Bài giảng Chính sách thương mại quốc tế Chương 8 và 9

Xuất khẩu đóng góp vào việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuất phát triển Hai cách nhìn nhận về tác động của xuất khẩu đối với sản xuất và chuyển dịch cơ cấu kinh tế – Tiêu t

Chương 8: XUẤT KHẨU

CSTMQT

Bộ môn QTKD – trường ĐHTL

I Vai trò của xuất khẩu đối với phát triển kinh tế

I Vai trò của xuất khẩu đối với phát triển kinh tế

1 Xuất khẩu tạo nguồn vốn chủ yếu cho nhập khẩu phục

vụ công nghiệp hóa đất nước

Công Nghiệp Hóa?

Các nguồn hình thành nên nguồn vốn nhập khẩu:

– Xuất khẩu hàng hóa

– Đầu tư nước ngoài

– Vay nợ, viện trợ

– Vay nợ, viện trợ

– Thu từ hoạt động du lịch, dịch vụ

– Xuất khẩu sức lao động

Khả năng xuất khẩu – nguồn vốn chủ yếu để trả nợ

2 Xuất khẩu đóng góp vào việc chuyển dịch cơ cấu kinh

tế, thúc đẩy sản xuất phát triển

Hai cách nhìn nhận về tác động của xuất khẩu đối với sản xuất và chuyển dịch cơ cấu kinh tế

– Tiêu thụ sản phẩm thừa do sản xuất vượt quá nhu cầu nội địa

– Đặc biệt coi thị trường thế giới là hướng quan trọng để

I Vai trò của xuất khẩu đối với phát triển kinh tế

– Đặc biệt coi thị trường thế giới là hướng quan trọng để

Tạo tiền đề kinh tế kỹ thuật cho sản xuất trong nước

Tham gia cạnh tranh trên thị trường thế giới về giá

cả và chất lượng

Đòi hỏi các DN phải luôn đổi mới, hoàn thiện công việc quản trị sản xuất KD, thúc đẩy sản xuất mở rộng thị trường

I Vai trò của xuất khẩu đối với phát triển kinh tế

II Mục tiêu, nhiệm vụ và phương hướng xuất khẩu

1 Mục tiêu xuất khẩu

Đối với DN: để nhập khẩu, thu ngoại tệ, hưởng lợi nhuận nhờ lợi thế trao đổi giữa các quốc gia

Đối với nền kinh tế quốc dân

– Ở một thời kỳ nào đó: để trả nợ, mua vũ khí, phục vụ cho các hoạt động ngoại giao

– Đối với nền kinh tế quốc dân (trong thời gian dài): để nhập khẩu đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế

Nhu cầu của nền kinh tế: phục vụ công nghiệp hóa đất nước, cho tiêu dùng, cho xuất khẩu, tạo thêm công ăn việc làm

2 Nhiệm vụ xuất khẩu

Ra sức khai thác có hiệu quả mọi nguồn lực của đất nước (đất đai, vốn, nhân lực, tài nguyên, cơ sở vật chất…)

Nâng cao năng lực sản xuất hàng xuất khẩu để tăng nhanh khối lượng và kim ngạch xuất khẩu

II Mục tiêu, nhiệm vụ và phương hướng xuất khẩu

Tạo ra những mặt hàng (nhóm hàng) xuất khẩu chủ lực đáp ứng những đòi hỏi của thị trường thế giới, khách

hàng về số lượng, chất lượng, có sức hấp dẫn và khả năng cạnh tranh cao

2 Phương hướng phát triển xuất khẩu

Căn cứ để xác định phương hướng xuất khẩu

– Căn cứ vào nguồn lực bên trong:

II Mục tiêu, nhiệm vụ và phương hướng xuất khẩu

Phương hướng xuất khẩu

Kế hoạch

2006-KN (tỷ USD) 39,6 48 62,9 56,6 51,5 258,6 Tốc độ tăng (%) 22,7 20,5 29,5 - 10 20,5 16,64

Nhận xét:

Tốc độ tăng (%) 18 18 16 14 14 16

Phương hướng xuất khẩu:

Để đạt được mục tiêu đã đề ra, phương hướng xuất khẩu

VN cần nhằm tới:

– Tăng nhanh và vững chắc tổng kim ngạch xuất khẩu

– Chuyển dịch mạnh cơ cấu sản xuất, xuất khẩu đảm bảo cán cân thương mại ở mức hợp lý

II Mục tiêu, nhiệm vụ và phương hướng xuất khẩu

bảo cán cân thương mại ở mức hợp lý

– Mở rộng, đa dạng hóa thị trường và phương thức kinh doanh Hội nhập kinh tế khu vực và thế giới

