Bài giảng Quản trị kinh doanhPhần I Chương 3 và 4

Khái niệm: Hệ thống SX của Dn là tổng hợp các bộ phận sản xuất và phục vụ SX, sự phân bố về không gian và mối liên hệ sản xuất - kỹ thuật giữa chúng với nhau Hệ thống SX là cơ sở vật chấ

WRU/EM CH ƯƠNG 3

Tạo lập doanh nghiệp

www.wru.edu.vn

I Nghiên cứu cơ hội và điều kiện kinh doanh

Sự cần thiết nghiên cứu cơ hội và điều kiện

KD?

Nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường

Cân nhắc cơ hội kinh doanh

1.1 Nghiên cứu và phát hiện cầu

Nghiên cứu cầu là:

 Các nhân tố ảnh hưởng đến cầu các loại sản phẩm

mà DN cần cung ứng như:

• Giá cả của sản phẩm

• Giá cả của hàng hoá thay thế

• Giá cả của hàng hoá thay thế

• Thu nhập của người tiêu dùng

• Quy mô thị trường, vv

Nghiên cứu và Phát hiện cầu

DN biết được cầu về SP Với giá? Chất lượng?

- Đó là các nhân tố

ảnh hưởng đến cầu

như Giá của SP,

Giá của hàng hoá

thay thế, Thu nhập

người TD…

1.2 Nghiên cứu cung

Nghiên cứu cung là:

 Các nhân tố ảnh hưởng đến cung các loại sản phẩm

mà DN cần cung ứng như:

• Giá cả của sản phẩm

• Giá cả của các nhân tố đầu vào

• Chính sách thuế của nhà nước

• Số Dn đang và sẽ cung cấp,…

Nghiên cứu cung

DN biết được người cung ứng có thể cung cấp loại

SP gì?Giá? Chất lượng?chính sách thúê?

Lưu ý: Nghiên cứu quy mô cung cấp sản phẩm phải gắn với

đặc điểm từng bước khu vực hoá và quốc tế hoá của thị trường các sản phẩm hiện nay

Cân nhắc cơ hội kinh doanh

- Có nên KD?

-Cơ hội ở mức độ?

-Cần có những diều kiện gì từ phía người Sx?

Kết quả là đánh giá cụ thể về các điều kiện môi trường -> giúp

DN định hướng cho sự tồn tại và phát triển của mình

Việc lựa chọn hình thức pháp lý sẽ quyết định:

- Điều kiện hoạt động, quyền lợi, nghĩa vụ pháp lý của mỗi loại hình DN

- Xác định quy mô, mục tiêu, khả năng KD, phát triển, lợi nhuận,…

(quy mô, khả năng huy động vốn)

Vấn đề khác (thuế quan, quy định

sử dụng lợi nhuận, … )

Chọn hình thức pháp lý

Xác định:

•Sứ mệnh: là xác định lĩnh vực hoạt động, theo đuổi việc đáp ứng như cầu của khách hàng… như trả lời các câu hỏi “Tại sao DN tồn tại?”, “ DN kinh doanh ở lĩnh vực nào?”, “DN sẽ

đi về đâu?”

•Mục tiêu:

- Định tính: là mục tiêu cho suốt quá trình tồn tại và phát triển DN

- Cụ thể: liên quan đến từng đối tượng cụ thể trong DN

• Giá trị cần đạt được của DN xác định thái độ của DN với những người sở hữu, NQT, người lao động, khách hàng và các đối tượng khác

III Các lựa chọn chủ yếu khi thiết kế hệ thống sản xuất

1 Khái niệm và các yêu cầu chủ yếu:

a Khái niệm: Hệ thống SX của Dn là tổng hợp các bộ phận

sản xuất và phục vụ SX, sự phân bố về không gian và mối liên

hệ sản xuất - kỹ thuật giữa chúng với nhau

Hệ thống SX là cơ sở vật chất - kỹ thuật của DN, là cơ sở để tổ

chức quá trình SX và tổ chức bộ máy QTDN

Xây dựng hệ thống SXDN là:

• Xây dựng các bộ phận SX, các bộ phận phục vụ SX,

• Xác định tỷ trọng của mỗi bộ phận trong toàn hệ thống

• Xác lập về mối liên hệ về kỹ thuật - sản xuất giữa các bộ

phận đó và bố trí hợp lý

b Các yêu cầu chủ yếu

1 Đảm bảo tính chuyên môn hoá cao

nhất

4 Tạo điều kiện gắn trực tiếp HĐQT với HĐSX

2 Đảm bảo tính linh hoạt

THIẾT KẾ HỆ THỐNG

SẢN XUẤT?

C MH

3 Đảm bảo tính cân đối ngay từ khâu thiết kế

2 Một số lựa chọn cần thiết

Địa điểm

Quy mô sản xuất

Nguyên tắc xây dựng các bộ phận sản xuất

Phương pháp tổ chức sản xuất

Số cấp cuả bộ phận sản xuất

Số cấp cuả bộ phận sản xuất

2.1 Lựa chọn địa điểm

- Địa điểm có vai trò rất quan trọng, ảnh hưởng trong suốt quá trình hoạt động của DN

- Các nhân tố ảnh hưởng đến lựa chọn địa điểm (dựa trên so sánh lợi thế CPKD và lợi thế về doanh thu):

Các phương pháp lựa chọn địa điểm:

 Định tính: căn cứ vào các nhân tố định tính như DN có đặt gần nơi cung cấp NVL,lao động,… Phương pháp này đơn giản và có độ chính xác thấp nên áp dụng ở phạm vi hẹp

 Định lượng: sử dụng các thước đo định lượng như phương pháp cho điểm từng nhân tố ảnh hưởng hoặc sử dụng số liệu

dự báo ước tính doanh thu, chi phí, lợi nhuận-> chọn

phương án tối ưu nhất Phương pháp này tốn kém và khó

định lượng nên nhiều DN cũng không lựa chọn phương pháp này

 Kết hợp định tính và định lượng: bằng sử dụng tiêu thức

định tính để khoanh khu vực lựa chọn; sau đó sử dụng các tiêu thức định lượng để đánh giá Phương pháp này không phức tạp,mức độ chính xác nhất định -> được áp dụng nhiều trong thực tiễn

2.2 Lựa chọn quy mô sản xuất

- Lựa chọn quy mô là xác định độ lớn của DN (lớn, vừa, nhỏ) Việc lựa chọn quy mô tác động lớn đến hiệu quả KD của Dntrong dài hạn: nếu quá lớn sẽ không thể sửa chữa được và

ngược lại sẽ hoặc bỏ lỡ cơ hội KD

- Các nhân tố ảnh hưởng đến lựa chọn quy mô sản xuất:

- Các nhân tố ảnh hưởng đến lựa chọn quy mô sản xuất:

• Dự báo về môi trường và thị trường

• Chức năng, nhiệm vụ SX

• Khả năng mở rộng và phát triển DN

• Khả năng về tài chính, đầu tư,…

• Nhân tố tổ chức, trình độ đội ngũ nhà QT

2.3 Lựa chọn nguyên tắc xây dựng các bộ phận sản xuất

- Nguyên tắc xây dựng các bộ phận sản xuất:

(1) Tổ chức SX theo nguyên tắc công nghệ :

• Mỗi bộ phận SX chỉ thực hiện và hoàn thành 1 giai đoạn công nghệ nhất định của QTSX, được bố trí máy móc, thiết bị cùng loại theo trình tự CNSX

• Năng suất thường thấp do sử dụng thiết bị vạn năng, cần nhiều kho trung gian, vốn lưu động luân chuyển chậm nhưng có tính linh hoạt cao, nhưng thích hợp với hệ thống SX có trình độ tự động hoá

không cao

(2) Tổ chức SX theo nguyên tắc đối tượng

• Mỗi bộ phận SX chỉ SX một loại SP (bộ phận, chi tiết)

• Sử dụng thiết bị chuyên dùng, hình thành dây chuyền SX, sử dụng ít phương tiện vận chuyển, kho tàng, không linh hoạt Tuy nhiên đem lại NS cao với dây chuyền SX tự động hoá

(3) Tổ chức SX theo nguyên tắc hỗn hợp: khắc phục được hạn chế của 2 phương pháp trên.

