Biện pháp chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn ở các trường trung học phổ thông huyện Thạch Thất - Hà Nội

Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở nghiên cứu lý luận khoa học Quản lý giáo dục và thực trạng công tác chỉ đạo trong quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng các trường THPT huyện Th

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THU THUỶ

BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN

Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

HUYỆN THẠCH THẤT – HÀ NỘI

Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 05

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS TRẦN ANH TUẤN

Hà Nội - 2013

CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

PPCT Phân phối chương trình

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Trang Bảng 2.1: Các loại hình trường THPT Huyện Thạc Thất năm học

2010-2011 34 Bảng 2.2: Đội ngũ cán bộ quản lý ở 03 trường THPT huyện Thạch

Thất (2012) 36 Bảng 2.3: Một số tiêu chí về đội ngũ giáo viên ở các trường THPT

biện pháp chỉ đạo của Hiệu trưởng đối với tổ chuyên môn 49 Bảng 2.8: Kết quả khảo sát thực trạng Tự đánh giá/đánh giá Biện

pháp chỉ đạo của Hiệu trưởng về Lập kế hoạch Tổ CM 51 Bảng 2.9: Kết quả khảo sát thực trạng Tự đánh giá/đánh giá Biện

pháp chỉ đạo của HTvề soạn bài theo quan điểm DH mới 53 Bảng 2.10: Kết quả khảo sát thực trạng về biện pháp chỉ đạo của HT

đối với việc đảm bảo giờ dạy trên lớp 55 Bảng 2.11: Kết quả khảo sát về biện pháp chỉ đạo Tổ trưởng CM

thực hiện chế độ kiểm tra, đánh giá HS 57 Bảng 2.12: Kết quả khảo sát thực trạng Biện pháp chỉ đạo Tổ trưởng

về sinh hoạt tổ chuyên môn 60 Bảng 3.1: Kết quả khảo sát về mức độ cần thiết và tính khả thi của

các BP 93

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, CÁC BIỂU ĐỒ

Trang

Sơ đồ 1.1: Mối quan hệ các chức năng trong chu trình quản lý 10

Sơ đồ 1.2: Mô hình quản lý nhà trường theo mục tiêu giáo dục 14

Sơ đồ 1.3 Chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn của hiê ̣u trưởng 21 Biểu đồ 3.1: Nhóm biện pháp chỉ đa ̣o hoạt động tổ chuyên môn cần

được tiếp tục (5 biê ̣n pháp) 94 Biểu đồ 3.2: Nhóm biện pháp chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn cần

được cải tiến (4 biê ̣n pháp) 95 Biểu đồ 3.3: Nhóm biện pháp mới cần bổ sung (4 biê ̣n pháp) 95

MỤC LỤC

Trang

Lời cảm ơn i

Danh mục viết tắt ii

Danh mục các bảng iii

Danh mục các biểu đồ, sơ đồ iv

Mục lục v

Mở đầu 1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHỈ ĐẠO HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 5

1.1 Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề 5

1.2 Một số khái niệm 6

1.2.1 Quản lý và các chức năng cơ bản của quản lý 6

1.2.2 Khái niệm “chỉ đạo hoạt động” trong quá trình quản lý 10

1.2.3 Biện pháp quản lý và biện pháp chỉ đạo 11

1.2.4 Quản lý giáo dục và quản lý nhà trường 12

1.3 Tổ chuyên môn và hoạt động của tổ chuyên môn ở trường Trung học phổ thông 15

1.3.1 Vị trí và cơ cấu của Tổ chuyên môn 15

1.3.2 Hoạt động của tổ chuyên môn 16

1.3.3 Chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn 18

1.3.4 Vai trò của hiệu trưởng THPT trong chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn 20 1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác chỉ đa ̣o hoạt động tổ chuyên môn 26 1.4.1 Trình độ, năng lực quản lý của hiệu trưởng 26

1.4.2 Năng lực chuyên môn của tổ trưởng 27

1.4.3 Năng lực chuyên môn và sự ủng hộ của các thành viên trong tổ 29

1.4.4 Điều kiện cơ sở vật chất và thiết bị trườ ng học 30

Tiểu kết chương 1 31

Chương 2: THỰC TRẠNG CHỈ ĐẠO HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CỦA HUYỆN THẠCH THẤT - HÀ NỘI 33

2.1 Khái quát về tình hình giáo dục huyện Thạch Thất - Hà Nội 33

2.1.1 Một số đặc điểm tự nhiên, xã hội 33

2.1.2.Tình hình phát triển giáo dục 33

2.1.3 Khái quát về các trường THPT huyện Thạch Thất 35

2.1.4 Thực trạng cơ sở vật chất các trường THPT phục vụ cho hoạt động chuyên môn của giáo viên 38

2.2 Hoạt động Tổ chuyên môn của các trường THPT huyện Thạch Thất 38

2.2.1 Nhận thức của giáo viên về vai trò của tổ chuyên môn trong nhà trường 38

2.2.2 Năng lực quản lý của tổ trưởng chuyên môn, khả năng tham gia các hoạt động của giáo viên trong tổ 39

2.2.3 Thực trạng chất lượng các hoạt động của tổ chuyên môn các trường THPT huyện Thạch Thất , TP Hà Nô ̣i 41

2.2.4 Thực trạng năng lực quản lý của tổ trưởng chuyên môn 46

2.3 Thực trạng Hiệu trưởng chỉ đạo hoạt động Tổ chuyên môn ở các Trường THPT huyện Tha ̣ch Thất 48

2.3.1 Về cách thức khảo sát 48

2.3.2 Thực trạng mức độ chỉ đạo của hiệu trưởng đối với hoạt động tổ chuyên môn 49

2.3.3 Thực trạng chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn của Hiệu trưởng các trường THPT huyện Thạch Thất - Hà Nội hiện nay 51

