ự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng trong khuôn khổ GATSWTO kinh nghiệm quốc tế và những gợi ý đối với Việt NamTT

Mặc dù trong quá trình đàm phán gia nhập WTO, cũng như sau khi Việt Nam trở thành thành viên chính thức của WTO, đã có nhiều công trình nghiên cứu của nhiều tác giả trong và ngoài nước đ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

NGUYỄN ĐỨC THỤ

TỰ DO HÓA DỊCH VỤ TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG TRONG KHUÔN KHỔ GATS/WTO: KINH NGHIỆM QUỐC TẾ

VÀ NHỮNG GỢI Ý ĐỐI VỚI VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ ĐỐI NGOẠI

HÀ NỘI - 2012

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

NGUYỄN ĐỨC THỤ

TỰ DO HÓA DỊCH VỤ TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG TRONG KHUÔN KHỔ GATS/WTO: KINH NGHIỆM QUỐC TẾ

VÀ NHỮNG GỢI Ý ĐỐI VỚI VIỆT NAM

Ngành: Kinh tế đối ngoại Chuyên ngành: KTTG & QHKTQT

Mã số: 60.31.07

LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ ĐỐI NGOẠI

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS TS HÀ VĂN HỘI

Hà Nội - 2012

MỤC LỤC

Danh mục chữ viết tắt i

Danh mục hình vẽ ii

PHẦN MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA TỰ DO HÓA DỊCH VỤ TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG TRONG BỐI CẢNH VIỆT NAM HỘI NHẬP WTO 9

1.1 Những vấn đề lý luận về dịch vụ tài chính - ngân hàng và tự do hóa dịch vụ tài chính ngân hàng 9

1.1.1 Khái niệm và bản chất về dịch vụ tài chính - ngân hàng 9

1.1.2 Khái niệm tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng 11

1.1.3 Lý thuyết về tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng 12

1.2 Tác động của tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng tới nền kinh tế 17 1.2.1 Tự do hoá dịch vụ tài chính - ngân hàng tác động đến quá trình chuyển tiết kiệm cho đầu tư 17

1.2.2 Tự do hoá dịch vụ tài chính - ngân hàng góp phần nâng cao hiệu quả việc phân bổ nguồn lực đầu tư 18

1.3 Tính tất yếu của việc tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng 19

1.3.1 Xu hướng toàn cầu hóa và tự do hóa thương mại 19

1.3.2 Yêu cầu của quá trình chuyển đổi và hội nhập kinh tế quốc tế 24

1.4 Những cơ hội và thách thức của tự do hoá dịch vụ tài chính - ngân hàng đối với các nước đang phát triển 26

1.4.1 Cơ hội từ tự do hoá dịch vụ tài chính - ngân hàng 26

1.4.2 Thách thức từ tự do hoá dịch vụ tài chính - ngân hàng 29

1.5 Nội dung tự do hoá dịch vụ tài chính - ngân hàng 33

CHƯƠNG 2: TỰ DO HÓA DỊCH VỤ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI 35

2.1 Phân tích quá trình tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng của một số quốc gia 35

2.1.1 Quá trình thực hiện tự do hóa tài chính - ngân hàng của Trung Quốc

35

2.1.2 Quá trình thực hiện tự do hóa tài chính ngân hàng của Canada 39

2.1.3 Quá trình thực hiện tự do hóa tài chính - ngân hàng của Australia 42

2.1.4 Quá trình thực hiện tự do hóa tài chính - ngân hàng của Thái Lan 45

2.2 Kinh nghiệm rút ra từ việc phân tích quá trình tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng của một số nước trên thế giới 45

CHƯƠNG 3: TỰ DO HÓA DỊCH VỤ TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG SAU KHI VIỆT NAM GIA NHẬP WTO 48

3.1 Cam kết của Việt Nam về tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng trong WTO 48

3.1.1 Dịch vụ ngân hàng 48

3.1.2 Dịch vụ bảo hiểm 48

3.1.3 Dịch vụ chứng khoán 49

3.2 Tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng sau khi Việt Nam gia nhập WTO 49

3.3 Đánh giá quá trình tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng sau khi Việt Nam gia nhập WTO 59

3.3.1 Đối với lĩnh vực ngân hàng 59

3.3.2 Đối với lĩnh vực bảo hiểm 64

3.3.3 Đối với các dịch vụ chứng khoán 67

CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY TỰ DO HÓA DỊCH VỤ TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG SAU KHI VIỆT NAM GIA NHẬP WTO 72