- Nhân tố ảnh hưởng: tính chất biến động của thị trường, khả năng tài

chính, trình độ trang thiết bị công nghệ,…

Phân xưởng-> ->nơi làm việc

Hoặc ngành -> nơi làm việc

IV Xây dựng bộ máy Quản trị

Cơ cấu bộ máy QT là tổng hợp các bộ phận khác nhau có mốiquan hệ phụ thuộc lẫn nhau, được chuyên môn hoá ở một trình

độ nhất định, được trao những trách nhiệm và quyền hạn cụ thể

và được bố trí theo mô hình QT thích hợp nhằm thực hiện cácnhiệm vụ QT

Yêu cầu khi xây dựng bộ máy QT cần bảo đảm:

 Tính chuyên môn hoá cao nhất có thể

 Tiêu chuẩn hoá

 Tính thống nhất quyền lực trong hoạt động QT và điều hành

 Sự phối hợp nhịp nhàng giữa các bộ phận, cá nhân

Bộ máy

Các mô hình BMQT

Các cấp QT

Bộ máy QTDN

Bộ máy quản trị doanh nghiệp là tập thể những người lao động quản trị trong doanh nghiệp được phân chia thành nhiều bộ phận và được bố trí theo

từng cấp nhằm thực hiện các chức năng

quản trị doanh nghiệp

Khái niệm

C MH

Cấp quản trị trung gian

Cấp quản trịtối cao

(Cấp chiến lược) Số lượng nhiều

Kỹ năng kỹ thuật Cấp tác nghiệp

Số lượng TB

Kỹ năng kỹ thuật Cấp kỹ thuật

Cấp quản trịtối cao

Cấp CL

Điều hành

Quản lý điều hành

Hoạch định Chiến lược

Phạm vi quản lý

TGĐ, PTGĐ

TỔNG GIÁM ĐỐC

GIÁM ĐỐC

Nhà máy A

GIÁM ĐỐC Nhà máy B

GIÁM ĐỐC Nhà máy C

Quản đốc phân xưởng A3

Quản đốc phân xưởng B1

Quản đốc phân xưởng B2

Quản đốc phân xưởng B3

Quản đốc phân xưởng A1

Quản đốc phân xưởng A2

Quản đốc phân xưởng A3

Bi

Ci

Là cấp lãnh đạo, quản lý cao nhất trong DN

Là cấp lãnh đạo, quản lý trung gian trong DN

Là cấp quản lý cơ sở trong DN

TỔNG GIÁM ĐỐC GIÁM ĐỐC Nhà máy B

Quản đốc phân xưởng B1

TỔNG GIÁM ĐỐC

GIÁM ĐỐC

Nhà máy A

GIÁM ĐỐC Nhà máy B

GIÁM ĐỐC Nhà máy C

A

Mô hình trực tuyến chức năng

Quản đốc phân xưởng A3

Quản đốc phân xưởng B1

Quản đốc phân xưởng B2

Quản đốc phân xưởng B3

Quản đốc phân xưởng A1

Quản đốc phân xưởng A2

Quản đốc phân xưởng A3

Trong đó Là cấp lãnh đạo, quản lý cao nhất trong DN

Là các bộ phận quản lý chức năng

TỔNG GIÁM ĐỐC

Phòng…

C MH

I

TỔNG GIÁM ĐỐC

GIÁM ĐỐC

Nhà máy A

GIÁM ĐỐC Nhà máy B

GIÁM ĐỐC Nhà máy C

A

KT

Phòng HC

Quản đốc phân xưởng A3

Quản đốc phân xưởng B1

Quản đốc phân xưởng B2

Quản đốc phân xưởng B3

Quản đốc phân xưởng A1

Quản đốc phân xưởng A2

Quản đốc phân xưởng A3

Bi

Ci

Là cấp lãnh đạo, quản lý cao nhất trong DN

Là cấp lãnh đạo, quản lý trung gian trong DN

Là cấp quản lý cơ sở trong DN