– Đa dạng, nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng các mặt hàng xuất khẩu

III Chính sách phát triển xuất khẩu

1 Chính sách chuyển dịch cơ cấu xuất khẩu

a) Chính sách hình thành và phát triển các vùng sản xuấthàng xuất khẩu: Phát triển hài hoà, bền vững các vùng,xây dựng đô thị và nông thôn mới

– Vùng đồng bằng

– Trung du và Miền núi Bắc Bộ

– Trung du và Miền núi Bắc Bộ

– Vùng biển, ven biển và hải đảo

– Phát triển đô thị

– Xây dựng nông thôn mới

– Hình thành và phát triển các hành lang, vành đai kinh

tế và các cực tăng trưởng có ý nghĩa đối với cả nước

và liên kết trong khu vực

b) Chính sách phát triển các ngành hàng sảnxuất và xuất khẩu (Dự thảo phát triểnKTXH 2011-2020):

Bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô Xây dựng cơ cấu kinh tếcông nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ hiện đại, hiệu quả Tỷtrọng các ngành công nghiệp và dịch vụ chiếm khoảng

III Chính sách phát triển xuất khẩu

trọng các ngành công nghiệp và dịch vụ chiếm khoảng85% trong GDP Giá trị sản phẩm công nghệ cao đạtkhoảng 45% trong tổng GDP Giá trị sản phẩm côngnghiệp chế tạo chiếm khoảng 40% trong tổng giá trị sảnxuất công nghiệp Nông nghiệp có bước phát triển theohướng hiện đại, hiệu quả, bền vững, nhiều sản phẩm cógiá trị gia tăng cao Tỷ lệ lao động nông nghiệp khoảng30% lao động xã hội

– Công nghiệp: Phát triển mạnh công nghiệp và xây dựng theo hướng hiện đại, nâng cao chất

lượng, sức cạnh tranh, tạo nền tảng cho một

nước công nghiệp

– Nông nghiệp: Phát triển nông nghiệp toàn diện theo hướng hiện đại, hiệu quả, bền vững, nhiều sản phẩm có giá trị gia tăng cao

c) Chính sách chuyển dịch cơ cấu sản phẩm xuất khẩu:

– Nhóm hàng nguyên nhiên liệu

– Nhóm hàng chế biến

– Nhóm dịch vụ

– Nhóm hàng thô, sơ chế

VN: chuyển dịch cơ cấu kinh tế không đạt được như kỳ vọng tăng dần tỷ trọng ngành công nghiệp, dịch vụ, giảm tỷ trọng nông nghiệp theo kế hoạch 5 năm 2006-2010.

• Do ảnh hưởng của suy thoái kinh tế toàn cầu

• VN vẫn còn ở nấc thang công nghệ thấp, các mặt hàng chủ lực chỉ là những mặt hàng nông sản,

III Chính sách phát triển xuất khẩu

hàng chủ lực chỉ là những mặt hàng nông sản, mặt hàng thô, chưa qua chế biến, chất lượng kém đồng đều và thấp, kéo theo giá hàng hoá bị giảm xuống thấp hơn so với giá trên thị trường thế giới.

GĐ 2006-2010 CN và XD NN DV

Kế hoạch 43-44% 15-16% 40-41%

Thực hiện 41,1% 20,3% 38,6%

2 Chính sách và phương hướng phát triển thị trường xuất khẩu

Khu vực châu Á – Thái Bình Dương

Khu vực châu Âu

Khu vực Bắc Mỹ

Khu vực châu Đại Dương

III Chính sách phát triển xuất khẩu

Khu vực châu Đại Dương

Khu vực châu Phi, Nam Á, Trung cận Đông và Mỹ

Latinh

3 Chính sách và biện pháp hỗ trợ xuất khẩu

III Chính sách phát triển xuất khẩu

a) Các biện pháp tạo nguồn hàng và cải biến cơ

cấu xuất khẩu

Xây dựng các mặt hàng xuất khẩu chủ lực

Thị trường tiêu thụ tương đối ổn định

Tỷ trọng kim ngạch xuất khẩu cao

– Quá trình hình thành: Thâm nhập – cạnh tranh – sản xuất trong nước – phát triển

Gia công xuất khẩu

– Khái niệm gia công: Là hoạt động mà một bên (bên đặt hàng) giao nguyên vật liệu, máy móc, thiết bị, chuyên gia cho bên kia (bên nhận gia công) để sản xuất ra mặt hàng mới theo yêu cầu bên đặt hàng Sau khi sản xuất xong, bên đặt hàng nhận hàng hóa và trả tiền công cho bên làm

