áp dụng các phương pháp tính giá sản phẩm trong kế toán chi phí

Mục tiêu của phương pháp ABC không phải làphân bổ chi phí chung cho các sản phẩm mà mục tiêu của phương pháp ABC là đo lường và tính giá tất cả các nguồn lực sử dụng cho các hoạt động mà

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

1 Tổng quan về phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động 2

1.1 Sự hình thành phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động 2

1.2 Khái niệm phương pháp tính giá ABC 3

2 Hệ thống tính chi phí theo hoạt động (ABC) 3

2.1 Phương pháp 4

2.2 Xác định các hoạt động: 4

3 Quy trình thực hiện tính giá theo phương pháp ABC 6

3.1 Các bước thực hiên tính giá theo phương pháp ABC 6

3.2 Mô hình phương pháp tính giá dựa trên hoạt động (ABC) 8

3.3 Ví dụ minh họa: 8

4 Lợi ích của phương pháp tính giá ABC 12

5 Ứng dụng phương pháp tính giá ABC ở một số nước 13

5.1 Mô hình ABC tại công ty Elgin Sweeper của Bắc Mỹ 13

5.2 Mô hình ABC tại công ty Mason & Cox ở Australia 14

5.2.1 Khái quát quá trình sản xuất ở Mason & Cox 14

5.2.2 Khó khăn mà Mason & Cox gặp phải đối với hệ thống tính phí của mình 14

5.2.3 Mô hình ABC tạiMason & Cox 16

5.2.3.1 Mô hình ABC với mục đích tính giá thành cho sản phẩm 16

5.2.3.2 Thử nghiệm ABC 19

KẾT LUẬN 21

TÀI LIỆU THAM KHẢO 21

cụ quản lý hiệu quả hơn Với sự phát triển không ngừng của kế toán quản trị, việc ápdụng phương pháp kế toán chi phí truyền thống ngày càng tỏ ra không phù hợp và đanggặp nhiều những bất cập Điều này ảnh hưởng rất lớn đến việc ra quyết định của nhàquản trị rằng nên chọn phương án này hay phương án kia, nên đầu tư vào sản phẩm nàyhay sản phẩm kia…Như vậy, quản trị doanh nghiệp cần có một phương pháp kế toánmới khoa học hơn, hiện đại hơn để có thể đáp ứng được nhu cầu nói trên

1 Tổng quan về phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động

1.1 Sự hình thành phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động

Hiện nay, những doanh nghiệp sản xuất đang phải đối mặt với sự cạnh tranhngày càng tăng trên một thị trường với xu hướng toàn cầu.Để ra được những quyếtđịnh chính xác, những nhà quản lý phải có những thông tin về chi phí đầy đủ, chínhxác và được cập nhật Hệ thống tính chi phí truyền thống dựa vào việc phân bổ chi phítheo sản lượng đã mất đi sự chính xác khi mà lao động trực tiếp không còn chiếm một

tỉ trọng đáng kể như trước nữa Những hệ thống tính chi phí truyền thống có xu hướnglàm cho việc tính toán chi phí sản phẩm không được chính xác và dẫn đến những quyếtđịnh chiến lược không phù hợp (Johnon và Kaplan, 1987; Johnson,1987;1991)

Một phương pháp tính chi phí mới được thiết kế nhằm khắc phục các nhượcđiểm của những hệ thống tính giá thành truyền thống, đó là hệ thống tính chi phí theohoạt động (ABC – Activities Based Costing) Robin Cooper, Robert Kaplan, và H.Thomas Johnson là những người đầu tiên đưa ra phương pháp ABC Đây là mộtphương pháp tính chi phí được sử dụng để tính thẳng chi phí chung vào các đối tượngtính chi phí (Cooper, 1988a; 1988b; 1990; Cooper và Kaplan, 1988; Johnson, 1990).Những đối tượng này có thể là các sản phẩm, dịch vụ, quá trình, hoặc khách hàng…ABC cũng giúp cho nhà quản lý ra được những quyết định đúng tương ứng với cơ cấusản phẩm và chiến lược cạnh tranh của doanh nghiệp mình Theo Turney, ABC có thểthay đổi toàn diện cách thức những nhà quản lý ra quyết định về cơ cấu sản phẩm, giá