4.1 Các quan điểm và định hướng của chính sách tự do hoá dịch vụ tài chính - ngân hàng sau khi Việt Nam gia nhập WTO 72

4.1.1 Các định hướng cơ bản 72 4.1.2 Các quan điểm thực hiện cho quá trình tự do hoá dịch vụ tài chính 73

4.1.3 Thuận lợi và khó khăn của quá trình tự do hoá dịch vụ tài chính 75

4.2 Những gợi ý đối với Việt Nam trong quá trình thực hiện tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng theo cam kết trong WTO 76

4.2.1 Mức độ mở cửa đối với các nhà kinh doanh nước ngoài 76

4.2.2 Kiểm soát luồng vốn và giảm tối đa việc kiểm soát về giá cả và lãi suất trên thị trường tài chính - ngân hàng 79

4.2.3 Xã hội hóa khu vực tài chính và đơn giản hóa các thủ tục hành chính trong việc cho vay tín dụng 81

4.2.4 Cho phép sự gia nhập rộng rãi trong lĩnh vực dịch vụ tài chính - ngân hàng 85

4.3 Một số giải pháp nhằm khắc phục những vấn đề vướng mắc trong quá trình tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng tại Việt Nam 91

4.3.1 Hoàn thiện hệ thống pháp luật và hệ thống quản lý nhà nước 91

4.3.2 Lành mạnh hoá hệ thống tài chính 93

4.3.3 Chủ động trong hội nhập quốc tế 94

KẾT LUẬN 96

TÀI LIỆU THAM KHẢO 98

1

MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Hội nhập quốc tế nhằm tranh thủ nguồn lực từ bên ngoài để phục vụ cho các chiến lược phát triển kinh tế là một xu hướng tất yếu đối với các nước đang phát triển nói chung và đối với Việt Nam nói riêng Đi cùng với xu hướng này, trong những năm qua, Việt Nam đã gia nhập hiệp hội ASEAN, ký hiệp định song phương Việt Nam - Hoa Kỳ và gần đây nhất là gia nhập WTO vào ngày 11/01/2007 Đồng thời, trong những năm gần đây, hoạt động dịch vụ tài chính là hoạt động có tính năng động nhất, phát triển nhanh nhất, không những tăng trưởng về mặt quy

mô, mạng lưới giao dịch mà còn tăng cả về năng lực tài chính, năng lực điều hành, số lượng, chất lượng sản phẩm ngày càng đa dạng Do sự phát triển vượt bậc này đã góp phần tích cực trong việc huy động vốn để đầu tư, cho vay, đáp ứng nhu cầu đầu tư của xã hội

Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, hoạt động dịch vụ tài chính vẫn còn tồn tại nhiều mặt hạn chế như chưa tạo dựng được thương hiệu riêng, tính tiện ích chưa cao, việc tiếp cận dịch vụ còn hạn chế, chưa đáp ứng nhu cầu của xã hội, của quá trình hội nhập quốc tế Trong điều kiện Việt Nam gia nhập WTO, hoạt động về dịch vụ tài chính

- ngân hàng được dự báo là có sự cạnh tranh khốc liệt nhất, do trước khi gia nhập WTO chúng ta có sự bảo hộ của nhà nước, còn sau khi gia nhập WTO thì “sân chơi” đã bình đẳng, các bảo hộ của nhà nước đang dần dần bị xóa bỏ Vậy các chủ thể cung cấp dịch vụ tài chính cần phải làm gì để không phải “thua ngay” trên “sân nhà” khi các chủ thể nước ngoài được kinh doanh như các chủ thể trong nước? Các chủ thể cung cấp dịch vụ tài chính cần phải làm thế nào để đáp ứng như cầu tăng trưởng nền kinh tế của Việt Nam, vừa phải đáp ứng những yêu cầu về mặt an toàn cũng như mang lại hiệu quả cho chính chủ thể cung cấp dịch vụ, đồng thời phải đáp ứng các chuẩn mực quốc tế? Đó là những vấn đề cần phải giải đáp

