi họ c đ ư ờ n g k hông chào là k h ô n g thể c h ấp nh ận được, ứ n g x ử đôi khi còn bó q u a các lễ tiết c ơ bản T ro n g trư ờ n g k h ô n g tự rèn luyện thì e rằng

ra đời sẽ m u ộ n K h ô n g chụi luyện cho th à n h n ế p thì k h ó m à th ành q uen được

H ậ u q u ả sẽ k h ô n g lường Đ ó là văn h oá giao tiếp c ủ a n gư ờ i Việt C ò n naiiời

N h ậ t Thì sao?

1.2 Văn hóa chào hỏi của người Nhật

C ũ n g g iố n g n h ư ngườ i Việt, N g ư ờ i N h ậ t khi gặp n h a u cũ n g ân cần chào hỏi N g ư ờ i ít tuổi chủ độn g chào n gư ờ i h ơ n tuổi, cấp dướ i chủ đ ộ n g chào cấp trên Q u a n hệ chào hỏi của ngườ i N h ậ t c ũ n g diễn ra m ọ i nơi, m ọi lúc ở trư ờng, học sinh chào thầy cô aiáo, ở cơ quan, c ô n g sở đ ồ n g n ơ h iệp gặp nh au

cũ n g phải chào, gặp cấp trên thì lại c àn g phải chào N ơi c ô n a c ộ n g khi 2ặp người quen c ũ n g phải chào

Văn hóa ú n g x ứ

K hi chào, người N h ật cùng tươi cười, vui ve M ặc dù trong công việc người N h ật rất n g h iêm túc ở nhà, buổi sáng khi ngu dậy, họ c ù n g chào nhau rất rôm rả K hi ra khỏi nhà hoặc khi đi làm về lời chào k h ô ng bao g iờ thiếu

C on c h ào cha, v ợ chào ch ồn g ríu rít n h ư chim, nghe rất nahộ

C ũ n g g iố n g n h ư người Việt, người N hật q uan niệm rằn g chào hoi là đê gửi gắm tình cảm, làm cho mọi ngườ i gần gũi n hau hơn, thân thiện nhau hơn,

q uan hệ g iữ a ngườ i và người trở lên tốt đẹp hơn Tác giả xin n ê u ra m ộ t ví dụ

m in h họa: C h u y ệ n kể rằng có hai v ợ chồ ng ô n s bà già N h ậ t m ới d ọ n tới m ột nơi ở m ới C o n cái ớ xa, người thân k hôn g có, người quen thì chưa Đ iêu làm

bà vợ bất an nh ất là ông chồng trước kia làm giám đốc m ộ t c ô n g ty, từ x ư a tới nay, m ấ y ch ục năm trời, ông toàn được cấp dưới chào trước, ô n g ta c h ư a từng

ch ào ai trước bao giờ N a y về hưu, về nơi ớ m ới , nếu cứ g iữ thái độ đó thì

k h ô n g được, mọi người sẽ xa lánh, khi trái gió trở trời, tai b ay họ a gió biết trô n g cậy vào ai Bởi vậy đây là n gu yên nhân gây bât h òa tro n g q u an hệ vợ

c h ồ n g giữ a ôn g và bà vốn đầm ấm suốt bao năm trời Bà th ư ờ n g rầy la ôn g là gặp hàn g x ó m lána giêng k h ô n g chào hỏi M ột hôm ra đ ư ờ n g gặp hàng xóm, ông lấy hết sức can dảm chào í ò ỉ ỉ X õ — ế l ^ ằ 't~(o ha yo go zai m a su ) và được h à n s xó m tươi cười chào lại í o ! ỉ ó I V ' ha y o go zai ma

su ) Sau đó ôn g mới nhận ra rằ n a nếu m ìn h chào họ trước thì họ cũng cởi

m ơ, vui ve c h ứ đâu phải nh ư từ trước tới giò' m ình n a h ĩ rărì£ họ x a lánh m ình

C úi đ ẩ u chào nh au là tập qu án tru y ề n th ố n g của ngườ i N hật Cúi đầu chào là biêu thị sự kính trọng, biểu thị sự k h iê m tốn; m o n g m u ố n q uan hệ giữ a hai n a ư ờ i đầm âm, cô n g việc được diễn ra suôn se T h ô n g th ư ờ n g N g ư ờ i

N h ậ t cúi s ậ p ngườ i k h o ả n g trên 90 độ tùy thuộc vào m ối qu an hệ th â n sơ Đ ộ cúi càn g sâu càng biêu thị sự tôn k ín h c àn g lớn N ê u chào k h ô n g cúi đầu hoặc cúi k h ô n g sâu bị coi là nRang bư ớ n g, c ứ n e đâu ,c ứ n2 cổ T h ô n a thườ ng, chù nh à chu đ ộ n s cúi đâu chào k h á ch trước, đ ô n s thời khách c h ào đáp lề

N g ư ờ i ít tuôi chu đ ộ n g cúi chào n gư ờ i hơn tuôi cáp đưới chu đ ộ n e cúi chào câp trên

Văn hóa ứng x ử

C ũ n g giố n g n h ư cái bẳt tav của người Việt, c àn g kính trọng thì gập người càng sâu và cúi càng lâu Đặc biệt tron g q u a n hệ làm ăn, khi ngướ c măt lên ch ư a thấy đối p h ư ơ n g ngẩng đầu lên thì lại tiếp tục cúi, có khi tới hai ba lần Ai n g ẩ n g lên nh a n h thì bị coi là thất lễ , cúi cho q u a chuyện

Đối với n gư ờ i nước ngoài giao tiếp với n g ư ờ i N h ậ t lần đ âu gặp mặt, nếu cúi đầu chào thì người N h ậ t phấn khởi, dễ chụi , cuộc trao đổi về làm ăn

sẽ diến ra su ôn sẻ vì đem lại cho họ cảm giác đã hiểu văn hó a N h ậ t B àn thì

cô n g việc làm ăn cũ n g sẽ k hông có gì trắc trở B ởi vậy, k h ô n g thể x e m th ư ờ n a

lễ tiết này Đ ặc biệt là đối với khách là n h ữ n g n g ư ờ i có q u y ề n cao, chức trọng mới từ N h ậ t sang, hoặc n h ữ ng người N h ật làm ở n h ữ n g bộ phận ít giao lưu quôc tế thi họ rất ngạc nhiên khi đối p h ư ơ n g k h ô n g cúi đâu c hào họ Bởi vậy đối với ngườ i N hật, k h ô n g thể xuề xo à trong giao tiếp và k h ô n g thể coi th ư ờ n g khâu lễ nghĩa N ế u quen với tập quán N hật bản thì việc cúi đ ẩu chào c ũ n s trở lên tự nhiên và trở thành bình thường

C ũ n g giố n g nh ư người Việt, trong công ty, c ơ quan, xí n g h iệ p gặp nhau nhiều lân tro ng ngày, người N hật cũng chì càn cười, gật đàu c h ào n h a u là đủ

V iệc lễ n g h ĩa q u á m ứ c cũng k h ô n g cần thiết

Đôi với n h ữ n g người N h ật có m ối quan hệ giao lưu quốc tế rộng, họ

cũ n g bị Â u h o á Có n g hĩa là họ cũng x ử dụn g đ ộ n g tác bất tay khi chào hỏi

n h ư ngườ i c hâu Ả u và người Việt N h ư n g dù sao c h ăn g n ữ a họ vẫn k h ô n g

q u ên p h on g c ác h truyền th ố n g và rất thích đ ư ợ c đối x ử theo p h o n e cánh truyên thônơ

Bơi vậy đôi với sinh viên ch u y ên ng à n h tiế n g N h ậ t n e a y từ khi còn ngôi trên ghê n h à trư ờn g cần phải luyện cho m ìn h tác p h o n e c h ào hòi, đặc biệt

là chào theo p h o n g cách người Nhật, có như vậy khi ra trư ờ n g tiếp xúc với người N hật m ới được tự nhiên

Văn h óa ứ n g x ử

II V ăn hoá giao tiếp.

2 ỉ phong cách tiêp khách của người Việt ( khách hàng)

T ừ x ư a tới nay, dưới con m ắt cua ngườ i nư ớ c ngoài, ngườ i V iệt N a m vẫn đ ư ợ c x o i là hiếu khách, v ồ n vã, cởi m ở là đặc tính nôi bật cua người Việt nam N h ư n e nói nh ư vậy k hô ng phải là k h ô n g có thiếu sót V ăn ho á nô ng

n g h iệ p ảnh h ư ở n g k h ô n g nhỏ tới p h o n g cách giao tiếp c ủ a ngườ i Việt

V iệc tiếp đón khách hàng của các cô n g ty thiếu chu đáo ví dụ : giá m đốc vin vào lý do bận rộn, ít khi xuất hiện khi đi đ ó n khách , tiếp kh ách K hi tiếp kh ách thì k h ông đún g giờ hẹn, k hô ng ch u ân bị chu đáo cho nên thiếu

th ô n g tin, th iếu tài liệu K hi tiếp kh á ch nơi c ô n g sở, m ở tiệc tùng, chiêu đãi khách, ngườ i Việt hay có thói quen ngồi bắt ch ân chữ ng ũ , v ừ a rung đùi vừa nói ch u y ện gây cho kh á ch cảm giác quan liêu, thiếu ng h iê m túc P h o n g thái ngồi kh á thoải mái, hay n gả ngườ i về phía sau h o ặ c tự a lưng vào gh ế làm cho

k h á ch cảm thây chủ m ệ t mỏi m u ô n nh a n h kết th úc cuộc trao đổi; trang p h ụ c

k h ô n g chỉnh chu, n g h iêm túc Có n g ư ờ i khi nói c h u y ệ n h ay nhìn đi nơi khác, hỏi n h ư n g k h ô n g nghe câu trả lời v v điều đó làm g iả m lòng tin củ a khách

T ừ khi đất nước đổi mới, văn h o á dan h thiếp m ới tràn vào V iệt n a m cho nên n hiều n g ư ờ i chư a hiểu rõ vai trò và V n g h ĩa củ a tấ m dan h thiếp V í dụ khi tiêp khách, n hiều ngườ i k h ông có danh thiếp hoặc q u ê n k h ô n g m a n g dan h thiếp N g ư ợ c lại có ngườ i quá lạm dụ ng d a n h thiếp; phát k h ô n g h ạ n chế,

k h ô n g đún g đối tượ ng, coi d an h thiếp n h ư m ộ t tấ m q u ả n g cáo để k h o e về thân thê và địa vị của m in h

Khi giới thiệu về m ình hoặc về c ô n e ty củ a m ìn h th ư ờ n g thiếu k hiêm tôn, hay nói quá vê th ành tích cá n h â n hoặc thành tích của c ô n s ty m ìn h làm giam lòng tin c ủ a đôi tác; gây hoài nahi cho đối tác; làm lộ bí m ật của c ô n g ty

k h á ch nước n g oài cẩn tìm hiêu về văn hoa giao tiếp của đôi tác đê eặt hái

đư ợ c n hiều th à n h công trong công việc

2.2 Phong cách tiếp khách của người Nhật.

K h ô n g phải chi người V iệt nam hiếu k h á c h m à ng ư ờ i N h ậ t cũng rất hiếu khách Đ iều đó thể hiện rõ trong p h o n g cách ứ n g x ử khi tiếp khách cùa ngườ i N hật

2.2 a Mời khách.