cả sản phẩm, và đánh giá công nghệ mới (Turney, 1989) Mặc dù trong các tài liệu lýthuyết đã có nói đến rất nhiều những trường hợp thực hiện ABC cho những nhà máysản xuất qui mô lớn, tuy nhiên đối với những doanh nghiệp nhỏ (qui mô dưới 100 nhânviên), thì việc áp dụng ABC còn rất hạn chế (Needy va Bidanda, 1995; Bharara và Lee,1996) Xem xét kỹ hơn, ta thấy rằng có một vài yếu tố làm cản trở những doanh nghiệpnhỏ trong việc thực hiện ABC, trong đó bao gồm những nguyên nhân như thiếu dữliệu, thiếu nguồn lực về kỹ thuật, tài chính, và thiếu sự hỗ trợ đầy đủ của máy tính Có

lẽ khó khăn chủ yếu nhất, đó là việc thu thập dữ liệu, tập trung vào việc thu thập và xử

lý số liệu cần thiết theo một cách thức chính xác với chi phí chấp nhận được Nhữngdoanh nghiệp nhỏ rất kỹ lưỡng trong việc chọn và phân tích loại thông tin sử dụng đểxác định chi phí chung, bởi vì việc thu thập những thông tin cần thiết theo phươngpháp ABC rất tốn kém trong khi những doanh nghiệp này thường bị ràng buộc về vấn

đề tài chính Do vậy, tìm kiếm một phương pháp có thể cho phép những doanh nghiệpnhỏ thu thập được những thông tin về chi phí sản phẩm một cách chínhxácvới chi phíthấp là điều thật sự cần thiết

Bài viết này đề cập đến một phương pháp hiệu quả và ít tốn kém cho việc thựchiện ABC đối với những doanh nghiệp nhỏ.Phương pháp này trang bị những thông tinchi phí chính xác một cách có hệ thống để giúp các nhà quản lý có thể đề ra đượcnhững chiến lược cho doanh nghiệp, xác định chi phí sản phẩm và cải thiện cấu trúcchi phí

1.2 Khái niệm phương pháp tính giá ABC

Từ trước đến nay, có khá nhiều khái niệm về phương pháp ABC, mỗi học giảtrên thế giới có một khái niệm khác nhau nhưng nhìn chung phương pháp tính giá dựatrên cơ sở hoạt động (Activity Based Costing - ABC) là phương pháp đo lường chi phí

và hiệu quả của các hoạt động, sản phẩm và dịch vụ trên cơ sở các nguồn lực sử dụngbởi nhiều hoạt động khác nhau để tạo ra sản phẩm hoặc dịch vụ đó

Theo Krumwiede và Roth (1997): “Phương pháp tính giá dựatrên cơ sở hoạt

động (ABC) là một hệ thống kế toán quản trị tậptrung đo lường chi phí, các hoạt động, sản phẩm, khách hàng và cácđối tượng chi phí Phương pháp này phân bổ chi phí cho các đốitượng chi phí dựa trên số lượng hoạt động sử dụng bởi đối tượng chi phí đó”.

Đối với Kaplan (1998), cho rằng: “Phương pháp ABC được thiết kế nhằm cung

cấp một cách thức phân bổ chính xác chi phí gián tiếp và nguồn lực cho các hoạt động, quá trình kinh doanh, các sản phẩm và dịch vụ Mục tiêu của phương pháp ABC không phải làphân bổ chi phí chung cho các sản phẩm mà mục tiêu của phương pháp ABC là đo lường và tính giá tất cả các nguồn lực sử dụng cho các hoạt động mà có thể

hỗ trợ cho việc sản xuất và phân phối sảnphẩm, dịch vụ đến với khách hàng”.

