Bài giảng môn xã hội học lãnh đạo quản lý CHÍNH SÁCH XÃ HỘI

MỘT SỐ CHÍNH SÁCH XÃ HỘI CẤP BÁCH Ở VIỆT NAM HIỆN NAY NỘI DUNG CHỦ YẾU NHẬN THỨC CHUNG VỀ CHÍNH SÁCH XÃ HỘI CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC HOẠCH ĐỊNH, THỰC THI CSXH... Khái niệm chính sách xã

Chuyên đề

CHÍNH SÁCH XÃ HỘI

MỘT SỐ CHÍNH SÁCH XÃ HỘI CẤP BÁCH Ở

VIỆT NAM HIỆN NAY

NỘI DUNG CHỦ YẾU

NHẬN THỨC CHUNG VỀ CHÍNH SÁCH XÃ HỘI

CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC HOẠCH

ĐỊNH, THỰC THI CSXH

I NHẬN THỨC CHUNG VỀ CHÍNH SÁCH XÃ HỘI

1 Khái niệm chính sách xã hội

Chính sách xã hội là các quan điểm, chủ trương được thể chế hoá để tác động vào các quan hệ xã hội nhằm giải quyết những vấn đề xã hội, góp phần thực hiện công bằng xã hội, tiến bộ xã hội và phát triển con người.

- Chủ thể của CSXH là: hệ thống chính trị (nhà nước ->

nòng cốt) Khách thể là các tầng lớp, nhóm, cộng đồng dân cư Đối tượng là các vấn đề xã hội.

- CSXH là một bản công bố các mục tiêu quan trọng

- CSXH là công cụ điều tiết hành vi và hoạt động của con người

- CSXH bao hàm mặt chủ quan và mặt khách quan

CSXH thường linh hoạt

* CBXH: Là sự tiếp cận và xử lý đúng đắn, không thiên

vị các mối quan hệ cơ bản giữa các cá nhân, tổ chức

trong xã hội Đó là các mối tương quan cơ bản như

tương quan giữa nhu cầu và hưởng thụ, nghĩa vụ và

quyền lợi, chi phí và lợi ích, đóng góp và phần thưởng

* CBXH: Là sự tiếp cận và xử lý đúng đắn, không thiên

vị các mối quan hệ cơ bản giữa các cá nhân, tổ chức

trong xã hội Đó là các mối tương quan cơ bản như

tương quan giữa nhu cầu và hưởng thụ, nghĩa vụ và

quyền lợi, chi phí và lợi ích, đóng góp và phần thưởng

* Tiến bộ xã hội: là sự thống nhất giữa trình độ phát

triển của lực lượng sản xuất và trình độ phát triển con người thông qua việc thực hiện CBXH với một thước đo bình đẳng thực sự nhằm phát huy vai trò khả năng của mỗi người trong nền sản xuất nói riêng và trong tiến

* Tiến bộ xã hội: là sự thống nhất giữa trình độ phát

triển của lực lượng sản xuất và trình độ phát triển con

người thông qua việc thực hiện CBXH với một thước đo bình đẳng thực sự nhằm phát huy vai trò khả năng của mỗi người trong nền sản xuất nói riêng và trong tiến

2 Vai trò của chính sách xã hội:

- CSXH giải quyết những vấn đề xã hội -> tạo điều kiện

phát triển và khai thác triệt để tiềm lực con người cho

3 HỆ THỐNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI

a Các chính sách tác động vào cơ cấu xã hội

* Nhóm chính sách điều chỉnh cơ cấu XH giai cấp

Luôn mang đậm dấu ấn giai cấp cầm quyền  công cụ điều tiết lợi ích xã hội phù hợp quan điểm giai cấp cầm quyền.

- Theo tôn giáo:

- Theo trình độ văn hoá:

b Chính sách tác động vào quá trình SX và tái SX xã hội

* Các chính sách tác động điều chỉnh quá trình sản xuất vật chất và tái tạo con người

 Chính sách dân số

 Chính sách việc

làm

 Chính sách bảo hộ lao động

* Các chính sách xã hội tác động vào quá trình phân phối

và phân phối lại thu nhập

c Các CSXH tác động đến lĩnh vực văn hoá tinh thần

 Chính sách giáo

dục

 Chính sách khuyến khích phát triển văn hoá, nghệ

thuật

II Cơ sở khoa học của việc hoạch định, thực thi CSXH

Phải coi con người là trọng tâm, đích hướng tới của mọi CSXH.

