Những biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh chuyên ngành kỹ thuật tại Trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp trong giai đoạn hiện nay

1 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC HOÀNG THỊ OANH NHỮNG BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH CHUYÊN NGÀNH KỸ THUẬT TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ KỸ THUẬT CÔN

1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

HOÀNG THỊ OANH

NHỮNG BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG

ANH CHUYÊN NGÀNH KỸ THUẬT TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ KỸ THUẬT CÔNG NGHIỆP TRONG

GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

1

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Bộ GD & ĐT Bộ Giáo dục và Đào tạo

CNTT & TT Công nghệ thông tin và truyền thông CNH-HĐH Công nghiệp hoá- Hiện đại hoá

GD&ĐT Giáo dục và Đào tạo

3

MỤC LỤC

Tran

g

Mục lục

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 4

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 4

4 Các nhiệm vụ nghiên cứu 4

5 Câu hỏi nghiên cứu 4

6 ý nghĩa của vấn đề nghiên cứu 5

7 Giới hạn đề tài và phạm vi nghiên cứu 5

8 Phương pháp nghiên cứu 6

9 Cấu trúc luận văn 6

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN 7

1.1 Một số khái niệm cơ bản của đề tài 7

1.1.1 Quá trình dạy học và Quản lý quá trình dạy học 7

1.1.2 Quản lý hoạt động dạy học 10

1.1.3 Đặc trưng cơ bản của dạy học ở đại học 12

1.1.4 Đặc trưng dạy học ngoại ngữ nói chung và dạy học ngoại ngữ chuyên ngành 17

1.2 Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh chuyên ngành 24

1.2.1 Quản lý hoạt động dạy tiếng Anh chuyên ngành của giảng viên 26

4

1.2.2 Quản lý hoạt động học tiếng Anh chuyên ngành của sinh viên 28

Tiểu kết chương 1 29

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh chuyên ngành tại trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp

31 2.1 Vài nét giới thiệu về trường 31

2.1.1 Vị trí chức năng, bộ máy nhà trường 31

2.1.2 Quy mô đào tạo của trường 31

2.1.3 Bộ môn Ngoại ngữ trường ĐHKTKTCN 33

2.2 Thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh chuyên ngành kỹ thuật ở trường ĐHKTKTCN 35

2.2.1.Thực trạng dạy học tiếng Anh chuyên ngành ở trường ĐHKTKTCN 35

2.2.2 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh chuyên ngành ở trường ĐHKTKTCN 60

2.2.3 Đánh giá chung công tác quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh chuyên ngành ở trường ĐHKTKTCN 68

Tiểu kết chương 2 72

Chương 3: Những biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh chuyên ngành kỹ thuật tại trường Đại học KTKTCN trong giai đoạn hiện nay

74 3.1 Nguyên tắc xây dựng các biện pháp quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh chuyên ngành ở trường ĐHKTKTCN 74

3.1.1 Đảm bảo tính đồng bộ của các biện pháp 74

3.1.2 Đảm bảo tính thực tiễn của các biện pháp 75

3.1.3 Đảm bảo tính khả thi của các biện pháp 75

3.2 Những biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh chuyên ngành ở trường ĐHKTKTCN 76

5

3.2.1 Biện pháp 1: Cải tiến phương pháp dạy học 76

3.2.2 Biện pháp 2: Tăng cường năng lực cho đội ngũ cán bộ giảng dạy tiếng Anh chuyên ngành 82

3.2.3 Biện pháp 3: Tăng cường quản lý hoạt động học tiếng Anh chuyên ngành của sinh viên 85

3.2.4 Biện pháp 4: Cải tiến về kiểm tra, đánh giá 90

3.2.5 Biện pháp 5: Tổ chức biên soạn giáo trình tiếng Anh chuyên ngành 95

3.3 Thăm dò tính cấp thiết, tính khả thi và tính hiệu quả của các biện pháp 98

3.4 Mối quan hệ giữa các biện pháp 100

Tiểu kết chương 3 101

Kết luận và khuyến nghị 102

1 Kết luận 102

2 Khuyến nghị 104

Danh mục tài liệu tham khảo 107 Phụ lục

6

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Để thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc

tế, ngày 2 tháng 11 năm 2005, chính phủ đã ban hành nghị quyết số 14/2005/NQ-CP về đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục đại học Việt nam giai đoạn 2006- 2020 Xu thế hội nhập quốc tế đòi hỏi phải có một nguồn nhân lực chất lượng cao làm việc được trong một môi trường đa ngôn ngữ, đa văn hóa Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng cũng đã xác định mục tiêu chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm (2001-2010) là: “Đưa nước

ta ra khỏi tình trạng kém phát triển, nâng cao rõ rệt đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, tạo nền tảng để đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại Nguồn lực con người, năng lực khoa học và công nghệ, kết cấu hạ tầng, tiềm lực kinh tế, quốc phòng, an ninh được tăng cường, thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa được hình thành về cơ bản, vị thế của nước ta trên trường quốc tế được nâng cao…” Cùng với chủ trương đổi mới giáo dục đại học của chính phủ, Bộ Giáo dục và

Đào tạo đã có dự thảo ngày 5-7-2007 trình chính phủ “ Đề án đổi mới dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2007- 2015” Dự

thảo đã xác định: “ Hiệu quả sử dụng ngoại ngữ của học sinh, sinh viên tốt nghiệp còn thấp Phần lớn sinh viên cao đẳng, đại học chưa có khả năng sử dụng ngoại ngữ để tham khảo, nghiên cứu tài liệu nước ngoài hoặc theo học các chương trình đào tạo bằng tiếng nước ngoài Trong môi trường làm việc, đặc biệt trước yêu cầu hội nhập thì ngoại ngữ là điểm yếu kém của lực lượng lao động Việt nam.” [21; tr 2]

Ngoại ngữ - ngôn ngữ nước ngoài – chuyên ngành ngày càng được nhắc tới như một yếu tố không thể thiếu trong quá trình tạo tiền đề cho hội nhập quốc tế Trong quá trình này, vấn đề đặt ra là ngành giáo dục và đào tạo

7

cần có những đổi mới cơ bản và mạnh mẽ nhằm cung cấp cho đất nước những con người lao động có chuyên môn và hiệu quả cao trong hoàn cảnh mới Việc dạy và học ngoại ngữ chuyên ngành ở bậc đại học cũng không nằm ngoài mục đích trên Ngoại ngữ chuyên ngành như “chiếc cầu nối” kinh tế và văn hoá Việt Nam với thế giới bên ngoài

Thuộc hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam, Trường Đại học Kinh tế-

Kỹ thuật Công nghiệp, tiền thân là trường Trung học, thành lập từ năm 1956

và là một trong những trường đầu tiên được nâng cấp thành trường Đại học năm 2007 với nhiệm vụ: Đào tạo phát triển nguồn nhân lực cho các ngành kinh tế và kỹ thuật thuộc các lĩnh vực công nghiệp có từ trình độ công nhân

kỹ thuật đến đại học; bồi dưỡng cán bộ; nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ phục vụ cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Hơn 50 năm phấn đấu và trưởng thành, nhà trường luôn quán triệt quan điểm

“Chất lượng đào tạo là sự sống còn của nhà trường” và xác định uy tín của nhà trường phụ thuộc vào chất lượng đào tạo Chất lượng đào tạo phụ thuộc chủ yếu vào chất luợng dạy học của nhà trường, trong đó Quản lý nói chung

và Quản lý hoạt động dạy học nói riêng có ý nghĩa chiến lược đối với chất ượng đào tạo Vì vậy bên cạnh những nhiệm vụ chính trị, công tác quản lý hoạt động dạy học được nhà trường hết sức quan tâm và coi đó là một trong những nhiệm vụ quan trọng của nhà trường

l-Trong chiến lược phát triển 2008-2015, Trường ĐH Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp nhấn mạnh nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng cao nên đã đặt một trong những mục tiêu chính là phải trang bị cho sinh viên một năng lực ngoại ngữ (tiếng Anh) để có thể làm việc trong môi trường hội nhập,

có khả năng tự phát triển và học tập suốt đời Ngoại ngữ nói chung và tiếng Anh nói riêng được coi là điều kiện tiên quyết, là một công cụ, phương tiện đắc lực và hữu hiệu trong quá trình hội nhập và phát triển Vấn đề nâng cao khả năng sử dụng ngoại ngữ để phát triển chuyên môn nghiệp vụ và làm việc hiệu quả đã trở nên cấp thiết hơn trong những năm gần đây

8

Trong bối cảnh Việt Nam đang hội nhập vào nền kinh tế thế giới, vấn

đề dạy và học tiếng Anh trong chương trình giáo dục ở nước ta hiện nay đang được nhà nước và xã hội quan tâm Nhiều cuộc hội thảo chuyên đề đã được tổ chức ở các bậc đại học về những vấn đề như: nội dung chương trình, đổi mới phương pháp giảng dạy, bồi dưỡng và nâng cao chất lượng giáo viên, tăng cường cơ sở vật chất, thiết bị, tài liệu tham khảo, thậm chí cải cách phương pháp kiển tra, đánh giá và công nhận trình độ người học Tuy nhiên những nỗ lực nói trên vẫn chưa thể đáp ứng yêu cầu của một thực tế xã hội năng động như hiện nay; vì thế có nhiều vấn đề phải xem xét lại, trong đó có vấn đề dạy

và học tiếng Anh chuyên ngành kỹ thuật ở bậc đại học

Giáo dục đại học Việt Nam hiện nay nói chung và việc giảng dạy tiếng Anh chuyên ngành nói riêng vẫn chưa thoái khỏi ảnh hưởng của hình thức giáo dục theo hướng thi cử Hầu hết sinh viên đều coi trọng bài thi hơn là khả năng sử dụng tiếng Anh như một ngoại ngữ giao tiếp Trên thực tế, mặc dù tiếng Anh được giảng dạy khá lâu và đặc biệt được quan tâm ở Trường ĐH Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp, song kết quả chưa khả quan: HSSV sau khi hoàn thành môn tiếng Anh ở nhà trường hầu như không sử dụng được ngôn ngữ này như một phương tiện giao tiếp và cũng chưa đọc được tài liệu chuyên ngành Kết luận này dựa trên thực tế dạy và học tại Trường ĐH Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp và đánh giá tổng kết của Khoa tiếng Anh năm học 2007-