Còn Horngren (2000): “Phương pháp ABC là sự cải tiến của phương pháp tính

giá truyền thống bằng việc tập trung vào các hoạt động cụ thể như là các đối tượng chi phí cơ bản Hệ thống tính giá dựa trên cơ sở hoạt động là tập hợp chi phí cho từng hoạt động và phân bổ chi phí cho từng sản phẩm hoặc dịch vụ dựa trên hoạt động được tiêu dùng bởi sản phẩm hay dịch vụ đó”.

Maher (2001) cho rằng: “Phương pháp ABC là công cụ quản trị dựa trên hoạt

động, trước hết, chi phí được phân bổ cho các hoạt động, sau đó sẽ phân bổ cho từng sản phẩm, dịch vụ dựa trên cáchoạt động mà sản phẩm hay dịch vụ đã tiêu dùng Quản trị dựa trênhoạt động sẽ tìm kiếm sự cải tiến không ngừng.Phương pháp ABC cung cấp thông tin về hoạt động và nguồn lực cần thiết để thực hiện chúng”.

Theo Deepak Mohan & Hemantkumar Patil (2003): "Hoạt động dựa trên chi phí

là một mô hình chi phí để đo lường chi phí hoạt động, kết quả, các nguồn lực và các đối tượng chi phí ABC gán nguồn lực cho các hoạt động, các hoạt động đối tượng chi phí theotiêu thụ thực tế và công nhận mối quan hệ nhân quả của các trình điều khiển chi phí với hoạt động, ABC tập trung nhiều hơn về chi phí và nguyên nhân dựa vào quá trình và các hoạt động chứ không phải là về các phòng ban và các chức năng truyền thống "

Từ quan điểm của Stewart, GB (1991): "Hoạt động dựa trên Chi phí cung cấp

dữ liệu đầy đủ về hoạt động kinh doanh, hình thức số liệu tài chính " Nó có thể được

áp dụng để kinh doanh theo cácyếu tố biến

2 Hệ thống tính chi phí theo hoạt động (ABC)

Cooper đề xuất mô hình ABC hai giai đoạn (Cooper, 1987a; Cooper, 1987b).Trong giai đoạn đầu, chi phí được tính vào các hoạt động theo từng trung tâm hoạt

động, dựa trên tiêu thức phân bổ chi phí Trong các phương pháp tính chi phí truyềnthống không có bước công việc tương tự như vậy.Ở giai đoạn hai, chi phí được phân

bổ từ các hoạt động đến từng sản phẩm dựa vào mức độ sử dụng các hoạt động đối vớicác sản phẩm đó Giai đoạn này tương tự với phương pháp truyền thống, tuy nhiên,phương pháp truyền thống chỉ sử dụng những tiêu thức phân bổ liên quan đến sảnlượng của phẩm mà không xem xét đến những yếu tố không hay không liên quan trựctiếp đến sản lượng Một vài ví dụ của các yếu tố không liên quan trực tiếp đến sảnlượng bao gồm số giờ chuẩn bị máy, số lần chuẩn bị, số lượng đơn hàng Việc phân

bổ những chi phí không liên quan đến sản lượng mà lại sử dụng những phương phápdựa trên sản lượng sẽ làm sai lệch chi phí sản phẩm

2.1 Phương pháp

Trong mô hình ABC, nhóm các chi phí chung ví dụ như chi phí hành chính, chiphí thuê mướn, chi phí vận chuyển, và chi phí bảo hiểm phải được xác định Nhữngthông tin chi phí này có thể có được dễ dàng từ bộ phận kế toán Bước kế tiếp là xácđịnh những hoạt động chính mà có thể dễ dàng theo dõi được thông tin về chi phí Việcnày có thể thực hiện được bằng cách nhóm những hành động có liên quan thành cáchoạt động và nhóm các hoạt động thành trung tâm hoạt động theo cách tiếp cận ABC.Một vài ví dụ về các hoạt động cho một doanh nghiệp nhỏ đó là nhận yêu cầu củakhách hàng, báo giá cho khách hàng, giám sát sản xuất, và vận chuyển hàng hóa Chiphí sẽ được phân cho những hoạt động vừa được xác định thông qua những tiêu thứcphân bổ chi phí trong giai đoạn một Sang giai đoạn hai, những tiêu thức phân bổ chiphí cho các hoạt động được xác định để phân bổ chi phí