Theo đà phát triển đó, Việt Nam sẽ phải mở cửa ở hầu hết các lĩnh vực, trong đó tự do hoá dịch vụ tài chính - ngân hàng đang trở thành vấn đề có tính thời sự hiện nay Mặc dù trong quá trình đàm phán gia nhập WTO, cũng như sau khi Việt Nam trở thành thành viên chính thức của WTO, đã có nhiều công trình nghiên cứu của nhiều tác giả trong và ngoài nước đề cập đến các vấn đề về tự do hóa thương mại, trong đó có dịch vụ tài chính - ngân hàng

Tuy nhiên, việc nghiên cứu sâu hơn về quá trình thực hiện các cam kết về tự do hóa dịch vụ tài chính ngân hàng trong khuôn khổ GATS/WTO của một số nước, vẫn chưa có công trình nghiên cứu nào đề cập tới Vì vậy, việc nghiên cứu đánh giá một cách hệ thống và toàn diện quá trình tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng trong khuôn khổ GATS/WTO, các quy định pháp luật quốc tế, các cam kết và lộ trình thực hiện, các rào cản pháp lý mà Việt Nam phải thực hiện; kinh nghiệm quốc tế và thực trạng tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng ở Việt Nam để từ đó

đề ra những giải pháp cụ thể cho việc hoàn thiện và nâng cao hiệu quả áp dụng của chúng là yêu cầu cấp thiết đối với việc tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng tại Việt Nam để nó thực sự trở thành một kinh dẫn vốn đầu tư hiệu quả cho sự phát triển bền vững nền kinh tế

Chính vì lý do đó tôi đã chọn đề tài “Tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng, trong khuôn khổ GATS/WTO:

kinh nghiệm quốc tế và những gợi ý đối với Việt Nam” làm luận văn Thạc sỹ kinh tế đối ngoại của mình

2 TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

Lộ trình tự do hoá các dịch vụ tài chính - ngân hàng trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế là một lĩnh vực rất rộng và phức tạp bao gồm mọi lĩnh vực và trong nhiều trường hợp chúng lại nằm ngoài lĩnh vực tài chính tiền tệ Việc am hiểu những kiến thức cơ bản nhất về lĩnh vực tài chính tiền tệ, các phương thức cung cấp dịch vụ tài chính - ngân hàng, tính cơ động vốn trong dịch vụ tài chính,… hiện nay không chỉ là ốc đảo riêng đầy huyền bí của ngành tài chính ngân hàng mà còn là những kiến thức bắt buộc đối với các nhà đầu tư và công chúng và là nhu cầu bức thiết của mọi ngành trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế Cho đến nay, có một số sách viết về tự do hóa dịch vụ

tài chính, có thể kể đến cuốn sách chuyên khảo “Phát triển thị trường dịch vụ tài chính Việt Nam trong tiến trình hội

nhập” của PGS TS Thái Bá Cần - NXB Tài Chính 2004; sách chuyên khảo “Thị trường tài chính” của PGS TS

Bùi Kim Yến, TS Nguyễn Minh Kiều - NXB Thống kê 2009; giáo trình “Giáo trình lý thuyết tài chính” của PGS

TS Dương Đăng Chinh - NXB Tài chính 2000; giáo trình “Giáo trình tài chính quốc tế” của GS TS Nguyễn Văn Tiến - NXB Thống kê 2011; sách chuyên khảo “Tự do hóa dịch vụ tài chính trong khuôn khổ WTO”, Viện nghiên cứu tài chính - NXB Tài chính 2001; sách chuyên khảo “Chính sách tài chính vĩ mô trong phát triển và hội nhập”, Viện Khoa học Tài chính- NXB Tài chính 2002; Giáo trình “Áp chế tài chính và tự do hóa tài chính” thuộc chương trình giải dạy kinh tế Fulbright của Nguyễn Xuân Thành (2005); Kỷ yếu khoa học: “Tự do hóa tài chính -

Xu thế và giải pháp chính sách”, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam - NXB Văn hóa & Thông tin 2007; hay Khoá

luận tốt nghiệp: “Thực trạng giải pháp phát triển thị trường dịch vụ tài chính ở Việt Nam”, Học viện Tài chính -

Ngân hàng 2010;… Các công trình nghiên cứu về tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng từ góc độ pháp lý thì