2.4 Đánh giá chung về chất lượng chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng các trường THPT huyện Thạch Thất 62

2.4.1 Phân tích đánh giá ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân 62

2.4.2 Đánh giá các biện pháp chỉ đạo của Hiệu trưởng 65

Tiểu kết chương 2 66

Chương 3: BIỆN PHÁP CỦA HIỆU TRƯỞNG CHỈ ĐẠO TĂNG CƯỜNG HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CỦA HUYỆN THẠCH THẤT - HÀ NỘI 68

3.1 Các căn cứ pháp lý 68

3.1.1 Căn cứ vào mục tiêu chiến lược và giải pháp phát triển giáo dục đào tạo đến năm 2020 68

3.1.2 Căn cứ các văn bản pháp quy của Bộ Giáo dục và Đào tạo 69

3.1.3 Căn cứ các mục tiêu phát triển của ngành giáo dục huyện Thạch Thất 70

3.2 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp chỉ đạo 71

3.2.1 Đảm bảo Tính đồng bộ 71

3.2.2 Đảm bảo Tính thực tiễn 71

3.2.3 Đảm bảo Tính kế thừa 72

3.2.4 Đảm bảo Tính khả thi 73

3.3 Biện pháp chỉ đa ̣o hoạt động tổ chuyên môn của Hiệu trưởng các trường THPT huyện Thạch Thất 73

3.3.1 Nhóm biện pháp chỉ đạo cần được tiếp tục thực hiện 73

3.3.2 Nhóm biện pháp chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn cần được cải tiến 74

3.3.3 Nhóm biện pháp mới cần bổ sung (04 biện pháp) 82

3.3.4 Các điệu kiện đảm bảo thực thi các biện pháp 91

3.4 Khảo sát về mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 93

Tiểu kết chương 3 97

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 98

1 Kết luận 98

2 Khuyến nghị 100

TÀI LIỆU THAM KHẢO 102

PHỤ LỤC 105

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Hoạt động dạy học ở nhà trường phổ thông giữ vị trí trung tâm, làm nền

tảng quan trọng để thực hiện thành công mục tiêu giáo dục toàn diện và kết quả đào tạo của nhà trường phổ thông Hoạt động dạy học chiếm hầu hết thời gian, khối lượng công việc của thầy và trò trong một năm học và qui định đặc thù lao động sư phạm của người giáo viên Vì vậy, hoạt động dạy học cũng qui định tính đặc thù của công tác quản lý nhà trường nói chung và quản lý hoạt động dạy học nói riêng

Xuất phát từ vị trí quan trọng của hoạt động dạy học, người hiệu trưởng phải nhận thức đúng vị trí và tính đặc thù của quản lý hoạt động dạy học, trước hết là và trực tiếp là quản lý hoạt động của các tổ chuyên môn để có những biện pháp quản lý hiệu quả các hoạt động dạy học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội

1.2 Hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT là một yêu cầu bắt buộc và là

một qui định trong Điều lệ trường trung học do Bộ GD&ĐT ban hành Hiệu trưởng quản lý hoạt động tổ chuyên môn nhằm quản lý giáo viên về chuyên môn nghiệp vụ, thực hiện kế hoạch giảng dạy của giáo viên trong phạm vi từng tổ chuyên môn Cũng từ đây, nó sẽ phản ánh được các mặt hoạt động chuyên môn của nhà trường, về chất lượng giáo dục và các mặt hoạt động khác

Mặt khác, tổ chuyên môn có vai trò quan trọng trong việc góp phần bồi dưỡng năng lực sư đề, thao giảng, hội giảng để nâng cao chất lượng dạy và học của trường.phạm đội ngũ giáo viên tại chỗ thông qua hoạt động dự giờ, trao đổi rút kinh nghiệm các tiết dạy, sinh hoạt chuyên

Tuy nhiên, vấn đề quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng các trường THPT sao cho có hiệu quả thiết thực để từng bước nâng cao chất lượng

giảng dạy và giáo dục chưa được các cấp quản lý của ngành giáo dục tổng kết

Tổ trưởng tổ chuyên môn cũng chưa được đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng quản lý tổ chuyên môn một cách có hệ thống, còn hạn chế trên nhiều lĩnh vực

1.3 Huyện Thạch Thất có 3 trường THPT: THPT Tha ̣ch Thất ,THPT Hai Bà

Trưng, THPT Bắc Lương Sơn Hiệu trưởng các trường THPT huyện Thạch Thất rất quan tâm, đã đưa ra nhiều biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn tại các trường do mình quản lý và bước đầu đã thu được những kết quả tốt

Tuy nhiên vẫn còn có những bất cập, vướng mắc trong các trường THPT

ở Thạch Thất vì vậy hoạt động của các tổ chuyên môn của các trường THPT chưa được đồng bộ, trong đó có việc thực hiện chương trình kế hoạch giảng dạy, đổi mới nội dung soạn giảng, đổi mới phương pháp dạy học, phát huy sáng kiến kinh nghiệm trong giảng dạy và giáo dục của từng thành viên trong

tổ chuyên môn

Chính vì vậy, tác giả đã lựa chọn nghiên cứu đề tài: “Biện pháp chỉ đạo

hoạt động tổ chuyên môn ở các trường Trung học phổ thông huyện Thạch Thất - Hà Nội” Thực hiện đề tài này tác giả mong muốn được đóng góp một

phần thiết thực vào sự nghiệp phát triển giáo dục THPT của huyện nhà

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận khoa học Quản lý giáo dục và thực trạng công tác chỉ đạo trong quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng các trường THPT huyện Thạch Thất, đề tài đề xuất một số biện pháp của hiệu trưởng chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chuyên môn, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy - giáo dục và học tập trong nhà trường

3 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Công tác quản lý của Hiệu trưởng trường THPT

đối với hoạt động của tổ chuyên môn

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp chỉ đạo của hiệu trưởng trường THPT

