Phát triển kinh tế theo Chương trình xây dựng nông thôn mới ở huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội

Nhận thức rõ vấn đề này, tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X, Đảng ta xác định cần phải “Xây dựng nông thôn mới ngày càng giàu đẹp, công bằng, dân chủ, văn minh, có cơ cấu kinh tế h

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

NGUYỄN ĐỨC MẠNH

PHÁT TRIỂN KINH TẾ THEO CHƯƠNG TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở HUYỆN THẠCH THẤT, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội - 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

NGUYỄN ĐỨC MẠNH

PHÁT TRIỂN KINH TẾ THEO CHƯƠNG TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở HUYỆN THẠCH THẤT, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, và có kế thừa các công trình nghiên cứu trước đó có liên quan đến đề tài

Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Hà Nội, ngày tháng năm 2014

Tác giả luận văn

Nguyễn Đức Mạnh

1.2.2 Nội dung của phát triển kinh tế theo Chương trình xây dựng nông

1.2.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển kinh tế theo Chương trình xây

1.3 Kinh nghiệm của một số địa phương về phát triển kinh tế theo Chương

1.3.1 Kinh nghiệm của huyện Đan Phượng, thành phố Hà Nội 40 1.3.2 Kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới ở Bắc Giang [28] 41 1.3.3 Những bài học kinh nghiệm có thể tham khảo cho huyện Thạch Thất

42

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ THEO

CHƯƠNG TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở HUYỆN

2.1 Những điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội có ảnh hưởng đến quá trình phát triển kinh tế trong xây dựng nông thôn mới ở Thạch Thất 44

2.2 Những thành quả sau 4 năm thực hiện phát triển kinh tế theo Chương trình xây dựng nông thôn mới ở huyện Thạch Thất (2010 - 2013) 51 2.2.1 Tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế 51 2.2.2 Khai thác và sử dụng nguồn nhân lực 58 2.2.3 Phát triển các hình thức sản xuất 60

2.3 Những hạn chế và nguyên nhân trong phát triển kinh tế theo Chương trình xây dựng nông thôn mới của huyện Thạch Thất 66

CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KINH TẾ THEO CHƯƠNG TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở HUYỆN THẠCH THẤT - THÀNH PHỐ HÀ NỘI GIAI ĐOẠN 2014 - 2020 74 3.1 Bối cảnh trong nước tác động đến sự phát triển của Thạch Thất 74 3.2 Định hướng và mục tiêu phát triển kinh tế theo Chương trình xây dựng nông thôn mới ở Thạch Thất giai đoạn 2014-2020 75 3.2.1 Định hướng phát triển kinh tế theo Chương trình xây dựng nông thôn mới huyện Thạch Thất giai đoạn 2014-2020 75 3.2.2 Mục tiêu chủ yếu trong phát triển kinh tế huyện Thạch Thất giai đoạn

3.3 Các giải pháp chủ yếu phát triển kinh tế theo Chương trình xây dựng nông thôn mới ở Thạch Thất giai đoạn 2014 - 2020 80 3.3.1 Nhóm giải pháp về xây dựng, thực hiện quy hoạch phát triển kinh tế 80

3.3.2 Nhóm giải pháp về chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát triển các ngành

12 TTCN Tiểu thủ công nghiệp

13 UBND Ủy ban nhân dân

DANH MỤC CÁC BẢNG

1 Bảng 2.1 Hiện trạng sử dụng đất đai huyện Thạch Thất 45

2 Bảng 2.2 Tình hình dân số huyện Thạch Thất trong 4 năm (2010-2013) 50

3 Bảng 2.3 Tăng trưởng kinh tế trên địa bàn huyện giai đoạn 2010-2013 51

4 Bảng 2.4 Cơ cấu kinh tế huyện Thạch Thất qua 4 năm 2010 - 2013 52

5 Bảng 2.5 Cơ cấu giá trị sản xuất ngành nông nghiệp 54

6 Bảng 2.6 Kết quả sản xuất nông nghiệp 4 năm 2010-2013 55

7 Bảng 2.7

Kết quả sản xuất một số ngành CN, TTCN chủ yếu trên địa bàn huyện năm 2013 (Tính theo giá

cố định 1994)

56

8 Bảng 2.8 Hiện trạng làng nghề huyện Thạch Thất

9 Bảng 2.9 Tình hình lao động và việc làm giai đoạn 2010 - 2013 59

10 Bảng 2.10 Tình hình kinh tế trang trại huyện Thạch Thất năm 2013 61

11 Bảng 2.11 Tình hình hợp tác xã giai đoạn 2010 - 2013 62

12 Bảng 2.12 Hiện trạng giao thông nông thôn huyện Thạch Thất năm 2011 63

13 Bảng 3.1 Các chỉ tiêu kinh tế và phát triển chủ yếu của huyện Thạch Thất giai đoạn 2014 - 2020 79

14 Bảng 3.2 Các tiêu chí cơ bản xây dựng nông thôn mới đến năm 2020 của Thạch Thất 80

2 Hình 2.2 Cơ cấu sử dụng điện theo thành phần qua các năm 65

3 Hình 3.1 Mô hình liên kết 4 nhà trong phát triển kinh tế ở Thạch Thất 91

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong xu thế hội nhập và phát triển đang diễn ra sâu rộng, dưới sự lãnh đạo của Đảng, nước ta đang nỗ lực thực hiện thành công tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) đất nước để xây dựng nước ta thành một nước công nghiệp tạo tiền đề cho bước phát triển cao hơn hướng tới thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh Tuy nhiên sẽ không thể có một nước công nghiệp nếu như nông nghiệp, nông thôn còn lạc hậu và đời sống nông dân còn thấp Nhận thức rõ vấn đề này, tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X, Đảng ta xác định cần phải “Xây dựng nông thôn mới ngày càng giàu đẹp, công bằng, dân chủ, văn minh, có cơ cấu kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất phù hợp, kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội phát triển ngày càng hiện đại” và coi đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của sự nghiệp CNH, HĐH đất nước

Quán triệt tinh thần Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng về vấn đề thực hiện Chương trình xây dựng nông thôn mới, Hội nghị Trung Ương lần thứ bảy (khóa X) ra Nghị quyết số 26-NQ/TW về

“Nông nghiệp, nông dân, nông thôn” đã chỉ rõ cần “Xây dựng nông thôn mới

có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch

vụ, đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường”

Đến nay, quá trình xây dựng nông thôn mới của Việt Nam đang từng bước được triển khai thực hiện Chính phủ đã có Chương trình hành động nhằm thực hiện Nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về nông

nghiệp, nông dân, nông thôn Bộ mặt nông thôn đã có những thay đổi rõ rệt,

cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội (KT-XH) được phát triển, đời sống vật chất và tinh thần người dân được cải thiện và không ngừng nâng lên Tuy nhiên do nhận thức chưa đồng đều, chỉ đạo, phối hợp thực hiện chưa thực sự hiệu quả, đầu tư còn phân tán, dàn trải nên kết quả đạt được còn hạn chế, chưa đáp ứng được so với các yêu cầu đặt ra Đồng thời thực tiễn quá trình tổ chức thực hiện còn nhiều khó khăn, hạn chế và vướng mắc cần sớm được giải quyết

Thạch Thất là một huyện ngoại thành của Thủ đô Hà Nội, với đặc thù

là huyện bán sơn địa, khu vực nông thôn chịu ảnh hưởng khá mạnh của quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa, tăng trưởng chưa đồng đều giữa các xã

do sự khác biệt về vị trí địa lý, về ngành nghề truyền thống, nguồn tài nguyên

và lợi thế thị trường Do vậy trong thời gian qua, thực hiện các Nghị quyết, Quyết định, Chỉ thị của Thành ủy, Huyện ủy, Đảng bộ và nhân dân huyện Thạch Thất luôn quan tâm sát sao, nỗ lực chỉ đạo, tổ chức thực hiện Chương trình xây dựng nông thôn mới trong toàn huyện và đã thu được những kết quả bước đầu đáng khích lệ Tuy nhiên, thực tế quá trình thực hiện cho thấy hầu hết các địa phương đều đang đầu tư dàn trải và chú trọng nhiều vào việc triển khai thực hiện các dự án xây dựng cơ bản mà chưa có sự quan tâm đúng mức tới việc triển khai các giải pháp phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập cho người dân địa phương Trong khi đó, quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế tuy

đã đúng hướng nhưng diễn ra còn chậm, phát triển thiếu quy hoạch, sản xuất nông nghiệp vẫn còn manh mún, hiệu quả thấp; việc khôi phục và phát triển lại các làng nghề truyền thống gặp nhiều khó khăn, các hoạt động dịch vụ hỗ trợ sản xuất còn hạn chế; vấn đề giải quyết công ăn việc làm cho người lao động gặp khó khăn, nhất là các vùng phải thu hồi đất cho các dự án phát triển KT-XH; chênh lệch giàu nghèo giữa các địa phương còn lớn đang là những

chưa vững chắc, không có chiều sâu, chất lượng và hiệu quả chưa cao, quan

hệ hợp tác trong sản xuất kinh doanh còn hạn chế từ đó đã làm suy giảm “lực nội sinh” trong quá trình xây dựng nông thôn mới của địa phương

Xuất phát từ những yêu cầu về đẩy nhanh quá trình thực hiện xây dựng nông thôn mới và tình hình trên đây, tác giả tiến hành nghiên cứu đề tài:

“Phát triển kinh tế theo Chương trình xây dựng nông thôn mới ở huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội”

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Phát triển nông nghiệp, nông thôn là một trong những trọng tâm trong chiến lược phát triển KT-XH của nước ta, được Đảng và Nhà nước hết sức coi trọng, đây cũng là vấn đề được các nhà lý luận, các nhà kinh tế học, các nhà làm chính chính và các tổ chức quan tâm nghiên cứu Cho đến nay đã có nhiều Nghị quyết của Đảng và Nhà nước về nông nghiệp, nông thôn và nông dân; nhiều công trình nghiên cứu giá trị của các nhà khoa học về vấn đề nông nghiệp, nông dân và phát triển nông thôn

Tiếp tục đẩy mạnh phát triển nông thôn nhằm nâng cao đời sống nhân dân sau đổi mới, Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung Ương Đảng (khóa

VII) đã ra Nghị quyết số 05-NQ/TW ngày 10/6/1993 về việc tiếp tục đổi mới

và phát triển KT-XH nông thôn; Nghị quyết số 06-NQ/TW ngày 10/11/1998 của Bộ Chính trị về Một số vấn đề phát triển nông nghiệp và nông thôn Sau

khi Việt Nam gia nhập WTO, tiếp tục xác định tầm quan trọng của nông nghiệp, nông thôn, Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung Ương (khóa X)

đã ra Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05/8/2008 về Nông nghiệp, nông dân, nông thôn nhằm phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, xây dựng nông

thôn mới không ngừng nân cao đời sống vật chất, tinh thần của dân cư nông thôn Thực hiện Nghị quyết của Đảng, ngày 28/10/2008, Chính phủ đã ra

Nghị quyết số 24/2008/NQ-CP ban hành một chương trình hành động của Chính phủ về xây dựng nông nghiệp, nông dân và nông thôn, thống nhất nhận thức, hành động về nông nghiệp, nông dân, nông thôn và Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới

Ngoài những văn kiện của Đảng và Nhà nước, liên quan tới vấn đề nông nghiệp, nông dân và nông thôn Việt Nam còn có rất nhiều công trình nghiên cứu có giá trị, tiêu biểu như:

Công trình nghiên cứu: “Về phát triển kinh tế nông thôn nước ta hiện nay” của tác giả Nguyễn Đăng Chất Chủ biên, do Nxb Nông nghiệp ấn hành

năm 1994, đã đề cập đến nhiều nội dung quan trọng liên quan những vấn đề

cơ bản trong quản lý và phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn sau đổi mới như: Hệ thống chính sách nông nghiệp, cơ cấu kinh tế nông thôn, đầu tư, các giải pháp kỹ thuật mới áp dụng vào sản xuất nông nghiệp…

Công trình nghiên cứu: “Nông nghiệp, nông thôn Việt Nam thời kỳ đổi mới” của tác giả Nguyễn Sinh Cúc, Nxb Thống kê, năm 2003 Đây là công

trình nghiên cứu dài hơi, công phu của tác giả với những phân tích có tính thuyết phục về quá trình đổi mới nông nghiệp Việt Nam sau gần 20 năm Công trình đã luận giải rõ quá trình đổi mới, hoàn thiện chính sách nông nghiệp, nông thôn nước ta trong những năm đổi mới, những thành tựu và những vấn đề đặt ra trong quá trình phát triển nông nghiệp, nông thôn Việt Nam

Công trình nghiên cứu: “Giáo trình phát triển nông thôn” của tác giả

Mai Thanh Cúc và Quyền Đình Hà đồng chủ biên do Nxb Nông nghiệp ấn hành năm 2005 đã đưa ra cái nhìn tổng quan nhất về kinh tế nông thôn, phát triển kinh tế nông thôn, phát triển cơ sở hạ tầng dịch vụ xã hội và môi trường nông thôn Đồng thời công trình công trình cũng khẳng định được vai trò, vị trí của nhà nước và các tổ chức trong phát triển nông thôn Việt Nam

Công trình nghiên cứu: “Phong trào “Mỗi làng, một sản phẩm” - một chiến lược phát triển nông thôn trong quá trình công nghiệp hóa” của tác giả

Nguyễn Mạnh Hùng (Nxb Nông nghiệp, 2006) đã khái quát hình ảnh khu vực nông thôn trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa Công trình cũng đưa

ra những phân tích, đánh giá có giá trị về Chương trình “Mỗi làng một nghề”

ở Việt Nam theo ảnh hưởng sự lan tỏa của phong trào “Mỗi làng một sản phẩm” ở Nhật Bản

Công trình: “Phát triển kinh tế nông thôn tỉnh Quảng Bình trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa” luận án tiến sỹ kinh tế của tác giả

Nguyễn Cao Chương (Nxb Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, 2012) là một trong những công trình mới nhất nghiên cứu về phát triển kinh tế nông thôn Bằng những luận cứ thuyết phục công trình đã cung cấp hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễn cho phát triển kinh tế nông thôn, đồng thời nêu ra được phương hướng phát triển cho khu vực kinh tế nông thôn còn nhiều lạc hậu

Những nghiên cứu về vấn đề xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam bước đầu có các nghiên cứu như:

Công trình nghiên cứu: “Xây dựng nông thôn mới - những vấn đề lý luận và thực tiễn” do Vũ Văn Phúc chủ biên (Nxb Chính trị quốc gia, 2012)

là công trình nghiên cứu rất công phu của tập thể tác giả, ngoài những đánh giá sâu sắc về thực tiễn xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam công trình còn tập hợp nhiều bài viết nghiên cứu có giá trị về mặt lý luận chung, kinh nghiệm quốc tế về xây dựng nông thôn mới để rút ra những bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

Một trong những công trình mới nhất nghiên cứu về xây dựng nông

thôn mới là công trình nghiên cứu: “Xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam:

Tầm nhìn mới, tổ chức quản lí mới, bước đi mới” do Tô Xuân Dân chủ biên

(Nxb Nông nghiệp, 2013) đã góp phần cung cấp những kiến thức cơ bản về nông nghiệp, nông dân, nông thôn mới ở Việt Nam cho các cán bộ quản lý nông thôn mới ở cơ sở

Ngoài những công trình nghiên cứu đã nêu ở trên, còn nhiều công trình nghiên cứu của các tác giả với nhiều cách tiếp cận khác nhau đã cung cấp những luận cứ, luận chứng, những dữ liệu rất quan trọng cho phát triển nông nghiệp, nông thôn và xây dựng nông thôn mới ở nước ta Tuy nhiên các công trình này đều không đi sâu vào nghiên cứu vấn đề phát triển kinh tế theo chương trình xây dựng nông thôn mới, đặc biệt là đối với một huyện ngoại thành thành phố Hà Nội như huyện Thạch Thất Những kết quả nghiên cứu đã nêu cũng là cơ

sở lý luận và thực tiễn quan trọng mà tác giả tham khảo trong quá trình hoàn thành luận văn này và trong những công trình nghiên cứu của mình về sau

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận văn: Trên cơ sở các tiêu chí, nội dung

của chương trình xây dựng nông thôn mới, tiến hành nghiên cứu, phân tích thực trạng phát triển kinh tế theo Chương trình xây dựng nông thôn mới ở huyện Thạch Thất để làm rõ mặt tích cực, mặt tồn tại hạn chế, những vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện, tìm ra nguyên nhân của những hạn chế, tồn tại đó, đề xuất các định hướng, giải pháp thực hiện có hiệu quả

Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Làm rõ những cơ sở lý luận và thực tiễn của quá trình phát triển kinh

tế theo Chương trình xây dựng nông thôn mới

- Phân tích và đánh giá thực trạng phát triển kinh tế ở nông thôn của huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội

- Đề xuất các định hướng, mục tiêu và giải pháp nhằm thực hiện phát triển kinh tế theo các tiêu chí của Chương trình nông thôn mới đề ra

Để thực hiện được nhiệm vụ nghiên cứu này, luận văn tập trung làm rõ câu hỏi nghiên cứu: Với điều kiện thực tế hiện nay, Thạch Thất cần làm gì để đẩy mạnh phát triển kinh tế theo Chương trình xây dựng nông thôn mới?

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung làm rõ, hệ thống hoá cơ sở lý luận về phát triển kinh tế,

về vai trò của kinh tế theo Chương trình xây dựng nông thôn mới Phân tích thực trạng phát triển kinh tế trong quá trình xây dựng xã nông thôn mới ở huyện Thạch Thất

Phạm vi nghiên cứu: Là nghiên cứu phát triển kinh tế trong quá trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội

Thời gian nghiên cứu: Khảo sát từ năm 2010 đến năm 2013

5 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận được sử dụng trong quá trình nghiên cứu là phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để giải thích các hiện tượng kinh

tế, xã hội

Các phương pháp nghiên cứu cụ thể gồm có:

- Phương pháp thống kê mô tả: Thu thập, hệ thống hóa, xử lý số liệu và

thông qua các số bình quân, số tuyệt đối, số tương đối để đánh giá các chỉ tiêu nghiên cứu

- Phương pháp so sánh: Để đánh giá các động thái phát triển của hiện

tượng, bản chất kinh tế, xã hội theo thời gian, không gian

- Phương pháp khảo sát và điều tra thực địa: Khảo sát thực tế nhằm lấy

các thông tin về tổ chức sản xuất, thu nhập, vấn đề lao động nông thôn… Đồng thời cũng nhằm đánh giá thực trạng cơ sở hạ tầng, dân cư nông thôn…

- Phương pháp chuyên gia, chuyên khảo: Phương pháp này được sử

dụng để tham khảo ý kiến của các chuyên gia (Các thành viên trong Ban chỉ đạo thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới huyện, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND các xã, thị trấn - những người trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện Chương trình xây dựng nông thôn mới tại các địa phương và trong toàn huyện) nhằm hoàn thiện các luận cứ của luận văn

6 Những đóng góp mới của luận văn

Đóng góp nổi bật của luận văn là nghiên cứu vấn đề phát triển kinh tế nông thôn theo góc độ tiếp cận từ quá trình thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới Đóng góp này được thể hiện ở những nội dung cụ thể như sau:

- Làm rõ những lý luận cơ bản và khái niệm về phát triển kinh tế theo chương trình xây dựng nông thôn mới; các nội dung và nhân tố ảnh hưởng cũng như hệ thống các chỉ tiêu đánh giá để lượng hóa mức độ phát triển kinh

tế theo chương trình xây dựng nông thôn mới

- Tổng kết kinh nghiệm phát triển kinh tế theo chương trình xây dựng nông thôn mới ở một số địa phương theo các nội dung đã đề xuất để rút ra những bài học kinh nghiệm có thể tham khảo cho Thạch Thất

- Thực hiện được những phân tích và đánh giá tương đối toàn diện thực trạng sau 4 năm thực hiện phát triển kinh tế theo chương trình xây dựng nông thôn mới (2010 - 2013) trên địa bàn huyện Thạch Thất theo nội dung, chỉ tiêu

đã đề xuất Chỉ ra những hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trong phát triển kinh tế theo chương trình xây dựng nông thôn mới ở Thạch Thất

- Làm rõ định hướng, mục tiêu phát triển kinh tế theo chương trình xây dựng nông thôn mới ở Thạch Thất đến năm 2020 Đề ra được các giải pháp chủ yếu phát triển kinh tế theo chương trình xây dựng nông thôn mới ở Thạch Thất giai đoạn 2014 - 2020

7 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm ba chương cơ bản như sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển kinh tế theo Chương

trình xây dựng nông thôn mới

Chương 2: Thực trạng phát triển kinh tế theo Chương trình xây dựng

nông thôn mới ở huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội

Chương 3: Phương hướng và các giải pháp thúc đẩy phát triển kinh tế

theo Chương trình xây dựng nông thôn mới ở huyện Thạch Thất, thành phố

Hà Nội trong giai đoạn 2014 - 2020

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ THEO CHƯƠNG TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI

1.1 Khái lược về Chương trình xây dựng nông thôn mới

1.1.1 Nông thôn và phát triển nông thôn

1.1.1.1 Nông thôn

Nông thôn được coi như là khu vực địa lý, nơi đó sinh kế cộng đồng gắn bó, có quan hệ trực tiếp đến khai thác, sử dụng môi trường và tài nguyên thiên nhiên cho hoạt động sản xuất nông nghiệp là chủ yếu

Hiện nay trên thế giới chưa thống nhất định nghĩa về nông thôn và có nhiều quan điểm khác nhau

Theo định nghĩa trong từ điển Tiếng Việt thì “nông thôn” được hiểu là khu dân cư chủ yếu làm nghề nông; khái niệm nông thôn dùng để chỉ một địa bàn mà ở đó sản xuất nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn

Cũng có quan điểm cho rằng để xác định vùng nông thôn chỉ cần dựa vào trình độ phát triển cơ sở hạ tầng kĩ thuật, hay quan điểm khác lại cho rằng nên dựa vào chỉ tiêu trình độ tiếp cận thị trường, phát triển hàng hóa để xác định Như vậy, khái niệm nông thôn chỉ mang tính chất tương đối và có sự khác biệt xét trên mỗi quan điểm, mỗi góc độ của các quốc gia khác nhau

Trong điều kiện Việt Nam hiện nay có thể khẳng định nông thôn là một vùng khác với đô thị ở chỗ: đó là nơi sinh sống và làm việc của cộng đồng những người nông dân, ở đó mật độ dân cư thấp, kết cấu hạ tầng kém phát triển, trình độ tiếp cận thị trường và sản xuất hàng hóa thấp kém [15]

1.1.1.2 Phát triển nông thôn

Phát triển nông thôn là một phạm trù rộng được nhận thức với rất nhiều

- Theo Ngân hàng thế giới (1975): “Phát triển nông thôn là một chiến lược nhằm cải thiện các điều kiện sống kinh tế và xã hội của một nhóm người

cụ thể - người nghèo ở vùng nông thôn Nó giúp những người nghèo nhất trong những người dân sống ở các vùng nông thôn được hưởng lợi ích từ sự phát triển”

- Phát triển nông thôn là một quá trình tất yếu cải thiện một cách bền vững về kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường, nhằm nâng cao chất lượng sống của dân cư nông thôn

Như vậy, phát triển nông thôn có tác động theo nhiều chiều cạnh khác nhau Ngày nay các nhà học giả và các nhà làm chính sách luôn quan tâm tới vấn đề phát triển nông thôn bền vững, đó là sự phát triển KT-XH nông thôn với tốc độ cao, là quá trình làm tăng mức sống của người dân nông thôn; phát triển nông thôn phù hợp với nhu cầu của con người, đảm bảo sự tồn tại bền vững và sự tiến bộ lâu dài trong nông thôn

Xuất phát từ các quan điểm trên, theo tác giả luận văn: Phát triển nông thôn là: - Về tổng quát: Phát triển nông thôn bao gồm tất cả các vấn đề gắn với đời sống của người dân và môi trường, không gian sống của khu vực nông thôn; - Là một quá trình đa chiều hướng tới hội nhập bền vững trong tất cả các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường; - Một quá trình ổn định và bền vững với những thay đổi về kinh tế , xã hội, văn hóa, môi trường hướng tới hiện đại và sự thịnh vượng lâu dài của cả cộng đồng

1.1.2 Chương trình xây dựng nông thôn mới

Nông thôn mới là khái niệm chỉ mang tính tương đối và biến động theo từng quốc gia, từng thời kì nhất định Có thể khẳng định rằng: Nông thôn mới trước tiên phải là nông thôn, không phải thị tứ, thị trấn, thị xã, thành phố và

khác với nông thôn truyền thống hiện nay, có thể khái quát gọn theo năm nội dung cơ bản sau:

Thứ nhất, đó là làng xã văn minh, sạch đẹp, hạ tầng hiện đại;

Thứ hai, sản xuất phải phát triển bền vững theo hướng kinh tế hàng

hóa;

Thứ ba, đời sống về vật chất và tinh thần của người dân ở nông thôn

ngày càng được nâng cao;

Thứ tư, bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát triển;

Thứ năm, xã hội nông thôn an ninh tốt, quản lý dân chủ [26]

Với mục tiêu chung nhằm xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng KT-XH từng bước hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lí, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo quy hoạch; đồng thời đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao Trên cơ sở bộ tiêu chí quốc gia

về xây dựng nông thôn mới (quy định trong Quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 16/4/2009 của Thủ tướng Chính phủ), Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 04/6/2010, phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2020 gồm 11 nội dung, cụ thể:

1 Quy hoạch xây dựng nông thôn mới;

2 Phát triển kinh tế - xã hội;

3 Chuyển dịch cơ cấu, phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập;

4 Giảm nghèo và an sinh xã hội;

5 Đổi mới và phát triển các hình thức tổ chức sản xuất có hiệu quả ở nông thôn;

6 Phát triển giáo dục - đào tạo ở nông thôn;

7 Phát triển y tế, chăm sóc sức khỏe cư dân nông thôn;

8 Xây dựng đời sống văn hóa, thông tin và truyền thông nông thôn;

9 Cấp nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn;

10 Nâng cao chất lượng tổ chức Đảng, chính quyền, đoàn thể chính trị

- xã hội trên địa bàn;

11 Giữ vững an ninh, trật tự xã hội nông thôn

Có thể khẳng định rằng, mục đích cuối cùng của xây dựng nông thôn mới đó chính là hướng tới kinh tế phát triển, đời sống vật chất và tinh thần của nông dân được nâng cao Do vậy, trong quá trình thực hiện xây dựng nông thôn mới cần tạo động lực, ưu tiên phấn đấu đạt các tiêu chí trong nhóm kinh tế và tổ chức sản xuất bởi đây là những yêu cầu cốt lõi và cũng là những tiêu chí khó thực hiện Thực hiện được các tiêu chí này sẽ là cơ sở để các địa phương thực hiện nhanh và có hiệu quả các tiêu chí khác Tuy nhiên, làm sao để thực hiện được các tiêu chí này một cách bền vững đang là vấn

đề lớn đặt ra cho các địa phương trong quá trình xây dựng nông thôn mới Điều này đòi hỏi cần phải có sự quan tâm, chú trọng hơn nữa của các cấp, các ngành từ Trung ương đến cơ sở để có thể thực hiện được các tiêu chí này một cách bền vững

1.2 Phát triển kinh tế theo Chương trình xây dựng nông thôn mới

1.2.1 Khái niệm, vai trò của phát triển kinh tế theo Chương trình xây dựng nông thôn mới

1.2.1.1 Một số khái niệm

- Phát triển kinh tế:

Phát triển nói chung, phát triển kinh tế nói riêng, là một khái niệm dùng

để chỉ trạng thái vận động không ngừng của sự vật và hiện tượng kinh tế theo

chiều hướng tiến bộ trong quá trình thay đổi cả về số lượng và chất lượng của quá trình đó Đó là dòng tiến hóa có sự thay đổi mạnh về chất trong nội sinh của một quá trình nhất định

Hiểu theo cách chung nhất, phát triển kinh tế là một quá trình lớn lên hay tăng tiến về mọi mặt của nền kinh tế trong một thời kỳ nhất định Trong

đó bao gồm cả sự gia tăng về thu nhập và sự tiến bộ về cơ cấu KT-XH Như vậy, phát triển kinh tế được xem như là quá trình biến đổi cả về lượng và về chất, nó là sự kết hợp một cách chặt chẽ quá trình hoàn thiện của hai vấn đề

về kinh tế và xã hội ở mỗi quốc gia [24]

Theo cách hiểu như vậy, phát triển phải là một quá trình lâu dài và do các nhân tố nội tại của nền kinh tế quyết định Nội dung của phát triển kinh tế được khái quát theo ba tiêu thức:

Một là, sự gia tăng tổng mức thu nhập của nền kinh tế và mức gia tăng

thu nhập bình quân trên một đầu người Đây là tiêu thức thể hiện quá trình biến đổi về lượng của nền kinh tế, là điều kiện cần để nâng cao mức sống vật chất của một quốc gia và thực hiện những mục tiêu khác của phát triển [24]

Hai là, sự biến đổi cơ cấu ngành kinh tế theo xu hướng ngày càng hiện

đại Đây là tiêu thức phản ánh sự biến đổi về chất của nền kinh tế một quốc gia Để phân biệt các giai đoạn phát triển kinh tế hay so sánh tốc độ phát triển kinh tế giữa các nước với nhau, người ta thường dựa vào dấu hiệu về dạng cơ cấu ngành kinh tế mà quốc gia đạt được [24]

Ba là, sự biến đổi ngày càng tốt hơn trong vấn đề xã hội Mục tiêu cuối

cùng của sự phát triển kinh tế trong các quốc gia không phải là tăng trưởng hay chuyển dịch cơ cấu kinh tế, mà là việc nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân và đạt được sự tiến bộ xã hội Hoàn thiện các tiêu chí này là sự

Như vậy, sự phát triển trên đã giải quyết được vấn đề về “chất” của quá trình tăng trưởng khi gắn sự gia tăng thu nhập với việc giải quyết tốt hơn các vấn đề của xã hội, tuy vậy lại chưa quan tâm đến vấn đề sử dụng các nguồn tài nguyên thiên nhiên và nâng cao chất lượng môi trường sống của con người Chính vì vậy, khái niệm về phát triển bền vững đã được đề cập đến

Theo cách đề cập tại Hội nghị Thượng đỉnh Thế giới về Phát triển bền vững tổ chức ở Johannesbug (Nam Phi, 2002), Phát triển bền vững là sự phát triển không những chỉ đáp ứng các nhu cầu của hiện tại mà còn không làm ảnh hưởng xấu, cản trở đến phát triển của các thế hệ tương lai, là quá trình phát triển có sự kết hợp chặt chẽ, hợp lý, hài hòa giữa ba mặt của sự phát triển, gồm: tăng trưởng kinh tế, cải thiện các vấn đề xã hội và bảo vệ môi trường Như vậy phát triển bền vững được xây dựng nên với ba nội dung cơ bản: bền vững về kinh tế, bền vững về xã hội và bền vững về mội trường

- Phát triển kinh tế theo Chương trình xây dựng nông thôn mới:

Theo quan niệm của tác giả luận văn, phát triển kinh tế theo Chương trình xây dựng nông thôn mới thực chất là phát triển kinh tế nông thôn dựa trên cơ sở khai thác và phát huy các nguồn lực nhằm thực hiện tốt các mục tiêu trong nhóm tiêu chí kinh tế và tổ chức sản xuất trong bộ tiêu chí quốc gia

về xây dựng nông thôn mới đã quy định Nói cách khác, đó là quá trình tạo sự tăng trưởng về kinh tế nông thôn kết hợp hài hòa, hợp lý với sự phát triển về

xã hội và môi trường nhằm phát triển nông thôn một cách bền vững, tương

xứng với đòi hỏi của một nông thôn mới

Kinh tế nông thôn là gì? Khi nhắc tới kinh tế nông thôn đa phần chúng

ta sẽ liên tưởng tới một địa bàn mà ở đó sản xuất nông nghiệp (theo nghĩa rộng) là chủ yếu Tuy nhiên cùng với sự phát triển của lực lượng sản xuất và quá trình phân công lao động xã hội ngày càng sâu sắc thì ở nông thôn không

chỉ có các hoạt động sản xuất nông nghiệp đơn thuần mà các hoạt động sản xuất phi nông nghiệp như các ngành, nghề thủ công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp hay các loại dịch vụ kinh tế, kỹ thuật, văn hóa, xã hội… ở nông thôn cũng phát triển rất phong phú và đa dạng Do đó có thể khẳng định, kinh tế nông thôn là một phức hợp những nhân tố cấu thành lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất trong nông, lâm, ngư nghiệp cùng với các ngành tiểu thủ công nghiệp truyền thống, các ngành tiểu thủ công nghiệp, công nghiệp, công nghiệp chế biến và phục vụ nông nghiệp, các ngành thương nghiệp và dịch vụ…tất cả có quan hệ hữu cơ với nhau trong kinh tế vùng và lãnh thổ và trong toàn bộ nền kinh tế quốc dân Nó bao quát tất cả các mặt, các phạm vi, các chiều cạnh chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội diễn ra và biến đổi trên địa bàn nông thôn

1.2.1.2 Vai trò của phát triển kinh tế theo Chương trình xây dựng nông thôn mới

* Phát triển kinh tế nông thôn tạo điều kiện tăng thu nhập, nâng cao chất lượng cuộc sống cho dân cư nông thôn và đảm bảo ổn định xã hội:

Sau hơn 25 năm thực hiện công cuộc đổi mới đất nước và tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước cơ cấu kinh tế nước ta đã có sự chuyển biến theo hướng phát triển cao Tuy nhiên hiện nay với 69,5% lực lượng lao động nằm ở khu vực nông thôn và có tới 60,5% số đó lao động trong lĩnh vực nông nghiệp thì kinh tế nông thôn, mà trước hết là kinh tế nông nghiệp vẫn giữ vị trí hết sức quan trọng đối với nền kinh tế nước ta [30]

Với vị trí quan trọng của mình, sản xuất nông nghiệp không những tạo

ra lương thực, thực phẩm đảm bảo nhu cầu thiết yếu cho chính người nông dân mà còn là yếu tố đầu vào quan trọng cho ngành công nghiệp và tạo động lực thúc đẩy các ngành kinh tế khác phát triển Thực tế cho thấy, khi nông

nghiệp chưa phát triển, năng suất thấp hay khi mất mùa, tình hình cung cấp lương thực, thực phẩm trở nên căng thẳng, khan hiếm sẽ dẫn đến tình trạng đời sống người dân thiếu thốn, đói nghèo gia tăng, nền KT-XH bị trì trệ, thậm trí rơi vào khủng hoảng

Cùng với sự phát triển ngày càng cao của xã hội, đời sống con người ngày càng được nâng lên thì nhu cầu về lương thực, thực phẩn càng cần được đảm bảo Lịch sử phát triển các nước đã minh chứng: một nước chỉ có thể phát triển kinh tế một cách nhanh chóng chừng nào quốc gia đó đã có an ninh lương thực Nếu không đảm bảo an ninh lương thực thì khó có sự ổn định chính trị và thiếu sự đảm bảo cơ sở pháp lý, kinh tế cho sự phát triển Muốn đảm bảo thực hiện được điều này một cách bền vững thì không còn cách nào khác là thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển một cách bền vững, đặc biệt đối với một quốc gia như nước ta hiện nay

* Phát triển kinh tế nông thôn sẽ tạo ra các điều kiện cần thiết cho quá trình xây dựng nông thôn mới và thực hiện CNH, HĐH đất nước:

Kinh tế nông thôn phát triển sẽ tạo ra nguồn vốn tích lũy quan trọng tạo nguồn lực để thực hiện xây dựng nông thôn mới và quá trình CNH, HĐH của đất nước, mà trước hết đó là CNH, HĐH ngay chính bản thân nông nghiệp, nông thôn Thực chất quá trình này đó là sự tích lũy về tư liệu sinh hoạt và tư liệu sản xuất Thể hiện cụ thể ở một số khía cạnh sau:

Một là: Sự phát triển của kinh tế nông thôn sẽ trực tiếp làm tăng thu

nhập của dân cư nông thôn qua đó tăng khả năng tích lũy trong dân cư tạo điều kiện tập trung vốn cho đẩy mạnh phát triển khu vực kinh tế phi nông nghiệp ở khu vực nông thôn

Hai là: Ở các nước đang phát triển, phần lớn lao động và dân cư sinh

sống ở nông thôn chính vì vậy nông nghiệp, nông thôn sẽ là thị trường rộng

lớn, quan trọng để tiêu thụ sản phẩm và thúc đẩy công nghiệp, dịch vụ phát triển Ở các nước này, các sản phẩm công nghiệp (Bao gồm cả tư liệu sản xuất

và tư liệu tiêu dùng) đều được tiêu thụ chủ yếu ở thị trường trong nước mà trước hết là khu vực nông thôn Một sự thay đổi về cầu của khu vực nông thôn sẽ có tác động trực tiếp đến sản lượng ở khu vực phi nông nghiệp Khi nông nghiệp, nông thôn càng phát triển thì nhu cầu về hàng hóa tư liệu sản xuất và nhu cầu về các dịch vụ cho sản xuất nông nghiệp cũng ngày càng tăng lên Bên cạnh đó, sản xuất nông nghiệp phát triển sẽ là nguồn cung cấp nguyên liệu đầu vào cho quan trọng để phát triển công nghiệp nông thôn, nhất

là ngành công nghiệp chế biến nông sản

Ba là: Với 69,5% lực lượng lao động của cả nước, khu vực nông thôn

là nguồn cung cấp nhân lực quan trọng cho quá trình CNH, HĐH đất nước Trong giai đoạn đầu của quá trình công nghiệp hóa, phần lớn dân cư sống bằng nông nghiệp và tập trung ở nông thôn nên đây là khu vực dự trữ nguồn nhân lực dồi dào cho sự phát triển của công nghiệp và dịch vụ Quá trình CNH, HĐH một mặt tạo ra nhu cầu lớn về lao động nhưng mặt khác cũng thúc đẩy tăng năng suất lao động nông nghiệp qua đó ngày càng nhiều lao động trong lĩnh vực nông nghiệp được giải phóng Số lao động này sẽ dịch chuyển, bổ sung cho sự phát triển của công nghiệp và dịch vụ Đó là xu hướng có tính quy luật của mọi quốc gia trong quá trình CNH, HĐH đất nước

* Phát triển kinh tế nông thôn sẽ thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tiến bộ, giải quyết các vấn đề về lao động khu vực nông thôn:

Cùng với sự phát triển của đất nước, kinh tế nông thôn cũng không ngừng phát triển tạo đà đẩy mạnh quá trình đô thị hóa nông thôn, biến nông thôn từ chỗ thuần nông, lạc hậu, tự cung tự cấp trở thành nơi cung cấp hàng

hóa, các loại hình dịch vụ và sức lao động cho thành thị Kinh tế nông thôn phát triển sẽ làm thay đổi bộ mặt nông thôn, hình thành các thị tứ, thị trấn; từ phát triển các làng nghề truyền thống, từ ngoại vi những nhà máy lớn được hình thành với các ngành dịch vụ mới, gắn với thương mại Quá trình này sẽ tạo ra những cơ sở để thu hút các nhà đầu tư bỏ vốn đầu tư vào các lĩnh vực kinh tế trên địa bàn nông thôn Do đó nó có tác dụng tích cực trong vấn đề thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng tiến bộ

Thực tiễn phát triển kinh tế nông thôn nước ta trong những năm đổi mới đã cho thấy, chỉ có thể phát triển kinh tế nông nghiệp, đảm bảo được lương thực, thực phẩm mới có điều kiện để phát triển các ngành nghề khác, và đặc biệt là phát triển công nghiệp, dịch vụ ở khu vực nông thôn, giải quyết việc làm tại chỗ cho lao động dư thừa nông thôn, thực hiện phân công và phân công lại lao động trong nông nghiệp, nông thôn

Như vậy, khi sản xuất nông nghiệp bảo đảm được vấn đề về lương thực, thực phẩm thì sẽ trở thành điều kiện để nhanh chóng chuyển kinh tế nông thôn theo hướng CNH, HĐH Quá trình đó là quy luật phát triển KT-XH

ở nước ta, nhằm đưa nền kinh tế còn mang nặng dấu ấn tự nhiên sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

* Kinh tế nông thôn phát triển sẽ tạo cơ sở vật chất cho sự phát triển văn hóa ở nông thôn, xây dựng nông thôn mới:

Trong quá trình phát triển của nền KT-XH, hai lĩnh vực kinh tế và văn hóa có mối quan hệ biện chứng tác động thúc đẩy lẫn nhau, trong đó kinh tế giữ vai trò quyết định, văn hóa có vị trí quan trọng và tác động trở lại đối với quá trình phát triển kinh tế theo hai chiều: thúc đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển của nền kinh tế

Theo số liệu thống kê, khi bước vào thời kỳ đổi mới, tỉ lệ đói nghèo ở nước ta còn cao, trong đó số hộ đói nghèo ở nông thôn chiếm phần lớn, đặc biệt là ở vùng núi tỉ lệ hộ nghèo còn rất cao, từ 40-50% Do đời sống kinh tế khó khăn, nền văn hóa, tinh thần còn nhiều thiếu thốn Nhiều địa phương, nhiều vùng ở nhiều lứa tuổi khác nhau không có điều kiện, thời gian quan tâm đến đời sống văn hóa, tinh thần mà chỉ lo lắng dồn tâm trí và sức lực vào sản xuất, mưu cầu cuộc sống vật chất Một số địa phương ở Trung du miền núi phía Bắc; Tây Nguyên; vùng xa xôi hẻo lánh; vùng đặc biệt khó khăn không

có điện, ti vi, sách, báo…thì đại bộ phận người dân không những “mù chữ”

mà còn “mù văn hóa, tinh thần” Bên cạnh đó, do kinh tế kém phát triển, đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn dẫn đến các loại bệnh tật, tệ nạn xã hội như mê tín dị đoan, cờ bạc, sinh đẻ không kế hoạch… có chiều hướng gia tăng và chính các vấn đề này đã trở thành rào cản kìm hãm quá trình phát triển kinh tế ở các vùng này

Những thành tựu KT-XH trong những năm qua đã chứng tỏ rằng, ở địa phương nào, kinh tế nông thôn được chú trọng phát triển, nông nghiệp và các ngành nghề khác, nhất là các ngành nghề truyền thống được phát triển, giải quyết tốt việc làm, nâng cao thu nhập cho người lao động thì ở đó nhà văn hóa, nhà truyền thống, thư viện, bưu điện, trường học…sẽ được quan tâm phát triển để đảm bảo cho nhân dân tiếp cận với nền văn hóa hiện đại, văn minh và qua đó đã đáp ứng kịp thời nhu cầu văn hóa tinh thần cho họ; những

hủ tục lạc hậu bị đẩy lùi, nhiều tệ nạn, tập quán xấu được khắc phục thay vào

đó là các phong trào thể hiện bản chất tốt đẹp của người dân Việt Nam với nền văn hóa xã hội mới, văn minh như phong trào đền ơn đáp nghĩa, phong trào uống nước nhớ nguồn, phong trào lá lành đùm lá rách… Bên cạnh đó các cấp Đảng bộ, chính quyền và người dân cũng không ngừng chăm lo tôn tạo,

phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp như khôi phục các lễ hội truyền thống, tôn tạo các di tích lịch sử, xây dựng quỹ khuyến học…

Như vậy, khi kinh tế nông thôn phát triển sẽ tạo điều kiện vật chất cực

kỳ quan trọng để thực hiện phát triển văn hóa ở nông thôn Khi đời sống văn hóa tinh thần của người lao động được đảm bảo, sẽ trở thành động lực mạnh

mẽ tác động trở lại đối với quá trình phát triển kinh tế nông thôn nói riêng, đối với việc khơi dậy tinh thần tự giác, đoàn kết của nhân dân quyết tâm thực hiện thành công quá trình xây dựng nông thôn mới nói chung

1.2.2 Nội dung của phát triển kinh tế theo Chương trình xây dựng nông thôn mới

Phát triển kinh tế trong xây dựng nông thôn mới là quá trình tạo sự chuyển biến tích cực để kinh tế nông thôn tăng tiến về mọi mặt tương xứng với đòi hỏi của một nông thôn mới Để thực hiện được mục tiêu này cần giải quyết tốt, đồng bộ các vấn đề Nông nghiệp - Nông dân - Nông thôn Cụ thể:

1.2.2.1 Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng hợp lý và tiến bộ

Cơ cấu kinh tế nông thôn là tổng thể các mối quan hệ kinh tế hợp thành kinh tế nông thôn Các bộ phận đó có mối quan hệ hữu cơ với nhau, tác động qua lại lẫn nhau theo những tỷ lệ nhất định về số lượng và gắn bó với nhau về mặt chất lượng trong điều kiện không gian và thời gian nhất định, phù hợp với đặc điểm kinh tế xã hội nông thôn Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn là quá trình làm thay đổi cấu trúc và các mối quan hệ của khu vực kinh tế nông thôn theo chủ định, đó là sự thay đổi của tỷ trọng nông nghiệp, công nghiệp

và dịch vụ trong cơ cấu kinh tê nông thôn

Ngày nay, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng CNH - HĐH là một trong những mục tiêu chiến lược của nhiều quốc gia trên thế giới

và trong đó có Việt Nam - quốc gia vẫn có tỷ lệ dân cư nông thôn ở mức cao

và kinh tế nông nghiệp, nông thôn vẫn còn đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân

Đối với nước ta hiện nay, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng CNH - HĐH là quá trình chuyển từ một nền nông nghiệp thuần nống sang phát triển tổng hợp nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ ở nông thôn Mục tiêu của quá trình đó là đạt được yêu cầu về đa dạng hóa sản xuất, phát triển nông nghiệp toàn diện đáp ứng nhu cầu tiêu dùng ngày càng tăng của xã hội và phát triển ngành nghề phi nông nghiệp khác nhằm rút bớt lao động ra khỏi nông nghiệp, nông thôn, tăng năng suất lao động nông nghiệp và thu nhập cho người dân nông thôn

Trong thực tiễn Việt Nam hiện nay, kinh tế nông thôn có cơ cấu hợp lý

và tiến bộ khi chuyển dịch theo các xu hướng sau:

- Giảm dần tỷ trọng của nông nghiệp, tăng dần tỷ trọng tiểu thủ công nghiệp, công nghiệp nông thôn, công nghiệp chế biến và dịch vụ

- Cơ cấu ngành nông nghiệp chuyển dịch theo hướng chuyển từ nền nông nghiệp độc canh, tự cung tự cấp thành nền nông nông nghiệp hàng hóa lớn và cao hơn là nền nông nghiệp thương mại hóa

- Đối với lĩnh vực nông nghiệp, tăng tỷ trọng ngành chăn nuôi, thủy sản, dịch vụ nông nghiệp; giảm tỷ trọng ngành trồng trọt Tiến hành chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng cho hiệu quả kinh tế cao

- Chuyển dịch cơ cấu kinh tế phải đảm bảo nâng cao hiệu quả KT-XH

- Chuyển dịch cơ cấu kinh tế còn phải thực hiện yêu cầu kết hợp hài hòa, hợp lý giữa phát triển kinh tế với các tiêu chí khác của nông thôn mới đáp ứng yêu cầu xây dựng nông thôn mới dân chủ, văn minh và hiện đại

- Chuyển dịch cơ cấu kinh tế phải đặt trong điều kiện cơ chế thị trường

1.2.2.2 Đẩy mạnh ứng dụng các tiến bộ khoa học công nghệ vào sản xuất nông nghiệp, nông thôn

Quy luật chung của một nền kinh tế phát triển là phải dựa trên cơ sở của nền khoa học công nghệ tiên tiến Chính vì vậy, việc đẩy mạnh ứng dụng các tiến bộ khoa học - công nghệ vào sản xuất nông nghiệp, nông thôn là con đường tất yếu giúp kinh tế nông thôn phát triển nhanh và bền vững trong điều kiện CNH, HĐH

Hiện nay, khoa học - công nghệ đã đạt được những thành tựu to lớn, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội của đất nước, góp phần đưa nước ta từ một nước nông nghiệp lạc hậu trở thành nước có trình độ sản xuất ở mức trung bình của thế giới

Các tiến bộ khoa học - công nghệ trong nông nghiệp, nông thôn có nội dung rộng lớn, liên quan đến sự phát triển của tất cả các yếu tố cấu thành lực lượng sản xuất, thể hiện tập trung ở các lĩnh vực sau:

* Cơ giới hóa:

Các hoạt động sản xuất ở nông thôn nước ta hiện nay chủ yếu dựa vào lao động thủ công, kỹ thuật lạc hậu nên năng suất lao động và chất lượng sản phẩm thấp Vì vậy, tất yếu phải tiến hành cơ giới hóa nông thôn bằng việc đưa vào sử dụng các dây truyền công nghệ, máy móc kỹ thuật hiện đại không chỉ trong các khâu sản xuất ở cả ngành công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp mà còn

cả ngành nông nghiệp

Cơ giới hóa nông nghiệp là quá trình thay thế công cụ thô sơ bằng công

cụ cơ giới, sức lực của người và gia súc bằng công cụ cơ giới, lao động thủ công bằng công cụ cơ giới, thay thế phương pháp sản xuất lạc hậu bằng phương pháp khoa học

Quá trình cơ giới hóa nông nghiệp trước hết cần ưu tiên tập trung vào các khâu lao động nặng nhọc và các khâu có ảnh hưởng lớn, trực tiếp đến chất lượng sản phẩm và hiệu quả sản xuất kinh doanh Việc thực hiện cơ giới hóa nông nghiệp phải dựa trên sự phát triển của công nghiệp cơ khí Tuy nhiên, hiện công nghiệp cơ khí nước ta mới chỉ chế tạo ra được những chiếc máy loại nhỏ, chất lượng chưa cao, máy móc phần lớn là lắp ráp và mang tính bán

tự động Đồng thời với vấn đề đó, vấn đề ruộng đất trong sản xuất nông nghiệp ở nước ta còn rất manh mún, công tác dồn điền đổi thửa tuy đã thực hiện nhưng diễn ra còn chậm nên việc ứng dụng các máy móc kỹ thuật vào quá trình sản xuất còn gặp nhiều khó khăn, hạn chế Vì vậy, hiện nay hiệu quả

cơ giới hóa nông nghiệp, nông thôn đem lại còn thấp

* Điện khí hóa:

Để đẩy nhanh tiến độ CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn thì điện khí hóa là vấn đề quan trọng hàng đầu, làm tiền đề cho mọi sự phát triển Điện khí hóa là một tiến bộ khoa học công nghệ trong việc sử dụng nguồn điện vào các hoạt động sản xuất và phục vụ đời sống nông thôn Điều kiện để thực hiện điện khí hóa nông nghiệp, nông thôn là hình thành được mạng lưới điện quốc gia thông suốt từ nơi phát điện đến tận các cơ sở sử dụng điện là các hộ gia đình, các trang trại…Do vậy bước vào giai đoạn phát triển mới với quyết tâm đẩy mạnh công cuộc điện khí hóa nông thôn, Chính phủ đã tiếp tục chỉ đạo đầu tư mạnh mẽ vào xây dựng lưới điện hạ áp nông thôn Tính đến đầu năm

2012, 100% số huyện, 98,84% số xã, 96,43% số hộ dân nông thôn trên cả nước đã có điện Thành quả này đã tạo nên tiền đề quan trọng, là “cú hích” cho nhiều địa phương phát triển, đưa Việt Nam lên nằm trong nhóm đầu của châu Á về điện khí hóa nông thôn, góp phần xóa đói giảm nghèo

Như vậy, điện khí hóa vừa nâng cao khả năng của con người trong việc chế ngự tự nhiên, nâng cao năng suất lao động và hiệu quả kinh tế, vừa tạo điều kiện cho dân cư ở nông thôn tiếp cận được lối sống văn minh, phát triển văn hóa ở nông thôn

* Thủy lợi hóa:

Với đặc điểm các hoạt động sản xuất nông nghiệp phụ thuộc rất lớn vào các điều kiện tự nhiên nên công tác thủy lợi hóa có vị trí hết sức quan trọng đối với phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn Việt Nam là nước nhiệt đới gió mùa, nắng lắm mưa nhiều Do đó hạn hán, lũ lụt thường xuyên xảy ra vì vậy cần phải coi trọng công tác thủy lợi hóa, coi thủy lợi hóa là biện pháp hàng đầu của việc canh nông

Thủy lợi hóa là quá trình thực hiện tổng hợp các biện pháp khai thác sử dụng và bảo vệ các nguồn nước trên mặt đất cho nhu cầu sản xuất và sinh hoạt ở nông thôn đồng thời hạn chế tác hại của thiên tai gây ra cho sản xuất và đời sống ở nông thôn Thủy lợi hóa có nội dung rộng lớn với những phạm vi khác nhau trên một vùng, một quốc gia, thậm chí có vấn đề mang tính khu vực và quốc tế Đồng thời nó còn nhằm cải tạo và chinh phục thiên nhiên trên

cơ sở nhận thức các quy luật của tự nhiên Do đó, thủy lợi hóa là quá trình lâu dài và phức tạp

* Phát triển ứng dụng các công nghệ sinh học:

Công nghệ sinh học là lĩnh vực khoa học công nghệ mới bao gồm nhiều ngành khoa học và kỹ thuật, mà trước hết là vi sinh học, di truyền học, hóa sinh học

Quán triệt tinh thần Nghị quyết 26-NQ/TW của Ban chấp hành Trung ương khóa X về “ưu tiên đầu tư ứng dụng công nghệ sinh học để chọn, tạo ra nhiều giống cây trồng, vật nuôi và quy trình nuôi trồng, bảo quản, chế biến,

tạo đột phá về năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất” nước ta đã không ngừng đẩy nhanh quá trình nghiên cứu và ứng dụng các thành tựu của công nghệ sinh học vào sản xuất nông nghiệp Một số thành tựu đạt được như: Từng bước làm chủ được công nghẹ gen để tạo giống mới có năng suất và hiệu quả cao; Đưa nhanh công nghệ mới vào tất cả các khâu từ sản xuất, thu hoạch, bảo quản, chế biến vận chuyển và tiêu thụ sản phẩm; xây dựng một số khu nông nghiệp công nghệ cao dựa vào công nghệ sinh học, công nghệ thông tin…

Những thành tựu của công nghệ sinh học đã và đang đem lại những lợi ích to lớn, không chỉ tạo ra những sản phẩm mới, làm cho sản xuất có năng suất cao hơn và chất lượng sản phẩm tốt hơn, mà còn giúp tiết kiệm tài nguyên và bảo vệ môi trường Do đó, phát triển công nghệ sinh học là đòi hỏi tất yếu của một nền nông nghiệp hiện đại

1.2.2.3 Khai thác và sử dụng có hiệu quả nguồn nhân lực trong nông nghiệp, nông thôn

Khi đề cập đến vấn đề phát triển kinh tế, đặc biệt là phát triển bền vững các nhà nghiên cứu kinh tế luôn coi trọng việc khai thác hợp lý, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả các nguồn lực đầu vào cho quá trình sản xuất

Nguồn nhân lực trong nông nghiệp, nông thôn là tổng thể sức lao động tham gia vào các hoạt động kinh tế ở nông thôn, bao gồm số lượng và chất lượng nguồn lao động Về số lượng lao động bao gồm những người trong độ tuổi lao động và những người trên/dưới độ tuổi lao động Về chất lượng bao gồm thể lực và trí lực của người lao động, cụ thể là sức khỏe, trình độ văn hóa, nghiệp vụ, kinh nghiệm, tay nghề của người lao động Từ khái niệm cho thấy, nguồn lao động ở nông thôn rất rồi dào nhưng đây cũng là thách thức không nhỏ cho quá trình phát triển kinh tế ở nông thôn mà trước hết là vấn đề giải quyết việc làm cho lao động nông thôn

Lao động là một trong ba nhân tố của bất cứ một quá trình sản xuất nào

và trong thời đại ngày nay khi mà các nguồn lực trở nên khan hiếm thì nó được xem xét là yếu tố quan trọng nhất của quá trình sản xuất, vai trò của nguồn lao động nói chung và nguồn lao động nông thôn nói riêng là rất quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế đất nước

Vấn đề khai thác và sử dụng có hiệu quả nguồn nhân lực thực chất là việc phân bố nguồn lao động một cách hợp lý sao cho việc sử dụng lao động này đạt được mục đích là tăng trưởng và phát triển KT-XH

Trong giai đoạn đầu của quá trình CNH, HĐH nguồn lực trong nông nghiệp có số lượng lớn và chiếm tỷ trọng cao trong tổng số lao động xã hội Song, cùng với sự phát triển của quá trình CNH, HĐH nguồn nhân lực trong nông nghiệp vận động theo xu hướng giảm xuống cả tương đối và tuyệt đối Do vậy, để sử dụng có hiệu quả nguồn nhân lực trong nông nghiệp, nông thôn ở nước ta cần thực hiện các giải pháp sau:

- Xây dựng lại cơ cấu sản xuất nông nghiệp cho phù hợp với điều kiện của từng địa phương

- Phân bổ hợp lý lao động giữa các vùng Đây là biện pháp quan trọng

để sử dụng đầy đủ và hợp lý lực lượng lao động nông thôn

- Phát triển công nghiệp nông thôn bao gồm cả tiểu thủ công nghiệp, phát triển dịch vụ nông thôn có ý nghĩa quan trọng trong việc sử dụng nguồn nhân lực, phát triển sản xuất và nâng cao đời sống lao động nông thôn

- Cải tiến tổ chức lao động, thực hiện thù lao lao động đúng đắn, áp dụng những đòn bẩy kinh tế để kích thích lao động, tổ chức tốt và từng bước nâng cao đời sống người lao động

- Phát triển dạy nghề, nâng cao trình độ văn hoá, trình độ chuyên môn

kỹ thuật, trình độ nghiệp vụ của người lao động trong nông thôn

1.2.2.4 Bảo tồn và phát triển làng nghề truyền thống, phát triển sản phẩm địa phương theo mô hình “Mỗi làng một sản phẩm”

Bảo tồn, phát triển làng nghề, ngành nghề, dịch vụ nhằm thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, xóa đói giảm nghèo, tạo việc làm, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong quá trình CNH, HĐH nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới

Mục tiêu cơ bản của CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn là tạo ra một

cơ cấu kinh tế mới phù hợp và hiện đại ở nông thôn Trong quá trình vận động và phát triển các làng nghề đã có vai trò tích cực trong việc tăng trưởng

tỷ trọng của công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và du lịch dịch vụ, thu hẹp tỷ trọng của nông nghiệp Sự phát triển lan toả của làng nghề đã mở rộng quy

mô và địa bàn sản xuất, thu hút nhiều lao động đồng thời nó còn đóng vai trò tích cực trong việc thay đổi tập quán sản xuất từ sản xuất nhỏ, độc canh, mang tính tự túc, tự cấp sang sản xuất hàng hoá, hoặc tiếp nhận công nghệ mới làng thuần nông

Bên cạnh đó, sự phát triển của các làng nghề còn góp phần thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng tăng cơ cấu ngành công nghiệp, dịch vụ, giảm cơ cấu ngành nông lâm ngư nghiệp, góp phần bố trí lực lượng lao động hợp lý theo hướng “ly nông bất ly hương” Đặc biệt, sự phát triển của những làng nghề mới đã phá thế thuần nông, tạo đà cho công nghiệp phát triển, thúc đẩy quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá phát triển kinh tế ở nông thôn

Học tập, đúc rút kinh nghiệm từ thành công của phong trào “Mỗi làng, một sản phẩm” của một số nước trên thế giới như Nhật Bản, Trung Quốc những năm qua nước ta đã nỗ lực thực hiện Chương trình “Mỗi làng một sản phẩm” nhằm mục đích thúc đẩy phát triển các làng nghề theo hướng chuyên

nghiệp, khuyến khích người dân trong việc tận dụng nguồn lực địa phương, phát huy sức mạnh cộng đồng và bảo tồn các làng nghề truyền thống để tạo lập cơ sở vật chất kỹ thuật và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng CNH, HĐH và xây dựng nông thôn mới

1.2.2.5 Đổi mới và xây dựng các hình thức tổ chức sản xuất, dịch vụ

có hiệu quả ở nông thôn

Đối với khu vực nông thôn, trình độ phát triển của lực lượng sản xuất còn rất thấp, tồn tại ở nhiều thang bậc khác nhau, lại phân bố không đều giữa các ngành kinh tế nên tất yếu tồn tại nhiều hình thức sở hữu khác nhau để thích ứng với các trình độ phát triển của lực lượng sản xuất Chính vì vậy, quá trình phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn cần thiết phải xây dựng và đổi mới phát triển nền kinh tế nhiều thành phần trong nông thôn

* Khuyến khích phát triển kinh tế hộ (Kinh tế cá thể, tiểu chủ):

Kinh tế hộ nông dân là hình thức kinh tế phổ biến ở nông thôn, tồn tại ở nhiều ngành nghề ở nông thôn như nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp, dịch vụ, tiểu thủ công nghiệp… hoặc kết hợp làm nhiều ngành nghề Đây là loại hình tổ chức sản xuất có hiệu quả về KT-XH, tồn tại, phát triển lâu dài, có vị trí quan trọng trong sản xuất nông nghiệp và quá trình CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn Kinh tế nông hộ là đơn vị kinh tế tự chủ, căn bản dựa vào lao động gia đình và sự tự tích lũy, tự đầu tư để sản xuất kinh doanh nhằm thoát khỏi cảnh nghèo đói và vươn lên giàu có, từ tự túc tự cấp vươn lên sản xuất hàng hóa gắn với thị trường

Trong giai đoạn hiện nay, ở nông thôn đang phát triển mô hình trang trại nông nghiệp mà phổ biến là các trang trại gia đình mà thực chất là kinh tế

hộ sản xuất hàng hóa với quy mô lớn hơn, sử dụng lao động, tiền vốn của gia đình là chủ yếu để sản xuất kinh doanh có hiệu quả Chính vì vậy, Nhà nước

đã có nhiều chính sách nhằm khuyến khích phát triển các hình thức trang trại gia đình Đặc biệt, khuyến khích các hộ nông dân, các trang trại gia đình và các thành phần kinh tế khác liên kết với nhau để hình thành nên các tổ chức

mở rộng quy mô sản xuất, kinh doanh nhằm thu hút và hỗ trợ các hộ gia đình còn gặp khó khăn

* Phát triển kinh tế hợp tác và hợp tác xã:

Kinh tế tập thể có ở nhiều ngành, nhiều lĩnh vực kinh tế như: công nghiệp, nông nghiệp, thương nghiệp, tín dụng, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ… Các hình thức kinh tế hợp tác được phát triển đa dạng, từ trình độ thấp đến trình độ cao, đặc biệt là hình thức hợp tác xã kiểu mới

Hoạt động của các hợp tác xã gắn với kinh tế hộ vừa có tác dụng hỗ trợ, tạo điều kiện để kinh tế hộ phát triển, vừa góp phần phát huy hiệu quả đầu tư của Nhà nước trên từng địa bàn, nhất là về mặt thủy lợi hóa và ứng dụng các khoa học kỹ thuật vào sản xuất Đẩy mạnh việc khuyến khích các hợp tác xã, các hộ gia đình và các thành phần kinh tế phát triển dưới hình thức liên kết sẽ

là động lực thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển, đẩy nhanh quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn theo hướng tiến bộ

* Tăng cường vai trò của kinh tế nhà nước trong nông nghiệp, nông thôn:

Kinh tế Nhà nước đóng vai trò chủ đạo, định hướng các thành phần kinh tế khác trong kinh tế nông thôn phát triển Kinh tế nhà nước trong kinh tế nông thôn biểu hiện dưới hình thức các nông, lâm trường quốc doanh, các trạm, trại kỹ thuật nông nghiệp, các dịch vụ công… ở nông thôn

Hoạt động của kinh tế nhà nước trong nông nghiệp chủ yếu hướng vào việc làm dịch vụ đầu vào, đầu ra; đầu tư vào các lĩnh vực, các địa bàn mà các thành phần khác không đủ sức hoặc không muốn đầu tư; hoặc để hỗ trợ cho

kinh tế nông thôn phát triển Tuy nhiên trong điều kiện hội nhập hiện nay, việc đầu tư phát triển thành phần kinh tế nhà nước trong nông nghiệp, nông thôn cần được cân nhắc kỹ đối với từng khâu, từng lĩnh vực cụ thể để đạt hiệu quả cao nhất

Ngoài các thành phần kinh tế trên, kinh tế nông thôn nước ta còn có sự tồn tại và phát triển của các thành phần kinh tế khác như tư bản tư nhân, tư bản nhà nước và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài Các thành phần kinh tế này là lực lượng quan trọng và năng động trong cơ chế thị trường, có khả năng về nguồn vốn, về tổ chức quản lý, kinh nghiệm sản xuất, khả năng ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ, kinh doanh ngành nghề đa dạng, tăng cường năng lực chế biến, tiêu thụ nông sản, làm dịch vụ phục vụ sản xuất và đời sống ở nông thôn Do vậy, nếu có chính sách khuyến khích phát triển đúng đắn và hợp lý đây sẽ là nguồn lực quan trọng để phát triển kinh tế nông thôn, xây dựng thành công nông thôn mới

1.2.2.6 Xây dựng, nâng cấp kết cấu hạ tầng hiện đại ở nông thôn

Xây dựng và phát triển kết cấu hạ tầng là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp CNH, HĐH Đó cũng là yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh, mạnh và bền vững Xuất phát từ thực tiễn tiến hành công nghiệp hóa trước đây và căn cứ vào thực trạng kinh tế của nước ta cũng như yêu cầu đẩy mạnh sự nghiệp CNH, HĐH đất nước trong thời kỳ mới, đòi hỏi phải không ngừng phát triển kết cấu hạ tầng, nhất là kết cấu hạ tầng nông thôn làm yếu tố cơ bản cho sự phát triển nhanh và bền vững

Kết cấu hạ tầng là tổng thể các cơ sở vật chất, kỹ thuật, kiến trúc đóng vai trò nền tảng cho các hoạt động KT-XH được diễn ra một cách bình thường Trình độ phát triển kết cấu hạ tầng luôn được xem là thước đo phản ánh trình độ phát triển KT-XH của một quốc gia Đối với khu vực nông thôn,