2008 Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, ví dụ: giáo viên không được đào tạo lại hay không được đào tạo tiếng Anh chuyên ngành một cách bài bản, cơ sở vật chất còn thiếu, chưa có các phương pháp dạy và học thích hợp, v.v

Nhiệm vụ của giáo viên là giúp cho học viên mở mang trí tuệ, trở thành người có năng lực tự định hướng và tự học Để đáp ứng những yêu cầu trên của nhà trường, bộ môn Ngoại ngữ đã có nhiều cố gắng đổi mới quy trình, nội dung, phương pháp dạy học Tuy nhiên chất lượng và hiệu quả của những cố gắng đó còn chưa được khẳng định bởi chính những biện pháp quản lý việc

9

dạy học bộ môn cần được bổ sung và hoàn thiện Để đảm bảo và nâng cao chất lượng dạy học môn tiếng Anh, đặc biệt là tiếng Anh chuyên ngành kỹ thuật, tôi nghĩ cần phải đánh giá đúng thực trạng, trên cơ sở đó xây dựng kế hoạch dạy học và các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh khả thi, tạo nên sự đổi mới trong việc dạy học ngoại ngữ nhằm đáp ứng nhu cầu xã hội và phát triển đất nước Với mong muốn việc dạy học tiếng Anh đạt kết quả tốt, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của trường, tôi chọn đề tài:

“Những biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh chuyên ngành Kỹ thuật tại trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp trong giai đoạn hiện nay”

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất những biện pháp quản lý hoạt động dạy và học môn tiếng Anh chuyên ngành Kỹ thuật ở trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp phù hợp với các yêu cầu giáo dục đại học hiện nay nói chung và nhiệm vụ nâng cao chất lượng đào tạo cử nhân kỹ thuật của nhà trường nói riêng

3 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động dạy học môn tiếng Anh chuyên ngành Kỹ thuật tại trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Những biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh chuyên ngành Kỹ thuật ở trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp trong giai đoạn hiện nay

4 Các nhiệm vụ nghiên cứu

4.1 Nghiên cứu các cơ sở lý luận công tác quản lý hoạt động dạy học ngoại

ngữ

4.2 Khảo sát kết quả học tập môn tiếng Anh, hiệu quả sử dụng sau tốt nghiệp

ở các khóa đào tạo cử nhân hệ chính quy từ năm 2005 đến 2009, phân tích và đánh giá thực trạng công tác quản lý và các hoạt động dạy học môn tiếng Anh

10

chuyên ngành Kỹ thuật ở trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp

4.3 Nghiên cứu, đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng

Anh chuyên ngành Kỹ thuật phù hợp với những yêu cầu hiện nay của nhà trường, xã hội và nhu cầu của người học

5 Câu hỏi nghiên cứu

Đề tài tập trung trả lời câu hỏi nghiên cứu: sự bất cập của công tác quản

lý hoạt động dạy học tiếng Anh chuyên ngành Kỹ thuật trong giai đoạn hiện nay (với những yêu cầu thay đổi và phát triển mới ) của nhà trường là gì? Nếu có vì sao và có giải pháp gì phù hợp?

6 Ý nghĩa của vấn đề nghiên cứu

6.1 Ý nghĩa lý luận

Hệ thống hóa và vận dụng lý luận quản lý giáo dục để đưa ra được cơ

sở lý luận cho các biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở bộ môn Ngoại ngữ, góp phần tăng cường hiệu quả ứng dụng lý luận chung vào thực tế chuyên ngành/chuyên môn cụ thể

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

- Thông qua điều tra, khảo sát và tổng kết kinh nghiệm thực tiễn, đánh giá những mặt mạnh, mặt yếu trong quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh chuyên ngành Kỹ thuật của Trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp sẽ phát hiện được nguyên nhân liên quan đến chất lượng dạy học chưa cao

- Nếu các biện pháp được đánh giá khả thi ở trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp thì kết quả nghiên cứu này có thể xem xét vận dụng thành công trong quá trình dạy học ngoại ngữ ở các trường đại học, cao đẳng không chuyên ngữ có điều kiện tương tự

7 Giới hạn đề tài và phạm vi nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận cơ bản của QLGD nói chung và quản lý sự thay đổi; quản lý hoạt động dạy học và biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh chuyên ngành Kỹ thuật cho sinh viên Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp hệ chính quy tại trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp

11

- Khảo sát kết quả học tập môn tiếng Anh, hiệu quả sử dụng sau tốt nghiệp ở các khóa đào tạo cử nhân hệ chính quy từ năm 2005 đến 2009, và công tác quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh chuyên ngành Kỹ thuật

- Nghiên cứu và đề xuất những biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh chuyên ngành Kỹ thuật tại trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp trong xu thế đổi mới

8 Phương pháp nghiên cứu

8.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

+ Phân tích, tổng hợp những lý luận có liên quan đến nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài qua sách, báo và các tài liệu

+ Tham khảo Luật giáo dục, các Văn kiện của Đảng, các quy định của

Bộ Giáo dục và Đào tạo

8.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

+ Phương pháp khảo sát, điều tra

+ Phương pháp thực nghiệm

+ Phương pháp phỏng vấn

+ Phương pháp chuyên gia

+ Phương pháp toán thống kê, xử lý số liệu

8.3 Các phương pháp bổ trợ khác

9 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, và khuyến nghị, luận văn được cấu trúc thành 3 chương

Chương 1 Cơ sở lý luận

Chương 2 Thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh chuyên ngành tại trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp

Chương 3 Những biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh chuyên ngành kỹ thuật tại trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp trong giai đoạn hiện nay

12

13

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN

Để có cơ sở lý luận lý thuyết cơ bản của đề tài, trong chương 1, tôi xin trình bày các khái niệm cơ bản sau:

1.1 Một số khái niệm cơ bản của đề tài

1.1.1 Quá trình dạy học và Quản lý quá trình dạy học

1.1.1.1 Quá trình dạy học

DH là bộ phận của quá trình sư phạm tổng thể, là một trong những con đường để thực hiện mục đích GD QTDH được tổ chức trong nhà trường bằng phương pháp sư phạm đặc biệt, nhằm trang bị cho HS hệ thống kiến thức khoa học và hình thành hệ thống kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn [59, tr.52]

Quá trình dạy học là một hệ thống toàn vẹn, cân bằng động gồm ba thành tố cơ bản: khái niệm khoa học (tri thức), dạy và học Những thành tố này tương tác với nhau theo một quy luật riêng, thâm nhập vào nhau, quy định lẫn nhau để thực hiện các nhiệm vụ dạy học nhằm đạt được chất lượng

và hiệu quả dạy học Ở đây, cần chú ý đến các nguyên tắc cơ bản như nguyên tắc dạy học phải xuất phát từ đầu vào, học sinh là trung tâm; nguyên tắc hoạt động; nguyên tắc học theo các đoạn ngắt; nguyên tắc xác nhận ngay

- Khái niệm khoa học: là nội dung của bài học và là đối tượng lĩnh hội của sinh viên Khái niệm khoa học là một trong hai yếu tố khách quan quyết định tính lôgic của bản thân quá trình dạy học về mặt khoa học

- Hoạt động học: là yếu tố khách quan thứ hai quy định tính lô gic của quá trình dạy học về mặt lý luận dạy học; nghĩa là trình độ trí dục và quy luật lĩnh hội của sinh viên có ảnh hưởng quyết định đến tổ chức quá trình dạy học Hoạt động học bao gồm hai chức năng thống nhất với nhau: lĩnh hội và tự điều khiển

- Hoạt động dạy: có chức năng kép vì hai quá trình truyền đạt và điều khiển luôn tương tác và thống nhất với nhau Dạy luôn phải xuất phát từ lôgic

khoa học của khái niệm và lôgic sư phạm của sự lĩnh hội [42; tr 76]

Các thành tố của quá trình dạy học ở đại học luôn tương tác với nhau

14

theo những quy luật riêng, thâm nhập vào nhau, quy định lẫn nhau để tạo nên

sự thống nhất biện chứng:

Giữa dạy và học

Giữa truyền đạt và điều khiển trong dạy

Giữa lĩnh hội và tự điều khiển trong học [42, tr 81]

Bên cạnh ba thành tố cơ bản như vừa nêu, quá trình dạy học còn có sự tham gia của nhiều các nhân tố khác bao gồm: mục đích và nhiệm vụ dạy học, nội dung và các hình thức tổ chức dạy học, phương pháp và phương tiện dạy học, cùng với môi trường văn hóa – chính trị – xã hội, môi trường kinh tế – khoa học – kỹ thuật của đất nước trong trào lưu phát triển chung của thời đại

Sự vận động và phát triển của quá trình dạy học là kết quả của quá trình tác động biện chứng giữa các nhân tố kể trên Kết quả dạy học là kết quả phát triển tổng hợp của toàn hệ thống Muốn nâng cao chất lượng của quá trình dạy học phải nâng cao chất lượng của từng thành tố và đồng thời nâng cao chất lượng tổng hợp của toàn hệ thống

Dưới đây là cấu trúc chức năng của quá trình dạy học đại học theo tác

giả Lưu Xuân Mới [42; tr 77]

Sơ đồ 1.1: Cấu trúc chức năng của quá trình dạy học đại học

1.1.1.2 Quản lý quá trình dạy học

KHÁI NIỆM KHOA HỌC

DẠY

Điều khiển

HỌC

Môi trường kinh tế –xã hội- chính trị và môi trường khoa học công nghệ

Cộng tác

Tự điều khiển

Quản lý QTDH là quản lý một quá trình xã hội, một quá trình sư phạm đặc thù, nó tồn tại như là một hệ thống bao gồm nhiều thành tố cấu trúc Quản

lý QTDH là "hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch hợp quy luật của chủ thể quản lý, nhằm làm cho quá trình dạy học vận hành theo đường lối của Đảng, Nhà nước, thực hiện được những yêu cầu của nền giáo dục xã hội trong việc đào tạo con người theo tiêu chuẩn của thời đại, tập trung vào hoạt động dạy học và giáo dục đưa hệ vận động từ trạng thái ban đầu đến mục tiêu".[42, tr.77]

- Mục tiêu quản lý quá trình dạy học:

Mục tiêu quản lý quá trình dạy học là chất lượng dạy học toàn diện cho HSSV với các tiêu chuẩn về chính trị, tư tưởng, đạo đức, văn hoá, khoa học

kỹ thuật, thể chất được quy định trong mục tiêu giáo dục Một cách chung nhất, mục tiêu quản lý quá trình dạy học là:

+ Bảo đảm thực hiện các mục tiêu, kế hoạch đào tạo, nội dung chương trình giảng dạy theo đúng tiến độ, thời gian quy định

+ Bảo đảm quá trình dạy học đạt chất lượng, hiệu quả cao

- Nội dung quản lý quá trình dạy học:

Quản lý quá trình dạy học bao gồm các vấn đề sau:

+ QL mục tiêu, nội dung, chương trình đào tạo

16

+ QL hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của HSSV

+ QL chất lượng dạy học

+ QL kiểm tra, đánh giá

+ QL các hoạt động giáo dục ngoài lớp, ngoài nhà trường

Như vậy, quản lý việc thực hiện phương pháp giảng dạy cũng là một nội dung quản lý quan trọng trước yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay Để đưa ra được các biện pháp quản lý hiệu quả cho hoạt động này việc tìm hiểu và nắm vững các cơ sở lý luận trên là thực sự cần thiết

1.1.2 Quản lý hoạt động dạy học

1.1.2.1 Hoạt động dạy [42; tr 65]

Dạy là sự tổ chức và điều khiển tối ưu quá trình học sinh chiếm lĩnh tri thức (khái niệm khoa học) Trong và bằng cách đó, hình thành và phát triển nhân cách Chủ thể của hoạt động dạy là giáo viên - người tổ chức mọi hoạt động học tập của học sinh, người quyết định chất lượng giáo dục Đối tượng hoạt động của giáo viên là hệ thống kiến thức và sự phát triển trí tuệ và nhân cách của học sinh

- Mục đích của hoạt động dạy là làm cho học sinh nắm vững kiến thức

và hình thành kỹ năng hoạt động mà từ đó phát triển trí tuệ và nhân cách Hay nói cách khác, mục đích của dạy là làm cho học sinh trở thành người lao động thông minh, người công dân có ý thức

- Chức năng của dạy: dạy có chức năng kép: truyền đạt thông tin dạy và điều khiển hoạt động học

- Nội dung hoạt động dạy là tổ chức cho học sinh nhận thức, truyền đạt kiến thức, hướng dẫn luyện tập hình thành kỹ năng, kiểm tra uốn nắn và giáo dục thái độ học tập cho học sinh

- Phương pháp giảng dạy bao gồm phương pháp tổ chức nhận thức, phương pháp điều khiển các hoạt động trí tuệ và thực hành, phương pháp giáo dục ý thức học tập cho học sinh

1.1.2.2 Hoạt động học [42; tr 65]

Bản chất của học là sự tiếp thu, xử lý thông tin chủ yếu bằng các thao tác trí tuệ dựa vào vốn sinh học và vốn đạt được của cá nhân Từ đó có được tri thức, kỹ năng, thái độ mới

- Mục đích của học là chiếm lĩnh khái niệm khoa học, tiếp thu nền văn hóa nhân loại để chuyển hóa thành trí tuệ và nhân cách bản thân để trở thành người lao động thông minh năng động và sáng tạo

- Chức năng của học: học có hai chức năng thống nhất với nhau: lĩnh hội (tiếp thu thông tin dạy của thầy) và tự điều khiển quá trình chiếm lĩnh khái niệm khoa học của mình (tự giác, tích cực, tự lực)

- Nội dung của học: là toàn bộ hệ thống khái niệm của môn học, cấu trúc lôgic của môn học, các phương pháp đặc trưng của khoa học, ngôn ngữ của khoa học và biết vận dụng những hiểu biết đó vào việc tiếp tục học tập và lao động

- Phương pháp học là phương pháp nhận thức và phương pháp rèn luyện

để hình thành kỹ năng thực hành (chiếm lĩnh khái niệm khoa học phản ánh đối tượng của nhận thức, biến các hiểu biết của nhân loại thành học vấn của bản thân Đó là phương pháp mô tả, giải thích và vận dụng khái niệm khoa học)

Hoạt động dạy học: Hoạt động dạy học bao gồm hai hoạt động liên

quan với nhau: hoạt động dạy và hoạt động học Đây là quá trình hoạt động của hai chủ thể Trong đó dưới sự tổ chức, hướng dẫn và điều khiển của giáo viên, học sinh nhận thức lại nền văn minh nhân loại và rèn luyện hình thành

kỹ năng hoạt động, tạo lập thái độ sống tốt đẹp

1.1.2.3 Quản lý họat động dạy học

Quản lý HĐDH là một bộ phận cấu thành chủ yếu của toàn bộ hệ thống quản lý HĐDH trong nhà trường Qui định DH được thực hiện theo một

18

chương trình, kế hoạch hoạt động cụ thể trên lớp học Quản lý HĐDH được phân hoá thành hai quá trình cơ bản:

- Quản lý quá trình dạy học trên lớp

- Quản lý quá trình dạy học ngoài giờ lên lớp

Hai quá trình này đã được ghi nhận trong mục tiêu, kế hoạch hoạt động

giáo dục của mỗi cấp bậc học

“QL xã hội lấy tiêu điểm là quản lý giáo dục (giáo dục là quốc sách hàng đầu) thì quản lý giáo dục phải coi nhà trường là nút bấm (quản lý lấy nhà trường làm nền tảng School - based management) và quản lý nhà trường phải lấy quản lý việc dạy học là khâu cơ bản, việc dạy học phải xuất phát (từ)

và hướng (vào) người học (learnner centred teaching) [2, tr 30]

Hoạt động dạy học là hoạt động chính trong nhà trường QL hoạt động dạy học là một trong những nội dung của quản lý nhà trường Quản lý hoạt động dạy học là quản lý việc chấp hành những quy định, quy chế về hoạt động giảng dạy của giáo viên và hoạt động học tập của học sinh, sinh viên nhằm đảm bảo cho các hoạt động đó được thực hiện một cách nghiêm túc, tự giác có chất lượng, hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng đào tạo QL hoạt động dạy học bao gồm : quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên, quản lý hoạt động học tập của sinh viên, quản lý dạy học cả ở trên lớp và ngoài giờ học trên lớp

Việc quản lý hoạt động dạy học ở trường đại học không chỉ đòi hỏi phải dựa trên cơ sở lý luận về quản lý mà còn cần phải dựa trên cơ sở lý luận dạy học

Quản lý hoạt động dạy của giáo viên là quản lý chương trình, nội dung

và phương pháp dạy học thông qua qui chế chuyên môn, thông qua chỉ đạo việc đổi mới phương pháp dạy học, thông qua kiểm tra, đánh giá

Quản lý hoạt động học của học sinh là quản lý quá trình lĩnh hội tri thức

của học sinh, hướng học sinh vào những nội dung trọng tâm của môn học, của từng bài với phương pháp học tập cá nhân phù hợp, đạt hiệu quả cao nhất

19

Như vậy: Quản lý hoạt động dạy học là quản lý nội dung chương trình theo mục tiêu của nhà trường, quản lý quá trình truyền thụ kiến thức của giáo viên, quản lý việc thực hiện chương trình dạy học và quản lý sự lĩnh hội kiến thức của học sinh

1.1.3 Đặc trưng cơ bản của dạy học ở đại học

Nghiên cứu mối quan hệ giữa HĐDH nói chung với hoạt động nhận thức thế giới khách quan của loài người và mối quan hệ biện chứng gữa hoạt động dạy của thầy với hoạt động học của trò trong các trường đại học, người

ta có thể khẳng định rằng: “Quá trình dạy học ở đại học, về bản chất, là quá trình nhận thức độc đáo có tính chất nghiên cứu của sinh viên được tiến hành dưới vai trò tổ chức, điều khiển của giáo viên nhằm thực hiện tốt các nhiệm

vụ dạy học ở đại học” [26, tr 42]

Giáo dục đại học giữ vai trò chủ đạo trong toàn bộ hệ thống giáo dục vì

nó trực tiếp tác động đến trình độ phát triển của khoa học và công nghệ Đào tạo nhân lực là nhiệm vụ của nhà trường nói chung và trường đại học nói riêng

Việc đào tạo nhân lực đáp ứng yêu cầu xã hội là yếu tố sống còn của các nhà trường đại học Đây chính là những đơn đặt hàng của xã hội đối với các nhà trường Từ những đơn đặt hàng này, các nhà trường xây dựng cho mình hệ mục tiêu đào tạo Trên cơ sở những mục tiêu đã xây dựng, các nhà trường lựa chọn nội dung dạy học, lựa chọn phương pháp dạy học và hình thức kiểm tra đánh giá thích hợp

a) Mục tiêu của giáo dục đại học là đào tạo người học có phẩm chất chính trị đạo đức, có ý thức phục vụ nhân dân, có kiến thức và năng lực thực hành nghề nghiệp tương xứng với trình độ đào tạo, có sức khỏe, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc Đào tạo trình độ đại học giúp sinh viên nắm vững kiến thức chuyên môn và kỹ năng thực hành, có khả năng phát hiện, giải

quyết những vấn đề thông thường thuộc chuyên ngành được đào tạo [40, tr 25]

Mục tiêu đào tạo đại học là đào tạo ra những con người năng động sáng tạo, tự chủ, có óc phê phán, có năng lực giải quyết vấn đề mới nảy sinh, có

20

năng lực tự học, tự nghiên cứu suốt đời, có năng lực tạo nghiệp, tiến thân, lập

nghiệp trong “thị trường sức lao động” [42, tr 27].

Người tốt nghiệp đại học ngày nay phải có những năng lực trội sau: năng lực thích ứng với những thay đổi rất nhanh; năng lực trí tuệ, năng lực hành động, năng lực tự học và năng lực quốc tế (thông qua sử dụng thành thạo ngoại ngữ, nắm vững những môn học như: luật quốc tế, thương mại quốc

tế, những kỹ năng giao tiếp quốc tế, … [42, tr 28]

b) Nhiệm vụ của dạy học đại học: Dạy học đại học có ba nhiệm vụ cơ bản Ba nhiệm vụ này có mối quan hệ chặt chẽ không thể tách rời, biểu hiện

sự tương quan giữa dạy học, giáo dục và phát triển [42, tr 68]

c) Nội dung giáo dục đại học phải có tính hiện đại và phát triển, đảm bảo cơ cấu hợp lý giữa kiến thức khoa học cơ bản với kiến thức chuyên ngành

và các bộ môn khoa học Mác- Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp , bản sắc văn hóa dân tộc; tương ứng với trình độ chung của khu vực và thế giới Đào tạo trình độ đại học phải bảo đảm cho sinh viên có những kiến thức khoa học cơ bản và chuyên ngành tương đối hoàn chỉnh; có phương pháp làm việc khoa học; có năng lực vận dụng lý thuyết vào công tác chuyên môn [40, tr 26]

Nội dung, chương trình đào tạo đại học phải phù hợp với xu thế tiến bộ của thời đại, sự phát triển của khoa học công nghệ, vừa phải gắn chặt với yêu cầu phát triển đất nước, phù hợp với văn hóa truyền thống dân tộc Như vậy nội dung đào tạo đại học phải đảm bảo các yêu cầu: cơ bản, hiện đại, sát với thực tiễn Việt nam, đảm bảo sự cân đối giữa truyền thống và hiện đại, giữa dân tộc và nhân loại, giữa khu vực và toàn cầu, giữa phần cứng và phần mềm [42, tr.28]

d) Về bản chất, quá trình dạy học đại học là quá trình nhận thức độc đáo, có tính chất nghiên cứu của sinh viên dưới sự tổ chức, điều khiển của giảng viên nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ dạy học Người học không tiếp thu chân lý một cách máy móc mà tiếp nhận với óc phê phán ở trình độ cao Họ

21

bắt đầu có thói quen hồ nghi, lật lại vấn đề, nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ

để có thể hiểu được bản chất Hơn thế nữa, sinh viên đã bắt đầu tham gia tìm

kiếm chân lý mới

Ngày nay, sinh viên có khả năng làm việc độc lập, hiểu biết về mọi lĩnh vực được mở rộng Cơ hội học tập để làm giàu kiến thức và kỹ năng của sinh viên rộng mở hơn Họ linh hoạt hơn, thực tế hơn và nhạy cảm hơn Trước sức

ép từ xã hội và để có thể có được cơ hội việc làm và việc làm tốt, để có thể tồn tại và khẳng định mình trong tương lai, sinh viên hiện nay có xu hướng vượt ra khỏi khuôn khổ cố định của chương trình, giáo trình trong học đường; biết tận dụng tối đa cơ hội học tập để chiếm lĩnh kiến thức, kỹ năng Như vậy, nhà trường đại học đang đứng trước những nhiệm vụ giáo dục to lớn khi có sự thay đổi về ý thức, thái độ, nền tảng kiến thức và kỹ năng của người học Do vậy nền giáo dục đại học cần phải thay đổi cách tiếp cận đối với đối tượng này và làm tốt hơn vai trò của mình thông qua việc xác định, thực hiện đúng đắn vai trò của người dạy, người học trong quá trình dạy học Một cuộc cách mạng về phương pháp nhằm chuẩn bị cho sinh viên thích ứng với đời sống xã hội thông qua sự tôn trọng mục đích, nhu cầu, khả năng, hứng thú và lợi ích học tập của người học

e) Phương pháp giáo dục đại học phải coi trọng việc bồi dưỡng năng lực tự học, tự nghiên cứu, tạo điều kiện cho người học phát triển tư duy sáng tạo, rèn luyện kỹ năng thực hành, tham gia nghiên cứu, thực nghiệm ứng

dụng [40, tr.26] Tăng cường áp dụng các phương pháp sư phạm tích cực

hướng vào việc đặt và giải quyết vấn đề, áp dụng công nghệ dạy học: tận dụng tối đa những công cụ và công nghệ mới mà các thành tựu to lớn của khoa học đem lại [42, tr.29]

Phương pháp dạy học đại học phải được thiết kế phù hợp với đối tượng

để hướng tới mục đích cuối cùng là phát triển nguồn nhân lực cho đất nước

Về cơ bản, phương pháp dạy học ở đại học diễn ra theo hướng:

- Tích cực hóa người học (dạy học tích cực) dựa trên nguyên tắc phát

22

huy tính tích cực, tự giác và sáng tạo của người học Quá trình tích cực hóa người học có thể thông qua các hoạt động cụ thể như: tổ chức cho sinh viên tự nghiên cứu, làm việc tại nhóm, chuẩn bị báo cáo và thuyết trình trước lớp, …

- Cá thể hóa: dạy học cá nhân hóa dựa trên nguyên tắc tôn trọng người học, lấy người học làm trung tâm của quá trình đào tạo Mỗi sinh viên là một

cá nhân với những cách tiếp cận vấn đề, sự ưu tiên, mối quan tâm, sở thích, có những đầu tư về thời gian khác nhau, trí tuệ, công sức cho những nội dung học tập khác nhau đều có cơ hội như nhau trong học tập

- Công nghệ hóa quá trình dạy học: Dựa trên nguyên tắc tiến hành chuyển giao công nghệ dạy học đại học nhằm tiến đến một sự thống nhất, hiệu quả chung trong cả hệ thống giáo dục mà trước hết là trong từng trường

và giữa các trường đại học với nhau [50,tr.19]

f) Nội dung, phương pháp giáo dục đại học phải được thể hiện thành chương trình giáo dục Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định chương trình khung gồm cơ cấu nội dung các môn học, thời gian đào tạo, tỷ lệ phân bổ thời gian đào tạo giữa các môn học cơ bản và chuyên ngành; giữa lý thuyết với thực hành, thực tập Căn cứ vào chương trình khung, trường đại học xác định chương trình giáo dục của trường mình [40, tr.29]

g) Mục tiêu quan trọng nhất của việc giảng dạy ở trường đại học là dạy cách học cho sinh viên, trang bị cho họ những phương pháp và kỹ năng cơ bản để tăng cường khả năng tự học, thói quen học suốt đời

Hoạt động học tập của sinh viên ở trường đại học phải được hiểu là hoạt động do bản thân sinh viên quyết định và thực hiện một cách tự giác, tích cực, chủ động, độc lập và sáng tạo để hoàn thành những nhiệm vụ học tập, làm thỏa mãn nhu cầu nhận thức của bản thân và đạt được mục tiêu đã định Hoạt động học tập của sinh viên phải hướng tới rèn luyện kỹ năng tự học để người học có thể học tập thường xuyên, suốt đời Việc rèn luyện kỹ năng tự học phải được nâng dần lên từng bước:

23

- Tự học diễn ra dưới sự điều khiển trực tiếp của giảng viên

- Tự học diễn ra dưới sự điều khiển gián tiếp của giảng viên

- Tự học hoàn toàn thoát ly khỏi sự điều khiển của giảng viên h) Hình thức tự học có sự hướng dẫn trực tiếp của thầy có vai trò định hướng cho sự hình thành các kỹ năng tự học khi họ còn ngồi trên ghế nhà trường và có thể tự học khi họ đã tốt nghiệp ra trường Điều này có nghĩa là việc hình thành, bồi dưỡng năng lực tự học của học sinh gắn chặt với vai trò của người thày Người thày đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và bồi dưỡng khả năng tự học cho sinh viên thông qua thực hiện các phương pháp dạy học tích cực, dạy học cá nhân hóa và công nghệ hóa quá trình dạy học như đã trình bày ở trên

1.1.4 Đặc trưng dạy học ngoại ngữ nói chung và dạy học ngoại ngữ chuyên ngành

1.1.4.1 Đặc trưng dạy học ngoại ngữ

Ngoại ngữ là ngôn ngữ của một dân tộc ở nước ngoài, nói gọn là tiếng nước ngoài

- Dạy học ngoại ngữ là một hoạt động truyền thụ và lĩnh hội một thứ tiếng nước ngoài một cách có mục đích, chương trình, nội dung, phương pháp,

kế hoạch, biện pháp tổ chức rõ ràng nhằm hình thành ở người học khả năng hiểu biết, thu nhận, tái tạo và sử dụng ngôn ngữ được học đạt mục tiêu đã định

- Kỹ năng sử dụng ngoại ngữ được chia thành: kỹ năng thu nhận (bao gồm: nghe, đọc) và kỹ năng tái tạo (bao gồm: nói, viết) Trên cơ sở phân biệt yêu cầu từng kỹ năng mà người dạy có phương pháp dạy và người học có phương pháp học tương ứng, thích hợp

Cũng như hoạt động dạy học nói chung, hoạt động dạy học ngoại ngữ bao gồm hai hoạt động thống nhất hữu cơ gắn bó, quy định lẫn nhau trong cùng một hoạt động: Hoạt động dạy ngoại ngữ và Hoạt động học ngoại ngữ

24

Hoạt động dạy ngoại ngữ:

Dạy là quá trình tổ chức sử dụng các thủ pháp thích hợp dẫn dắt người học thâm nhập vào môi trường ngôn ngữ, nhận thức các hiện tượng và hành vi ngôn ngữ để từ đó hình thành các kĩ năng nói, nghe, đọc, viết và dịch Trong quá trình này, sinh viên phải luôn hoạt động tích cực, phải được tăng cường, củng cố và xác nhận đúng, sai ngay

Trong hoạt động dạy ngoại ngữ, người dạy truyền thụ thứ ngoại ngữ là ngôn ngữ sẵn có, đã và đang được dân tộc đó sử dụng Điều này khác với hoạt động nghiên cứu khoa học hay hoạt động sáng tạo nghệ thuật

Hoạt động dạy ngoại ngữ là truyền thụ tiếng nước ngoài đó không phải

để cho bản thân người dạy, mà là để tổ chức quá trình này cho hoạt động học ngoại ngữ của học sinh Nói cách khác, hoạt động dạy ngoại ngữ của giáo viên tạo ra nội dung cho hoạt động học ngoại ngữ của học sinh; còn hoạt động học ngoại ngữ của học sinh là điều kiện duy trì hoạt động dạy ngoại ngữ của giáo viên

Hoạt động học ngoại ngữ: Tiếng nước ngoài cần học là đối tượng của

hoạt động học ngoại ngữ

Học là quá trình hoạt động tự giác, tích cực của sinh viên nhằm phát triển trí tuệ, thể chất và hình thành nhân cách của bản thân Như vậy, học là hoạt động nhằm thay đổi, phát triển bản thân mình cho phù hợp với yêu cầu của xã hội Nói cách khác, học là nhằm biến những yêu cầu của xã hội thành những phẩm chất và năng lực của cá nhân

Hoạt động học ngoại ngữ hướng vào làm biến đổi chính chủ thể (người học) của hoạt động này

Hoạt động học ngoại ngữ trong nhà trường khác với học ngoại ngữ diễn

ra trong đời sống thường ngày có tính tự phát như trẻ em học tiếng mẹ đẻ Hoạt động học ngoại ngữ trong nhà trường mang tính chất tự giác, có mục đích, kế hoạch, chương trình – nội dung, biện pháp tổ chức rõ ràng Bản chất việc học nói chung, học ngoại ngữ nói riêng được hiểu là sự biến đổi – biến

25

đổi từ chỗ “không có đến chỗ có”, hoặc từ chỗ “có ít đến chỗ có nhiều hơn”

Đó chính là sự biến đổi về khả năng hiểu biết, thu nhận, tái tạo và sử dụng được tiếng nước ngoài đó như một công cụ giao tiếp

Hoạt động học ngoại ngữ theo cơ chế lĩnh hội, tái tạo chứ không phải

cơ chế tạo phát minh như các hoạt động khác Tiếng nước ngoài cần học, được người học đồng hoá tạo ra cái mới về phương pháp phản ánh, khái quát hiện thực và thông báo để cho chính bản thân người học chứ không phải cho

ai khác Học ngoại ngữ là tiếp thu, lĩnh hội những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo và việc sử dụng tương ứng với ngôn ngữ đó

1.1.4.2 Đặc thù ngoại ngữ chuyên ngành

Ngoại ngữ chuyên ngành là ngôn ngữ nước ngoài dùng cho các mục đích giao tiếp nghề nghiệp cụ thể Ví dụ như ngoại ngữ chuyên ngành Cơ khí, Điện, Điện tử , nó có những đặc điểm sau:

+ Tính rõ ràng, chính xác [58; tr.79]: Giao tiếp chuyên ngành là giao tiếp mang tính hành động Thông tin phải được truyền đạt một cách ít gây hiểu lầm nhất và cần ít thời gian nhất để giải mã Ngoại ngữ chuyên ngành đòi hỏi các thuật ngữ phải được định nghĩa để có thể được hiểu một cách nhất quán

+ Tính đặc thù văn hoá [58, tr.79]: Đó là đặc thù văn hoá của người sử dụng ngôn ngữ nhiều hơn là đặc thù văn hoá của ngôn ngữ đang được sử dụng

+ Tính mục đích rõ rệt [58, tr.79] để thuyết phục đối phương làm theo ý mình; tranh thủ cơ hội lợi nhuận và trao đổi thông tin Ngoại ngữ chuyên ngành được sử dụng trong giao tiếp và giao dịch luôn là để thu được từ người khác một điều gì đó có lợi nhất cho mình

Ngôn ngữ kỹ thuật có những đặc thù theo từng chuyên ngành rộng và hẹp Vì vậy, muốn tổ chức, hướng dẫn tốt hoạt động học tập ngoại ngữ chuyên ngành khoa học kỹ thuật và công nghệ của người học mà thực chất là hoạt động nhận thức ngoại ngữ và các phương pháp thể hiện sáng tạo ngôn ngữ được học, giảng viên cần nắm được qui luật chung của quá trình nhận thức một khoa học, cơ chế sinh lí của hoạt động ngôn ngữ, động cơ và mục

26

đích của việc học ngoại ngữ, các kĩ xảo và kĩ năng giao tiếp Đối với việc dạy

và học ngoại ngữ chuyên ngành khoa học kĩ thuật và công nghệ ở bậc đại học

và sau đại học, trí nhớ thuật ngữ khoa học và sử dụng sáng tạo chúng trong các văn bản khoa học kĩ thuật và công nghệ đóng vai trò hết sức quan trọng Quá trình duy trì và phát triển trí nhớ, tư duy ngôn ngữ góp phần tích cực vào việc nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ chuyên ngành Các thuật ngữ trong văn bản có nội dung chuyên sâu về khoa học kỹ thuật và công nghệ được thiết kế cho người học tại một cơ sở giáo dục đại học hoặc tại một tình huống làm việc chuyên nghiệp

Việc dạy TACN là một phương pháp sư phạm, trong đó, nội dung, giáo trình, phương pháp và các kỹ năng được quyết định dựa vào nhu cầu của người học chuyên ngành Cụ thể, từ thập niên 50 của thế kỷ 20, việc dạy TACN ở các nước tiên tiến đã trải qua nhiều thời kỹ phát triển với một số đầu sách điển hình cùng các cách tiếp cận khác nhau từ cơ bản đến chuyên sâu nhiều lĩnh vực Có thể nói trọng tâm của giảng dạy TACN là xây dựng cho sinh viên kỹ năng giao tiếp tốt và sử dụng văn bản tiếng Anh trong lĩnh vực chuyên ngành Xét về mặt lý thuyết, dạy kiến thức TACN cho sinh viên đại học là cần thiết; bởi lẽ các em được cho rằng là có ít nhiều kiến thức tiếng Anh phổ thông sau 7 năm trường trung học, tiếp xúc với nhiều điểm ngữ pháp

và các cấu trúc ngôn ngữ đa dạng

1.1.4.3 Tiếng Anh chuyên ngành trong trường đại học

* Vai trò của tiếng Anh chuyên ngành

Sự nghiệp giáo dục và đào tạo ở Việt Nam và các nước trên thế giới không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt cho học sinh các kiến thức, kỹ năng của các thế hệ loài người, mà còn chú ý đến việc bồi dưỡng cho họ năng lực sáng tạo ra tri thức mới, cách giải quyết vấn đề mới phù hợp với hoàn cảnh của mỗi dân tộc, mỗi đất nước

Trong thập kỷ đầu của thế kỷ XXI, khi tri thức xã hội thay đổi nhanh chóng theo nền kinh tế tri thức thì người lao động cũng phải biết tự đổi mới

27

kiến thức và năng lực của mình cho phù hợp với sự phát triển của khoa học kỹ thuật và công nghệ Người lao động phải có khả năng tự định hướng và tự vươn lên để thích ứng với đòi hỏi mới của xã hội

Một điều dễ nhận thấy khi chúng ta đã bước qua ngưỡng cửa đầu tiên của thế kỷ XXI là sinh viên khối kỹ thuật và công nghệ ở Việt Nam từ Bắc vào Nam, từ miền xuôi đến miền ngược được tiếp xúc hàng ngày với thông tin cập nhật, với khoa học kỹ thuật và công nghệ đang biến đổi nhanh chóng cùng với sự hiện diện của ngoại ngữ mà chủ yếu là tiếng Anh với hàng loạt thuật ngữ khoa học, với cách diễn đạt rất đa dạng trong các lĩnh vực khoa học

kỹ thuật và công nghệ theo phong cách khoa học và phong cách chức năng khoa học kỹ thuật và công nghệ Như vậy, vai trò ngoại ngữ chuyên ngành và giảng viên ngoại ngữ chuyên ngành trong giai đoạn hiện nay là vô cùng to lớn

và mang tính chất quyết định chất lượng của quá trình hội nhập quốc tế Trong đó, TA là ngôn ngữ quốc tế Học tốt TA, có trình độ TA tốt không những sẽ giúp SV tự học, tự nghiên cứu chuyên môn tốt mà còn giúp cho họ công tác tốt khi ra trường nhất là trong thời kỳ hội nhập hiện nay Cũng giống như các bộ môn văn hoá cơ bản khác TA cũng có mục đích là góp phần hình thành những phẩm chất đạo đức của con người mới XHCN, góp phần nâng cao trình độ văn hoá chung cho người học Ngoài hai mục đích ấy ra, TA còn

có mục đích nữa là trang bị cho người học một công cụ giao tiếp mới Đây chính là mục đích chủ yếu nhất, bao trùm nhất của quá trình dạy học ngoại ngữ vì về bản chất thì ngoại ngữ là công cụ giao tiếp Trước xu hướng phát triển của thời kỳ mới, nhất là sau khi Việt Nam ra nhập WTO thì vị trí vai trò của môn học ngoại ngữ càng được coi trọng hơn trong chương trình đào tạo đại học

Nghị quyết TW2 về giáo dục và đào tạo khoa học và công nghệ đã nêu

rõ nhiệm vụ cấp bách của nghành giáo dục trong việc đào tạo nhân tài, tạo nguồn nhân lực cho đất nước, phục vụ tốt sự nghiệp Công nghiệp hóa và Hiện đại hóa Do vậy, cùng với sự phát triển không ngừng của khoa học kỹ thuật

28

và công nghệ thông tin trong giai đoạn hiện nay, quá trình dạy học trong đó

có dạy học TACN ở các trường đại học kĩ thuật có vị trí và nhiệm vụ quan trọng, có tác dụng góp phần thúc đẩy quá trình hội nhập của Việt Nam vào cộng đồng các nước tiên tiến trong khu vực và trên toàn thế giới Tác động của chính sách mở cửa, của cuộc cách mạng xã hội, cách mạng khoa học và công nghệ đối với giáo dục nói chung, đối với nhà trường nói riêng đòi hỏi phải xác định tiêu chuẩn dạy học có chất lượng và hiệu quả theo quan điểm công nghệ dạy học

Theo UNESCO, công nghệ dạy học là một khoa học về giáo dục, xác lập các nguyên tắc hợp lí nhất để tổ chức quá trình dạy học nhằm đạt chất lượng và hiệu quả cao dựa trên cơ sở kế thừa toàn bộ thành tựu của nhân loại Dạy học có chất lượng là thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ dạy học của nhà trường Dạy học có hiệu quả là đáp ứng đúng và kịp thời các yêu cầu của nền kinh tế xã hội Dạy học TACN trong môi trường không chuyên như ở trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp là một ví dụ Ở đây, trong quá trình giảng dạy TACN, GV giúp SV nắm vững những tri thức và kĩ năng kĩ xảo về công nghệ học TACN trong môi trường kĩ thuật Những tri thức đó phải cơ bản, hiện đại và sát thực tế Việt Nam nhất Chúng giúp SV nắm bắt được các phương pháp học ngoại ngữ chuyên ngành để phục vụ cho công việc sau này Cần thiết phải làm cho SV yêu thích môn học mình phụ trách, cảm nhận được niềm vui trong học tập và nghiên cứu khoa học

Học TACN không những giúp cho SV củng cố kiến thức chuyên ngành, mở rộng sự hiểu biết mà họ đang học, đồng thời còn giúp họ trau dồi các kỹ năng nghiệp vụ Thông qua những bài học TACN gắn với các quy trình đào tạo, thao tác nghề nghiệp, với từng tình huống cụ thể một lần nữa gắn SV với thực tiễn chuyên ngành mà họ đang theo học Chính vì vậy, SV lại một lần nữa được tái hiện các kiến thức chuyên môn của mình và thực hiện

nó bằng tiếng Anh Phải chăng vì thế học ngoại ngữ chuyên ngành giúp SV được trau dồi khả năng tư duy và trí nhớ

29

* Mục tiêu dạy học của tiếng Anh chuyên ngành hiện nay

Ngày nay, thế giới đang tồn tại và phát triển trong muôn vàn mối quan

hệ chằng chéo giữa các nước khác nhau trong tất cả các lĩnh vực chính trị, quân sự, ngoại giao, kinh tế, khoa học, kĩ thuật, văn hoá, giáo dục v.v Trong bối cảnh toàn cầu hoá và xu thế hội nhập quốc tế, sự hiểu biết tiếng nói của nhau đã trở thành một điều kiện không thể thiếu được để phát triển các mặt hoạt động kể trên của mỗi đất nước Do đó việc dạy học ngoại ngữ nói chung

và việc đưa tiếng nước ngoài vào chương trình giáo dục phổ thông nói riêng đang là một nhu cầu cấp bách của mỗi nước

Tiếng Anh chuyên ngành là môn học dành cho tất cả các đối tượng, từ người mới học cho đến những người đã có trình độ cử nhân về tiếng Anh Mỗi một đối tượng khác nhau với mỗi mục đích học tiếng Anh chuyên ngành khác nhau, do vậy sẽ có rất nhiều chương trình tiếng Anh chuyên ngành và thời lượng giành cho môn này phù hợp với người học Tuy nhiên, họ đều có mục tiêu chung là mong muốn hiểu và sử dụng được tiếng Anh về những thuật ngữ chuyên ngành mà mình quan tâm Và thực tế, hiện nay ở phần lớn các trường đại học trên cả nước, tiếng Anh chuyên ngành đang trở thành một môn học bắt buộc đối với sinh viên và nó cũng chiếm một lượng đơn vị học trình đáng kể

SV cần học tốt để sau này làm việc tốt, góp phần xây dựng đất nước Việt Nam và hội nhập vào cộng đồng quốc tế Việc xác định rõ trình độ ban đầu của người học là cần thiết trong quá trình dạy và học Năng lực kiến thức ngoại ngữ và khả năng truyền đạt có tác động rất mạnh đến SV Giảng viên có khả năng nghe, nói, đọc, viết và dịch tốt, truyền đạt hấp dẫn sẽ làm cho SV say mê môn học và đạt chất lượng, hiệu quả trong học tập Việc dạy và học TACN tại trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công Nghiệp cần được xác định như một môn học trong môi trường không chuyên và rất cần các kiến thức về giao tiếp nói chung cũng như thực hành chuyên ngành bằng ngoại ngữ đang nói nói riêng Ngoại ngữ đối với SV trường đại học kĩ thuật như ĐHKTKTCN cần được phát triển toàn diện, đồng thời chú ý nâng cao kiến thức ngoại ngữ

30

chuyên ngành cho SV ở giai đoạn cuối

Với tính chất và đặc điểm điều kiện trường ĐHKTKTCN như hiện nay, cần xác định rõ mục tiêu, nội dung, phương pháp và việc tổ chức lớp SV hệ chính qui, hệ tại chức và cao đẳng sao cho phù hợp với từng đối tượng học và đạt được trình độ cần thiết cho SV khi tốt nghiệp ra trường

* Nội dung của dạy học tiếng Anh chuyên ngành

Việc lựa chọn nội dung dạy và học một cách phù hợp Nội dung giảng dạy TACN Kỹ thuật là những bài khóa, những dạng bài tập, những tình huống ứng với thực tiễn được xây dựng dựa trên những từ, những cấu trúc câu bằng ngoại ngữ chuyên ngành kỹ thuật trong các giáo trình và nội dung phải thực sự phù hợp và gắn với chuyên ngành kỹ thuật để cho sinh viên khối ngành kĩ thuật như ĐHKTKTCN tiếp thu được tối đa lượng kiến thức học trên lớp và đáp ứng được nhu cầu thực tế của các chuyên ngành kĩ thuật sau khi tốt nghiệp

Nội dung dạy học luôn theo sát mục tiêu, là công cụ để thực hiện mục tiêu Nội dung học liệu tiếng Anh chuyên ngành phải đảm bảo ba nội dung cơ

bản: giáo dục tư tưởng đạo đức, bồi dưỡng tri thức văn hoá và rèn luyện kỹ năng giao tiếp bằng ngoại ngữ Hiện chưa có giáo trình ngoại ngữ không

chuyên chung cho các trường Sách dạy tiếng Anh chuyên ngành tự các trường biên soạn Ngoài sách vở ra, sinh viên ngày nay còn có thể tiếp cận với rất nhiều các phương tiện hỗ trợ khác như: mạng internet, băng, đĩa, từ điển điện tử… Vấn đề đặt ra ở đây là lựa chọn nội dung, chương trình, học liệu như thế nào cho phù hợp với mục tiêu và quỹ thời gian của môn học

1.2 Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh chuyên ngành

Nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng tiếng Anh chuyên ngành của cán bộ khoa học kỹ thuật và sinh viên các trường đại học, một bộ phận GV được đào tạo để dạy tiếng Anh thông dụng hàng ngày phải chuyển sang dạy tiếng Anh chuyên ngành với những kiến thức ít ỏi về chuyên ngành đó Do đó, người dạy cảm thấy bỡ ngỡ, lúng túng và lo lắng khi lần đầu làm quen với một lĩnh

31

vực hoàn toàn mới Vì vậy nhiệm vụ của GV dạy tiếng Anh chuyên ngành cần phải quan tâm đến việc phân tích nhu cầu của người học, thiết kế chương trình, viết hoặc biên tập tài liệu và đánh giá giáo trình sau khi dạy thử

TACN kỹ thuật hiện nay đang được giảng dạy tại các trường đại học khối ngành kỹ thuật đã phần nào đáp ứng nhu cầu của SV ở các trường Tuy nhiên, GV mới dạy tiếng Anh chuyên ngành cũng gặp một số trở ngại khi dạy

và biên soạn giáo trình Vì vậy làm thế nào để khắc phục những khó khăn và giải pháp khắc phục nhằm động viên các GV mới làm quen với lĩnh vực ngôn ngữ khoa học có thể tham gia tích cực vào công tác giảng dạy và biên soạn giáo trình tiếng Anh chuyên ngành

Muốn tổ chức, hướng dẫn tốt hoạt động học tập TACN kỹ thuật của SV

mà thực chất là hoạt động nhận thức ngoại ngữ và các phương pháp thể hiện sáng tạo ngôn ngữ được học, người GV cần nắm được quy luật chung của quá trình nhận thức một khoa học, cơ chế sinh lí của hoạt động ngôn ngữ, động cơ

và mục đích của việc học ngoại ngữ, các kĩ xảo và kĩ năng giao tiếp Đối với việc dạy và học ngoại ngữ chuyên ngành, cụ thể là TACN kỹ thuật, trí nhớ về những thuật ngữ chuyên ngành kỹ thuật đóng vai trò hết sức quan trọng Quá trình duy trì và phát triển trí nhớ, tư duy ngôn ngữ góp phần tích cực vào việc nâng cao chất lượng dạy và học TACN kỹ thuật

Trong thập kỉ đầu của thế kỉ XXI, việc lĩnh hội và vận dụng các kiến thức về ngoại ngữ chuyên ngành khoa học kĩ thuật và công nghệ của GV ngoại ngữ có thể ở mức độ các thuật ngữ khoa học cơ bản, khoa học kĩ thuật, công nghệ của một số lĩnh vực phổ biến như điện tử viễn thông, công nghệ thông tin, công nghệ hóa học, công nghệ môi trường, dệt may và các phương pháp trình bày nội dung thông tin của các ngành kỹ thuật - công nghệ trên

Với kiến thức về khoa học kĩ thuật và công nghệ của GV, hy vọng chắc chắn rằng các bài học ngoại ngữ (chính khóa và ngoại khóa) của SV sẽ hấp dẫn hơn, và hơn thế nữa, hoạt động lĩnh hội kiến thức khoa học kĩ thuật và công nghệ bằng ngoại ngữ sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho người GV hỗ trợ các

32

SV đại học thuộc khối kĩ thuật và công nghệ sau khi ra trường Số SV tốt nghiệp khối ngành kỹ thuật hàng năm không phải là ít, chỉ tính riêng trường ĐHKTKTCN hàng năm trung bình có từ 5000 đến 6000 SV tốt nghiệp Nếu đội ngũ này được trang bị ngoại ngữ tốt thì cũng có những đóng góp đáng kể trong sử dụng và phát triển công nghệ, khoa học kỹ thuật

Nhìn chung, nhiều GV dạy chuyên ngành kỹ thuật cho rằng khoa học

và kỹ thuật là những lĩnh vực buồn tể, phức tạp, khó hiểu Lý do này có thể dẫn đến một số hạn chế trong giảng dạy như trước khi dạy một văn bản thì

GV bỏ qua phần hoạt động trước khi đọc để SV có thể nắm được ý chính của văn bản, hoặc khi GV muốn chuẩn bị những câu hỏi cho SV thảo luận thì không tự tin vào kiến thức của mình về chuyên ngành đó Do đó, những GV dạy lâu năm và có kinh nghiệm về dạy TACN cần giúp đỡ, động viên cho những GV mới làm quen với tiếng Anh chuyên ngành bằng cách giúp họ xoá

đi nỗi lo lắng và sự không say mê đối với TACN, giúp họ có thêm tài liệu và giúp họ biết được rằng những đề tài chuyên ngành kỹ thuật không khó hiểu và rất thú vị Vấn đề quan trọng nhất là cần giúp đỡ họ nhận thức rằng họ phải tự trang bị cho mình nhiều kiến thức cần thiết để hiểu được các vấn đề của môn học

Hơn nữa, cần khai thác tốt các động lực bên ngoài và bên trong của quá trình dạy học nhằm kích thích SV tích cực học tập như tạo điều kiện cho SV tham gia vào các buổi tiếp xúc với chuyên gia nước ngoài, đặc biệt là tham gia các buổi hội thảo khoa học quốc tế đối với các SV năm cuối, tổ chức các

kì thi Olempic đối với SV trường đại học kĩ thuật theo các chủ đề nhất định, khuyến khích vật chất cho SV học giỏi, vượt khó học tốt Ở trường ĐHKTKTCN, SV thường coi môn ngoại ngữ là môn phụ trong toàn bộ quá trình học tập, mặc dù số giờ dành cho môn học là 300 đến 360 giờ trên lớp Những năm gần đây, SV đã quan tâm hơn đến việc học ngoại ngữ Tuy nhiên, đối với SV ĐHKTKTCN ngoại ngữ vẫn cứ là môn học phụ nên SV nào có nhu cầu về ngoại ngữ để sử dụng cho công việc của mình thì đều ra ngoài

33

trường học thêm tại các trường khác, các trung tâm v.v trong khi lực lượng cán bộ giảng dạy ngoại ngữ trong trường nếu biết tổ chức thì vẫn đủ khả năng đảm bảo tốt các khóa học nâng cao trình độ ngoại ngữ cho SV Vấn đề ở đây

là cần giải quyết cách nhìn nhận không đúng về môn học ngoại ngữ, cụ thể là TACN kỹ thuật trong trường đại học kĩ thuật hiện nay

1.2.1 Quản lý hoạt động dạy tiếng Anh chuyên ngành của giảng viên

Quản lý hoạt động dạy học TACN cũng có những nhiệm vụ chung như quản lý dạy học nói chung Tuy nhiên cũng có những đặc trưng riêng của dạy học ngoại ngữ và người quản lý cần chú ý để tạo điều kiện cho dạy học ngoại ngữ hiệu quả hơn

1.2.1.1 Quản lý các loại hồ sơ của giáo viên

Quản lý hồ sơ chuyên môn của các GV là phương tiện giúp người quản

lý nắm chắc được tình hình thực hiện nhiệm vụ chuyên môn của các GV trong

bộ môn Hồ sơ giáo viên gồm: kế hoạch giảng dạy bộ môn, giáo án, tài lệu giảng dạy, tài liệu tham khảo, lịch giảng dạy, sổ theo dõi sinh viên, sổ dự giờ, sổ báo giảng, sổ chủ nhiệm, kế hoạch tự học, tự bồi dưỡng… hội thảo chuyên môn

1.2.1.2 Quản lý việc phân công giảng dạy

- Nắm vững được chất lượng đội ngũ: biết được mặt mạnh, mặt yếu, hoàn cảnh gia đình, sức khoẻ… thì không những sử dụng đúng người, đúng việc mà còn làm cho họ tự tin trong nghề nghiệp, có tinh thần trách nhiệm Họ

sẽ phấn khởi và cố gắng hết sức mình để hoàn thành công việc được giao

- Phân công giáo viên đúng khả năng sẽ đem lại kết quả tốt

- Phân công giảng dạy: cần quan tâm tới khối lượng công việc của mỗi người, đặc điểm từng lớp, chất lượng của SV để đảm bảo hài hoà trong dạy học

1.2.1.3 Quản lý việc thực hiện chương trình

Thực hiện chương trình dạy học là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo kế hoạch theo đúng mục tiêu, nó là pháp lệnh của Nhà nước do Bộ giáo dục và Đào tạo ban hành Vì vậy yêu cầu giáo viên lập kế hoạch giảng dạy bộ môn,

34

thường xuyên theo dõi việc thực hiện chương trình hàng tuần, hàng tháng thông qua hệ thống sổ đầu bài, sổ báo giảng và các hệ thống quản lý khác (thời khoá biểu, kiểm tra tiến độ thực hiện chương trình qua dự giờ…)

1.2.1.4 Quản lý việc chuẩn bị lên lớp của giáo viên

(soạn giáo án, các đồ dùng thiết bị dạy học, các điều kiện khác…)

- Kết quả của quá trình dạy học nói chung, các môn học, từng tiết học nói riêng phụ thuộc nhiều ở khâu chuẩn bị cho giờ lên lớp của giáo viên

- Quá trình chuẩn bị thể hiện ở một số công việc cơ bản: soạn bài, chuẩn bị đồ dùng dạy học (nếu có), lựa chọn phương pháp giảng dạy cho phù hợp bài dạy…

- Bài soạn phải đảm bảo theo đúng phân phối chương trình môn học Bài soạn phải đảm bảo truyền thụ đủ kiến thức, khoa học, chính xác, thể hiện

rõ công việc của thầy và trò, phát huy tính tích cực của SV

- Thông qua việc dự giờ để đánh gía kết quả của việc chuẩn bị lên lớp của giáo viên Giáo viên phải coi việc chuẩn bị lên lớp chu đáo là bước hữu hiệu cho thành công của giờ lên lớp

1.2.1.5 Quản lý việc lên lớp của giáo viên

- Xây dựng thời khoá biểu khoa học và sử dụng thời khoá biểu để quản

lý giờ lên lớp của giáo viên và có thể duy trì biện pháp quản lý lao động của giáo viên, tạo sự phối hợp nhịp nhàng của tổ chuyên môn

- Tổ chức tốt hoạt động dự giờ, rút kinh nghiệm bài dự giờ

- Kiểm tra giờ dạy của giáo viên thông qua giáo viên chủ nhiệm, phỏng vấn SV, kiểm tra vở ghi để tìm hiểu việc thực hiện chương trình môn học ở lớp mà giáo viên đã dạy