Phương pháp này giả định rằng doanh nghiệp có thể phân loại toàn bộ chi phíchung ra thành từng nhóm cụ thể Đây là cách phân loại vẫn thường được sử dụngtrong phương pháp truyền thống Thông tin này giúpxác định lại tính cân đối của cácchi phí chung được tính toán từ giai đoạn đầu so với tổng chi phí được phân bổ chotừng sản phẩm riêng biệt trong phương pháp ABC

2.2 Xác định các hoạt động:

Để có thể thực hiện được ABC, thì toàn bộ quá trình kinh doanh phải được chia

ra làm nhiều nhóm các hoạt động.Người ta thường vẽ ra lưu đồ của quá trình để xácđịnh được những hoạt động chính này.Để có thể thiết lập được những hoạt động cầnthiết cho ABC, những qui trình đồng nhất phải được nhóm lại với nhau.Hay nói cáchkhác, những hoạt động tác động lên sản phẩm và những hoạt động tác động lên kháchhàng phải được tách ra để lập nên hai nhóm hoạt động riêng rẽ và đồng nhất

Ví dụ, tại các doanh nghiệp sản xuất, các hoạt động có thể là lập báo giá, giámsát sản xuất, giao nhận nguyên vật liệu

a) Hoạt động và các tiêu thức phân bổ chi phí trong giai đoạn một:

Một khi những hoạt động chính đã được xác định, thì tổng chi phí của từng hoạt độngcần phải được tính toán.Trước tiên, nhóm chi phí liên quan đến từng hoạt động phảiđược ghi nhận Ví dụ, chi phí hoạt động cho việc “lập báo giá” bao gồm chi phí từnhững nhóm khác nhau như lương, thuê mướn, tiện ích, và văn phòng phẩm Để tínhchính xác các chi phí này vào từng hoạt động, thì những tiêu thức phân bổ chi phí tronggiai đoạn một, phải được ấn định cho từng nhóm chi phí Ví dụ, chi phí thuê mướn liênquan đến hoạt động lập báo giá có thể được tác động bởi số mét vuông sử dụng, trongkhi đó, chi phí lương có thể được tác động bởi thời gian mà người nhân viên sử dụngcho hoạt động này.

b) Tiêu thức phân bổ chi phí trong giai đoạn hai:

Trong giai đoạn hai, các hoạt động được tính cho các sản phẩm bằng việc sử dụng tiêuthức phân bổ chi phí giai đoạn hai Cũng như tiêu thức phân bổ chi phí của giai đoạnmột, thông tin cần thiết cho tiêu thức phân bổ chi phí giai đoạn hai có thể không dễdàng có sẵn để thể hiện các tỉ lệ tương ứng cho từng loại sản phẩm Ví dụ, việc ấn địnhcước phí chuyên chở cho từng sản phẩm tương đối phức tạp.Khi thiếu dữ liệu thực tế,ước lượng gần đúng chi phí hoạt động sử dụng bởi từng sản phẩm là điều cần thiết

c) Các phương pháp thu thập thông tin:

Thu thập thông tin là một công việc rất cần thiết để có thể đạt được sự chính xáccủa các chi phí sản phẩm cuối cùng.Một phần quan trọng của dữ liệu yêu cầu là những

tỉ lệ cần thiết trong mỗi giai đoạn của một hệ thống ABC.Mỗi hoạt động sử dụng mộtphần của từng nhóm chi phí.Tương tự như vậy, mỗi sản phẩm sẽ sử dụng đến một phầncủa mỗi hoạt động.Như đã đề cập từ trước, mỗi tỉ lệ thường thể hiện cho một phần củatổng thể chi phí hay hoạt động Ví dụ, hoạt động lập báo giá sử dụng 0,1 (10%) chi phíhành chính Có rất nhiều cách để có thể thu được những tỉ lệ này và từng phương pháp

cụ thể sẽ tác động đến độ chính xác mong muốn Ba phương pháp có mức độ chính xác

về dữ liệu có thể được sử dụng trong việc ước lượng những tỉ lệ này theo thứ tự là ướcđoán, đánh giá hệ thống, và thu thập dữ liệu thực tế