2

không nhiều Bên cạnh một số khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Học viện Tài chính - Ngân hàng, chỉ có một số bài viết về vấn đề này như: bài viết của tác giả Nguyễn Thị Thanh Vân và Nguyễn Hoàng Chi đăng trên trang web:

www.saga.vn “Thị trường tài chính Việt Nam: Thực trạng và định hướng phát triển những năm tới”; bài viết của tác giả Đức Thành đăng trên trang web: www.dongdoi.com.vn năm 2007 “Tự do hóa tài chính phải đi đôi với kiểm

soát rủi ro”; bài viết của tác giả Mai Châu đăng trên trang web: www.dddn.com.vn năm 2003 “Bước tiến tự do hóa dịch vụ tài chính”; bài viết của Th.S Vũ Thị Minh Nguyệt đăng trên trang web: www.hids.hochiminhcity.gov.vn

năm 2002 “Xu hướng toàn cầu hóa tài chính và sự hội nhập của Việt Nam”; bài viết của tác giả Thanh Hà đăng trên trang web: http://vovnews.vn năm 2010 “Phát triển thị trường vốn, tự do hóa các dịch vụ tài chính trong ASEAN”; bài viết của tác giả Nguyễn Hoài đăng trên thời báo kinh tế Việt Nam năm 2007 “Được gì khi tự do hóa tài chính”…

3 MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

* Mục đích nghiên cứu:

Mục đích nghiên cứu của luận văn là làm sáng tỏ nội dung cam kết về tự do hóa dịch vụ tài chính của Việt Nam trong GATS/WTO và lộ trình thực hiện các cam kết của Việt Nam; trên cơ sở nghiên cứu quá trình tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng của một số nước cũng như của Việt Nam, từ đó đề xuất một số giải pháp đối với Việt Nam trong việc thúc đẩy quá trình tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng của Việt Nam sau khi Việt Nam đã gia nhập WTO nhằm nâng cao hiệu quả điều chỉnh pháp luật trong lĩnh vực này

* Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Nghiên cứu, đánh giá những lý thuyết, khung pháp lý về tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng từ các nghiên cứu về tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng trong khuôn khổ GATS/WTO

- Nghiên cứu, phân tích quá trình áp dụng kinh nghiệm tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng của một số nước, cũng như xem xét các mô hình của nước ngoài nhằm chỉ rõ thuận lợi, khó khăn với điệu kiện thực tế tại Việt Nam từ đó rút ra các giải pháp khắc phục

- Phân tích thực trạng và yêu cầu của quá trình thực hiện các cam kết về tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng tại Việt Nam, từ đó đề xuất giải pháp xây dựng, hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng ở Việt Nam hiện nay và trong thời gian sắp tới

4 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

* Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu của luận văn bao gồm:

- Phân tích quá trình hình thành của tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng;

- Quá trình tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng của một số nước; kinh nghiệm và lộ trình thực hiện các cam kết của Việt Nam về tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng trong GATS/WTO

- Thực tiễn trong việc thực thi các cam kết và khung pháp lý trong việc thực hiện tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng ở Việt Nam trong thời gian qua

* Phạm vi nghiên cứu:

Luận văn không giải quyết tất cả các vấn đề về tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng mà chỉ tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận về tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng; quá trình tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng sau khi Việt Nam chính thức gia nhập WTO; các cam kết của Việt Nam và lộ trình thực hiện các cam kết

về tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng; thông qua việc phân tích, đánh giá quá trình thực hiện tự do hóa dịch vụ tài chính của một số nước có lựa chọn, đó là: Trung Quốc, Canada, Australia, Thái Lan từ đó đề xuất một số giải pháp, hoàn thiện hệ thống pháp luật của Việt Nam trong thời gian tới

5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Trước hết luận văn sử dụng phương pháp duy vật biện chứng để phân tích sự hình thành, phát triển các hoạt động vận chuyển, phân phối và hình thành tự do hóa dịch vụ tài chính

Bên cạnh đó, phương pháp phân tích, tổng hợp, diễn giải, quy nạp được sử dụng nhằm nêu rõ quá trình phát triển của dịch vụ tài chính và việc áp dụng tự do hóa dịch vụ tài chính của các nước tại Việt Nam

Phương pháp so sánh theo mô hình của McKinnon và Shaw cũng được luận văn sử dụng để làm nổi bật tính đặc thù trong việc ứng dụng tự do hóa dịch vụ tài chính tại Việt Nam, đồng thời phương pháp thống kê được sử dụng như là một công cụ phân tích số liệu để minh chứng cho các vấn đề nghiên cứu,… để từ đó đưa ra các kết luận cũng như các giải pháp cho đề tài

6 NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN VĂN

Luận văn có những đóng góp mới cơ bản như sau:

3

Một là, luận văn đã đánh giá một cách hệ thống và khoa học về tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng từ đó

làm rõ hơn thực trạng và bản chất của tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng ở Việt Nam sau khi Việt Nam chính thức gia nhập WTO Phân tích quá trình tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng ở một số nước từ đó rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

Hai là, Phân tích nội dung của các cam kết từ đó đánh giá quá trình thực thi các cam kết của Việt Nam và

những nguyên nhân cơ bản của nó

Ba là, Luận văn xác định rõ những yêu cầu cơ bản của việc xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật trong lĩnh

vực này nhằm góp phần thúc đẩy tiến trình tự do hóa dịch vụ tài chính ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

7 KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN

Ngoài Lời mở đầu, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu gồm bốn chương như sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận của tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng trong bối cảnh Việt Nam hội nhập WTO

Chương 2: Tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng của một số quốc gia trên thế giới

Chương 3: Tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng sau khi Việt Nam gia nhập WTO

Chương 4: Một số giải pháp thúc đẩy tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng sau khi Việt Nam gia nhập WTO

4

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA TỰ DO HÓA DỊCH VỤ TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG TRONG BỐI CẢNH VIỆT NAM HỘI NHẬP WTO 1.1 Những vấn đề lý luận về dịch vụ tài chính - ngân hàng và tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng

1.1.1 Khái niệm và bản chất về dịch vụ tài chính - ngân hàng

1.1.1.1 Khái niệm về dịch vụ tài chính - ngân hàng

Mục này trình bày khái niệm về dịch vụ tài chính - ngân hàng: “Dịch vụ tài chính là bất kỳ dịch vụ nào

mang bản chất tài chính, được một nhà cung cấp dịch vụ tài chính cung cấp Dịch vụ tài chính bao gồm mọi dịch

vụ bảo hiểm và dịch vụ liên quan tới bảo hiểm, mọi dịch vụ ngân hàng và những dịch vụ tài chính khác”

1.1.1.2 Phân loại dịch vụ tài chính - ngân hàng

Mục này trình bày và phân loại rõ hơn các lại hình dịch vụ tài chính - ngân hàng trong Hiệp định chung về thương mại và dịch vụ (GATS), bao gồm:

- Dịch vụ bảo hiểm và các dịch vụ liên quan tới bảo hiểm;

- Dịch vụ chứng khoán và các dịch vụ liên quan tới chứng khoán;

- Dịch vụ ngân hàng và các dịch vụ tài chính khác

Mục này trình bày những nét cơ bản của tự do hóa các dịch vụ tài chính - ngân hàng và nội dung chính của

tự do hóa dịch vụ tài chính từ đó làm sáng tỏ bản chất của tự do hóa tài chính, cụ thể:

- Tự do hóa các dịch vụ tài chính - ngân hàng là quá trình giảm thiểu sự kiểm soát của Nhà nước đối với hoạt động của hệ thống tài chính, làm cho hệ thống này hoạt động tự do hơn và hiệu quả hơn theo quy luật thị trường

- Nội dung cơ bản của tự do hóa tài chính bao gồm: Tự do hóa lãi suất, tự do hóa hoạt động cho vay của các ngân hàng thương mại, tự do hóa hoạt động ngoại hối, tự do hóa hoạt động của các tổ chức tài chính trên thị trường tài chính

- Bản chất của tự do hóa tài chính là hoạt động tài chính theo cơ chế nội tại vốn có của thị trường và chuyển vai trò điều tiết tài chính từ Chính phủ sang thị trường, mục tiêu là tìm ra sự phối hợp có hiệu quả giữa Nhà nước và thị trường trong việc thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ kinh tế - xã hội)

1.1.3 Lý thuyết về tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng

Mục này trình bày về các cách lý giải về tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng, thông qua việc xây dựng

mô hình của McKinnon và Shaw nhằm phân tích và chỉ ra những tác động tích cực của việc tự do hoá dịch vụ tài chính - ngân hàng đối với tăng trưởng kinh tế ở các nước cũng như ở Việt Nam nhằm xây dựng “một con đường đi” đúng hướng cho mỗi Quốc gia và cho mỗi nền kinh tế là rất quan trọng và cần thiết