TỔNG GIÁM ĐỐC GIÁM ĐỐC Nhà máy B

Quản đốc phân xưởng B1

x1 Là các bộ phận quản trị chức năng

Phòng HC

C MH

I

Là cấp lãnh đạo, quản lý cao nhất trong DN

Là cấp quản lý cơ sở trong DN

Phòng KT

C MH

I

Công việc xây dựng:

 Xây dựng nơi làm việc

 Xây dựng nơi làm việc

 Hình thành cấp QT và bộ phận chức năng (lựa chọn nguyên tắc phân chia nhiệm vụ thích hợp nhất, phân tích và tổng hợp nhiệm vụ)

 Xác định quyền hạn, quyền lực, trách nhiệm cho từng bộ phận và cá nhân

 Xây dựng nội quy, quy chế hoạt động

www.themegallery.com

CHƯƠNG 4:

QUẢN TRỊ NHÂN SỰ

I Tổng quan về quản trị nhân sự (QTNS) trong doanh nghiệp

1 Mục tiêu của Quản trị nhân sự:

- Mục tiêu kinh tế

- Mục tiêu XH

- Mục tiêu củng cố và phát triển tổ chức: QTNS là 1 lĩnh vực QTDN vàcũng là phương tiện để khai thác và sử dụng có hiệu quả nguồn nôi lựccủa tổ chức

- Mục tiêu thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của tổ chức: Thông quaviệc bố trí, sắp xếp hợp lý nhân sự ở từng khâu làm việc để đạt được mụctiêu của hoạt động QTNS

2 Nội dung của QTNS trong DN

Con người trong quá trình sản xuất chịu tác động của các yếu tố:

• Thu nhập

• Sự tác động của tâm lý

• Sự tác động của sinh lý

• Sự tác động của điều kiện lao động

• Mối quan hệ giữa người lao động và người sử dụng LĐ

Các nhân tố này tác động lẫn nhau, trên cơ sở đố nó tạo ra nhâncách của con người Để quản lý tốt sức LĐ đó trong quá trình

SX thì phải là 1 nhà tổ chức, 1 nhà xã hội học, 1 nhà chiến lược

=>Nội dung của QTNS:

• Khai thác nguồn nhân lực

• Tuyển dụng nhân lực

• Sử dụng nhân lực

• Đào tạo, bồi dưỡng

• Trả công lao động

• Thi đua, khen thưởng, kỷ luật

• Phân tích đánh giá, lập kế hoạch lao động

rõ ràng và có khả năng thực thi

Để duy trì kỷ cương, trật tự, giáo dục cho người LĐ chấp hành kỷ luật LĐ cần sử dụng các hình thức kỷ luật Các phương pháp cưỡng bách và hình thức kỷ luật đối với những người vi phạm kỷ luật được

áp dụng 1cách công bằng sẽ có tác động mạnh trong QTNS

2 QTNS toàn diện

QTNS toàn diện trong DN bao gồm: tuyển dụng và lựa chọn nhận sự, tạo việc làm, áp dụng hợp lý chế độ khuyến khích vật chất và thù lao LĐ, đào tạo quản trị viên

3.Truyền thông

Công tác truyền thông được thực hiện tốt có vai trò đặc biệt quan trọng trong QTNS:

Giúp cho các hoạt động của 1 tổ chức được thống nhất

Trong nội bộ DN, hoạt động truyền thông tạo mối quan hệ gắn bó giữa cá nhân, giữa các bộ phận, và các cấp