đối với hoạt động của các tổ chuyên môn

4 Giả thuyết khoa học

Hoạt động của tổ chuyên môn ở các trường THPT huyện Thạch Thất -

Hà Nội hiện nay còn có không ít hạn chế Nếu các biện pháp chỉ đạo trong quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng được xây dựng đồng bộ , phù hợp với cơ sở lý luận của khoa học quản lý giáo dục và với cơ sở thực tiễn được rút ra từ thực trạng hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THPT huyện Thạch Thất - Hà Nội, thì sẽ góp phần đảm bảo chất lượng hoạt động tổ chuyên môn nói riêng, chất lượng hoạt động dạy học nói chung ở các trường THPT huyện Thạch Thất - Hà Nội và các trường THPT có điều kiện tương tự

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng THPT

5.2 Khảo sát , đánh giá thực trạng quản lý hoạt động của tổ chuyên môn và

thực trạng các biện pháp quản lý , chỉ đạo hoạt động của tổ chuyên môn của hiệu trưởng ở các trường THPT huyện Thạch Thất,

trưởng nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn ở các trường các trường THPT huyện Thạch Thất

- Đề tài này chỉ tập trung nghiên cứu thực trạng công tác chỉ đạo trong quản lý hoạt động dạy học của tổ chuyên môn ở trường THPT huyện Thạch Thất trong thời gian từ năm học 2008 - 2012 Từ đó đề ra một số biện pháp chỉ đạo của Hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn trong những năm trước mắt (2012 - 2020)

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa các tài liệu có liên quan làm cơ sở lý luận

7.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp điều tra viết

Trưng cầu ý kiến của hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn, giáo viên về thực trạng hoạt động tổ chuyên môn, thực trạng chỉ đạo trong quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng các trường THPT trong phạm vi nghiên cứu

7.2.2 Phương pháp quan sát

7.2.3 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

7.3 Phương pháp hỏi ý kiến chuyên gia

7.4 Phương pháp thống kê toán học

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn ở các

trường trung học phổ thông

Chương 2: Thực trạng chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn ở các trường

trung học phổ thông huyện Thạch Thất - Hà Nội

Chương 3: Biện pháp của hiệu trưởng chỉ đạo hoạt động tổ chuyên

môn ở các trường trung học phổ thông huyện Thạch Thất - Hà Nội

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHỈ ĐẠO HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN

Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.2 Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề

Nhà nghiên cứu về quản lý giáo dục Xô Viết P.V Khudominxky đã cho rằng "Kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc

tổ chức đúng đắn và hợp lý công tác hoạt động của đội ngũ giáo viên" Với kinh nghiệm thực tiễn 26 năm làm hiệu trưởng, P.V Khudominxky đã tổng

kết được những thành công cũng như thất bại của mình, cùng với nhiều tác giả khác ông đã đưa ra một số biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn của Hiệu trưởng trường THPT [19, tr.100]

Ở Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu về quản lý nhà trường phổ thông nói chung và quản lý các hoạt động chuyên môn trong nhà trường phổ thông nói riêng Có thể kể đến là các công trình của các tác giả : Nguyễn Ngọc Quang, Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Hà Sỹ Hồ, Lê Tuấn, Nguyễn Văn Lê

Theo tác giả Nguyễn Văn Lê: “Quản lý với tư cách là một hệ thống xã hội, là khoa học và nghệ thuật tác động vào từng thành tố của hệ bằng các phương pháp thích hợp, nhằm đạt các mục tiêu đề ra cho hệ và cho từng thành tố của hệ” [23, tr.28]

Tác giả Hà Sỹ Hồ và Lê Tuấn đã nhấn mạnh: Hiệu trưởng phải là

người "Luôn luôn biết kết hợp một cách hữu cơ sự quản lý dạy và học (theo nghĩa rộng) với sự quản lý các quá trình bộ phận, hoạt động dạy và học các môn và hoạt động khác bổ trợ cho hoạt động dạy và học nhằm làm cho tác động giáo dục được hoàn chỉnh trọn vẹn" [18, tr.100]

Tác giả Phạm Viết Vượng: “Quản lý trường học là hoạt động của các

cơ quan quản lý nhằm tập hợp và tổ chức các hoạt động của GV, HS và các lực lượng giáo dục khác, cũng như huy động tối đa các nguồn lực giáo dục để nâng cao chất lượng GD&ĐT trong nhà trường” [37, tr.205]

Gần đây trong một số luận văn thạc sỹ khoa học quản lý giáo dục, vấn

đề quản lý chuyên môn của hiệu trưởng THPT đă được quan tâm nghiên cứu :

- “Thực trạng và biện pháp quản lý chuyên môn của hiệu trưởng

trường THPT miền núi Thanh Hoá nhằm nâng cao kết quả dạy học” của

Nhìn khái quát có thể rút ra một số nhận xét chính đối với các công trình nghiên cứu trên như sau:

Một là, quản lý hoạt động chuyên môn chủ yếu xoáy sâu vào quản lý các

hoạt động dạy và học trong nhà trường

Hai là, quản lý hoạt động chuyên môn chưa được nghiên cứu chuyên sâu

theo hướng hiệu trưởng chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn

Chính từ thực tế trên, tác giả luận văn mong muốn rằng qua nghiên cứu

đề tài: “Biện pháp chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THPT

huyện Thạch Thất- Hà Nội” sẽ giúp hiệu trưởng các trường THPT có được

những biện pháp quản lý khoa học, có hiệu quả thiết thực và có thể góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chuyên môn ở các nhà trường THPT, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của các trường THPT huyện Thạch Thất- Hà Nội