1.1.3.1 Quan điểm của McKinnon và Shaw

Mục này trình bày công trình nghiên cứu của McKinnon và Show, thông qua việc phát triển các mô hình về phát triển kinh tế McKinnon và Show giải thích tự do hóa các dịch vụ tài chính - ngân hàng sẽ thúc đẩy tăng trưởng Nếu tự do hóa các dịch vụ tài chính - ngân hàng được đẩy mạnh sẽ giúp thúc đẩy tự do hóa thị trường tài chính với việc xóa bỏ hoàn toàn kiểm soát lãi suất, thì tiết kiệm, đầu tư và tăng trưởng kinh tế

càng được đẩy mạnh Từ đó, MacKinnon và Show đưa ra kết luận: “Để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, cần tự

do hóa tài chính trong nền kinh tế nói chung và tự do hóa các dịch vụ tài chính - ngân hàng nói riêng nhằm loại bỏ các tác động biến dạng của áp chế tài chính và hướng tới cơ chế dựa vào thị trường để huy động tiết kiệm và phân bổ đầu tư”

1.1.3.2 Quan điểm của Pagano

Mục này trình bày quan điểm của Pagano, dựa trên quan điểm phân tích của mình, Pagano đi phân tích tác động về tổng sản lượng của toàn xã hội dựa trên thiên hướng đầu tư và lượng vốn đầu tư của toàn

xã hội trong cùng một thời điểm, có nghĩa là tổng sản lượng của nền kinh tế là một hàm tuyến tính của vốn đầu tư, khi vốn đầu tư toàn xã hội tăng thì giá trị của cải vật chất của xã hội cũng tăng lên Bằng cách

tự do hoá các dịch vụ tài chính - ngân hàng, nên một phần lớn số tiền tiết kiệm được đưa vào để đầu tư; phần còn lại của số tiền tiết kiệm đi lẩn quẩn trong quá trình luân chuyển tiền tệ Từ đó, Pagano chỉ ra

rằng: “Việc xác định các yếu tố hành vi: tiết kiệm, tỷ trọng tiết kiệm và thiên hướng đầu tư của toàn xã

hội là rất cần thiết bởi vì các yếu tố này là kết quả của việc tự do hoá tài chính; chúng tác động trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế”

1.2 Tác động của tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng tới nền kinh tế

1.2.1 Tự do hoá dịch vụ tài chính - ngân hàng tác động đến quá trình chuyển tiết kiệm cho đầu tư

5

Tiếp theo quan điểm của Pagano, mục này trình bày rõ thêm tác động của tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng đến quá trình chuyển tiền tiết kiệm cho đầu tư, bởi vì khi đó, các ràng buộc về thủ tục vay vốn sẽ được đơn giản hoá, lãi suất huy động tương đối thấp do sự cạnh tranh của các tổ chức đầu tư tài chính Tuy nhiên, một nhược điểm nổi bật của quá trình luân chuyển tiền tệ là không thể chuyển hết toàn bộ số tiền tiết kiệm huy động được cho đầu tư, mà nó bị tiêu hao cho các giao dịch phát sinh và còn đọng lại trong các tổ chức kinh doanh tài chính (dưới dạng dự trữ bắt buộc, tiền mặt chờ luân chuyển )…, qua sự phân tích của Subrata Chatak cho thấy mức độ can thiệp của Chính phủ trong khu vực tài chính đến tỷ trọng tiết kiệm của xã hội dành cho đầu tư

1.2.2 Tự do hoá dịch vụ tài chính - ngân hàng góp phần nâng cao hiệu quả việc phân bổ nguồn lực đầu tư

Mục này trình bày tác động của tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng giúp phân bổ hiệu quả hơn nguồn lực đầu tư, thông qua việc chuyển nguồn vốn vào các dự án đầu tư có khả năng sinh lời cao, do áp lực cạnh tranh ngày càng tăng, các định chế tài chính ngày càng nâng khả năng làm việc: đánh giá, thẩm định dự án được thực hiện nghiêm túc và đạt hiệu quả cao hơn Từ đó cải thiện khả năng sinh lời của đồng vốn, làm gia tăng chất lượng của hiệu quả đầu tư, chất lượng nguồn nhân lực của xã hội được cải thiện một cách đáng kể