C ô n g đoạn mời, Các giấy tờ liên q u an tới việc m ời được chuẩn bị rất

ch u đáo vê ngày, giờ, và địa điểm Đ iêu này đư ợ c lên kế h o ạ ch rất sớm và

h iế m có c h u y ện th ay đổi sau khi giấy mời đã đ ư ợ c phát ra

Đ ối với k h á ch là người nư ớ c n goài hiện k h ô n g sốn g tại N h ậ t B ản hoặc

k h ô n g sống ở nư ớ c d o a n h nghiệp đ ang iàm ăn, các kh âu cần thiết để k h á ch có thê đ ên đư ợ c cô n g ty của họ được ch u ẩn bị rất chu đáo, hiế m có c h u y ệ n trục trặc G iấy tờ p h á t ra đều được xác nh ận lại m ộ t cách ch u đáo để tránh trư ờ n e

h ọ p các loại g iấ y tờ liên qu an tới việc m ời k h á c h k h ô n g đến đún g địa chi ngườ i nhận Sau khi giấy m ời được p h á t ra, c ò n m ộ t đ ộ n e tác hết sức quan trọ n g k h ô n g thê thiêu là xác n h ận lại x e m các loại giấv tờ đó đã đến đ ú n g nơi người nh ận c h ư a và xác nhận lại xem k h á ch có đến đ ư ợ c hay k h ô n e để tổ chức việc đón tiêp cho chu đáo Đ iêu này k h ô n e thấy hoặc ít thấv ờ n s ư ờ i Việt

Văn hóa ứ ng x ứ

2.2.bĐ ón khách

K hâu tiếp theo là đón khách T h ôn g thường, n h ữ n g người có trách nhiệm như giám đốc, trư ởng p h ò n e đối n eo ại trương p h ò n g chu yên mòn

th ư ờ n g ra tận sân bay hoặc nhà ga đón khách Tuỳ theo tâm q uan trọng cùa

kh á ch m à cử người đi đón cho p h ù hợp N h ư n g th ôn g th ư ờ n g cẩp trư ờ n g đích danh đi đón khách để tỏ lòng tô n trọ ng khách Việc đón tiếp rất đú ng giờ,

k h ô n g lỡ hẹn b ấ t kể ngày hay đêm, k h u y a hay sớm

Khi k h ách đến, C hu n hà th ư ờ n g ra cửa hoặc x uống tận c hân cầu thang đón khách, đặc biệt k h ông bao giờ có c h u y ện trễ giờ, k h á c h đến m à k h ông có

ng ư ờ i đón T h ấ y khách, ngườ i ch ủ cúi chào trịnh trọng rôi tiên h à n h trao danh thiếp, giới th iệ u sơ qua về mình

N e ư ờ i N h ậ t quan niệm về d a n h thiếp nh ư sau:

Đổi với n h ữ n g ngườ i có liên q u an tới cô n g việc đối ngoại đặc biệt là làm

th ư ơ n g mại phải có danh thiếp K hi tiếp khách, hoặc đi liên hệ cô n g tác phải

m a n g theo d a n h thiếp Khi tiếp khách , đối tác là n s ư ờ i m ới g ặp lần đâu, nhất thiết phải trao d anh thiếp Khi trao d an h thiếp cần tuân thú th eo các n g u y ê n tẳc

T Khi trao d a n h thiếp phải h ư ớ n e m ặt có in các th ô n e tin n h ư tên tuôi.chức >ụ, cơ quan, sổ điện thoại, địa chi w lên trên; h ư ớ n g phần đầucua d a n h thiếp vê phía đối p h ư ơ n e để sao cho khi nhận họ có thê đọc

Văn h óa ứ n g x ứ

đư ợ c dễ d àng Phải trao băn2 hai tay, k h ô n g được đ ư a m ột tay thiêu lịch sự, thiếu tôn trọn e khách

£ ) K hi n h ận danh thiếp từ phía đối tác cũ n g phải nhận băn g hai tay Khi

nh ận k h ô n g được bỏ ngav vào ví Phải x e m ngay, xác n h ậ n các thông tin trên d anh thiếp tối thiều là tên và chức vụ Khi dan h th iếp in băng

ch ừ N hật, k hô ng phiên âm la tinh thì cần xác n hận lại tên và cố gãng

n h ớ tên k h ô n g được nhầm lẫn T rư ớ c m ặ t đôi tác k h ô n g được viêt bât

c ử cái gì vào danh thiêp của khách

(3) K hi ngồi vào vị trí tiếp kh á ch phải x ếp danh thiếp lên bàn, p h ía trước

m ặt theo thứ tự chồ ngồi cua k h á ch cho dễ nhớ T r ư ờ n g h ọ p đ ô n g người, trước khi trao đổi, làm việc có thể xác n h ậ n lại tên n h ư n g k h ô n g được ghi trực tiếp vào danh thiếp m à ph ải ghi v ào sổ V iệc này có thể n h ờ thư

ký giúp đỡ Khi tiếp khách k h ô n g được n hâm tên hoặc qu ên tên của khách T ro n g khi tiếp khách k h ôn g được vô tình vo, gấp, cuộn tròn

d an h thiếp của khách trước m ặt họ K h ô n g được x ử d ụ n g d anh thiếp

củ a k h ách n h ư m ột giấy nháp Sau khi kết thúc buôi tiếp khách phải nhanh ch ó n g cất danh thiếp vào ví trước m ặ t khách, k h ô n g được cố tình

bỏ q u ê n trên m ặt bàn

C hỉ trao d anh thiếp cho những người có m ặ t tro n g buổi tiếp khách

K h ô n g p h á t d a n h thiêp ở n h ữ ng noi k h ô n g có liên qu an tới c ô n g việc làm ăn, hoặc n h ữ n g ngườ i k hôn g có quan hệ làm ăn, k h ô n g có n h u cầu liên lạc sau

T ro n g q uá trình tiếp khách, dù n h iều ngườ i hay ít người, dù ớ hội trư ờ n g hay tại p h ò n g kh á ch có ghế X alông, n g ư ờ i N h ậ t th ư ờ n g ngồi rất ngav ngăn, n g h iê m chình, hai đầu gối đê b a n e nhau K h ô n g bắt c h ân c h ừ ngũ,

k h ô n g gác c h ân lên bàn, lên ghê như n g ư ờ i c h â u  u K h ô n g n g ả người về phía sau hoặc tựa lưng vào ghê Khi nói c h u y ệ n th in h th o ả n g phải nhìn vào m ắt khách Dù là lãnh đạo cũng phải m an g theo sô ghi chép, k h ô n e y lại hoàn toàn vào thư ký K h ô n a được m an g theo vài tờ giấy rời rạc N h ư v ậv th ư ờ n g bị coi

là thiêu n a h ie m túc, làm m ất lòng tin và nhiệt tình của khách

Khi giao tiêp, người N hật th ư ờ n g giữ m ộ t k h o ả n e cách nhât định

N g ư ờ i N hật th ư ờ n g giữ khoảng cách từ 50 cm đến lm N gư ời N h ậ t k h ô n g thích độn g c h ạm vào người n h ư ôm hôn, bá vai, q u à n g cô, cầm tay Đ ặc biêt đối với ph ụ nữ C ác h ành độ ng trên đều bị coi là su ồn g sã, m ất lịch sự; sẽ bị coi thường, xa lánh hoặc gây ấn tượ ng xấu Đ ứ n g quá gần p h ả hơi vào m ặt khách khi nói chu yện là m ất lịch sự bị đôi p h ư ơ n g x a lánh; gây ấn tư ợ n g

k hô ng hay

2.2.d tiền khách

V iệc mời, đón khách quan trọ ne thế nào ihì viêc tiến khách cũng phái chu đáo k h ô n g kém K h ô n g có chuyện đầu voi đuôi chuột Khi tiễn kh á ch người chu tiếp k h á ch th ư ờ n g tiễn khách ra tận xe; đ ứ n g c h ờ cho khách lên xe; củi đầu chào khách; c h ờ cho tới khi xe đi k hu ất m ớ i đ ư ợ c về cho dù k h á ch là loại người n h ư thê nào, đên với m ục đích gì L à m n h ư vậy sẽ gây được cảm tình của khách, cô n g việc sẽ suôn sẻ và thuận lợi

N h ữ n g người đã từng đi c ô ng tác N hật B ản, n h ìn c h u n g đều rất ngỡ

n g à n g trước sự đ ó n tiếp tận tình, chu đáo và tr ọ n s thị của n e ư ờ i N h ậ t Đ âv là

m ột điêm tốt cù a ngườ i N h ậ t ch ú n g ta cần học tập

2.2.e Các cảu hoi mà người Nhật hav hoi trong khi giao tiếp.