1.2 Một số khái niệm

1.2.1 Quản lý và các chức năng cơ bản của quản lý

1.2.1.1 Khái niệm “quản lý”

Quản lý (QL) xuất hiện, phát triển cùng với sự phát triển của xã hội loài người Song chỉ những năm gần đây người ta mới thừa nhận tính chất khoa học của nó và QL mới được coi là một trong những ngành khoa học phát triển

ngành nhanh nhất và có mặt hầu khắp mọi lĩnh vực Bất kì hoạt động của một

tổ chức, một tập thể nào cũng đều có yếu tố QL trong đó và điều đó quyết định tới hiệu qủa hoạt động của tổ chức theo mục tiêu đề ra

Hiện nay có nhiều cách hiểu khác nhau về QL tùy theo quan điểm và cách tiếp cận Tuy nhiên có thể nêu lên một số quan điểm có tính chất cốt lõi như sau:

Theo C.Marx: "Tất cả mọi lao động trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hoà những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung, phát sinh từ vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với sự vận động của những cơ quan độc lập của nó Một người độc tấu vĩ cầm riêng

lẻ tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng" [25, tr.34]

Như vậy bản chất của QL là một hoạt động lao động có tính tất yếu, vô cùng quan trọng trong quá trình lao động, phát triển của loài người

Tác giả H Koontz nhấn mạnh: “Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó

đảm bảo sự phối hợp những nỗ lực của cá nhân nhằm đạt được mục đích của nhóm (tổ chức) Mục đích của mọi nhà quản lý là hình thành môi trường mà trong đó con người có thể đạt được các mục đích của mình với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất” [21, tr.33]

Theo tác giả Nguyễn Văn Lê: “Quản lý với tư cách là một hệ thống xã

hội, là khoa học và nghệ thuật tác động vào từng thành tố của hệ bằng các phương pháp thích hợp, nhằm đạt các mục tiêu đề ra cho hệ và cho từng thành tố của hệ” [23, tr.28]

Theo các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc thì hoạt

động quản lý là: “tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) – trong một tổ chức – nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [5, tr.1]

Qua các khái niệm trên về quản lý, chúng ta có thể xác định: Quản lý

là sự tác động có mục đích có kế hoạch của chủ thể quản lý để chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội, hành vi và hoạt động của con người nhằm sử dụng các nguồn lực phù hợp quy luật khách quan để đạt được các mục đích phát triển tổ chức

Định nghĩa trên đây chỉ rõ quản lý bao gồm các yếu tố:

- Phải có ít nhất một chủ thể quản lý là tác nhân tạo ra các tác động và ít nhất là một đối tượng bị quản lý tiếp nhận trực tiếp các tác động của chủ thể quản lý tạo ra và các khách thể khác chịu các tác động gián tiếp của chủ thể quản

lý tác động có thể chỉ là một lần mà cũng có thể là liên tục nhiều lần

- Phải có một mục tiêu và một quỹ đạo đặt ra cho cả đối tượng và chủ thể, mục tiêu này là căn cứ để chủ thể tạo ra các tác động

- Tác động của chủ thể phải có kế hoạch và có tính mục đích

- Chủ thể có thể là một người, nhiều người, còn đối tượng có thể là một hoặc nhiều người (trong tổ chức xã hội)

Bất luận một tổ chức có mục đích gì, cơ cấu và quy mô ra sao đều cần phải

có sự quản lý và có người quản lý để tổ chức hoạt động và đạt được mục đích

1.2.1.2 Các chức năng cơ bản của quản lý

Chức năng quản lý là một thể thống nhất những hoạt động tất yếu của chủ thể quản lý nảy sinh từ sự phân công, chuyên môn hoá trong hoạt động quản lý nhằm thực hiện mục tiêu chung của quản lý Bao gồm trong đó việc xác định khối lượng các công việc cơ bản và trình tự của quá trình quản lý Mỗi chức năng quản lý quy định các nhiệm vụ cụ thể, là quá trình liên tục của các bước tất yếu phải thực hiện

Hiện nay, đa số các nhà nghiên cứu cho rằng quản lý có bốn chức năng

cơ bản, là bốn khâu có liên quan mật thiết với nhau gồm: kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo thực hiện và kiểm tra Tuy nhiên gần đây, nhiều nhà nghiên cứu

đã đề xuất thêm chức năng thứ 5 là “Thông tin quản lý”

+ Kế hoạch hoá ( hoạch định): Kế hoạch hoá là quá trình xác định các

mục tiêu và phương pháp tốt nhất để đạt các mục tiêu đó Như vậy, các mục

tiêu càng được xác định cụ thể càng tốt, càng có cơ sở khoa học để thực hiện càng tốt và đây là điểm quan trọng nhất của kế hoạch Việc xác định các biện pháp cụ thể đóng vai trò quan trọng thứ hai trong toàn bộ quá trình kế hoạch hoá

+ Tổ chức: Chức năng tổ chức trong quản lý gồm bốn nội dung cơ bản là: Xây dựng cơ cấu tổ chức hay bộ máy tổ chức; Xây dựng các cơ chế vận hành bộ máy; Công tác nhân sự; Tổ chức công việc theo khoa học Tổ chức

lao động theo khoa học là thực hiện công việc sao cho đạt được năng suất cao, bảo vệ sức khoẻ và tạo ra niềm vui, cảm giác hạnh phúc, sự hứng thú của con người trong lao động

+ Chỉ đạo (lãnh đạo): Là phương thức tác động của chủ thể quản lý

nhằm điều hành nhân lực trong đơn vị theo đúng chủ trương, kế hoạch, nhờ

đó đảm bảo các hoạt động của đơn vị (tổ chức) vận hành đúng kế hoạch để thực hiện mục tiêu quản lý

+ Kiểm tra: Là những hoạt động của chủ thể quản lý tác động đến

khách thể quản lý nhằm giám sát, đánh giá và xử lý các kết quả vận hành của

tổ chức Kiểm tra là quá trình xác định kết quả đạt được trên thực tế, đối chiếu với các tiêu chuẩn đã xây dựng, thu các thông tin phản hồi, phát hiện những sai lệch và đề ra hành động khắc phục các sai lệch nhằm thực hiện các mục tiêu của kế hoạch đã đề ra