 Một là:

CSXH phải tạo ra những điều kiện thuận lợi nhất về kinh tế, chính trị, văn hoá, sức khoẻ để phát triển, khai thác tiềm lực con người.

Chú ý đến những đối tượng xã hội đặc biệt - tầng lớp yếu thế trong XH, những người thiếu điều kiện sống bình thường

Thực hiện chính sách xoá đói giảm nghèo, tạo công

Phải từ cơ cấu xã hội, tìm ra những sai lệch

XH để đề ra chính sách.

 Hai là:

Vận dụng lý luận về CCXH để phân tích từ đó tìm ra những sai lệch XH nảy sinh trong quá trình vận động của CCXH (phân hệ CCXH, PTXH)

Từ những sai lệch XH xác định những bất bình đẳng, bất hợp lý trong quá trình sản xuất, phân

Từ trình độ phát triển kinh tế đề ra và vận dụng các CSXH phù hợp.

- CSXH đi đồng thời và song song với CSKT Việt Nam: Phải kết hợp ngay từ đầu tăng trưởng kinh tế với tiến bộ và công bằng xã hội.

Phải từ những đặc điểm lịch sử, văn hoá và bản sắc dân tộc để hoạch định, thực thi CSXH.

CSXH không tách rời tổng thể các chính sách: kinh tế, chính trị, an ninh, quốc phòng, môi trường cũng như các CSXH khác

Định hướng csxh trong thời gian tới

Phương hướng chung, Đại hội x chỉ rõ “kết hợp các mục tiêu kinh tế với các mục tiêu xã hội trong phạm

vi cả nước, ở từng lĩnh vực, địa phương; thực hiện tiến bộ và CBXH ngay trong từng bước và từng chính sách phát triển thực hiện tốt các CSXH trên cơ sở

phát triển kinh tế, gắn quyền lợi và nghĩa vụ, cống

hiến và hưởng thụ, tạo động lực mạnh mẽ và bền

vững hơn cho phát triển KT-XH Tập trung giải quyết

những vấn đề XH bức xúc”

*Tại Đại hội XI Đảng ta nhấn mạnh “Thực hiện có hiệu

quả tiến bộ và công bằng xã hội, đảm bảo an sinh xã hội trong từng bước và từng chính sách phát triển”

1 Tập trung giải quyết tốt chính sách lao động, việc làm

và thu nhập

2 Đảm bảo an sinh xã hội

3 Nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân và công tác dân số KHHGĐ, bảo vệ chăm sóc sức khỏe bà

mẹ, trẻ em

4 Đấu tranh phòng, chống có hiệu quả tệ nạn xã hội, tai nạn giao thông.

* Hội nghị Trung ương 5 (khóa XI) ban hành nghị quyết

“Một số vấn đề chính sách xã hội giai đoạn 2012 – 2020”

Nghị quyết xác định các CSXH cần sớm cụ thể hóa và tổ chức thực hiện theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XI, chiến lược phát triển KT-XH 2011- 2020 Riêng chính sách

người có công và ASXH với mục tiêu tổng quát “ Tiếp tục

cải thiện đời sống vật chất, tinh thần cho người có công, phấn đấu đến năm 2015 cơ bản bảo đảm gia đình ngưởi

có công có mức sống bằng hoặc cao hơn mức sống trung bình của dân cư trên địa bàn Đến năm 2020, cơ bản bảo đảm ASXH toàn dân, bảo đảm mức sống tối thiểu về thu nhập, giáo dục, y tế, nhà ở, nước sạch và thông tin, truyền thông, góp phần từng bước nâng cao thu nhập, bảo đảm cuộc sống an toàn, bình đẳng và hạnh phúc của nhân dân”

Quy trình hoạch định và thực hiện các CSXH

1 Phân tích thực trạng CCXH, các vấn đề xã hội xác định nội dung các loại chính sách (CN,ND,TT,DT và khác)

2 Đánh giá CSXH hiện hành.

3 Xác định khái niệm và khung lý thuyết

4 Lựa chọn mục tiêu chiến lược

5 Xây dựng các chương trình, dự án

6 Tổ chức thực hiện

7 Xử lý thông tin, đánh giá kết quả thực hiện

Báo cáo của Chương trình Phát triển Liên Hiệp

Quốc (UNDP) 2007 dựa trên các số liệu điều tra về mức sống hộ gia đình Việt Nam 2004, cho thấy:

Các hộ trong nhóm thu nhập cao nhất - nhóm 20% giàu nhất nhận được gần 40% lợi ích an sinh xã

hội Ngược lại, 20% nhóm nghèo nhất chỉ nhận

chưa đến 7% Tỉ lệ lương hưu là 47% và 2% Tỉ lệ trợ cấp y tế là 45% và 7% Tỉ lệ nhận trợ giúp giáo dục là 35% và 15%

III MỘT SỐ CHÍNH SÁCH XÃ HỘI CẤP BÁCH Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

1 Chính sách việc làm

Hiện tại người thất nghiệp ở nước ta khá đông, khoảng 5% - 7% Hàng năm có thêm khoảng 1,5 triệu người cần việc

- Phát triển kinh tế nhiều thành phần

- Khuyến khích đầu tư cho sản xuất, ngành nghề thu hút nhiều lao động.

- Kết hợp đầu tư của Nhà nước với các đơn vị kinh tế và cả cộng

đồng.

- Điều chỉnh chỗ làm việc đúng ngành, nghề, tăng cường xuất khẩu lao động Đổi mới trong quan niệm việc làm.

- Đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực

- Khôi phục, mở mang ngành nghề truyền thống

2 CSXH tác động vào quá trình phân tầng XH, phân hoá giàu nghèo

2 CSXH tác động vào quá trình phân tầng XH, phân hoá giàu nghèo

20% giàu nhất so với nhóm 20% nghèo nhất gấp 1O lần

10% - nt - nhóm 10% - nt - gấp 20 lần

5% - nt - nhóm 5% - nt - gấp 40 lần

- Khuyến khích làm giàu hợp pháp Kiên quyết trừng trị làm giàu phi pháp Thực hiện xoá đói, giảm nghèo.

- Thực hiện chính sách thuế thu nhập.

- Hoàn thiện chính sách phân phối và phân phối lại.

- Thực hiện chính sách phúc lợi xã hội nhằm đảm bảo lợi ích của người lao động, giúp đỡ người nghèo.

3 Chính sách dân số

3 Chính sách dân số

 Là nước đang phát triển,

thu nhập bình quân đầu

người thấp Quy mô dân số

lớn Dân số vẫn tiếp tục gia

tăng Phân bố dân số

không đều giữa các vùng

lãnh thổ Kết quả giảm sinh

chưa vững chắc Cơ cấu

dân số trẻ đang chuyển

dần sang cơ cấu dân số

 Là nước đang phát triển,

thu nhập bình quân đầu

người thấp Quy mô dân số

lớn Dân số vẫn tiếp tục gia

tăng Phân bố dân số

không đều giữa các vùng

lãnh thổ Kết quả giảm sinh

chưa vững chắc Cơ cấu

dân số trẻ đang chuyển

dần sang cơ cấu dân số

 Chất lượng dân số,

Chất lượng nguồn nhân lực chưa cao Trình độ dân trí thấp Số năm học

bình quân mới đạt 8 năm/người Lao động qua đào tạo chỉ khoảng 30% Chỉ có 2,09% dân số tốt nghiệp cao đẳng, đại học; thạc sĩ trở lên chỉ 0,06%

 Chất lượng dân số,

Chất lượng nguồn nhân lực chưa cao Trình độ dân trí thấp Số năm học

bình quân mới đạt 8 năm/người Lao động qua đào tạo chỉ khoảng 30% Chỉ có 2,09% dân số tốt nghiệp cao đẳng, đại học; thạc sĩ trở lên chỉ 0,06%

MỤC TIÊU CSDS (2001- 2010) Mỗi gia đình chỉ có từ 1 đến

2 con, để ổn định qui mô dân số bảo đảm CCDS và phân

bổ dân cư hợp lý, nâng cao chất lượng dân số

- Tiếp tục thực hiện CS giảm sinh Nâng cao chất lượng dân số.