Vàn h óa ứ n g x ứ

K hác với người Âu, trong khi giao tiếp, dù gặp lân đâu, người Nhật

cũ n g vẫn th ư ờ n g hỏi các câu hỏi có tính cá nh ân n h ư bao n hiẻu tuồi? xảy d ự n ă gia đình c h ư a ? có m ấy con? con trai hay con gái? lươ ng th áng bao n h iêu.\ .V

Đ ối với n g ư ờ i N hật, các câu hòi này k h ô n g có gì đặc biết, cũ n g được coi là

n h ữ n g câu x ã giao thông thường T h ô n g qua các câu hòi này ngườ i nói m uôn nắm bất các th ô n g tin về người nghe, biết đ ư ợ c ho àn cảnh của ngườ i nghe, tìm

ra các nét tư ơ n g đồng, tạo cho người nghe sự đ ô n g c ảm vê m ặ t tâm lý tạo cảm giác gần gũi thân thiện N g ư ờ i N h ậ t ứ n g x ử rất tế nhị, đối với các câu hởi khó trả lời, k h ô n g bao giờ tò chối thẳng th ừ n g m à trả lời tế nhị như: vừa cười vừa nói : bí m ật, hoặc trả lời : ông thừ đoán xem, hoặc trả lời n h ữ n g câu ch ung

ch u n g n h ư gần đúng.v.v

N g ư ờ i N h ậ t cũng hay đ ư a k h á c h về th ăm n h à riêng để tă n g độ thân mật

và g ây thiện cảm C ũ ng nh ư ngườ i Việt, ngoài cô n g việc c h u n g thì tình cảm riên g tư cũ n g rất quan trọng và ảnh hư ở n g k h ô n g n h ỏ tới c ô n g việc chung Vai trò và m ô i q u a n hệ cá nhân cũng gây tác đ ộ n g k h ô n g n h ỏ tới thành c ô n a của

cô n g ty Bởi vậy người Nhật k h ô n g coi nhẹ yếu tổ này

III V ăn hoá C ả m ơn và xin lỗi

3.1 Văn hoá càm ơn và xin lỗi cua người Việt nam.

K hi đư ợ c người khác giúp m ìn h thì cảm ơn, gây p h iề n cho ngườ i khác thì xin lỗi Đ ó là đạo lý ờ đời, lẽ th ư ờ n g tình m à bất cứ dân tộc nào trên thế giới cũ n g x ử d ụ n g hai từ này N h ư n g ờ V iệt N a m văn h o á ứ n g xử cảm ơn và xin lỗi này n h ư thê nào? có điều gì đáng nói?

ơ thảnh thị, khi nhận cái gì ta c am ơn , h oặc ai g iú p ta việc gì thì cam

ơn N êu làm sai, gây hậu quả k h ô n s tốt, làm n e ư ờ i khác phải h ứ n g chịu hậu qua đó thì xin lôi Đ iêu này đã qu á qu en thuộc với ngườ i th à n h phố

Văn h óa ứ n g x ừ

C òn ở vùn g nông, rừ ng núi, vùng ven biên thì sao ? N hư mọi nhười đều biết, ở Việt nam g iữ a nô ng thôn và thàn h thị có m ộ t k h o a n g cán h rất lớn C uộc sống ở nông th ô n còn ng hèo nàn, lạc hậu ,nên con ngườ i sông phái phụ thuộc vào n hau rất nhiều Việc giúp n hau hoặc gây p h iề n cho nhau n h ư m ộ t p h ần tât yếu của cuốc sống Sự cám ơn và xin lồi ở đây diễn ra m ộc m ạc giản dị hơn

ở thàng thị Ở th à n h thị, cuộc sống vật chất v à tin h thần cao hơn cho nên sự phụ thuộc vào n h a u ít hơn Vì vậy, nếu ngườ i ta buộc phải nh ờ vá n h au một điều ei đó thì ngườ i ta lập tức nói lời cảm ơn N g ư ờ i n ô n a thô n cho h ành độ ng này của người thành phố là kh ách sáo, k h ô n g cần t h i ế t

Các sinh viên xuất thân từ n ô n g thôn, rừ n g núi, v ù n g biên cũ n g m a n g theo văn hoá này ra thành thị, họ k h ô n g q u e n cảm ơn, xin lỗi hoặc q uá tiết kiệm hai từ c ảm ơn và xin lỗi; n hiều khi làm ngườ i khác bực m ình

K h ô n g chỉ vậy, trong giao lun h ọ p tác qu ố c tế, ngườ i V iệt ít x ử dụ ng hai từ cảm o n và xin lỗi D o đó, đôi khi dẫn tới h ỏ n g việc H ọ đùn đẩy trách nhiệm cho nhau, coi dó k h ôn g phải là trách n h iệ m của m ìn h cho nên k h ô ng cần gì phái cảm ơn và xin lỗi Ví dụ: ở m ột k h á ch sạn Khi n h ận phòng,

K hách phát hiện trên bàn còn m ột chai nước c h ư a u ố n e hết và ở góc p h ò n g còn một gạt tàn, bên trong gạt tàn còn đ ầu m ẩ u thu ốc v à tàn thuốc Họ tức giận liền x u ố n g p h ả n án h với lễ tân Cô lễ tâ n k h ô n e xin lỗi khách, m à lập tức gọi điện trách cứ bộ p h ậ n trực phòng N g ư ờ i k h á c h tức giận p h ả n ảnh về cô n g

ty nơi họ n h ờ đặt phòng C ô n g ty đặt p h ò n g y ê u cầu giá m đốc k h á ch sạn phải trực tiêp xin lỗi khách N h ư n g g iá m đốc k h á ch sạn đó cũ n g k h ô n g x u ấ t đầu lộ diện đê xin lỗi khách K et cục, phía đối tác n ư ớ c ngoài cấm c ô n g ty đối tác

V iệt N a m k h ô n g được đặt p h ò n g cho k h á ch của họ ở k h á ch sạn đó nữa Phần thiệt đã thuộc về k h á ch sạn H oặc c ô n s ty V in a p h o n e gây n g h ẽ n m ạch, làm

n hỡ hàng ngàn cú điện thoại liên lạc của kh ách h à n e m à c ũ n s ỉchông hề có lời xin lỗi M ãi m ây ngày sau, báo chí ph ê phán, đòi xin lỗi thì giám đốc

V in a p h o n e m ới chịu đ ư a ra lời xin lỗi kh á ch hàng H à n g k h ò n a Việt n a m huỷ

bò ch u y ến bay cũ n g k h ô n g hề có lời xin lỗi ; C ô n2 ty đ ư ờ n a săt Việt N am gây tai nạn làm chêt hơ n trăm con người n h ư n e k h ô n s có lời xin lồi các s ia đình

Văn hóa ứng x ử

nạn n hân m à chỉ gửi lời chia bu ồn tới các gia đình nạn n h â n và hứa giúp họ khắc phục hậu quả Tất cà đều cho đó là chu yện đ ư ơ n g nhiên, k h ô n g việc gì phải xin lỗi Đ ây mới là m ột vài ví dụ trong hàn g ngàn ví dụ m à người V iệt

N a m ta th ư ờ n g đùn đẩy trách nhiệm cho nhau, đổ tại k h á c h quan mà không chịu n h ận trách nhiệm về mình N g h ĩa là còn rất tiết kiệm hai từ cảm ơn và xin

K h ô n g chỉ thế, người V iệt N a m th ư ờ n g có thói q u e n biện hộ Khi vâp phải sai lầm hoặc gây lỗi, th ư ờ n g k hô ng x in lỗi m à tìm m ọ i lý do chô ng chè biện hộ cho sai sót của mình; vì thế này, vì thế khác H ọ tìm cách đô lỗi cho khách quan Đ iều này, trong quan hệ hợ p tác quốc tế là h o à n to à n k h ôn g được

C ảm ơn và xin lỗi là m ộ t nét v ă n h oá đẹp m à ai c ũ n g phải cổ gang vận

d ụ n g cho p hù h ợ p với từng hoàn cảnh, từng điều kiện X ử d ụ n g đú ng chỗ,

đ ú n g lúc làm cho quan hệ con ngườ i tốt đẹp hơn , c ô n g việc thu ận lợi hơn, cuộc sống thêm vui hơn, hạnh phúc hon

3.2 Văn hoá cảm ơn và xin lôi của người Nhật Ban.

N g ư ờ i N h ậ t xử dụng hai từ cảm ơn và xin lỗi này n h ư thế nào? có điêu

gì khác với ngườ i V iệt N a m k h ôn g?

N g ư ờ i N h ậ t quan niệm rằng: C ảm ơn và xin lỗi k h ô n g ph ải chi thế hiện lòng biết ơn v à n h ận lỗi m ột cách đ ơ n th uần m à n ó là m ộ t n é t v ă n h óa có ý nghĩa sâu rộng N ó có tác d ụ n g làm vui, làm diụ lòng ng ư ờ i; làm cho mối quan hệ g iữ a người và người th ê m ấm áp Đ ặc biệt ở các n g h à n h dịch vụ N ếu

ai đã từng đi m á y bay của hãnh h àn g k h ô n g JA L và củ a h à n g k h ông Việt

N a m ta thấy hai thái cực trái n gượ c nhau: ở c h u y ế n m á y b a y JA L , n h ữ n g lời cảm ơn và xin lôi luôn th ư ờ ng trực cù n g vói nụ cười tươi trê n k h u ô n mặt các

cô chiêu đãi viên hàng k h ô n a và tô phi hàn h đoàn Khi hạ cánh, tấr ca phi hành đoàn, tiêp viên h ành k h ôn g xếp h à n e dài lần lượt nói lòi cảm ơn ĩừ n a

18

Vàn hóa ứ ng x ử

khách h àn g cho tới người kh á ch cuối cùng Ra về ai cũng m a n g theo m ột tâm trạng hài lòng, p h ấ n khởi N h ư n g n g ư ợ c lại c h u y ến bay của h ã n g hàn g k h ôn g Việt N a m các cô tiếp viên m ặc áo dài rất xinh đẹp n h ư n g nét m ặt thì buôn rườu rượu , rất tiết kiệm lời cảm ơn, xin lỗi K hi m áy bay h ạ c ánh k h ô n g có tục cảm ơn k h á ch hàng như người N hật Coi ch u y ện đi lại nh ư vậy là điều bình th ư ờ n g k hô ng cần gì phải cảm cm