III Chính sách phát triển xuất khẩu

bên đặt hàng nhận hàng hóa và trả tiền công cho bên làm hàng

– Gia công xuất khẩu: gia công vượt ra khỏi biên giới quốc gia

Gia công chủ động:không chuyển giao quyền sở hữu

Gia công thụ động:chuyển giao quyền sở hữu

III Chính sách phát triển xuất khẩu

Lợi ích của các bên

Tận dụng lao động giá rẻ

Tận dụng cơ sở vật chất sẵn

có của nước sở tại

Tận dụng những ưu đãi khu

vực mà nước sở tại là thành

viên

Giải quyết công ăn việc làm, tăng thu nhập quốc dân, tăng ngoại tệ

Tiếp cận KHCN hiện đại, thúc đẩy sản xuất trong nước phát triển

– Lợi ích của nước sở tại B thường rất nhỏ so với nước A

– Sau một thời gian bên B có quyền sản xuất sản phẩm

tương tự nhưng không có thương hiệu

VN: Chính sách giảm gia công, tăng cường xây dựng

thương hiệu riêng

– Các hình thức gia công xuất khẩu

Căn cứ lĩnh vực kinh tế

– GC sản phẩm công nghiệp xuất khẩu

– GC sản phẩm nông nghiệp xuất khẩu

Căn cứ mức độ chuyển giao nguyên vật liệu

Giao cả nguyên vật liệu và chuyên gia hướng dẫn

III Chính sách phát triển xuất khẩu

– Giao cả nguyên vật liệu và chuyên gia hướng dẫn

– Chỉ giao nguyên vật liệu

– Giao một phần nguyên liệu

– Phương hướng phát triển gia công

Mặt hàng gia công

Khách hàng gia công

Giải quyết một số khó khăn trong nước

Các biện pháp đầu tư liên quan đến tổ chức nguồn hàng, cải biến cơ cấu xuất khẩu

– Ý nghĩa

Tăng năng lực sản xuất

Tiếp cận KHCN hiện đại, trình độ quản lý tiên tiến

Mở rộng hợp tác kinh tế quốc tế, tạo môi

III Chính sách phát triển xuất khẩu

Mở rộng hợp tác kinh tế quốc tế, tạo môi trường thuận lợi cho sản xuất kinh doanh – Nguồn vốn đầu tư cho sản xuất hàng xuất khẩu

Vốn đầu tư trong nước Vốn đầu tư nước ngoài

III Chính sách phát triển xuất khẩu

Định hướng của chính sách đầu tư

– Chính sách ưu đãi về thuế, lãi suất

– Cải biến cơ cấu kinh tế nông nghiệp

– Đầu tư cơ sở vật chất như bến cảng, kho hàng – Đầu tư đào tạo nguồn nhân lực

– Tạo môi trường đầu tư thuận lợi

Một số chỉ tiêu đánh giá hiệu quả vốn đầu tư:

– Giá trị gia tăng

Tỷ lệ giá trị gia tăng tính trên 1 đồng vốn đầu tư

Tỷ lệ gia tăng hàng năm hoạt động

III Chính sách phát triển xuất khẩu

Gía trị gia tăng Vốn đầu tư

Tỷ lệ =

Gía trị gia tăng hàng năm

– Việc làm cho người lao động:

– Năng suất lao động

– Tăng thu ngoại tệ

Tăng thu ngoại tệ

Thu ngoại tệ

do xuất khẩu

Chi phí nhập khẩu

-III Chính sách phát triển xuất khẩu

Giá trị gia tăng

Số lao động sử dụng Năng suất lao động =

Tổng số lao động

Xây dựng các khu kinh tế mở

– Xây dựng các khu bảo thuế:

Khu vực kho bãi dùng để lưu giữ hàng hoá nhập khẩu của nước ngoài, sau đó tái xuất

Không áp dụng chế độ thuế quan

Gần cửa khẩu

Nước chủ nhà cung cấp dịch vụ cho thuê kho

III Chính sách phát triển xuất khẩu

Nước chủ nhà cung cấp dịch vụ cho thuê kho bãi, thu lệ phí

– Cảng tự do:

Cho phép tàu thuyền các quốc gia khác được

tự do ra vào không phải chịu thuế

Nước chủ nhà cung cấp dịch vụ hoa tiêu, cho thuê mặt bằng, dịch vụ thương mại (lương thực, nước ngọt, dụng cụ phụ tùng)

Các khu kinh tế mở

– Khu mậu dịch tự do (FTZ-Free Trade Zone):

Khu vực địa lý riêng thực hiện quy chế tự do thương mại

Không phải chịu thuế xuất khẩu, nhập khẩu

Nước chủ nhà thu phí địa điểm, lệ phí kinh doanh, dịch vụ điện nước, quản lý, thu đổi ngoại tệ

– Khu chế xuất (EPZ- Export Prossesing Zone):

Lãnh địa công nghiệp tách khỏi chế độ thuế

Lãnh địa công nghiệp tách khỏi chế độ thuế quan của nước sở tại, hàng hoá sản xuất ra chỉ để phục vụ xuất khẩu

Ranh giới xác định, không có dân cư sinh sống

Chịu thuế suất của nước sở tại – Khu công nghiệp:

Lãnh địa công nghiệp chịu chế độ thuế quan cùng nước sở tại, hàng hoá sản xuất ra có thể tiêu thụ tại thị trường nội địa

Các khu kinh tế mở

– Đặc khu kinh tế (SEZ- Special Economic Zone):

Khu vực địa lý được áp dụng chế độ kinh tế đặc biệt

Khu kinh tế tự do được tổ chức theo hình thức cao nhất và đầy đủ như một xã hội thu nhỏ

– Thành phố mở (Khu khai thác kinh tế - kỹ

thuật):Kết quả nhân rộng của Đặc khu kinh tế

trên một phạm vi địa lý và nền tảng rộng hơn

– Tam giác phát triển hoặc Nhị - Tứ phát triển:

Mô hình kinh tế kết hợp địa lý kinh tế của 2,3 hoặc 4 nước láng giềng có nguồn tài nguyên

và lợi thế khác nhau cùng hợp tác nhằm thu hút đầu tư, công nghệ, quản lý để phát huy lợi thế mỗi quốc gia

3.2 Các biện pháp, chính sách tài chính nhằm khuyến

khích sản xuất và thúc đẩy xuất khẩu

a) Tín dụng xuất khẩu

III Chính sách phát triển xuất khẩu

Nhà nước bảo lãnh tín dụng xuất khẩu

– Nhà nước bảo lãnh trước ngân hàng cho nhà

xuất khẩu – Nhà nước bảo lãnh trước khoản tín dụng mà nhà

xuất khẩu thực hiện cấp cho nhà nhập khẩu

Tín dụng xuất khẩu

Bảo hiểm tín dụng xuất khẩu

– Nhằm bồi thường cho các doanh nghiệp những thiệt hại

do khách hàng không có khả năng thanh toán, do bị phá sản,…khi DN cấp tín dụng xuất khẩu cho nhà nhập khẩu

– Có 2 loại rủi ro:

– Cơ quan bảo hiểm sẽ đền bù theo mức phí bảo hiểm

mà DN mua, một phần hay toàn bộ

VN: tiềm lực tài chính hạn chế, chỉ bảo hiểm một phần nhất định, thông thường từ 40 – 60% khoản tín dụng

Tín dụng xuất khẩu

Nhà nước cấp tín dụng xuất khẩu:

– Nhà nước cấp tín dụng cho nước ngoài

– Nhà nước cấp tín dụng cho doanh nghiệp xuất khẩu trong nước

Tín dụng trước khi giao hàng

Tín dụng xuất khẩu sau khi giao hàng

Xu hướng phát triển:

Xu hướng phát triển:

– Tăng quy mô tín dụng

– Tăng những tín dụng dài hạn và trung hạn

– Tăng cấp tín dụng trực tiếp cho nhà nhập khẩu nước ngoài (không qua ngân hàng)

– Tăng tín dụng xuất khẩu của Nhà nước, giảm bớt tín dụng xuất khẩu của nhà xuất khẩu

 Mục đích kinh tế: bảo hộ nền sản xuất trong nước

Tăng thu nhập của nhà xuất khẩu

Nâng cao năng lực cạnh tranh

Thúc đẩy xuất khẩu ra nước ngoài

Hình thức

– Trực tiếp:được hưởng ngay (cấp vốn, cho vay, góp

cổ phần, miễn các khoản thu, thuế ưu đãi, trợ giá, thưởng…) -> dần bị thu hẹp

– Gián tiếp: không được hưởng ngay (giới thiệu, triển lãm, quảng cáo, giúp đỡ kỹ thuật, chuyên gia…) -> ngày càng mở rộng và được nguỵ trang dưới các hình thức khác nhau

III Chính sách phát triển xuất khẩu

hình thức khác nhau

Dù dưới hình thức nào DN cũng không phải hoàn trả cho nhà nước

– Tác dụng:

III Chính sách phát triển xuất khẩu

Trợ cấp xuất khẩu

Phân tích lợi ích và chi phí của trợ cấp xuất khẩu

5 P

Pw

12 đơn vị tiền tệ/sản phẩm Khi đó, lượng sản xuất, tiêu dùng trong nước và xuất khẩu sẽ thay đổi như thế nào? Những ảnh hưởng của nó đến các nhóm đối tượng trong xã hội sẽ thay đổi ra sao?

– Để khuyến khích xuất khẩu, nhà nước quyết định trợ cấp 3 đơn vị tiền tệ/sản phẩm thì kết quả thị trường

sẽ thay đổi như thế nào (Minh họa các kết quả trên

đồ thị.)

c) Chính sách tỷ giá hối đoái

Khái niệm: là giá cả tại đó đồng ngoại tệ được mua hoặc được bán

Hình thức:

– Cố định: cố gắng duy trì giá trị tiền tệ của nước mình

so với đồng tiền của nước khác, nhờ sự can thiệp của chính phủ với một lượng dự trữ ngoại tệ đáng kể

– Thả nổi (các nước phát triển): hoàn toàn do quan hệ

III Chính sách phát triển xuất khẩu

– Thả nổi (các nước phát triển): hoàn toàn do quan hệ cung cầu trên thị trường nquyết định, không có bất cứ

sự can thiệp nào của chính phủ

– Linh hoạt: vẫn được quan hệ cung cầu trên thị trường quyết định nhưng chính phủ có những biện pháp can thiệp nhất định để điều chỉnh khi có chênh lệch liên quan đến lạm phát hay khi hoàn cảnh đòi hỏi phải làm như vậy

VN: tỷ giá HĐ thả nổi có sự quản lý của nhà nước

Hình thức công bố:

– TGHĐ chính thức: do NHNN công bố

– TGHĐ thực tế: xác định do quá trình lạm phát trên thị trường

Công thức

TGHĐtt = TGHĐct × chỉ số giá cả trong nước

Chỉ số giá cả quốc tế

III Chính sách phát triển xuất khẩu

Khi tỷ giá hối đoái thực tế quá cao:

– Tăng cường kiểm soát nhập khẩu

– Chính phủ sẽ tác động điều chỉnh tỷ giá hối đoái chính thức
phá giá hối đoái

TGHĐtt = TGHĐct × tỷ lệ lạm phát

Tỷ lệ lạm phát = Chỉ số giá cả trong nước

Chỉ số giá cả quốc tế

d) Thuế xuất khẩu và các ưu đãi về thuế

Khái niệm: Thuế xuất khẩu là loại thế đánh vào

những mặt hàng mà nhà nước muốn hạn chế xuất khẩu

Mục đích:

– Bình ổn giá một số mặt hàng trong nước

– Bảo vệ nguồn cung trong nước của một số mặt hàng

III Chính sách phát triển xuất khẩu

hàng

– Giảm xung đột thương mại với nước khác

– Nâng giá mặt hàng nào đó trên thị trường quốc tế (đối với nước chiếm tỷ trọng chi phối trong sản

xuất mặt hàng đó)

– Phân phối lại thu nhập, tăng thu ngân sách

Là biện pháp tương đối dễ áp dụng để hạn chế xuất khẩu

Thuế xuất khẩu

VN: Thuế đánh vào một số nguyên liệu thô nhằm đảm bảo nguồn cung nguyên liệu cho sản xuất nội địa

Mục đích đánh thuế XK một số

mặt hàng ở VN Nguyên

liệu thô

Đảm bảo nguồn cung cho sản xuất nội địa Gạo Hàng hoá dễ dẫn đến

Hàng xuất khẩu được miễn thuế

Thuế xuất khẩu

Collect by www.thuonghieuso.net

c) Các biện pháp về thể chế và xúc tiến xuất khẩu

Các biện pháp về thể chế

– Khái niệm: là các biện pháp mà qua đó CP tạo ra môi trường pháp lý thuận lợi cho xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ

– Nguyên tắc cơ bản: xuất khẩu những mặt hàng nào sử dụng nhiều nhất loại nhân tố sẵn có trong

III Chính sách phát triển xuất khẩu

nào sử dụng nhiều nhất loại nhân tố sẵn có trong nền kinh tế => giá cả tương đối họ trả cho lao

động, vốn và đất đai không được quá chênh lệch với giá được hình thành bởi những lực lượng cạnh tranh trên thị trường, trên cơ sở cung cầu các

nguồn tài nguyên đó

– Mục đích: nhằm giúp các nhà xuất khẩu non trẻ tìm kiếm thị trường và thúc đẩy các nhà sản xuất trong nước dễ dàng hướng ra thị trường thế giới