 Ước đoán:Trong trường hợp khi mà không thể có được những số liệu thực tế

hoặc những việc thu thập số liệu khá tốn kém, thì có thể ước đoán để tính ra các tỉ lệ.Việc ước đoán có thể được hợp tác thực hiện bởi bộ phận quản lý, bộ phận tài chính, vànhững nhân viên điều hành có liên hệ trực tiếp đến trung tâm tính chi phí Nhóm này

có thể đưa ra được những ước đoán về tỉ lệ chi phí phân bổ trong cả hai giai đoạn củaphương pháp ABC Mức độ chính xác dựa vào sự kết hợp của những người trongnhóm, và những kiến thức của họ về trung tâm chi phí

 Đánh giá hệ thống:Một phương pháp khoa học hơn để thu được những tỉ lệ này

cho việc tính toán chi phí là việc sử dụng kỹ thuật hệ thống như áp dụng quá trình phântích thứ bậc (AHP- Analytic Hierarchical Process) (Saaty, 1982; Golden,Wasil, vàHarker, 1989) AHP là một công cụ thích hợp nhằm đưa những ý kiến cá nhân chủquan thành những thông tin thể hiện khách quan hơn về các tỉ lệ Ví dụ, giả sử doanh

nghiệp cần phân bổ chi phí xăng dầu giữa ba hoạt động chạy máy, giao hàng, và bảotrì Thông qua việc đặt câu hỏi cho những bộ phận tiêu thụ nguồn lực này và yêu cầu

họ đánh giá về tỉ lệ phần trăm chi phí xăng dầu trong một thời đoạn nhất định, AHP cóthể đưa ra được phần trăm của chi phí này và phân bổ chúng đến từng hoạt động thíchhợp

AHP cũng có thể được sử dụng trong giai đoạn hai đó là phân bổ chi phí từ các hoạtđộng đến từng sản phẩm.Trong bước này, điều quan trọng là phải xác định được mộttiêu thức phân bổ chi phí thích hợp để đạt được mức độ chính xác mong muốn

Ví dụ: giả sử doanh nghiệp mong muốn ấn định chi phí bán hàng đến từng sản

phẩm Một phương pháp đó là ước lượng mức độ hoạt động bán hàng cần thiết đối vớitừng sản phẩm.Giả sử doanh nghiệp sản xuất năm sản phẩm Sản phẩm A là sản phẩm

đã có tiếng, những nỗ lực về hoạt động bán hàng là tương đối thấp, trong khi sản phẩm

B, C, và D đang trong giai đoạn giữa của dòng đời sản phẩm và sản phẩm E, là một sảnphẩm mới, tiêu tốn rất nhiều thời gian và nỗ lực hơn cho việc bán hàng Thay vì phân

bổ đồng đều chi phí bán hàng cho từng sản phẩm, AHP có thễ đưa ra một ước lượngcho phép công ty tính chi phí đến từng sản phẩm một cách chính xác hơn

Bước tiếp theo là doanh nghiệp cần phải xác định những tiêu thức thể hiện mốiquan hệ về chi phí giữa các hoạt động và sản phẩm Trong ví dụ cụ thể này, khu vựcbán hàng và thời gian sử dụng để thương thảo với khách hàng về từng sản phẩm có thểđược xem là các tiêu thức liên hệ Sau đó, chi phí bán hàng được xếp hạng giữa các sảnphẩm theo khoảng cách cần thiết giao hàng Việc xếp hạng tiếp theo giữa các sản phẩmđược thiết lập theo tỉ lệ thời gian cho từng khách hàng Cuối cùng, những cách xếphạng chủ quan về hoạt động bán hàng được kết hợp lại để tính ra tỉ lệ phân bổ chi phíbán hàng giữa năm loại sản phẩm