Khi mới tiếp xúc với ngườ i N hật, ngườ i V iệt th ư ờ n g c ảm thây người

N hật qu á khách sáo vì xử dụ ng q u á n hiều lần hai từ cảm ơ n v à xin lỗi trong

m ột ngày, hoặc đối với m ột sự việc

Ví dụ khi m ời người N h ậ t đến n h à ăn cơm , trước khi vào nhà, họ xin lỗi

về sự làm phiền, ăn x o n g họ cảm ơn vì đã làm cơ m và cho họ ăn cơm , khi về

họ xin lỗi vì đã gây phiền, cảm ơn vì được đến thăm và đ ư ợ c ăn cơm Vài ngày sau gặp lại, lại m ột lần n ữ a cảm ơn về ch uy ến viêng thăm và bừ a cơm hôm trước N ế u ta gọi điện đến n hà gặp b à vợ thì lại nh ận đ ư ợ c lời cảm ơn vì

đã thiêt đãi ch ồ n g họ Biếu quà c ũn g vậy, khi n hận họ cảm ơn, vài ngày sau gặp lại, lại m ột lẩn nữ a cảm ơn về m ó n quà đó C h a cam ơn co n n h ữ n g điều lẽ

ra đó là b ôn p h ậ n của ngườ i con, vợ cảm o n c h ồ n g về n h ữ n g điều người V iệt coi đó là tât nhiên, là bình th ườ n g k h ô n g cần c ảm ơn.v.v

N gười N h ậ t k h ôn g chì cảm ơn bằng m iệng, b ằ n a điện thoại m à cò n phải viết thư cảm ơn kể cả n h ữ n g việc lẽ ra m ìn h phải cảm ơn họ V í dụ: đ o àn của Đại học Q u ố c g ia H à N ội và đ o àn c ủ a Đ H N N đư ợ c m ới sang d ự lễ kỷ niệ m 60 năm ngày th à n h lập học viện K U M A M O T O T o à n bộ kinh phí họ chịu Khi

vê , họ tặng q u à cho mồi thành viên Đ ích th â n ô n g hiệu trư ở n g tiễn đo àn ra tận sân bay T h ế nh ưng, vài ngày sau lại n h ậ n đ ư ợ c th ư cam ơn gửi cho từng thành viên tro n g đoàn do hiệu trư ở n g ký nội d u n e cảm ơn đã sang dự lễ kỷ niệm của họ m à p h ía ta mới chỉ cảm ơn m iệ n g trước khi về Đ â v là m ộ t trong hàng ngàn trư ờ n g hợp coi trọ n e văn ho á cảm ơn củ a ngươi N h ậ t bản

k h u y ế t đ iể m v à h ứ a khẳc ph ục , rút k in h n g h iệ m ; k h ô n g để tái p h ạ m lẩn sau thì họ sẽ vui vẻ c h o qua; n ế u k h ô n g thì sẽ rất rắc rối.

T ó m lại, n h ữ n g n g ư ờ i đ a n e có q u a n hệ là m ă n v ớ i n g ư ờ i N h ậ t và các sinh v iê n có ý đ ịn h làm ăn với n gư ờ i N h ậ t c ầ n lư u ý đ ế n v ă n h o á cảm ơn và xin lỗi đặc biệt là các n g à n h dịch vụ C ó n h ư v ậ y q u a n hệ v ớ i n gư ờ i N h ậ t m ới tốt đ ẹ p và c ô n g v iệc m ới th u ậ n b u ồ m xuôi gió Đ ố i với n g ư ờ i Việt, chi càn cảm ơn m ộ t lần là đủ n h ư n g đổi với n g ư ờ i N h ậ t c ả m ơ n b a o n h iê u c ũ n g k h ô n g

th ừ a P hải coi đó là cần thiết c h ứ k h ô n g p hải là k h á c h sáo

IV V ă n h oá tặ n g q u à , chiêu đãi.

4.1 Văn hoá tặng quà cua người Việt

T ừ x ư a tới nay, c ứ m ỗi độ tết đ ến x u â n về, n g ư ờ i V iệ t N a m đi xa về gần đ ề u m a n g th e o q u à để biếu, tặng n g ư ờ i th â n N h ữ n g n g ư ờ i đi n ư ớ c ngoài khi về n ư ớ c c ũ n g m a n g theo q u à để biếu, tặ n g n g ư ờ i th â n n h ằ m th ắt c h ặt tình thân hữu N g à y nay, k h ô n g chỉ tết đến, x u â n v ề m à các n g à y lễ c ủa đất nướ c

n h ư n g à y h iế n c h ư ơ n g các n h à giáo, sinh v iê n , h ọ c sin h đ ế n th ă n th ầy cô

m a n g th e o c h ú t q u à b à y tò tâ m lòng b iế t ơn sự c h ă m lo d ạ y dỗ củ a th ầ y cô trong n h ữ n g n g à y th á n g còn ngồi trê n g h ế n h à trư ờ n g N g à y 8-3 c o n cái có quà tặ n g m ẹ b à y tỏ lòng b iết ơn sinh th à n h v à d ạ y dỗ N g à y sin h nh ật tặ n g q uà cho n h a u đê tă n g th ê m tình thân hữu Q u à cáp đ ã trở th à n h n é t đ ẹ p t r o n s văn hoá tru y ề n th ố n g c u a dân tộc T ro n g q u a n hệ q u ố c tế, k h á c h đến , k h á c h đi

c ũ n g tặ n g c h ú t q u à kỷ n iệ m đề thất chặt m ối q u a n hệ N h ư n g k h ô n g ít người

đà lợi d ụ n g v iệ c biếu q u à đẻ đút lót hối lộ m ư u cầu d a n h lợi cho m ình Họ

T ó m lại, biếu q u à là m ộ t tru y ề n th ố n g tốt đ ẹ p cần đ ư ợ c d u y trì N h ư n g hiểu thế nào cho đú n g và hành đ ộ n g thế n ào ch o phải là tuỳ thuộc vào m ôi

q uan hệ và tuỳ thu ộc vào m ỗi người, và tu ỳ "huộc v ào đ ộ n g cơ x ừ d ụ n g nó

4.2 Văn hoá tặng quà của người Nhật Bản

N g ư ờ i N h ậ t q u an niệm về v ăn h o á tặ n g q u à n h ư thề n à o ? biế u khi n à o ? biếu cái gì ? biếu cho ai v à biế u n h ư thế n à o ?

G iố n g n h ư V iệt nam , c ứ m ỗi độ tết đ ế n x u â n về, n g ư ờ i N h ậ t cũ n g rất c h ú ý đến tập tục tặ n g quà ở N h ậ t có hai dịp tặ n g q u à q u a n trọ n g N h ấ t là :

D ịp tru n g tuần th á n g 7 d ư ơ n g lịch là tết “ T ru n g n g u y ê n ” tức là ram th á n g 7 T ứ c là thời g ia n tặ n g q u à từ th ư ợ n g tuần th á n g 7 đến 15 th á n g 7.N h ư n g v ù n g K a n sai lại vào tru n g tu ầ n th á n g 8 đên 15 th á n g 8 N ê u k h ô n g k ịp thì vào dịp 18 n g à y trư ớ c khi lập hạ

D ịp th ứ hai là vào cuối n ă m d ư ơ n g lịch ( N h ậ t b ản ăn tết d ư ơ n g lịch c h ứ k h ô n g ăn tết âm lịch n h ư V iệ t N a m , tru n g quốc, hàn

q u ố c ) tức là từ th ư ợ n g tu ầ n th á n g 12 trở đi N ế u k h ô n g k ịp và o

18 n g à y trư ớ c khi lập xuân

T ặ n g q u à vào hai dịp này là m ộ t tậ p tục có từ lâu đời c u a n g ư ờ i N h ậ t

N g ư ờ i n hật th ư ờ n g th ô n g q u a việc tặ n g q u à đế n h à m bày tò l ò n s c ả m ơn

n h ữ n g ngườ i đã g iú p đ ỡ m ìn h hoặc n g ư ờ i th â n c ủ a m ìn h t r o n s thời gia n q ua như: C âp trên tro n g cơ quan., xí n g hiệp ; bè b ạ n cũ h o ặ c m ới đã có ân huệ;

T h â y g iá o cũ; T h â y cô giá o đ a n g trực tiếp d ậ y d ỗ m ìn h hoặc c o n m inh; n oư ờ i

đã giới thiệu m ìn h vào cơ quan, xí nRhiệp v v

đ ế n k h ô n g vì tình c ả m m à để t h ă n a q u a n t iế n c h ức , c h i a c há c làm ăn g à y b ao

p h i ề n toái c h o x ã hội m à Đ ả n g và n h à n ư ớ c ta cố g ã n g gạt bỏ m à c h ư a c ó hiệuquả

\ ãn h óa ửntỊ x ứ

T rư ớ c đây N g ư ờ i N h ậ t t h ư ơ n s m a n g q u à tới tận nhà trao tận tay N h ư n e gần đây dịch vụ c h u y ê n p h á t n h a n h p h á t triên ng ư ờ i ta nho cua

h à n g b án q u à n h ư siêu thị h oặc b á ch h o á c h u v ê n tới n g ư ờ i c ần biếu b ăn g dịch

vụ c h u y ể n phát nhanh N h ư n g tro n a t r ư ờ n s h ợ p n à y p h á i viêt thiêp chúc tèt gửi k è m th e o gói quà hoặc gửi trư ớc khi quà đ ê n ta y n g ư ờ i nhận

C ả hai dịp lễ tết này, ngư ờ i N h ậ t th ư ờ n g g ử i các đ ồ ăn uốn g n h ư rư ợu bia, n ư ớ c u ố n g có ga, b á n h kẹo.v.v N h ư n g các th ứ n à y k h ô n g gây ân tư ợ n g

m ạ n h cho n ê n nhiều ng ườ i ta còn gửi các vật d ụn g , đ ô d ù n g h à n e n g à y n h ư

xà p ho ng , b ộ t giặt, q u à n áo.v.v N g ư ờ i ta th ư ờ n g n g h iê n cứu, bà n bạc với các

th à n h viên tro n g gia đ ình ho ặc b ạ n th â n về sở thích, c ấ u trúc gia đình người cần tặ n g để x e m nên tặng cái gì c h o th íc h h ợ p nhất

v ể g iá trị đồ tặng, k h á c với V iệt N a m , N g ư ờ i N h ậ t k h ô n g lợi d ụ n g dịp này để hối lộ cho lên q u à tặ n g tu ỳ th u ộ c vào tuổi tác, tu ỷ th u ộ c vào môi quan

hệ n h ư n g p h ô biên chì có giá trị trên dưới 5.000 y ê n n g h ĩa là k h o ả n e 7 0 0.0 00

đ ô n g V iệ t N a m Đói với ng ườ i có ân huệ đặc biệt, lự a c h ọ q u à có giá trị bao nhiêu thì tu ỳ c ơ ứ ng biên n h ư n g chấc c han k h ô n g q u á n h iề u n h ư V iệt N am Bởi vậy, n h iề u sinh viên sau khi ra trư ờ n g rất n g ạ c n h iê n tại sao giám đốc

ng ư ờ i N h ậ t chi phê d u y ệ t tặ n g q u à tết c h o H ải q u a n V iệt N a m có

2 0 0 0 0 0 đ ồ n g ?