+ Thông tin quản lý: muốn đảm bảo thực hiện được các chức năng

quản lý hoạch định, cũng như tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra, trên lý thuyết cũng như trong thực tế quản lý không thể thiếu vai trò của các thông tin và hệ thống đảm bảo các hoạt động thông tin (thu thập, xử lý và quản lý thông tin; thông báo, phản hồi…) Vai trò thông tin thể hiện tác động trong tất cả các khâu quản lý, vì thế thông tin trong quản lý được coi như một chức năng

Trong quá trình quản lý, hệ thống các chức năng quản lý được thực hiện liên tiếp, đan xen, phối hợp, bổ sung cho nhau một cách logic tạo thành

chu trình quản lý

Sơ đồ 1.1 Mối quan hệ các chức năng trong chu trình quản lý

1.2.2 Khái niệm “chỉ đạo hoạt động” trong quá trình quản lý

Chỉ đạo (hay lãnh đạo) là một chức năng cơ bản của quản lý, nhưng

trong nhiều trường hợp cũng có thể coi là một khâu, một hoạt động tương đối độc lập của quá trình quản lý Chỉ đạo là một hoạt động (hành động) chuyên biệt của người lãnh đạo một tổ chức tác động đến các chủ thể quản lý các bộ phận thuộc quyền nhằm thực hiện các mục tiêu quản lý đã được hoạch định và đảm bảo cho các hoạt động của các bộ phận đạt được hiệu quả mong muốn

Chỉ đạo là một quá trình và trong công tác chỉ đạo cũng đã bao gồm trong đó nhiều yếu tố của các chức năng quản lý khác: Chỉ đạo phải dựa vào kế hoạch chung

và cần có riêng của kế hoạch chỉ đạo Mặt khác, trong chỉ đạo cũng có đầy đủ các

yếu tố của công tác tổ chức, của công tác kiểm tra, đánh giá…

Đối tượng của công tác chỉ đạo trong quản lý về bản chất là thực hiện các tác động con người: tác động đến các cán bộ quản lý các bộ phận (hệ bị quản lý) Điều quan trọng của chỉ đạo, lãnh đạo là làm sao tạo ra động cơ thúc đẩy con người hoạt động theo mục tiêu của tổ chức

Ví dụ, đối tượng của chỉ đạo trong quản lý nhà trường là các đầu mối

phụ trách công việc (lãnh đạo các phòng, ban, tổ chuyên môn và người phụ trách các tập thể giáo viên, tập thể học sinh ) Năng lực chỉ đạo và cũng là nghệ thuật lãnh đạo của hiệu trưởng là tác động vào các đầu mối quản lý (cấp

Lập kế hoạch

Tổ chức Thông tin

Kiểm tra

Chỉ đạo

dưới) thực thi hiệu quả sao cho họ không những tuân thủ các mệnh lệnh, mà còn tự nguyện và hăng hái làm việc để đạt các mục tiêu của tổ chức

Khái niệm “Chỉ đạo” theo nghĩa này được sử dụng trong đề tài ““Biện

pháp chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THPT huyện Thạch Thất - Hà Nội” Có thể nói “chỉ đạo” chỉ là một khâu quản lý, nhưng thể hiện

tập trung cao nhất các chức năng cơ bản của hoạt động quản lý

1.2.3 Biện pháp quản lý và biện pháp chỉ đạo

1.2.3.1 Biện pháp quản lý

Trong hoạt động quản lý, để đạt được mục tiêu cần phải có các biện pháp như là dự kiến kế hoạch , sắp xếp tiến tŕnh, tiến hành và tác động lên đối tượng bằng cách nào đó theo khả năng của mình

Nói cách khác, đây chính là Biện pháp quản lý giúp chủ thể quản lý thực hiện các chức năng và nhờ đó đạt được mục tiêu hoạt động đã đề ra

Biện pháp quản lý có quan hệ mật thiết với khái niệm “Phương pháp quản lý” Nếu Phương pháp quản lý là tổng thể các cách thức tác động có chủ định của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý và khách thể quản lý nhằm đạt được mục tiêu đề ra, thì biện pháp quản lý có vai trò thành phần của các phương pháp quản lý và chính là các cách thức cụ thể thực hiện các chức năng quản lý trong điều kiện thực tế

Từ đó, ta xác định: Biện pháp quản lý là sự cụ thể hóa các phương pháp quản lý thể hiện ở cách thức giải quyết một công việc cụ thể được đặt trong các điều kiện thực tế nhằm thực hiện có hiệu quả các chức năng quản lý

và đạt được mục tiêu quản lý Hay nói cách khác, biện pháp quản lý là các

cách thức thực hiện các chức năng quản lý vào những sự việc cụ thể, đối tượng cụ thể và tình huống cụ thể

tiến hành sử dụng các công cụ quản lý tác động vào các hoạt động của đối tượng quản lý (triển khai kế hoạch, tổ chức thực hiện, kiểm tra đánh giá kết quả và điều chỉnh hoạt động) trong quá trình thực hiện các mục tiêu quản lý

Hay nói cách khác, Biện pháp chỉ đạo là một biện pháp quản lý chuyên biệt của người lãnh đạo tác động đến các chủ thể quản lý các bộ phận thuộc quyền nhằm thực hiện tốt nhất các mục tiêu quản lý đã được hoạch định và đảm bảo cho các hoạt động của các bộ phận đạt được chất lượng mong muốn

1.2.4 Quản lý giáo dục và quản lý nhà trường

1.2.4.1 Quản lý giáo dục

Khoa học quản lý là một khoa học sử dụng tri thức của nhiều môn: Tâm lý học, Xã hội học, Triết học…