 Thu thập dữ liệu thực tế:Phương pháp chính xác nhất và tốn nhiều chi phí nhất

để tính toán được tỉ lệ cần thiết đó là thu thập những dữ liệu thực tế Trong hầu hết cáctrường hợp, người ta phải tổ chức một bộ máy thu thập, ghi nhận dữ liệu thực tế và cóthể đòi hỏi các thiết bị hỗ trợ cho việc thu thập thông tin Hơn nữa, việc thu thập dữliệu phải đúng thời điểm và điều tra viên yêu cầu phải có kinh nghiệm Kết quả thườngđược phân tích bằng những công cụ thống kê Ví dụ, lấy mẫu công việc có thể được sửdụng để ước lượng tỉ lệ thời gian dành cho việc giám sát sản xuất một sản phẩm cụ thể.Trong trường hợp này, nhân viên giám sát sẽ được hỏi vào những thời điểm ngẫu nhiên

để xác định sản phẩm đang được giám sát Dựa trên những dữ liệu này, ta có thể thuthập được những thông tin cần thiết

3 Quy trình thực hiện tính giá theo phương pháp ABC

3.1 Các bước thực hiên tính giá theo phương pháp ABC

Bước 1: Nhận diện các chi phí trực tiếp

Chi phí trực tiếp trong các đơn vị sản xuất thường bao gồm chi phí vật liệu,nhân công trực tiếp, trong mỗi giờ đối tượng chịu chi phí các khoản chi phí này thường

dễ nhận diện và tập hợp thẳng vào đối tượng chịu chi phí để tính giá thành sản xuất sảnphẩm.

Bước 2: Nhận diện các hoạt động.

Nhận diện các hoạt động tạo ra chi phí gián tiếp là vấn đề cơ bản của phươngpháp ABC.Theo phương pháp này, mỗi hoạt động thường bao gồm các khoản chi phí

có cùng nguồn gốc phát sinh Do vậy phụ thuộc vào đặc điểm sản xuất kinh doanh vàquy trình công nghệ của mỗi doanh nghiệp có các hoạt động tạo ra chi phí gián tiếpkhác nhau Các hoạt động đó thường xuất phát từ khâu đầu tiên của quá trình sản xuất,vận hành máy, kiểm tra sản phẩm và nghiệm thu Do vậy mỗi một hoạt động cần tậphợp chi phí riêng, sau đó chọn tiêu thức khoa học phân bổ chi phí vào các đối tượngtính giá thành

Bước 3: Chọn tiêu thức phân bổ chi phí cho các hoạt động.

Sau khi chi phí gián tiếp được tập hợp cho từng hoạt động, sẽ tiến hảnh phân bổcho từng đối tượng tính giá theo các tiêu thức khoa học Do vậy, cần chọn tiêu thứcđảm bảo tính đại diện của chi phí, tiêu thức dễ tính toán, phù hợp với các nguyên tắc vàchuẩn mực của kế toán Việt Nam Tiêu thức phân bổ sẽ tác động tới độ chính xác khichọn tiêu thức phân bổ, các chuyên gia kế toán quản trị thường tiến hành các cuộc điềutra, phỏng vấn trực tiếp các nhân viên phân xưởng có liên quan đến các khoản chi phícủa từng hoạt động

Bước 4:

Dựa trên chi phí của từng nhóm hoạt động, kế toán quản trị chọn các tiêu thứckhoa học phân bổ cho từng sản phẩm, dịch vụ.Nếu hoạt động liên quan đến một loạisản phẩm thì kế toán kết chuyển toàn bộ chi phí đó cho đối tượng tính giá thành.Nếuhoạt động liên quan tới 2 loại sản phẩm trở lên thì phải tính toán hệ số phân bổ, sau đóxác định mức phân bổ chi phí của từng hoạt động cho từng loại sản phẩm cụ thể

Để nghiện cứu bản chất của từng yếu tố chi phí trong mỗi hoạt động kế toán quảntrị cũng dựa vào các trung tâm chi phí

 Trung tâm chi phí: Nghiên cứu chi phí tại mỗi trung tâm chi phí, sau đó chi phí tạimỗi trung tâm sẽ được phân bổ cho mỗi hoạt động có quan hệ trực tiếp với hoạtđộng.