L ễ tết k h ô n g phải là c h ú c m ừ n g m à bày TÒ lò n g biết ơn n h ữ n g người đã

g iú p đ ỡ m ìn h tro n g thời g ia n q u a cho n ê n tro n g t r ư ờ n g h ợ p ng ườ i cần biếu

đ a n g g ặ p rủi ro n h ư ta n g tóc, g iá n g chức, thôi việc V V thì v ẫ n tặ n a q u à đ ượ c,

k h ô n g vâ n đê gì Song, tro n g trư ờ n g h ợ p n à y chi bao gói b ă n g giây R u y b ã n g

k h ô n g cài h o a đặc biệt tránh h o a m ầ u trấ n g v à m ầ u h ồ n g N ế u cài h o a m ầu

x á m có thê c h â p n hận được

N g o à i n h ữ n g ngày trên ra , N g ư ờ i N h ậ t c ò n có p h o n g tục tặ n g q u à n h â n

n g à y sinh nhật T ro n g n h ữ n g n g à y n à y c h ủ n h à t h ư ờ n g tổ c h ứ c sinh n h ậ t tại các nh à h à n g h oặc tại nh à riê n g tù y từ n g trư im g hợp N h â n d ịp này ng ườ i thân

Văn h óa ứ n g xu

hoặc ng ư ờ i có q u a n hệ làm ăn th ư ờ n g tặ n g q u à Q u à bao g ồ m các loại vật

d ụ n g d ù n g c h o cá nhân, hoa, đồ tra n g s ứ c v v C h ín h vi v ậy đối với các c ô n g

ty có đối tác là ngườ i N hật th ư ờ n g tra n h th ủ n a à y này để c h ă m sóc k h á c h hàng

N g ư ờ i N h ậ t c ũ n g là ngườ i c h â u Á B ởi v ậ y c ũ n g th ư ờ n g lợi d ụ n g c ơ hội này

đề tra n h th ủ đối tác

N ế u biết tran h thu n g à y sin h n h ậ t c ủ a k h á c h h à n g thì c ô n g việc d iễ n ra suôn sẻ h ơ n vì dù việc gì c h ă n g n ữ a v ẫ n có y ế u tố con n g ư ờ i N h ư n g đ ư ơ n g nhiên ng ư ờ i N h ậ t vốn n g h iê m túc tro n g c ô n g việc cho lên k h ô n g th ể lợi d ụ m g việc tặ n g q u à n h â n ngày sinh n h ậ t để làm việc b ấ t chính

N g o à i n g à y sinh nhật, n g ư ờ i n h ậ t c ò n tặ n g q u à v à o n g à y lẽ tìn h yêu

V a le n tin e D a ỵ (1 4 /2 ) T ro n g n g à y n à y b ạ n gái th ư ờ n g tặ n g b ạ n trai m à m ìn h

y ê u thích n h ấ t b á n h Sôcôla V à n g ư ợ c lại m ộ t th á n g sau tức là n g à y W h ite

D ay (1 4 /3 ) B ạ n trai tặng lại b ạ n giái q u à đ á p lễ c ũ n g ì à S ô c ô la

N g o à i ra, m ỗi khi đi q u a n hệ c ô n g v iệ c N g ư ờ i nhật c ũ n g m a n g th e o quà

có thê là rư ợ u m ạ n h ; thuốc lá; k hăn; b á n h k ẹ o V V K hi m ớ i n h ậ m c h ứ c , n gư ờ i

N h ậ t th ư ờ n g có tục đi chào x ã g ia o tất cả các đối tác có lên q u a n tới c ô n g việc

c ú a m ình , khi đi ch ào xã giao n h ư vậy h ọ c ũ n g m a n g th eo q u à n h ư rư ợ i; b á n h keo; đặc sản c ủ a n hật hoặc sản p h ẩ m đ ặc thìi c ủ a c ô n g ty K hi h ế t n h iệ m k ỳ về nướ c n g ư ờ i N h ậ t c ũ n g có tập tụ c tặ n g q u à n h à m m ụ c đích c ả m ơ n v iệ c đã giúp

đ ỡ họ tro ng thời g ia n c ù n g làm việc với nhau

\ h ì n c h u n g người N h ậ t rất c h ú trọ n g q u à c á p N ó b iểu thị m ộ t n é t đẹp tron g tru y ề n th ô n g v ăn h ó a cú a n g ư ờ i N h ậ t N ó gửi g ắ m tấ m lò n g b iết ơn và thăt c h ặt q u a n hệ tình cảm g iữ a cá n h â n với cá n hân, g iữ a cá n h â n với tập thê íChác với n g ư ờ i V iệt th ư ờ n g coi trọ n g nội d u n g b ê n tro n a n h ư n g n g ư ờ i nhật rât coi trọ n g h ìn h thức n g h ĩa là coi trọ n g c á c h b a o gói và c ác h thể h iệ n khi trao quà Đ ư ơ n g n h iê n nội d u n g bên tro n g c ũ n g k h ô n g thẻ q u á bôi bác N h ư n e đặc biệt ngườ i N h ậ t k h ô n g lợi d ụ n g việc trao q u à để hối ỉộ làm n h ư vậy ngườ i

đ ư ợ c tặnơ q u à c ảm thây bị xúc phạm

Văn hóa ứ n g x ư

Khi ốm đ a u người N h ậ t c ũ n s cần sự th ă m hỏi C ũ n g g iố n g n h ư người Việt, ngườ i K h ậ t khi thăm hỏi cần m a n g th e o q u à th ă m hỏi Đó là các loại thực p hẩm có lợi cho sức khỏe ngườ i bện h h o ặ c tiền Khi đ ên th ã m cân đên vào thời g ia n th ích hợp, k h ô n e ảnh h ư ở n g tới v iệc n g h ỉ n g ơ i cua ngườ i bệnh

N ê ú k h ô n g trực tiêp đ ên được có thê gửi q u à q u a g ia đ ìn h k è m lời n h ă n hoặc

th ư th ă m hỏi N g o à i ra có thể m a n g theo h o a n h ư n g k h ô n s có kè m th e o chậu

h oa vì c h ậu h o a có rễ, ngườ i bệnh dễ liên tư ờ n g đ ế n việc c ă n bênh sẽ trầm trọng, cơ thế sẽ ăn sâu b ám rễ x u ố n g g iư ờ n g k h ô n g d ậ y đ ư ợ c N g ò a i ra tránh

h oa cúc là loại h o a d ù n g cho tang lễ và h o a có m à u sắc đỏ th ẫ m n h ư m áu, ho a

có mùi n ặ n g n h ư h o a lyv.v V ê trang ph ục k h ô n g m ặ c m à u đ en vì là trang

p hụ c tang lễ, k h ô n g ăn m ặc lòe loẹt m à n ên m ặ c tra n g p h ụ c n h ã nhặn Khi nói

c h u y ệ n lun V k h ô n g nói n h ữ n g đ iề u về sự trầ m tr ọ n g c ủ a ngườ i b ệ n h làm ngườ i bệnh suy nghĩ; k h ô n g ngồi quá lâu trên 30 p h ú t V V

4.2 Văn hóa chiêu đ ã i

N g o à i việc tặ n g quà, n g ư ờ i N h ậ t còn coi trọ n g việc c h iêu đãi Đ ể c ông việc diễn ra su ô n sẻ v à th u ậ n lợi, ngườ i N h ậ t th ư ờ n g m ờ i, g ặ p n h ừ n g n gư ờ i có liên q u a n tới c ô n g việc m à m ìn h phụ trá c h ho ặ c đối tá c làm ă n để c h iêu đãi

n h ằ m th ắ t c h ặt m ố i q u a n hệ cá nhân Q u a n h ệ cá n h â n c ó tốt thì c ô n g việc tập thể m ới trôi chảy N g à y nay, Ở V iệ t nam , m iế n g ă n k h ô n g c ò n là q uan trọng,

hơ n n ữ a n g ư ờ i V iệ t th ư ờ n g coi trọ n g b ừ a c ơ m g ia đ ìn h c ho lên th ư ờ n g coi nhẹ việc c h iêu đãi hoặc đi dự chiêu đãi T h ế n h ư n g đối với n g ư ờ i N hật c ô n a việc là trên hêt c ho lên tất cả vì c ô n a việc V iệ c k h ô n g ăn c ơ m nhà, đi dự

ch iêu đãi h o ặ c tô ch ứ c chiêu đãi vì c ô n2 việc là c h u y ệ n b ìn h t h ư ờ n s đối với

N a ư ư i Nhật

V iệc c h iê u đãi th ư ờ n g d iễn ra tại các n h à h à n g s a n g trọ n g ĐÔI khi còn

có thè diễ n ra tại n h à riêng Bới vậy việc m ời n g ư ờ i N h ậ t về n hà c h iêu đãi la

đê thăt chặt m ô i q u a n hệ và làm cho họ h iêu rõ h ợ n h o à n c a n h cu a cá nhân

th ô n g cảm với n h a u h ơ n để giú p c ho c ô n g việc diễn ra trôi c h ày h ơ n m à thôi.

T ó m lại ch iêu đãi , q u à cáp là m ộ t n g hệ thuật lấy lò ng n h a u n h ư n g tập tục mồi nư ớ c hiểu và lợi d ụ n g nó m ộ t c á c h khác nhau C h o lên c h ú n g ta cần phải am h iể u v à ứ n g x ử cho đ ú n g để tạo đ à cho côn g việc n g à y c à n g tốt đẹp

h ơ n trôi c h ả y hơn

V V ăn hóa ứ n g x ử đối vớ i cô n g việc

5 ì Văn hỏa iniiỉ XU' vói công việc của người Việt Nam

Việt n a m là m ột nước n ô n g n g hiệp ; phân đa các c ò n e c h ứ c xuât thân tir

nô n g thôn; văn hóa nôn g n ghiệp đ ã th ấ m đ ậ m vao mồi a g ư ò i d ân Việt N am Điêu đó thê hiện rõ nét nhât ở tính kê h o ạ ch tro n g công v iệc T ừ ngàn đời xưa

c ô ng việc n ha n ô n e p hụ thuộc vào thời tiết như: nărm m ưa, n ó n g lạnh, bão gió v.v cho lên bản chât cùa con n g ư ờ i n ô n g n g h iệ p là tùv cơ ứ n g biên Đ iêu nà)' k h ô n g phái !à xấu , n hư n ơ nó ản h h ư ở n g k h ô n e nho tới q u á trình cô n g

n ghiệp h ó a và h iện đại h óa m à c h ú n a ta đ a n g tiế n hành, điều đó thể h iệ n rõ nét

n hât ơ tính kê h o ạ ch đối với cô n g việc c h ư a cao D ù bất cứ việc 2Ì, n s ư ờ i V iệ t

N am c ũ n a chi vạch ra nét cơ bản, lên kê h o ạ c h m ột các h đại khái, th ậ m chi nhiêu việc chi lên kẻ hoạch tro n g đ ầ u k h ô n e s h i ra e i â \ hoặc chi nói m iệ n o

c h ứ k h ô n e có \ ă n ban: sau đó t r o n e khi th ự c h iện thì tuv cơ ứ n s biến T ính sán tỉ tạo khôrm c ứ n 2 nhăc đó đã ơiúp V iệt N a m đ á n h rh ă n e hai đế q u ôc lớn la

Ph áp và MỸ

C ảu c h u y ệ n vui sau đâv p h â n nào p h a n a n h được đặc tính cua mồi dân tỏc C â u c h u y ê n đó có nhan đê la: V iệt nam k h ô n g cân bao mật Nội durìíi nh ư

Văn h óa ứ n g x ư

sau: K-hi bàn về c ô n g tác bao mật t h ò n s tir tro n g n g àn h ngoại giao, một cán

bộ trong n g à n h p h á t biểu: "Đ ặc điêm củ a n a ư ờ i N h ậ t !à noi sao làm vậy: đặc điẻm c u a n gườ i T r u n s Ọ uốc là noi nhiều làm ít; C ò n đặc diêm cua người Việt

N am là nói m ộ t đ ằ n ạ làm m ột nẻo Vì vậy c ử đê c h o địch thu tin kh ôn ơ cân sì phai bao m ặt; ta nói n h ư n g ta có làm nh ư v ậ y đ â u m à sợ" Đó chi la cảu

c h u v ện p h iế m nói đ ù a cho vui n h u n e trên th ự c tê c u n g c á c h làm việc kiêu n à \ ỏ- ìnột số q u a n chức, m ột số d oanh ngh iệ p k h ô n g phải là k h ỏ n g có N ó gâ y khó chịu cho đối tác và đôi khi còn eà> đô v ỡ tro n g c ô n a việc làm ăn

N g u y ê n n h â n thì có nhiêu, n h u n g m ộ t n g u y ê n nhân k h ô n g thê chôi cãi

là tinh q u a loa đại khái tro n a còng việc, c ộ n g với th iê u tinh th ầ n trá c h nhiệm đối với việc m ìn h ph ụ trách, dẫn đên tình t r ạ n g c ô n g việc k h ô n ơ trôi chày, hay tăc n s h ẽ n g â y k hó khăn cho đôi tác, làm e iả m và m â t lò ng tin c ủ a khách hàng.v.v

Vlột đặc đ iẻm n ữa cúa naười Việt N a m ta hiện nay là th iế u n g h iê m túc trong khi th ụ lý c ô n e việc Điêu nàv thê h iệ n rõ nét nhất ơ việc thực hiện giờ giảc làm việc; N g ư ờ i V iệt nam ta [h ư ờ n e c ó c â u nói: giờ cao su ỷ chi g iờ bắt đâu c ò n g việc k h ô n g đ ú n g như kế hoạch G iờ c ao su k h ô n g chi x ảv ra đối với cán bộ c ô n g n h â n viên bình thirờne m à c ò n x à y ra cả với các c á n bộ lãnh đạo

Đ iẻu nàv c ũ n g s â y k h ó chịu với nhiêu n gư ờ i, c ô n a việc k ẽ m h iệ u quá

Việc th iê u n g h iê m túc tro n g 'Khi giải q u v ê t c ô n g việc còn thê hiện ờ khau \ ì i a làm v ừ a nói chu y ện , đ a n e làm thì nói c h u v ệ n điện thoại di đ ộ n s với bạn bè k h ô n g liên q u a n gì tới c o n s việc đ a n g làm Đ iề u n a y có thê nêu lên được tới m ộ t n g à n lẻ m ộ t ví dụ C h a n s hạn có c ô n g việc qu a n tr ọ n a n h ư h à n s khòng k h ô n g ít n h â n viên hàng k h ô n g v ừa đặt c h ồ ch o k hách v ừ a nói c h u y ệ n rièng hậu q u ả n h iê u k h ách h àng đã bị g á n h c h iụ hậu q u à là tra tiên rồi m a

kh òn g đi đ ư ợ c đ ú n g c h u y ế n nhu khi m u a vé chí vì “ n h ầ m " H av cô thu n gân trong n g à n h n g àn h à n g cũ n g vừa :nu tiền, v ừ a nói c h u > ện riẽim lam ch o k h á ch hàng k h ô n g y ê n tâm với sự nhầm ;ần ^ai sót cù a họ: hoặc có cán bộ nọ trorm nganh đào tạo v ừ a đọc sò báo d an h dẻ vào điẻm v ừ a nói điện thoại di đ ộ n e với

Văìì hóa ứng x ử

Việc thiêu nehiêm túc trong khi thừa h àn h CÔ112 vụ biêu thị sự thiêu tinh thẩn trách nhiệm với công việc, thiếu tòn ư ọ n s khách hàna áảv hậu quà nơhiêm trọna gày khó chịu cho khách hàng, làm giam lòng tin của khách

Một đặc điêm nữa của người Viật N am ta là biện hộ C ho dù bât cứ m ột sai sót nào c ũ n2 phai tìm cách đổ lồi cho khách quan Ví dụ n h ư đẽn m u ộn s iờ

th ư ờ n g biện hộ là tại tăc đường, tại hỏrm xe c h ứ k h ô n e ai thừa nhận là tinh thần trách nhiệm với công việc c h ư a cao H oặc m ộ t lô h à n g giao k h ô n e đ ú n a hẹn thường tim cách đô tại khách q uan nào là m â t điện, nào là m áy h ỏ n s chứ không ai dám nhận là mình tấc trách.V.V

Nói như vậ\ k hông có n ghĩa là người Việt N am xâu N h ư n s tục ng ừ có càu “ đi với bụt phải m ặc áo cà sa, đi với ma mặc áo g iâ y ” rmhĩa là khi làm việc với người V iệt N a m thì theo phcme cách Việt N am làm việc với người nước ngòai thì phai theo p h o n g cách cúa nươc đó N h im g cái gi k h ô n s văn

m inh, k h ô n a lịch sự,quá gây ảnh h ư ở n e tói k hách h à n s, tới công việc c ũ n e cần phai sửa đổi đê phù hợp

5.2 Vãn hóa ím g x ử vói công việc của người X hậ t Ban.

N s ư ò i N hật ràt nơh iêm túc trong c ô n s việc Đ ú n a vậy đối với agưoi

N hật, công việc là trên hết N g ư ờ i N h ậ t rất cần cù, ty my Ty mv lới từ n s chi tiêt nhỏ C h ãn g vậy m à các sản phàm thu c ô n a và cả các sản phâm c ô n s nghiệp của người N h ật bản đã đạt được sự hoàn hao tới tim e chi tiết nho Tính

ty mý tới từng chi tiết nhỏ phai c h ăng nó đư ợ c bẳt n g uồn từ ’ ăn h ó a chừ viêt.C hừ tượ ng hình đã rèn luyện lên tính t\ my chính xác cua ngươi N hật bàn

bạn và hậu qua c ũng khônơ ít sinh viên “đồ oan hoặc trượt oan ' \ ì kiêu cáchlàm việc n à \

l ã n h ó a ứ n g x ử

Việc thiêu n s h i ẻ m túc tr o n g khi th ư a h à n h c ô n s vụ biê u thị sự th iê u ũ n h

th â n trách n h iệ m với c ô n g việc, th iế u tòn t r ọ n e k h á c h h à n u ạ ả v hậu q u a

n a h iê m tr ọ n g g à v khó c h ịu ch o k h á c h h à n s , làm giaịrp lò n ạ tin c u a k h á ch

M ột đặc đ iê m n ữ a c ù a n g ư ờ i V iậ t N a m ta là b iệ n hộ C h o dù bât c ứ m ộ t sai sót nà o c ù n ạ ph a i tìm c ác h đ ô lồi c h o k h á c h q u a n V í d ụ n h ư đ ê n m u ộ n giò'

th ư ờ n g b iện hộ là tại tăc đ ư ờ n g , tại h ỏ n o x e c h ứ k h ô n e ai th ừ a n h ậ n là tinh

th â n trá c h n h iệ m với c ô n g v iệ c c h ư a cao H o ặ c m ộ t lô h à n g ơ iao k h ô n e đ únơ

hẹ n t h ư ò n g tim c á c h đ ô tại k h á c h q u a n nào là m â t đ iệ n , n à o là m á y h o n g c h ứ

k h ỏ n s ai d á m n h ậ n là m ì n h tẳc t rá ch v.v

N ói n h ư vậ y k h ô n g có n g h ĩa là n g ư ờ i V iệ t N a m x ấ u N h ư n g tục n g ữ có

c ảu “ đi \ ớ i b ụ t p h ả i m ặ c á o cà sa, đi với m a m ặ c á o g iâ y ” n g h ĩa ỉà khi làm việc với n g ư ờ i V iệ t N a m thì th e o p h o n e c á c h V iệ t N a m làm việc với níiười

n ư ó c n g ò a i thì phai th e o p h o n g c á c h c ủ a n ư ơ c đó N h u n g cái gì k h ô n g văn

m in h , k h ô n g lịch s ụ ,q u á g â y ả n h h ư ờ n g tó i k h á c h h à n e , tới c ô n g việc c ũ n g

c â n phải sứa đôi đê p h ù h ợ p

5.2 Văn h ó a ú n g XU' vớ i c ô n g việc cua n g ư ờ i X h ậ t Ban.

N gưò'i N h ậ t rảt n g h i ê m túc t r o n s c ồ n s việc Đ ú n s v ậ y đòi với n g ư ờ i

N h ậ t, c ô n g v iệc lả trên hêt N g ư ờ i N h ậ t rất c ầ n cù, tv m ỷ T y m ý tới t ư n s chi tiết n hỏ C h ã n g vậy m à các sả n p h à m th u c ô n a vả cả c ác sản p h â m c â n o

n g h iệ p c ủ a n g ư ờ i \ h ậ t b ả n đ ã đ ạ t đ ư ợ c sự h o à n h a o tới từ n g chi tiêt n ho T ín h

ty mý tới từ n g chi tiêt n h ỏ p h a i c h ă n c nỏ đ ư ợ c b ẳ t n o u ồ n từ ' ăn h ó a c h ữ

v iê t.C h ữ tư ợ n g h;nh đ ã rèn lu y ệ n lẽn tính t\ m v c h ín h x á c c ua n g ư ơ i N h ậ t

b ạ n v à h ậ u q u a c ù n 2 k h ò n s ít s in h vi ên “đ ồ o a n h o ặ c t r ư ợt o a n " kì kiẻLi c á chlàm việc nàv

Việc thiêu n a h iê m túc tro n e khi thừa hàn h cônơ vụ biêu thị sự th iêu tinh

th ầ n trách n h iệ m với c ô n g việc, th iế u tòn trọ n g k h á ch hàn g, ^ảy hậu qu à

ng h iê m trọ n a gả y khó chịu cho k h á ch hàng, làm ăiam lò n a tin cua khách

iMột đặc đ iê m n ữ a của ng ư ờ i Viật N a m ta là biện hộ C h o dù bât c ứ m ột sai sót nào c ũ n g phai tìm cách đồ lồi cho k h á ch quan V í dụ n h ư đ ến m u ộ n giò'

th ư ờ n g biện hộ là tại tăc đ ư ờ n g , tại h ỏ n g xe c h ứ k h ô n e ai th ư a nh ậ n là tinh

th ần trách nhiệm với c ô n g việc c h ư a cao H oặc m ộ t lô h à n g a ia o k h ô n g đ ú n g hẹn th ư ờ n g tim cách đô tại k h á ch q u a n nào là m â t điện, n à o là m á y h ỏ n s chứ

k h ô n g ai d á m nhậ n là m ình tăc tr á c h V V .

Nói n h ư vậy k h ô n g có n g h ĩa là người V iệt N a m xâu N h ư n g tục ngũ’ có cảu “ đi với bụt phải m ặc áo cà sa đi với m a m ặ c áo g iâ y ” n g h ĩa là khi làm việc với người V iệt N a m thì th e o p h o n g cách V iệt N a m , làm việc với người

n ư ớ c ngòai thì phai th e o p h o n g c ác h c u a nirớc đó N h u n g cái Ề' k h ô n s văn

m in h , khôniỉ lịch sự ,q u á g â y ản h h ư ơ n g tới k h á ch h à n a , tới c ò n g việc c ũ n e cần phái sưa đối đê p hù h ợ p

5.2 Văn hóa i'mg yir vói có ng việc cua ngườ i \ h ậ t Ban.

N g ư ơ i N h ậ t rât n g h iê m túc tro n e c ô n g việc Đ ú n a vậy đòi với người

N h ậ t, c ô n e việc là trên hết N g ư ờ i N h ậ t rất cần cù, tv m v T y m | tới tư n g chi tiêt nhỏ C h ã n e vệv m à các sản p h â m th u c ô n s và cà các sàn phàm c ô n s

n g h iệ p của người N h ậ t bản đã đạt đư ợ c sự hoàn h a o tới từ n g chi tiết nho T ín h

ty mỷ tới từ n g chi tiêt n hỏ phai c h ă n e nó đ ư ợ c bắt n a u ồ n từ ' án h ó a c h ừ viê t.C h ữ tư ợ n g hình đã rèn lu y ệ n lên tính r> m y c h ín h xác cua n a ư ơ i N h ậtbạn và hậu q u a e ũ n e k h ô n s ít sinh viên " đồ oan h oặ c t rượt oan' \ ì kiêu c ác hlàm việc n à v

' ăn h óa ứ ng x ir

5.2 a Tính k ế hoạch cua ngươi \h ậ ĩ

X g ư ơ i N h ậ t ban có tinh kê h o ạ c h rât cao Đ iê u n à y phai chăng N h ật ha 1

!à m ộ t nước c ô n e ngh iệ p hiện đại cho nên tinh kê h o ạ ch đã ăn sâu vào đ ư ờ n g aân thớ thịt c u a con người N hật ban C ũ n g g i ò n s n h ư d â \ c h ụ v ẻ n san xuât hiện đại chi c ân m ột c ô n ẹ đ oạn trục trặc là d â n tớ i ca d â \ c h u y ẻ n trục trặc

T ât cà m ọi c ò n g việc dù nhò, dù lớn đ iê u đ ư ợ c n e ư ờ i N h ật lên kê hoạch

m ộ t cách cụ thế và ty my Đỏi với n g ư ờ i N hật, m ọ i c ô n a việc đẽu k h ô n ạ được

p h é p thất bại Bơi vậv kẻ hoạch c à n a tỷ mý c a n s tốt T ỷ m y tới m ức độ c ư n e nhãc m ảt hẻt cả tính linh hoạt C h ín h việc gi c ũ n e phái kẻ h o ạ c h hóa m ột cách t\ 1T1V, kỹ lirỡ n s cho lên đã làm khô ntìười N h ậ t L àm c h o n e ư ờ i N h ậ t làm suôt nựà> k h ô n g hêt việc cũ n g chi vì q u á chi tiẻt tro n g khi lập kê hoạch Bởi \ ậ v ơ các c ô n g sở, 10-1 l e i ờ đêm vẫn sá n e ánh đè n là c h u y ệ n b ìn h thườrm C ũ n g chi

vì kẻ h o ạ c h c h ư a h oàn tât C ó m ộ t cán bộ ờ p h ò n ơ đôi n a o ạ i cua m ột c ơ quan

nọ nói răng : L àm việc với người Nhật, giai đ o ạn đâu đê đạt đ đ ợ c thỏa th u a r thì rất vât v ả vì họ quá chi tiết, quá t\ m v.N íhưna sau đó đen iziai đoạn thực hiện thì ràt n h à n vì đã O K rỏi thì c ứ thẻ m à th ự c hiện k h ô n ư phai bàn cãi

k h ò n g phai sửa đôi N gược lại làm việc với n g ư ờ i T ru n g Ọ uo c hoặc người

H àn Q u ô c , đê đạt được thoa thuận thi rât dề n h ư n g khi th ự c hiện thi rất vất Va

cứ n g nhăc k h ô n g biêt c ác h làm S ự rv m v tro n g khi lập kẻ h oạch c u a ng!TỜi

N hặt đôi khi làm ch o nizười Việt phụ trách c ô n c việc bực m ình \ a n s ư ợ c lại tinh q u a loa đại khái cua người \ 'i ệ t c ũ n g làm c h o n a ư ờ i N h ặ t bực m inh

k h ỏ n g k é m N g ư ờ i Việt cản phai học tính ti mi cản thận, k h o a học cu a nBuròi Nhật

I 'ăn h ó a ứ n g x ử

5.2.h Tính nghiêm túc ĩro n v công việc cua ngư ờ i S hậr

No ươi N h ật rất nghiêm túc trorm côntí việc Dù bàt cir việc gì đ ư ợ c Liiao khi đã nhận nmrời N hật làm rất n g h iê m túc rất c hăm chi k h ô n g kê g iờ iliac,

m iễn sao hoan thành c ô n s việc theo đúng, kế hoạch T r o n g khi làm v iệc ngưoi

N hật k h ỏ n n \ ừ a nói c h u y ện riê n s V'ừa giải q u \ è t c ô n g việc n h ư ngirời Việt

N am N hu cẩu nói c h uv ện thì ai m à c h ă n g có n h itn a chi vì m ột lý do đ ơ n eian

là đối với n e ư ờ i N h ậ t k hô ng được phép sai sót N êu bi sai sót coi n h ư bị lồi

N ếu bị lồi là bị trừ lư ơ na thậm chí s â y hậu qu a n g h iê m trọ n ạ còn bị m ât việc làm Bơi v ậ \ n«ười N hật ai ai đêu 2ấ n s sức sao c h o ít sai sót nhât

Tính n s h iẻ m túc còn thê hiện ơ việc th ực hiện giò' íỉiâc n s h iẻ m chinh Đôi với ngươi N hật ít có trư ờ n g h ợ p đi m u ộ n vẻ sớm N a ư ờ i N h ậ t th ư ờ n u có

m ặt tnrớc <ziò' làm hoặc giờ hẹn từ 5-15 phút N taròi N h ậ t k h ô n s có kiêu giò' cao su nhir ngư ờ i Việt nam Đ ên giờ la băt đâu bât luận điêu kiện thời tiết như thê nào N íiười N hật k h ô n a c hâp nhận m u ộn a i ò ' K.hi đên m uộn ihì phai nhận lồi c h ứ k h ó n ỵ được q u a n h co đỏ tại dièu kiện k h ách q u a n n a o ỉà tắc đ ư ơ n a , nào là norm xe n hư kiêu Việt N am Bói vậv nhìrpơ níỉười làm việc với người