Khoa học quản lý giáo dục là một chuyên ngành của khoa học quản

lý nói chung đồng thời cũng là bộ phận của khoa học giáo dục, nhưng là một khoa học tương đối độc lập

Đã có nhiều tác giả nghiên cứu về lí thuyết QLGD Có thể kể đến một số quan điểm chủ yếu sau :

Theo P.V.Khuđôminxky: “Quản lý GD là tác động có hệ thống, có

kế hoạch, có ý thức, có mục đích của các chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau đến tất cả các khâu của hệ thống (từ Bộ GD&ĐT đến trường học) nhằm đảm bảo việc giáo dục cộng sản chủ nghĩa cho thế hệ trẻ, đảm bảo

sự phát triển toàn diện và hài hoà của họ trên cơ sở nhận thức và sử dụng các quy luật chung của xã hội cũng như các quy luật khách quan của QTDH và giáo dục, của sự phát triển thể chất và tâm lý trẻ của em ”

của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý nhằm đưa ra hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục đạt tới kết quả mong muốn bằng cách hiệu quả nhất‟‟ [36, tr.50]

Tác giả Phạm Minh Hạc nhấn mạnh: “QLGD là tổ chức các HĐDH

Có tổ chức được các HĐDH, thực hiện được các tính chất của nhà trường Việt Nam xã hội chủ nghĩa, mới quản lý được GD, tức là cụ thể hoá đường lối GD của Đảng và biến đường lối đó thành hiện thực, đáp ứng nhu cầu của nhân dân, của đất nước” [13, tr.9]

Tác giả Đỗ Hoàng Toàn cụ thể hơn, khi cho rằng: „Quản lý giáo dục

là tập hợp những biện pháp tổ chức, phương pháp giáo dục, kế hoạch hóa tài chính, cung tiêu nhằm đảm bảo sự vận hành bình thường của các cơ quan trong hệ thống giáo dục, đảm bảo sự tiếp tục phát triển và mở rộng

hệ thống cả về mặt số lượng cũng như về chất lượng‟‟ [30, tr.29]

Những khái niệm về quản lý giáo dục nêu trên nhìn chung lại đều chỉ

sự tác động có tổ chức, có định hướng phù hợp với quy luật khách quan của chủ thể quản lý ở các cấp lên đối tượng quản lý nhằm đưa hoạt động giáo dục của từng cơ sở và của toàn bộ hệ thống giáo dục đạt tới mục tiêu

đã định

1.2.4.2 Quản lý trường học

Trường học (nhà trường) là bộ phận của giáo dục và là đơn vị cơ sở của hệ thống giáo dục quốc dân, nơi trực tiếp thực thi các hoạt động giáo dục- dạy học

Theo tác giả Đặng Quốc Bảo “Quản lý nhà trường là quản lý một thiết chế vừa có tính sư phạm, vừa có tính kinh tế Các vấn đề tổ chức-sư phạm và kinh tế-xã hội lồng ghép vào nhau” [2, tr.40]

Tác giả Trần Khánh Đức đã khái quát “Quản lý trường học là quản

lý giáo dục được thực hiện trong phạm vi xác định của một đơn vị giáo dục nhà trường, nhằm thực hiện nhiệm vụ giáo dục thế hệ trẻ theo yêu cầu của

xã hội” [12, tr.37]:

Sơ đồ 1.2 Mô hình quản lý nhà trường theo mục tiêu giáo dục

Như vậy, Quản lý trường học là hoạt động của chủ thể quản lý, mà trực tiếp là hiệu trưởng thực hiện các chức năng quản lý nhằm tổ chức, lãnh đạo có hiệu quả các hoạt động giáo dục- dạy học với sự huy động và phối hợp tối đa các nguồn lực giáo dục để đạt được các mục tiêu giáo dục của nhà trường

Cũng có thể nói rằng: trong quản lý nhà trường, công việc chủ yếu của người hiệu trưởng là xây dựng các kế hoạch giáo dục, hoạch định các biện pháp và tổ chức thực hiện kế hoạch thông qua việc chỉ đạo các đầu mối bộ phận, tác động đến các hoạt động của cán bộ, giáo viên và học sinh nhằm đạt được các yêu cầu của mục tiêu đào tạo với chất lượng, hiệu quả tốt nhất

1.2.4.3 Quản lý nhà trường trung học phổ thông

a Trường THPT trong hệ thống giáo dục quốc dân (Việt Nam)

Giáo dục THPT là bậc cuối cùng trong hệ thống giáo dục phổ thông, nó

có một vị trí rất quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực cho xã hội Vị trí giáo dục THPT được thể hiện trong sơ đồ khung của hệ thống giáo dục quốc dân theo Nghị định 90/CP (1993) của Chính phủ

Trường THPT là cấp học nối tiếp THCS trong hệ thống giáo dục quốc dân nhằm hoàn chỉnh học vấn phổ thông Trường THPT có tư cách pháp nhân và có con dấu riêng Trường THPT có nhiệm vụ tổ chức dạy- học và

Chương trình/PPGD

Tổ chức/hành chính

CSVC/tài chính

Người học Người dạy QTDH/GD

hoạt động theo mục tiêu, chương trình giáo dục do Nhà nước ban hành, đồng thời phải đào tạo thế hệ HS có phẩm chất, đạo đức trong sáng, có tri thức khoa học, năng động sáng tạo, có khả năng cạnh tranh, có hiểu biết xã hội, có sức khoẻ

b Quản lý trường trung học phổ thông

Như chúng ta đã biết, trong các trường học đặc biệt là trường THPT thì hoạt động chuyên môn là hoạt động trọng tâm nhằm đạt được mục tiêu giáo dục đã đề ra Đối với học sinh THPT thì ngoài trang bị kiến thức cho các em việc hình thành cho các em phương pháp học tập, khả năng tư duy, khả năng thích ứng với cuộc sống cũng là một vấn đề quan trọng Vì thế vấn đề đặt ra