 Tiêu chuẩn đo lường: Trong từng loại hoạt động cần xác định tiêu chuẩn đo lường

sự thay đổi của mức sử dụng chi phí Các tiêu chuẩn này được xem là tiêu chuẩnphân bổ chi phí cho mỗi loại sản phẩm, dịch vụ hay đối tượng chịu chi phí Các tiêuchuẩn thường sử dụng để phân bổ là: số giờ lao động trực tiếp của công nhân, tiềnlương công nhân trực tiếp sản xuất, số đơn vị vận chuyển

 Trung tâm phân nhóm: Các hoạt động có cùng tiêu chuẩn phân bổ phải được tậphợp tiếp tục vào một trung tâm phân nhóm Tùy theo tính chất kỹ thuật của sảnphẩm dịch vụ hay đối tượng chịu chi phí để tiếp tục phân thành các nhóm nhỏ đểtính giá thành

 Mô hình ABC làm thay đổi căn cứ để phân bổ các chi phí chung cho các sản phẩm.Phương pháp ABC có thể biến một chi phí trực tiếp với một đối tượng tạo lập chiphí xác định Ở Việt Nam thường được vận dụng vào các công ty sản xuất đồ maymặc, dệt, giấy, xe máy, ô tô, xây dựng, các sản phẩm và dịch vụ có quy trình côngnghệ sản xuất phức tạp

3.2 Mô hình phương pháp tính giá dựa trên hoạt động (ABC)

Chi phí 1 Chi phí 2 Chi phí 3 Chi phí 4 Chi phí 5

Nguồn

PSCP

Hoạtđộng 3

Hoạtđộng 2

Hoạtđộng 4

NPS chi phí n

NPS chi phí …

NPS chi phí …

3.3 Ví dụ minh họa:

Công ty RIVYCO sản xuất 2 loại sản phẩm là R và V, chi phí nguyên vật liệu trực tiếp

và chi phí nhân công trực tiếp phát sinh cho từng loại sản phẩm trong kỳ như sau:

Tên sản

phẩm/ Chỉ

tiêu

Số lượngsản phẩmsản xuất(cái)

Số giờcông/sp(giờ)

Tổnggiờcông

Chi phí nguyênvật liệu trựctiếp đơn vị sảnphẩm (1000đ)

Chi phí nhâncông trực tiếpđơn vị sản phẩm(1.000đ)

-Tổng chi phí sản xuất chung của công ty trong kỳ là: 450.000 (nghìn đồng)

Theo phương pháp truyền thống, Công ty RIVYCO đã sử dụng tổng thời gian lao độngtrực tiếp để làm căn cứ phân bổ chi phí sản xuất chung cho 2 sản phẩm

Tỷ lệ chung phân bổ của công ty như sau:

= Tổng chi phí sản xuất chung/ Tổng số giờ công lao động trợc tiếp

= 450.000/30.000 = 15

Với tỷ lệ phân bổ này, chi phí để sản xuất mỗi đơn vị sản phẩm được tính như sau:

Như vậy, trong trường hợp này, công ty RIVYCO chỉ xem xét đến thời gian lao động

mà không xem xét đến ảnh hưởng của các yếu tố khác đến chi phí sản xuất chung củacông ty Do vậy, vì hai sản phẩm này có cùng lượng thời gian lao động như nhau nênchúng được phân bổ một lượng chi phí sản xuất chung bằng nhau (= 30).Giả sử công RIVYCO vận dụng phương pháp ABC và thực hiện việc phân tích cáchoạt động được xác định có 4 hoạt động xem như là các nhân tố nguyên nhân của sựphát sinh chi phí sản xuất chung

-Các số liệu có liên quan đến 4 hoạt động này được phân bổ cho các hoạt động nhưsau:

Hoạt động

Chi phí sảnxuất chungphát sinh(1000đ)

Khối lượng thực hiện hoặc công

việc

Sảnphẩm R Sản phẩmV Tổng số

Số lần kiểm tra chất lượng

Giờ máy hoạt động (giờ) 112.000 6.000 14.000 20.000

Nguyên vật liệu được giao

Tiếp tục xác định tỷ lệ chung cho các hoạt động: