Tội hủy hoại rừng trong luật hình sự Việt Nam

Tình hình nghiên cứu đề tài Trong khoa học pháp lý hình sự Việt Nam chưa có một công trình khoa học nào nghiên cứu một cách cụ thể, khoa học và có hệ thống về Tội hủy hoại rừng dưới góc

Trang 1

Lê Thị Phương Minh

Khoa Luật Luận văn ThS Chuyên ngành: Luật hình sự; Mã số 60 38 40

Người hướng dẫn: TS Cao Thị Oanh

Năm bảo vệ: 2013

Abstract Phân tích một cách có hệ thống và toàn diện những vấn đề lý luận về Tội

hủy hoại rừng như: khái niệm Tội hủy hoại rừng, các dấu hiệu pháp lý cơ bản trong cấu thành tội phạm của Tội hủy hoại rừng, phân biệt tội phạm này với các tội phạm khác có liên quan, đường lối xử lý đối với người phạm Tội hủy hoại rừng Tìm hiểu thực tiễn xét xử Tội hủy hoại rừng, đi sâu phân tích những tồn tại xung quanh việc quy định trên phương diện lý luận Tội hủy hoại rừng Từ đó đề xuất kiến nghị hoàn thiện quy định của pháp luật hình sự, xây dựng mô hình lý luận của BLHS về Tội hủy hoại

rừng và một số giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng

Keywords Tội hủy hoại rừng; Luật hình sự; Pháp luật Việt Nam; Tội phạm

Content

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Việt Nam là nước có diện tích rừng và đất rừng khá lớn, chiếm khoảng 30% diện tích lãnh thổ Là nguồn tài nguyên có giá trị kinh tế lớn nên rừng đã trở thành đối tượng, mục tiêu khai thác, phá hủy của nhiều cá nhân, tổ chức Do vậy, khai thác rừng một cách bền vững cũng như bảo vệ rừng ở Việt Nam trở thành một vấn đề cấp thiết hơn bao giờ hết Bảo vệ rừng và tài nguyên rừng là một yêu cầu không thể trì hoãn đối với không chỉ riêng Việt Nam

mà còn với tất cả các quốc gia trên thế giới nhằm bảo vệ môi trường sống đang bị hủy hoại ở mức độ báo động với nguyên nhân chủ yếu là do chính hoạt động của con người gây ra

Trang 2

Công tác bảo vệ rừng là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị Trong đó, trách nhiệm của các cơ quan bảo vệ pháp luật có vai trò rất quan trọng Nhất là trong giai đoạn hiện nay, đất nước ta đang trong thời kỳ đổi mới, đời sống kinh tế - xã hội có những thay đổi đáng kể, loại tội phạm môi trường có nhiều điều kiện thuận lợi phát triển Mặt trái của nền kinh tế thị trường là lối sống thực dụng, chạy theo đồng tiền, vì đồng tiền, con người sẵn sàng làm bất cứ việc gì kể cả đó là hành vi vi phạm pháp luật Vì vậy, tình hình tội phạm môi trường nói chung và tội phạm hủy hoại rừng nói riêng đang diễn ra hết sức phức tạp với tính chất, mức

độ nguy hiểm cao

Bên cạnh đó, về mặt thực tiễn trong pháp luật hình sự, quy định Tội hủy hoại rừng còn một số nhược điểm nhất định Trên thực tế hành vi hủy hoại rừng diễn ra tương đối phổ biến Tuy nhiên, số lượng tội phạm này bị đưa ra xét xử chưa nhiều Quy định pháp luật hình

sự về tội phạm này về cơ bản chưa đảm bảo được hiệu quả cao của cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm về môi trường Việc áp dụng pháp luật đối với Tội hủy hoại rừng cũng còn nhiều hạn chế, bất cập: Các văn bản quy phạm pháp luật chưa đồng bộ, thống nhất; chưa có

cơ chế phối kết hợp chặt chẽ giữa các cơ quan tiến hành tố tụng; biện pháp áp dụng pháp luật chưa triệt để, nghiêm minh làm ảnh hưởng đến kết quả thi hành pháp luật đối với tội này trong giai đoạn hiện nay

Về mặt lý luận, trong giai đoạn xây dựng Nhà nước pháp quyền và cải cách tư pháp hiện nay còn thiếu những công trình nghiên cứu chuyên khảo có tính chất hệ thống, toàn diện, chuyên sâu và thực tiễn áp dụng pháp luật đối với Tội hủy hoại rừng mà trong đó làm rõ những vấn đề pháp lý và đưa ra những kiến giải lập pháp khả thi nhằm hoàn thiện pháp luật Chính vì vậy, việc nghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn về công tác này, đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng các quy phạm về tội phạm này trong giai đoạn hiện nay

là sự đòi hỏi cấp bách về cả lý luận và thực tiễn Đây cũng chính là lý do luận chứng để chúng

tôi chọn đề tài "Tội hủy hoại rừng trong Luật hình sự Việt Nam" làm đề tài luận văn thạc sĩ

luật học

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Trong khoa học pháp lý hình sự Việt Nam chưa có một công trình khoa học nào nghiên cứu một cách cụ thể, khoa học và có hệ thống về Tội hủy hoại rừng dưới góc độ là một

đề tài riêng biệt, tách rời các nhóm tội phạm môi trường Các công trình đã nghiên cứu chủ yếu là nghiên cứu chung về tội phạm môi trường Có thể kể đến các bài viết đăng trên các tạp

Trang 3

chí chuyên ngành như "Nhận thức chung đối với tội phạm về môi trường và một số vấn đề

liên quan", của Trần Lê Hồng, đăng trên Tạp chí Khoa học pháp lý, số 4, 2001; "Phòng ngừa, đấu tranh phòng chống tội phạm môi trường là nhiệm vụ toàn Đảng, toàn dân", của Trần Đại

Quang, đăng trên trang web www.Chinhphu.vn, ngày 03/6/2008; "Một số khó khăn, vướng

mắc khi áp dụng các quy định về quản lý, khai thác và bảo vệ rừng", của Cao Anh Đức, đăng

trên Tạp chí Kiểm sát, số 22, 2010

Bên cạnh đó, còn có một số công trình khoa học đề cập đến tội phạm về môi trường

Đó là: Luận án tiến sĩ Luật học: Quản lý nhà nước bằng pháp luật trong lĩnh vực bảo vệ rừng

ở Việt Nam hiện nay, của Hà Công Tuấn, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, 2006:

Luận văn thạc sĩ Luật học:: Trách nhiệm hình sự đối với Tội vi phạm các quy định về khai

thác và bảo vệ rừng và đấu tranh phòng ngừa tội phạm này trên địa bàn tỉnh Gia Lai, của Lê

Văn Hà, Trường Đại học Luật Hà Nội, 2002; gần đây nhất là Luận án tiến sĩ Luật học: Hoạt

động điều tra tội phạm vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng của cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý và chức vụ, của Phạm Đình Xinh, Học viện An ninh nhân dân,

2008

Ngoài các công trình nghiên cứu trong nước, còn có một số các tổ chức nước ngoài tiến hành nghiên cứu các đề tài có liên quan như Báo cáo của World Bank vào tháng 8 năm

2006 về "Tăng cường pháp luật rừng và thực trạng quản lý"; hay đề tài "Những vấn đề về

rừng quy định của pháp luật và vấn đề thực thi" của Viện Tài nguyên Washington…

Các công trình này hoặc là chủ yếu nghiên cứu về nhóm tội phạm môi trường nói

chung; hoặc là chỉ nghiên cứu tập trung vào một số loại tội phạm riêng lẻ như: Tội vi phạm

các quy định về quản lý rừng, Tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng mà

không có công trình nào nghiên cứu về Tội hủy hoại rừng Vì vậy, có thể khẳng định rằng, cho đến nay chưa có một công trình nào nghiên cứu một cách đầy đủ, toàn diện và có hệ thống những vấn đề lý luận và thực tiễn về Tội hủy hoại rừng trong luật hình sự Việt Nam

Trong cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm môi trường đang diễn biến phức tạp hiện nay, vấn đề này cần được nghiên cứu làm sáng tỏ hơn về mặt lý luận và thực tiễn làm cơ

sở cho việc hoàn thiện các quy định pháp luật về Tội hủy hoại rừng, đảm bảo thực hiện nguyên tắc pháp chế trong luật hình sự Việt Nam, không bỏ lọt tội phạm, không làm oan người vô tội

Trang 4

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích của luận văn là làm sáng tỏ một cách cụ thể, có hệ thống về mặt lý luận những vấn đề cơ bản liên quan đến Tội hủy hoại rừng theo luật hình sự Việt Nam và việc xét

xử tội phạm này trong thực tiễn Từ đó chỉ ra những vướng mắc và đề xuất các kiến nghị nhằm hoàn thiện các quy định của pháp luật hình sự về Tội hủy hoại rừng

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Xuất phát từ mục đích nghiên cứu đã trình bày nêu trên, tác giả luận văn đặt ra các nhiệm vụ nghiên cứu chủ yếu như sau:

Về mặt lý luận: Tìm hiểu các khái niệm, các dấu hiệu pháp lý cơ bản trong cấu thành tội

phạm của Tội hủy hoại rừng, xem xét vấn đề đường lối xử lý đối với người phạm Tội hủy hoại rừng Từ đó, làm sáng tỏ bản chất pháp lý và những nội dung cơ bản của tội phạm này theo quy định luật hình sự Việt Nam

Về mặt thực tiễn: Trên cơ sở nghiên cứu, đánh giá việc xét xử trong thực tiễn những

vấn đề liên quan đến Tội hủy hoại rừng, đồng thời phân tích những tồn tại xung quanh việc quy định trên phương diện lý luận với thực tiễn áp dụng nhằm luận chứng sự cần thiết phải hoàn thiện và đưa ra các giải pháp hoàn thiện quy định của pháp luật hình sự về Tội hủy hoại rừng, nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định pháp luật hình sự đối với tội phạm này trong

giai đoạn hiện nay

4 Phạm vi nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về Tội hủy hoại rừng trong Bộ luật Hình sự (BLHS) Việt Nam dưới góc độ của luật hình sự và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao

hiệu quả phòng chống Tội hủy hoại rừng

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Luận văn được thực hiện dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và những quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Cộng hòa

xã hội chủ nghĩa Việt Nam về tội phạm môi trường nói chung hay Tội hủy hoại rừng nói riêng theo quy định của BLHS

Trang 5

Các phương pháp nghiên cứu cụ thể được sử dụng trong luận văn là: phân tích, tổng hợp, thống kê so sánh, đối chiếu, lịch sử cụ thể

6 Những đóng góp mới về mặt khoa học của luận văn

Luận văn là công trình khoa học đầu tiên trong khoa học luật hình sự nghiên cứu một cách cụ thể, khoa học và có hệ thống những vấn đề lý luận và thực tiễn về Tội hủy hoại rừng theo pháp luật hình sự Việt Nam Luận văn đã giải quyết về mặt lý luận những vấn đề sau:

- Phân tích một cách có hệ thống và toàn diện những vấn đề lý luận về Tội hủy hoại rừng như: khái niệm Tội hủy hoại rừng, các dấu hiệu pháp lý cơ bản trong cấu thành tội phạm của Tội hủy hoại rừng, phân biệt tội phạm này với các tội phạm khác có liên quan, đường lối xử lý đối với người phạm Tội hủy hoại rừng

- Phân tích những tồn tại xung quanh việc quy định trên phương diện lý luận Tội hủy hoại rừng thông qua việc nghiên cứu các vấn đề thực tiễn Từ đó đề xuất kiến nghị hoàn thiện quy định của pháp luật hình sự và xây dựng mô hình lý luận của BLHS về Tội hủy hoại rừng

7 Ý nghĩa của luận văn

Đây là đề tài nghiên cứu một cách có hệ thống và toàn diện về Tội hủy hoại rừng theo luật hình sự Việt Nam dưới cấp độ một luận văn thạc sĩ luật học với những đóng góp về mặt khoa học đã nêu trên Ngoài ra, kết quả nghiên cứu của luận văn là tài liệu tham khảo có giá trị cho các cơ quan nhà nước có trách nhiệm trong việc hoàn thiện quy định pháp luật hình

sự đối với Tội hủy hoại rừng, đồng thời còn góp phần giải quyết những vướng mắc trong thực tiễn xét xử loại tội phạm này

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Quy định của pháp luật hình sự về Tội hủy hoại rừng

Chương 2: Thực tiễn xét xử Tội hủy hoại rừng

Chương 3: Hoàn thiện quy định pháp luật hình sự về Tội hủy hoại rừng và một số giải pháp

nâng cao hiệu quả áp dụng

Reference

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Trang 6

1 Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (2007), Quyết định số 2503/QĐ/BNN-KL ngày

27/8 về việc công bố hiện trạng rừng toàn quốc năm 2006, Hà Nội

4 Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (2010), Quyết định số 2140/QĐ/BNN-TCLN

ngày 09/8 về việc công bố hiện trạng rừng toàn quốc năm 2009, Hà Nội

7 Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Tư pháp, Bộ Công an, Viện kiểm sát nhân

dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao (2007), Thông tư liên tịch số

19/2007/TTLT/BNN&PTNT-BTP-BCA-KSNDTC-TANDTC ngày 08/3 hướng dẫn áp dụng một

số điều của Bộ luật Hình sự về các tội phạm trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản, Hà Nội

8 Lê Cảm (2003), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (phần các tội phạm), Nxb Đại học

Quốc gia Hà Nội, Hà Nội

9 Lê Cảm (2005), Những vấn đề cơ bản trong khoa học luật hình sự (phần chung), Nxb Đại

học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội

10 Lê Cảm (2005), Sách chuyên khảo sau đại học - những vấn đề cơ bản trong khoa học luật

hình sự phần chung, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội

11 Chính phủ (1997), Chỉ thị số 286/TTg ngày 02/5 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng

cường các biện pháp cấp bách để bảo vệ và phát triển rừng, Hà Nội

12 Chính phủ (1997), Chỉ thị số 287/TTg ngày 02/5 của Thủ tướng Chính phủ về tổ chức

kiểm tra truy quét những cá nhân và tổ chức phá hoại rừng, Hà Nội

13 Chính phủ (2003), Chỉ thị số 12/TTg ngày 16/5 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng

cường các biện pháp cấp bách để bảo vệ và phát triển rừng, Hà Nội

Trang 7

14 Chính phủ (2006), Nghị định số 23/NĐ-CP ngày 30/3 về thi hành Luật Bảo vệ và phát

triển rừng, Hà Nội

15 Chính phủ (2006), Nghị định số 32/NĐ-CP ngày 30/3 về quản lý thực vật rừng, động vật

rừng nguy cấp, quý, hiếm, Hà Nội

16 Chính phủ (2009), Nghị định số 99/NĐ-CP ngày 02/11 về xử phạt vi phạm hành chính

trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản, Hà Nội

17 Chính phủ (2011), Báo ca ́ o số 243/BC-CP ngày 26/10 về Tổng kết thực hi ện Dự án

"Trồng mới 5 triê ̣u ha r ừng" và Kế hoạch b ảo vệ, phát triển r ừng giai đoạn 2011-2020,

Hà Nội

18 Chính phủ (2012), Quyết định số 07/2012/QĐ-TTg ngày 08/02 của Thủ tướng Chính phủ

ban hành một số chính sách tăng cường công tác bảo vệ rừng, Hà Nội

19 Cục Kiểm lâm Việt Nam (2006), Báo cáo tình hình công tác bảo vệ rừng năm 2006 và kế

hoạch, giải pháp thực hiện năm 2007, Hà Nội

20 Cục Kiểm lâm Việt Nam (2006), Thống kê đối tượng vi phạm lâm luật 2006, Hà Nội

21 Cục Kiểm lâm Việt Nam (2007), Thống kê diện tích rừng bị phá năm 2006, Hà Nội

22 Cục Kiểm lâm Việt Nam (2007), Thống kê đối tượng vi phạm lâm luật năm 2007, Hà

Nội

26 Cục Kiểm lâm Việt Nam (2009), "Kết quả và những con số", Bản tin Kiểm lâm Việt Nam,

(1+2)

Trang 8

33 Đảng Cộng sản Việt Nam (1998), Chỉ thị số 36-CT/TW ngày 25/6 của Bộ Chính trị về

tăng cường công tác bảo vệ môi trường trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Hà Nội

34 Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày 24/5 của Bộ Chính trị

về chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020, Hà Nội

35 Nguyễn Ngọc Hòa (1991), Tội phạm trong luật hình sự Việt Nam, Nxb Công an nhân dân, Hà

Nội

36 Nguyễn Ngọc Hòa (2004), Cấu thành tội phạm, lý luận và thực tiễn, Nxb Tư pháp, Hà Nội

37 Nguyễn Ngọc Hòa (Chủ biên) (2006), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam, tập 1, Nxb

Công an nhân dân, Hà Nội

38 Trần Lê Hồng (2001), "Nhận thức chung đối với tội phạm về môi trường và một số vấn

đề liên quan", Khoa học pháp lý, (4)

39 Trần Minh Hưởng (2011), Bình luận khoa học Bộ luật Hình sự (đã được sửa đổi bổ

sung), tập 1, Nxb Hồng Đức, Hà Nội

40 Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội (2005), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (phần

chung), Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội

41 Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội (2005), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (phần

các tội phạm), Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội

42 Uông Chu Lưu (2001), Bình luận khoa học Bộ luật Hình sự Việt Nam năm 1999, tập I,

(Phần chung), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

43 Nam Nguyên (2009), "Tàn phá rừng hôm nay - thảm họa ngày mai", Báo dân tộc và Phát

triển, ngày 02/7

44 Trần Đại Quang (2008), "Phòng ngừa, đấu tranh phòng chống tội phạm môi trường là

nhiệm vụ toàn Đảng, toàn dân", www.Chinhphu.vn, ngày 03/6

45 Đinh Văn Quế (2006), Bình luận khoa học Bộ luật Hình sự (phần các tội phạm), tập VI -

Các tội xâm nhập trật tự quản lý kinh tế, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh, Thành phố Hồ Chí Minh

46 Quốc hội (1985), Bộ luật Hình sự, Hà Nội

47 Quốc hội (1992), Hiến pháp, Hà Nội

Trang 9

48 Quốc hội (1999), Bộ luật Hình sự, Hà Nội

49 Quốc hội (2003), Bộ luật Tố tụng hình sự, Hà Nội

50 Quốc hội (2004), Luật Bảo vệ và phát triển rừng, Hà Nội

51 Quốc hội (2005), Luật Bảo vệ môi trường, Hà Nội

52 Quốc hội (2009), Bộ luật Hình sự (sửa đổi, bổ sung), Hà Nội

53 Tập thể tác giả (1986), Những vấn đề lý luận cơ bản về tội phạm trong luật hình sự Việt

Nam, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

54 Tập thể tác giả (2001), Bình luận khoa học Bộ luật Hình sự năm 1999 (Phần các tội

phạm), Nxb Công an nhân dân, Hà Nội

55 Tòa án nhân dân tỉnh Điện Biên (2007), Bản án hình sự sơ thẩm số 17 ngày 27/11

56 Tòa án nhân dân tối cao (2002), Nghị quyết số 01/2001/NĐ-HĐTP ngày 04/8 của Hội

đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định trong phần chung Bộ luật Hình sự năm 1999, Hà Nội

57 Trường Đại học Luật Hà Nội (1994), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Phần chung),

Nxb Công an nhân dân, Hà Nội

58 Trường Đại học Luật Hà Nội (2000), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Phần các tội

phạm), Nxb Công an nhân dân, Hà Nội

59 Hà Công Tuấn (2006), Quản lý nhà nước bằng pháp luật trong lĩnh vực bảo vệ rừng ở

Việt Nam hiện nay, Luận án tiến sĩ Luật học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

60 Hà Công Tuấn (2008), "Tổng quan về bảo vệ rừng Việt Nam và các giải pháp bảo vệ

rừng", Bản tin Kiểm lâm Việt Nam, (1+2)

61 Viện Khoa học pháp lý - Bộ Tư pháp (2006), Từ điển Luật học, Nxb Từ điển bách khoa -

Nxb Tư pháp, Hà Nội

62 Viện Ngôn ngữ học (2007), Từ điển tiếng Việt phổ thông, Nxb Phương Đông, Hà Nội

Định dạng
Số trang	9
Dung lượng	295,65 KB