1.3 Tính tất yếu của việc tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng

1.3.1 Xu hướng toàn cầu hóa và tự do hóa thương mại

Mục này trình bày xu hướng phát triển nhanh của toàn cầu hóa và tự do hóa thương mại và tác động của của những luồng thương mại quốc tế thâm nhập vào hoạt động của các nền kinh tế đang phát triển, nó tác động vào toàn

bộ cấu trúc kinh tế nói chung và việc phân phối thu nhập, các thông lệ tuyển dụng việc làm, và đặc biệt là việc tăng năng suất lao động Những thay đổi về cấu trúc của nền thương mại đã tạo khuôn mẫu mới về trao đổi quốc tế các hàng hóa, dịch vụ và ý tưởng Đối với những nước đang phát triển, điều quan trọng là phải hội nhập hoàn toàn và sử dụng hết sự tinh thông về kỹ thuật có trong tay để đạt được kết quả tốt trong các lĩnh vực như tự do hóa thương mại nông phẩm và tự do hóa trao đổi những dịch vụ liên quan mật thiết nhất đến phát triển tương lai của họ Các Chính phủ phải thay đổi những chính sách vẫn còn được phép tồn tại bất chấp các luật thương mại hiện hành, những chính sách cản trở chứ không thúc đẩy thương mại Vì vậy, vấn đề đặt ra đó là mỗi quốc gia cần phải có những lộ trình hội nhập, những chính sách, cơ chế giám sát phù hợp trong từng giai đoạn để giảm thiểu những tác động tiêu cực mà tự

do hóa thương mại đem lại

1.3.2 Yêu cầu của quá trình chuyển đổi và hội nhập kinh tế quốc tế

Mục này trình bày tự do hoá dịch vụ tài chính là một quá trình tất yếu trong hội nhập kinh tế quốc tế Việc

mở cửa các dịch vụ tài chính mang lại rất nhiều lợi ích cho nền kinh tế nhưng trong điều kiện hệ thống tài chính trong nước còn bộc lộ nhiều yếu kém, hệ thống luật lệ thiếu, không đồng bộ, cơ chế giám sát vẫn còn chưa hình thành, tính minh bạch trong việc xây dựng các chính sách vẫn còn nhiều hạn chế, trình độ của các chuyên gia hoạch định chính sách và quản lý kinh tế trong nước vẫn còn thấp thì tự do hoá các dịch vụ tài chính đương nhiên sẽ dẫn đến nhiều rủi ro đáng kể Tuy nhiên, tự do hóa thương mại trong ngành dịch vụ tài chính nếu được thể hiện một cách minh bạch và có cơ chế chính sách ổn định, sẽ tạo nhiều điều kiện thuận lợi khác nhau cho các nước, cho bản thân ngành tài chính, các ngành liên quan và cho cả nền kinh tế

1.4 Những cơ hội và thách thức của tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng đối với các nước đang phát triển

1.4.1 Cơ hội từ tự do hoá dịch vụ tài chính - ngân hàng

Mục này trình bày những cơ hội từ tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng mang lại cho các nước đang phát triển như đảm bảo nguồn vốn luân chuyển của nước ngoài và trong nước trở thành kênh huy động vốn hiệu quả và năng động; đảm bảo đa dạng hóa lựa chọn và nâng cao chất lượng phục vụ người tiêu dùng; tạo cơ hội mới cho các ngành liên quan; đóng vai trò to lớn hơn khi xuất khẩu dịch vụ tài chính - ngân hàng; thúc đẩy tăng trưởng và tiếp cận kỹ thuật công nghệ mới

1.4.2 Thách thức từ tự do hoá dịch vụ tài chính - ngân hàng

Mặc dù tự do hoá dịch vụ tài chính - ngân hàng nhận được những lợi ích như trên nhưng mặt khác nó cũng đem lại những thách thức rất lớn cho các mước trong quá trình hội nhập Sau đây là những thách thức chủ yếu của

tự do hoá các dịch vụ tài chính - ngân hàng:

Một là: Tính bất ổn và phức tạp của các sản phẩm tài chính phái sinh

Hai là: Tự do hóa tài chính đòi hỏi phải ổn định chính sách tiền tệ

Ba là: Thách thức trong việc xây dựng cơ chế giám sát

Bốn là: Các chủ thể cung cấp dịch vụ tài chính - ngân hàng trong nước sẽ gặp nhiều khó khăn