Trong lĩnh vực QTNS, truyền thông có ý nghĩa trong tuyển dụng nhân sự (thuyết phục nhân viên dự tuyển về những lợi ích sẽ

có nếu họ làm việc với công ty), hướng dẫn công việc, động viên nhắc nhở người LĐ, giúp nhân viên làm quen nhanh

chóng với công việc, với cộng sự, với khách hàng,…

Nhờ truyền thông cấp trên truyền cho cấp dưới biết được sự đánh giá của mình,…

4.Đảm bảo điều kiện làm việc và an toàn lao động

5 Xác lập mối quan hệ xã hội trong và ngoài DN

DN được coi như là 1 XH thu nhỏ với những mối quan hệ đa dạng,phức tạp ở bên trong và ngoài DN (quan hệ giữa cấp trên và cấpdưới, quan hệ đồng nghiệp, quan hệ giữa DN và bạn hàng, )

ở Nhật bản họ đã nghiên cứu và thấy rằng các nhân viên làm việccách nhau 1 khoảng cách 10m thì xác suất giao tiếp trong 1 tuầngiữa họ là 8-9% , nếu khoảng cách này còn 5m thì xác suất giaotiếp lên đến 25%

Các mối quan hệ này có liên quan đến lợi ích của XH, của cộngđồng và từng cá nhân Trong DN cần có những hoạt động chunglàm cho giữa nhân viên có sự hiểu biết, quý trọng lẫn nhau

Để đạt được kết quả đó cần kết hợp nhiều biện pháp về tổ chức, giáodục (giáo dục lòng trung thành của nhân viên với DN, trang bịđồng phục, ) và biện pháp hành chính, kinh tế (khen thưởng, kỷluật, đề bạt, )

III HOẠCH ĐỊNH NGUỒN NHÂN SỰ TRONG DN

Hoạch định nguồn nhân sự là quá trình xác định 1 cách có hệ thốngnhững yêu cầu về số lượng, chất lượng LĐ theo cơ cấu ngành nghề đápứng nhu cầy của các tổ chức trong DN ở mỗi thời kỳ kinh doanh

1 Quy trình hoạch định nguồn nhân sự

Trước hết để hoạch định được nguồn nhân lực, ta nhận thấy rằng nguồnnhân sự trong DN chịu sự tác động của môi trường vĩ mô (cơ chế QLnhà nước, chính sách, ) và môi trường vi mô (nội tại trong DN) Bởivậy, việc hoạch định nguồn nhân sự cần dựa vào các căn cứ sau:

Chiến lược kinh doanh của DN

Lương, LĐ cần bổ sung và LĐ thay thê

* Bước 1: Xác định nhu cầu và khả năng nhân sự

Nhu cầu nhân sự cần được xác định ở từng bộ phận theo 1 cơ cấu

LĐ tối ưu về số và chất lượng đáp ứng được chiến lược kinh doanhcủa DN và có tính đến sự tác động của môi trường vi mô và vĩ mô

* Bước 2: Tính toán khả năng nhân sự sẵn so và nhu cầu nhânsự:

Việc xác định khả năng nhân sự sẵn có dựa vào thống kê, đánh giálại đội ngũ hiện có về số lượng và chất lượng, từ đó so sánh vớinhu cầu nhân sự Có 3 khả năng xảy ra:

TH1: Nhu cầu bằng khả năng (Cung = Cầu)

TH2: Thừa LĐ ( Cung > Cầu)

TH3: Thiếu LĐ (Cung < Cầu)

Từ đó DN sẽ có chính sách thích hợp ứng với mỗi trường hợp nêutrên

* Bước 3: Ra các chính sách và kế hoạch thực hiện

Việc ra các chính sách và kế hoạch thực hiện các chính sáchthường gắn với việc cải tiến hệ thống tổ chức, sắp xếp bố trí LĐ,các chính sách về XH đối với người LĐ, đào tạo, hưu trí, thăngtiến,