N h ật cân lưu ý tuân thu n g h iê m túc giơ siâc Đ ặc biệt n h ữ n g rmười làm cònii tác phục vụ càn phai đên sớm 10-15 phút , đẻ p h ò n g m ọ i trục trặc trên đườrm

có thế xa} ra

Tính n g h iê m túc t r o n s c ò n g \ i ẹ c còn đ ư ợ c thẻ hiện ơ tính cân thận, chăc chăn tro n g c ò n2 việc N h ư đã trinh b à \ ở trê n đôi với người N h ậ t k h ô n li

đư ợ c phep sai áót tron g cô n g việc ,cho lèn n e ư ờ i N h ậ t rất cân thận khi lặp kế

h o ạ ch cũnư n h ư tro ng q u á trình thực hiện kê h oạ ch Đ ê vèn tâm ng ư ờ i N hật

th ư ờ n g xác nh ậ n đi xác n hận lại thòrm tin đối với đối tác đê sao c ho côrm việc

k h ò n g bị trực trặc K.hỏrm chi đôi vơi đòi tác m à co n nea> ca vái c ấp dưới Khi chưa q u e n nuười ta th ư ờ n g có cam giác cảp trẽn khòrm n n c ấp dưới,

n h ư n g tựu c h u n ti c ũ n u chi là đè c o n e việc k h ô n e bị trục trặc ria thỏi N h iề u khi người \ lệt cho n h ư vậy là k h ò n c cản thiẻt N hư n ii tinh càn hận va c h ắ f

Văn h ó a ứ n g x u

chân đã ăn sâu vào m á u thịt cua người N h ậ t ban Bơi vậ> khi lãm iệc vơi

n s ư ơ i N hật cần phai q uen với đặc tính nàv c u a họ vui \ e tra lời kh ôn g đ ư ọ c

5.3 Tính c ộ n ° đô n g cưa n ẹư ờ i N hật

N gư ời N h ậ t có tính cộng đ ô n g rất cao M ộ t người n ào đó đã n hận xét:

N a n g lực 2Íải q u y ê t c ỏ n a việc cua m ột n g ư ò i V iệt có thê h o n m ộ t người N hật,

n lu rn e n ă n g lực giải quyêt cô n g việc cùa ba ng ươ i V iệt c h ư a chắc đã hơn ba người Nhật Điẻu đó phản nào nói lên tính cộrm đ ô n g cua n gươ i N hậi ban

rhật vậv, khi đi du lịch, khi eọi đô u ô n s còn thiêu m ộ t n e ư ờ i đi vệ sinh chưa trơ vê chồ thì việc đặt đô uôn g vẫn c h ư a điiơc tiên hành Khi co đồ u ố n a rồi

đô n tỉ loạt đ ê u n â n g côc c h ứ khôntỉ có c h u v ệ n n g ư ờ i u ô n g trư ớc người uô n a sau T r o n s q u á trình đi thăm q uan họ đều c h ú Ỵ đ ế n h à n h đ ộ n e tập thẻ : k h ô n g

có c h u y ệ n mồ i n g ưò i m ộ t 'Ị

T ro n g c ô n g t> tât ca điều tu â n th e o q u y ế t đ ịn h c u a tập thẻ Boi vậv có ìẽ

d o a n h n g h iệ p N h ậ t Ban là d o a n h ngh iệ p họ p h à n h n h iê u n h ấ t thế aiới sáng nao c ũ n g họp có bât cử việc si phát sinh cũn<j ph ai họp \ iệc tỏ ch ứ c hợp rất

n ha n h .T h ê m \ a o đỏ là họ thưòng; xuv ẻ n cỏ m ặ t tại hiện t m ờ n g N e u :hu

tn rơ n g \ ấ n a vẫn họp đê đưa ra > kien tập thò và báo cáo đẽ n hặn chi thị

i r o n s d o a n h n a h i ệ p \ h ặ t ban t h ư ờ n g d u \ IV' n g u \ ên tấc là : " ho ren s o" Báo cáo lièn lạc và trao đòi M ọi người k h ô n s đuọ'c lự y h à n h động.

Văn h óa ứ n g x u

N g ư ờ i N h ậ t th ư ờ n g dặt ỉợi ích c h u n g c ư a jk'a'i'-' lụ ^ iệ p lên trên ỉợị ích

cá nhản cưa minh Họ k h ô n g d á m làm đ iề u gì tò n nạ' ơi lợi ích d o a n h nghiệp

vi lợi ích riêng Vì khi bị phát s iá c thì sẽ bị m ấ t việc :nậm chí hị tru> tô Boi

v ậ \ họ rất ngạc nhiên khi làm \ i ệ c với d o a n h n g h iệ p Việt N am sau khi kèt

thúc đ à m phán lại có người tr o n s đ o à n đàm phán đưa danh thiẻp và nói ráng

nếu ô n g m u ố n rẻ hon thì hăv liên lạc với tôi N gười đó k h ò n g tôn trọ n g tập thẻ

k h ô n g đặt lợi ích tập thê lẻn trên lọi ích c u a m ìn h và nèu bị p h á t giá c thì chi bị

khiên trách q u a loa vì chưa có chẻ tài x ử lý

Tại n h ữ n g nơi còn« cộng ngưò'i N h ậ t xêp h à n g trật t ự ' k h ô n s c hen lân

xô đẩy N g ư ờ i N h ậ t quan niệm ràng: tôn t r ọ n e n s ư ờ i k hác c h ín h là tôn trọno

m inh Bời v ậ \ khi làm việc với n g ư ờ i N h ậ t ta c ũ n a cân học đ ức tính này cùa

người Nhật.

5.J Y thức chcĩp hành p h á p luật cua ngư ờ i N hạ! han.

Y thức c h â p hàn h phap luật c ủ a n g ư ờ i N h ậ t rât cao Bơi vì N h ậ t Ban là nước có hệ th ô n e pháp luật tư ơ n g đôi h o à n chin h H iện nay , N h ậ t ban đ a n g

giúp ch ín h phu ta hoàn th àn h hệ t h ô n s p h á p luật C h ín h vị có hệ th ô n g pháp

iuậi hoàn c h in h ch o nẻn ngườ i N h ậ t thự c sự s ô n s và làm việc th e o p h á p luật

Do hệ th ô n g p h á p luật chặt chẽ c h o n ê n d ù bất cứ ai làm sai p h á p luật, nếu bị

phát s iá c sẽ bị tr i m s trị thích đáng Vì v ậ \ tro n a các d o a n h n g h iệ p N h ậ t ban

làm ãn tại V iệt N a m nsỉười N h ậ t c ũ n g rât tô n tr ọ n a p h á p luật V iệt nam B ât cư

J ị ẻ u si vi p h ạ m p h á p luật Vie' r a m họ đêu k h ô n g dám làm C h o nên các vụ

hè hôi do người N h ậ t gàv ra tại ịệt N a m h â u n h ư k h ô n g có

' Tịnh chàn thanh cua ngư ờ i Ban

K h á c với n a ư ớ i Dai loan, n ẹ ư ơ i N h ậ t tr.ưcr.ỊỊ 'à -0' t r ọ n s c h ừ tín

N ụười N h ậ t t h ư ơ n ự nói sao làm ậv K h ô n u t h i è r rhẹo ?.T Lỉhét t hi ẻn thẹo,

k n ò n u thích nói đi nói lại B a i ậ> c h o nê n ngư.''! \ h ậ ; i ! i.roriiz c h ữ tin

Văn h óa ứ n g x u

Đối với k h á ch h à n a người Nhặt khi đà làm m â t lòng tir thi kho lònglả} lại đượ c

T ro r.2 n g h ệ thu ật xư thế nụirời N h ậ t rất đề cao rinh phàn thành Ntíười

N hật q u a n niệm rằna; : chân thành là th u p h ụ c đ ư ợ c n h à n tàm dần dụ được Iona người L ò n s chân thanh ỉà sự phan á n a t r u n s thực tron g cuộc hòng Boi

v ậ \ trorm c ô n g việc cân phai coi trọ n a c h ữ " tín " C ó ai đo đã nói răng: cỏ loniz tin là có tất ca , m ất lòng tin là m ất tất cá Bới vậy khi quan hệ làm ăn với ngườ i N h ậ t cần xâv dựng đ ượ c c h ừ tín v à lu ô n luôn a iừ c h ữ tín T rư ớ c khi

p hát (Ìíỉôn cẩn phái cản thận, đặc biệt là c ô n e bổ lịch trình, kê h oạch N êu đã trót c ô n g bô thì cố g ă n g thực hiện Dù có tôn thời gian, c ô n s sức tiên bạc thì

c ũ n g k h ô n g đ ư ợ c tù> tiện tha\ đôi Vì đ â y là đ iêu c â m kv đôi với n s ư ờ i Nhật

5.6 Tính kiêm toil cua ngiirri Xnật Ban.

N g ư ờ i N h ậ t rât khiêm tôn K h iêm tô n từ cái cúi đâu: cho đèn cách di

đứ n g ; lời ãn tiê n g nói.v.v N gười N hật k h ô n a thích kho e kh oan £ kê lê thành tích Bởi v ậ \ khi qu an hệ làm ãn với n a ư ờ i N h ậ t c ũ n u cân phai khiêm tốn Nmrời N h ặ t k h iê m tôn qu á đôi khi ta cam th ả y k h á ch sáo N h ư n e q u a thực đa} là tập tục c h o nên cùn y cân phai làm q u e n và thực hiện N g ư ờ i N h ậ t

k h ỏ n s thích tự nói vê m ìn h nói vê a ia đình m ìn h , nói về c ô n g tv m inh

C ó lẽ tính k hiêm tôn n à \ x u â t phát từ c á c h viêt c h ừ H án N g ư ờ i N h ậ t

q u a n niệm r ã n g đê m ộ t chừ Hán tòn tại và vãn ban có trật lự thi mỗi bộ cu troníỉ c h ữ vièt đ ê u phai thu s o n n h ’j o n i i chỏ c h o bộ khác có tro n g curìií một chù' Hán

hư/lè ihìiâỉ ỉà\ ỈÒ> 1ỊỊ ciiLi người XhcÌ! Ban.