- Phân bố dân cư hợp lý, giảm tăng dân quá nhanh ở các đô thị lớn Phát triển các đô thị nhỏ và vừa Khai mở các

vùng kinh tế mới.

- Phải chú ý đến những yếu tố tâm lý, phong tục tập quán

có ảnh hưởng đến mức sinh: trọng nam khinh nữ, trời sinh voi trời sinh cỏ

4 CSXH với hệ thống giáo dục , y tế

a Về giáo dục

Công tác giáo dục - đào tạo có nhiều bất cập Chất lượng giáo dục,

quản lý giáo dục yếu kém Chương trình, nội dung phương pháp giảng dạy lạc hậu Thi cử nặng nề Cơ cấu giáo dục bất hợp lý Mất cân đối giữa đào tạo nghề với đại học, giữa các ngành nghề Nhiều nhu cầu nhân lực của nền kinh tế chưa được đáp ứng.

- Từng bước tăng ngân sách đầu tư cho giáo dục Đảm bảo lương đủ sống cho đội ngũ giáo viên, tạo chế độ phúc lợi xã hội thích hợp cho họ.

- Có chế độ đãi ngộ thích hợp cho thầy cô giáo tự nguyện đến vùng sâu, vùng xa Chú trọng đào tạo giáo viên sở tại.

- Có chính sách thích hợp với con em những người nghèo, những người ở vùng sâu, vùng xa, giúp đỡ các tài năng trẻ.

b Về y tế

Cơ sở V/C của ngành y tế tuy có được cải thiện, nhưng vẫn nhiều khó khăn, nhất là ở các các tuyến huyện, xã, ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, vùng cao còn quá thiếu thốn, lạc hậu Dịch bệnh cục

bộ vẫn xảy ra HIV tiếp tục tăng Khám chữa bệnh cho người nghèo là vấn đề nổi cộm hiện nay

 Cần có quỹ y tế cho

người nghèo, người

thuộc diện ưu đãi, đồng

 Cần có quỹ y tế cho

người nghèo, người

thuộc diện ưu đãi, đồng

 Cần chăm lo đời sống của đội

ngũ y, bác sĩ, những người phục vụ trong ngành y, đặc biệt

 Cần chăm lo đời sống của đội

ngũ y, bác sĩ, những người phục vụ trong ngành y, đặc biệt

5 Phòng chống tệ nạn xã hội

 Buôn lậu, gian lận thương mại, quan liêu, tham nhũng và các nạn mại dâm, cờ bạc, ma tuý tiếp tục tăng, đang là vấn đề nhức nhối, ảnh hưởng lớn đến trật tự an toàn XH.

 Tai nạn giao thông, tội phạm kinh tế, tội phạm hình sự chưa giảm.

 Buôn lậu, gian lận thương mại, quan liêu, tham nhũng và các nạn mại dâm, cờ bạc, ma tuý tiếp tục tăng, đang là vấn đề nhức nhối, ảnh hưởng lớn đến trật tự an toàn XH.

 Tai nạn giao thông, tội phạm kinh tế, tội phạm hình sự chưa giảm.

Tăng cường công tác giáo dục tuyền thông, phát huy thuần phong mỹ tục, khắc phục ảnh hưởng của

2

Xử phạt nghiêm minh bọn đầu sỏ, các chủ chứa, bọn buôn bán dẫn mối, bọn cầm đầu các băng, nhóm

Xử phạt nghiêm minh bọn đầu sỏ, các chủ chứa, bọn buôn bán dẫn mối, bọn cầm đầu các băng, nhóm

3

Tăng cường đội ngũ cán

bộ làm công tác phòng chống tệ nạn XH

Tăng cường đội ngũ cán

bộ làm công tác phòng chống tệ nạn XH

4

Các chính sách xã hội cần giải quyết một số vấn đề xã hội bức xúc và cần phải tác động trên cả hai hướng:

 Tóm lại

Tác động vào các yếu tố cấu thành cơ cấu xã hội.

Tác động vào quá trình sản xuất và tái sản xuất.

NHẰM THỰC HIỆN CÔNG BẰNG, BÌNH ĐẲNG, TIẾN

BỘ XÃ HỘI