Kế hoạch thực hiện thường chia làm 2 loại:

Thiếu LĐ: có thể là

+ Thiếu về số lượng: khi đó cần tuyển dụng từ bên ngoài

+ Thiếu về chất lượng: cần có kế hoạch bố trí, sắp xếp lại ,thuyênchuyển, bồi dưỡng đào tạo

Thừa LĐ: cần hạn chế tuyển dụng, không tuyển dụng, giảm giờLĐ,

* Bước 4: Kiểm soát và đánh giá

Nhằm kiểm tra việc thực hiện các mục tiêu về kế hoạch nhân sự,đánh giá tiến trình và mức độ đạt được

IV TUYỂN CHỌN NHÂN VIÊN

1 Khái niệm và nguyên tắc của tuyển chọn nhân viên

a, Khái niệm:

Tuyển chọn nhân viên là 1 quá trình thu hút, tuyển chọn, nghiên cứu và quyết định tiếp nhận 1 cá nhân vào 1 tổ chức.

b Nguyên tắc tuyển chọn:

Phải xuất phát từ lợi ích của DN và XH để tuyển chọn

Phải dựa vào yêu cầu cụ thể,tính chất công việc để tuyển chọn Phải tính tới khả năng sử dụng tối đa năng lực của quản trị viên

Phải nghiên cứu thận trọng, toàn diện cá tính, phẩm chất, trí tuệ và khả năng cá nhân người được tuyển chọn.

XĐ các chi phí cần tuyển dụng

Ph©n tÝch vµ thiÕt

kÕ vÞ trÝ c«ngviÖc

(7)

(1): nhu cầu cần tuyển dụng được dựa trên việc hoạch định nguồn nhânlực, trường hợp thiếu nguồn nhân lực.

(2) gồm xác định nhiệm vụ tổng quát, trách nhiệm cụ thể và mối quan

hệ của vị trí đó với các mối quan hệ khác trong và ngoài DN

(3) Thực hiện tham dò nguồn tuyển dụng có thể qua Nguồn nhân sự bêntrong (DN) và Nguồn nhân sự bên ngoài

(4) Các phương pháp tuyển dụng:

+ Thông báo (áp dụng cho tuyển dụng nội bộ ), quảng cáo

+ PP cổ điển như thông qua đơn xin`việc gồm văn bằng, sơ yếu lý lịch,giấy khám SK, ; thử tay nghề, thử trình độ chuyên môn rồi mới làmthủ tục tuyển chọn

+ Thuê các công ty trung gian

(5) Ra quyết định tuyển chọn Với nhà QLNL phải làm sao cho người

LĐ mới nhanh chóng hoà nhập vào vị trí được tuyển chọn

(7) Phân tích và thiết kế vị trí công việc:

+ Mục đích: Qua việc phân tích giúp cho nhà quản lý tiến hành kếhoạch lập dân sự, qua đó giúp cho việc tuyển dụng và bó trí nhân sựvào đúng vị trí phù hợp với yêu cầu => đạt được hiệu quả của người

tổ chức và hiệu suất công việc

+ Phân tích công việc là việc thu thập thông tin về vị trí công việc vàquy trình côngv iệc để thực hiện các công việc sơ đó

Tác dụng của phân tích công việc:

Giúp mô tả được những công việc có lợi và có hại cho người LĐ, antoàn trong LĐ như thế nào? qua đó xem xét được các đặc điểm vềKTKT của công việc để bố trí người LĐ cần thiết vào công việc đó.Giúp cho việc lập các kế hoạch về nhân sự, xác định các chươngtrình đào tạo, xác định các định mức trả lương

+ Vị trí công việc: là chỗ làm việc cụ thể trong 1 lĩnh vực, trong1 tổchức do 1 hay 1 số người lao động đảm nhiệm

Thiết kế vị trí công việc: là thiết kế công việc một cách phù hợp chongười LĐ