1.2.1.6 Quản lý công tác bồi dưỡng giáo viên

Để quản lý tốt công việc này, nhà trường và bộ môn cần quan tâm những vấn đề sau:

- Việc bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ là công việc phải làm thường xuyên, liên tục, nằm trong hạng mục quan trọng trong kế hoạch chung của

35

nhà trường, của bộ môn theo chu kỳ chương trình của Bộ Giáo dục- Đào tạo

- Nội dung chủ yếu của hình thức bồi dường là tập trung vào sự cập nhật kiến thức, hướng dẫn việc cải tiến, áp dụng phương pháp dạy hoc mới và hình thức tổ chức dạy học hiệu quả

1.2.1.7 Quản lý việc triển khai tài liệu giảng dạy TACN kỹ thuật

Quản lý tốt công việc này là một trong những biện pháp quản lý cần thiết để thực hiện, nâng cao chất lượng dạy học TACN kỹ thuật trong các trường ĐH hiện nay Tùy vào đặc trưng của mỗi ngành học mà các kỹ năng

có mức độ phân hóa trọng tâm khác nhau, dựa vào đó GV có thể tập trung vào các kỹ năng tương thích với ngành học để triểm khai giáo trình và có cách thức kiểm tra, đánh giá SV cho phù hợp

1.2.2 Quản lý hoạt động học tiếng Anh chuyên ngành của sinh viên

Hoạt động của GV dù được tiến hành thích hợp đến mức độ nào đi nữa

mà hoạt động học của SV không được thực hiện tốt thì cũng không đạt chất lượng mong muốn Quản lý hoạt động học của SV là quản lý việc thực hiện các nhiệm vụ học tập, nghiên cứu và rèn luyện nghề nghiệp của SV Vì vậy, quản lý hoạt động học ngoại ngữ chuyên ngành của SV cũng không nằm ngoài những yêu cầu đó và được cụ thể bằng những yêu cầu chủ yếu sau:

- Dựa trên những yêu cầu của nhà trường, đề cương môn học do giảng viên cung cấp, sinh viên tham khảo ý kiến của giảng viên cố vấn để xây dựng

kế hoạch học tập phù hợp với mình và đăng ký học tập với trường, với khoa

- Giảng viên đánh giá liên tục các hoạt động học tập của sinh viên và báo cáo cho phòng đào tạo, cho sinh viên biết

- Phải định hướng cho SV có được động cơ đúng đắn trong việc học ngoại ngữ chuyên ngành Từ đó SV sẽ biết xây dựng cho mình thái độ học tập tốt, có ý thức tự giác tìm tòi, nghiên cứu và chủ động hơn trong những bài học ngoại ngữ chuyên ngành

- Việc xây dựng động cơ tích cực học cho SV là nội dung cơ bản, rất quan trọng của công tác quản lý hoạt động học tiếng Anh chuyên ngành của SV

36

- Phát huy tích tự quản, tự lập, tự giác của mỗi SV kết hợp với phát động thi đua, thực hiện đôn đốc, kiểm tra nề nếp học tập (lên lớp, tự học ở nhà ) theo qui chế, nội qui đã ấn định

- Tổ chức hướng dẫn SV học tập, tìm ra phương pháp học tập phù hợp với ngoại ngữ chuyên ngành (TACN), tìm ra hình thức rèn luyện kỹ năng đọc hiểu tài liệu chuyên ngành bằng tiếng Anh PP học tập có vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng học tập và kĩ năng nghề nghiệp cho SV

- Coi trọng và đề cao công tác của GV chủ nhiệm lớp, kết hợp chặt chẽ

và tạo điều kiện thuận lợi đối với hoạt động của các tổ chức đoàn thể chính trị, xã hội, quần chúng trong trường, trong bộ môn, trong lớp

- Nên và cần thiết có kế hoạch tạo điều kiện tổ chức hướng dẫn- chỉ đạo

SV tham gia những đề tài nghiêm cứu khoa học sát hợp với trình độ và điều kiện thực tế Đây là một trong những biện pháp đáng chú ý trong việc rèn ruyện, bồi dưỡng nhân tài, trong việc quản lý nâng cao chất lượng dạy học ở trường ĐHKTKTCN

Tiểu kết chương1

Trong chương 1, luận văn đã làm rõ một số cơ sở lý luận thực tiễn liên quan đến đề tài nghiên cứu Nội dung của chương này đã đề cập đến các khái niệm cơ bản về QLDH, quản lý QTDH, quản lý hoạt động DH Đây là chương làm nổi bật được đặc trưng của DH ngoại ngữ nói chung và DH ngoại ngữ chuyên ngành là một hoạt động truyền thụ và lĩnh hội một thứ tiếng nước ngoài có mục đích, chương trình, nội dung, phương pháp, kế hoạch, biện pháp

tổ chức rõ ràng nhằm hình thành ở người học khả năng hiểu biết, thu nhận, tái tạo và sử dụng ngôn ngữ được học đạt mục tiêu đã định; xây dựng cho sinh viên kỹ năng giao tiếp tốt và sử dụng văn bản tiếng Anh trong lĩnh vực chuyên ngành để tiến tới một văn bằng đồng thời đưa ra những khó khăn và hạn chế của dạy học ngoại ngữ chuyên ngành, các điều kiện tiên quyết, hình thức tổ chức giờ học ngoại ngữ chuyên ngành, các PPDH, KT-ĐG, phương

37

pháp học tập của SV phù hợp với các yêu cầu giáo dục đại học hiện nay để từ

đó có cơ sở để làm rõ thực trạng về quản lý hoạt động dạy môn TACN tại trường ĐHKTKTCN Quản lý đúng tức là con người đã nhận thức được quy luật, vận động theo quy luật và sẽ đạt được những mục tiêu đề ra

Căn cứ vào cơ sở lý luận đã trình bày ở chương 1, chương 2 sẽ phân tích thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học môn TACN tại trường ĐHKTKTCN

38

Chương 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH CHUYÊN NGÀNH TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ KỸ THUẬT CÔNG NGHIỆP

Để có các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy môn TACN

kỹ thuật, chương 2 tôi trình bày kết quả nghiên cứu thực trạng về công tác quản lý hoạt động dạy TACN kỹ thuật của trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp

2.1 Vài nét giới thiệu về trường

2.1.1 Vị trí chức năng, bộ máy nhà trường

Trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp là đơn vị trực thuộc Bộ Công Thương (trước đây là Bộ Công nghiệp), chịu sự quản lý, lãnh đạo của

Bộ Công Thương, chịu sự quản lý Nhà nước của Bộ Giáo dục và Đào tạo, có chức năng đào tạo nguồn nhân lực cho ngành Công thương từ công nhân kỹ thuật, trung học chuyên nghiệp đến cao đẳng, đại học và đào tạo lại, bồi dưỡng cán bộ công nhân viên; Nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ, phục vụ phát triển kinh tế xã hội

Cơ cấu tổ chức của Trường gồm có 5 phòng (Hành chính, Tổ chức cán bộ- HSSV, Tài chính kế toán, Đào tạo, Quản lý khoa học); 4 trung tâm (Tư vấn hợp tác đào tạo và bồi dưỡng cán bộ, Tin học – ngoại ngữ, Vi sinh và Hán ngữ); 6 khoa (Dệt may thời trang, Kinh tế pháp chế, Hoá công nghiệp, Công nghệ thông tin, Điện điện tử, Cơ khí) và 4 Bộ môn trực thuộc (Chính trị, Giáo dục thể chất, Toán – Lý và Ngoại ngữ)

2.1.2 Quy mô đào tạo của trường

- Tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động giáo dục khác theo mục tiêu

chương trình giáo dục:

+ Đào tạo đại học, cao đẳng của 12 ngành nghề: Công nghệ sợi, Công nghệ Dệt, Công nghệ May, Công nghệ Nhuộm, Công nghệ sản xuất Giầy, Công nghệ Thực phẩm, Công nghệ Thông tin, Công nghệ kỹ thuật Điện, Kế toán, Quản trị doanh nghiệp, Điện tử, Cơ khí và Cơ-Điện tử

+ Đào tạo, đào tạo lại kỹ thuật viên cho các công ty trực thuộc Bộ Công thương

- Thực hiện các hoạt động nghiên cứu khoa học, ứng dụng và phát triển công nghệ trong các lĩnh vực kinh tế và kỹ thuật

- Thực hiện các dịch vụ khoa học kỹ thuật phù hợp với ngành nghề đào tạo

và theo quy định của pháp luật

- Quản lý nhà giáo, cán bộ công chức, viên chức

- Tuyển sinh và quản lý người học

- Quản lý sử dụng đất đai, trường sở, trang thiết bị và tài chính, tài sản theo quy định của pháp luật

- Tổ chức cho nhà giáo, cán bộ, công chức, viên chức và người học tham gia các hoạt động xã hội

- Thực hiện các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật

Loại hình đào tạo

Để mở rộng cơ hội học tập, tạo điều kiện rộng rãi cho mọi người, đặc biệt là giới trẻ và những người đang ở độ tuổi lao động được tiếp cận các cơ hội GD-ĐT tuỳ theo nhu cầu, khả năng của mỗi người, Trường ĐHKTKTCN

chủ trương đa dạng hoá loại hình đào tạo: Tập trung chính qui và Tại chức

- Đại học:

+ Hệ chính qui: Thời gian đào tạo 4 năm với đối tượng tốt nghiệp THPT và 1,5 năm với đối tượng đã có bằng tốt nghiệp CĐ (đào tạo liên thông)