đối với việc quản lý trường THPT chính là: Người quản lý (chủ thể quản lý)

tác động như thế nào vào các thành tố của quá trình giáo dục- dạy học, nhằm đem lại kết quả như mong muốn

Như vậy, quản lý trường THPT là tập hợp các tác động tối ưu của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, học sinh và cán bộ công nhân viên nhằm phát huy tác dụng các nguồn lực và các lực lượng xã hội nhằm đạt được mục tiêu giáo dục của một trường THPT

1.3 Tổ chuyên môn và hoạt động của tổ chuyên môn ở trường Trung học phổ thông

1.3.1 Vị trí và cơ cấu của Tổ chuyên môn

Theo Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học ban hành theo Quyết định số 07/2007/QĐ-

BGD&ĐT ngày 02/4/2007 của Bộ GD&ĐT Tổ chuyên môn là một bộ phận

cấu thành trong trong bộ máy tổ chức, quản lý của trường THCS, THPT

Trong nhà trường THPT, tổ chuyên môn là tổ chức cơ sở của bộ máy chính quyền nhà trường giúp hiệu trưởng quản lý thực hiện kế hoạch giáo dục- dạy học và quản lý nhân sự thuộc bộ môn Mỗi tổ chuyên môn có 01 tổ trưởng, 01 hoặc 02 tổ phó Tổ trưởng chuyên môn là người được hiệu trưởng ủy quyền quản lý bộ môn

Các tổ chuyên môn có mối quan hệ hợp tác với nhau, phối hợp các các

bộ phận nghiệp vụ khác và các tổ chức Đảng, đoàn thể trong nhà trường nhằm thực hiện chiến lược phát triển của nhà trường, chương trình giáo dục và các hoạt động giáo dục và các hoạt động khác hướng tới mục tiêu giáo dục

Tổ chuyên môn ở trường THPT được thành lập theo môn học, mỗi tổ chuyên môn có ít nhất 5 thành viên cùng bộ môn Nếu không đủ số giáo viên

cùng bộ môn, Hiệu trưởng thành lập tổ chuyên môn ghép gồm những giáo

viên có chuyên môn được đào tạo gần nhau (VD, tổ Sử, Địa và Sinh- Kĩ thuật nông nghiệp ) Trong các tổ ghép có thể thành lập các nhóm chuyên môn do 1 nhóm trưởng phụ trách và điều hành

1.3.2 Hoạt động của tổ chuyên môn

1.3.2.1 Hoạt động của Tổ chuyên môn trong trường THPT

Theo Điều lệ trường THPT [1,tr.20] Nội dung hoạt động của tổ chuyên môn trong trường THPT bao gồm:

- Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ, hướng dẫn xây dựng và quản lý kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kế hoạch dạy học, phân phối chương trình và các quy định của Bộ GD-ĐT

- Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ; tổ chức kiểm tra, đánh giá chất lượng thực hiện nhiệm vụ của giáo viên theo kế hoạch của nhà trường;

- Tổ chuyên môn sinh hoạt hai tuần một lần

- Đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên

Vì vậy, tổ chuyên môn là một tổ chức cơ sở trực tiếp chỉ đạo hoạt động của GV, thống nhất thực hiện các kế hoạch của nhà trường, chịu sự chỉ đạo của HT, đảm bảo xây dựng, thiết lập bầu không khí đoàn kết, thống nhất để hoàn thành nhiệm vụ nhằm nâng cao chất lượng dạy - học trong nhà trường

1.3.2.2 Tổ trưởng tổ chuyên môn

Tổ trưởng chuyên môn do hiệu trưởng chỉ định và giao nhiệm vụ, chịu trách nhiệm quản lí trực tiếp và điều hành mọi hoạt động của tổ Tổ trưởng

chuyên môn là người đứng đầu tổ chuyên môn chịu trách nhiệm quản lí trực tiếp hoạt động của tổ chuyên môn

Tổ trưởng chuyên môn phải là người có phẩm chất đạo đức tốt, có năng lực chuyên môn giỏi và có khả năng trong công tác quản lí và điều hành Tổ trưởng chuyên môn là người chịu trách nhiệm trước hiệu trưởng về chất lượng hoạt động chuyên môn của tổ mình Trong thực tế tổ chuyên môn

là đơn vị cơ sở để tổ chức và triển khai thực hiện các hoạt động chuyên môn của nhà trường một cách cụ thể và hiệu quả nhất Do vậy trong quá trình điều hành và quản lí hoạt động tổ chuyên môn thì tổ trưởng được hiệu trưởng ủy quyền để tổ chức cho tổ chuyên môn thực hiện tốt các nhiệm vụ sau đây:

+ Tổ chức cho giáo viên trong tổ học tập các quy định của ngành, quy chế chuyên môn, mục tiêu chuyên môn

+ Tổ chức bàn bạc, xây dựng kế hoạch thực hiện các mục tiêu chuyên môn mà nhà trường đã giao cho

+ Tổ chức thực hiện nhiệm vụ của tổ theo kế hoạch đã xây dựng

+ Chỉ đạo và kiểm tra các khâu soa ̣n giảng , chấm, chữa bài kiểm tra , đánh giá học sinh của giáo viên một cách thường xuyên

+ Tổ chứ c các chuyên đề về đổi mới ph ương pháp dạy học Chỉ đạo việc sử dụng thiết bị và đồ dùng dạy học

+ Xây dựng tổ nhóm chuyên môn thành tập thể sư phạm đoàn kết nhất trí giúp đỡ nhau về mọi mặt

+ Cùng với BGH nhà trường thanh tra, kiểm tra giáo viên theo

1.3.3 Chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn

1.3.3.1 Khái niệm “chất lượng” trong giáo dục

a) Chất lượng giáo dục:

Có nhiều định nghĩa không hoàn toàn thống nhất về nội hàm:

- "Chất lượng giáo dục là trình độ và khả năng thực hiện mục tiêu giáo dục đáp ứng ngày càng cao nhu cầu của người học và của sự phát triển toàn diện của xã hội" [11, tr 7]

- "Chất lượng là mức độ của các mục tiêu được đáp ứng Chất lượng càng cao nghĩa là gia tăng về hiệu quả Chất lượng giáo dục là một phạm trù động thay đổi theo thời gian, không gian và theo bối cảnh Chất lượng giáo dục có thể đặc trưng riêng cho từng đối tượng, quốc gia, địa phương, cộng đồng, nhà trường Tuỳ theo từng đối tượng mà cách nhìn chất lượng, hiệu quả khác nhau" [11, tr.8]

+ Chất lượng giáo dục được nhìn dưới góc độ nguồn lực và các loại

đầu vào khác (số liệu nguồn lực vật chất, số lượng và trình độ giáo viên, tình hình trang thiết bị)

+ Chất lượng giáo dục nhìn từ góc độ nội dung, biểu hiện qua các

thuộc tính (khối lượng kiến thức, trình độ học vấn, kỹ năng, những thông tin cần có trong giáo dục)

+ Chất lượng giáo dục nhìn từ góc độ đầu ra hoặc từ kết quả cuối cùng

(dựa vào các tiêu chí thành tích về học tập, tỷ lệ lên lớp, tốt nghiệp, thu nhập

và tình trạng việc làm)

+ Chất lượng giáo dục nhìn từ góc độ là sự gia tăng thêm (ảnh hưởng

của nhà trường, hệ thống giáo dục đối với học sinh)

Vậy có thể khái quát: Chất lượng giáo dục là sự phù hợp với mục tiêu giáo dục, gắn liền với sự hoàn thiện của tri thức - kỹ năng - thái độ của sản phẩm giáo dục đào tạo và sự đáp ứng yêu cầu đa dạng của nền kinh tế xã hội trước mắt cũng như trong quá trình phát triển Chất lượng giáo dục gắn với

hiệu quả trong và hiệu quả ngoài của quá trình giáo dục - đào tạo, có tính không gian, thời gian và phù hợp với sự phát triển

b) Chất lượng giáo dục phổ thông:

"Chất lượng giáo dục phổ thông là chất lượng sản phẩm cuối cùng của quá trình giáo dục phổ thông , đó là chất lượng học vấn của cả một lớp người mà bộ phận lớn là vào đời ngay sau khi ra trường , sự kế tiếp của bộ phận này sau mỗi năm học tạo ra sự chuyển hoá từ lượng sang ch ất của trình độ dân trí, bộ phận còn lại nhỏ hơn được tiếp nhận vào quá trình đào tạo chuyên nghiệp, sự kế tiếp của bộ phận này tạo ra sự chuyển hoá từ lượng sang chất của đội ngũ nhân lực có hàm lượng trí tuệ cao với tất cả dấu ấn nhân cách của họ, của quá trình giáo dục phổ thông".[11, tr.9]

1.3.3.2 Chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn

Chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn thuộc phạm trù chất lượng

giáo dục Chất lươ ̣ng hoa ̣t đô ̣ng của tổ chuyên môn được nâng cao khi đa ̣t đến mục tiêu giáo dục nhất đi ̣nh sau:

- Chăm lo các điều kiện để dạy tốt và học tốt

- Nâng cao chất lượng giờ dạy trên lớp

- Khảo sát, đánh giá chất lượng học sinh và thực hiện tốt quy chế chuyên môn

- Các hoạt động khác nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy - giáo dục

Trong hoạt động của tổ chuyên môn, nội dung sinh hoạt chuyên môn phải đảm bảo chuyên sâu vào chuyên môn như: thao giảng, đổi mới phương pháp dạy học, thống nhất về nội dung, chương trình, phương pháp, cách sử dụng

đồ dùng dạy học cho từng bộ môn Tìm các biện pháp giảng dạy tối ưu nhất

để nâng cao chất lượng giáo dục học sinh đối với tất cả các môn của các khối lớp, đặc biệt là thực hiện nội dung chương trình sách giáo khoa mới

Hoạt động của tổ chuyên môn có hiệu quả, chắc chắn rằng trong mỗi hoạt động giáo dục sẽ kết hợp thực hiện thành công nhiều mặt khác, ví dụ như: thực

hiện dân chủ hóa trong mọi hoạt động của nhà trường, thực hiện tốt cuộc vận động của Công đoàn ngành “Dân chủ- Kỉ cương-Tình thương-Trách nhiệm” kết hợp với các bộ phận trong nhà trường sẽ tạo nên một sức mạnh tổng hợp

để đổi mới nhiều nội dung hoạt động phong phú nhằm phục vụ cho việc nâng cao chất lượng giảng dạy, giáo dục trong nhà trường

1.3.4.1 Vai trò của Hiệu trưởng trong trường THPT

Trường THPT là cơ quan đơn vị giáo dục của Đảng và Nhà nước Hiệu trưởng là thủ trưởng cơ quan đó, nên Hiệu trưởng quản lý nhà trường, quản lý giác dục theo nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách Thủ trưởng chịu trách nhiệm đối với cấp trên, có quyền xử lý và ra quyết định theo đúng quyền hạn và chức trách của mình

Người Hiệu trưởng trước hết là người có phẩm chất chính trị tốt, biết vận động thu hút quần chúng thực hiện tốt nhiệm vụ nhà trường, đồng thời phải biết hy sinh quyền lợi cá nhân vì tập thể Có chuyên môn vững, biết vận dụng sáng tạo chủ trương đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước vào trong đơn vị phát huy tốt tinh thần dân chủ, sáng tạo đoàn kết trong việc thực hiện nhiệm vụ quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng dạy học cho giáo viên

Các nhiệm vụ và quyền hạn của hiệu trưởng được quy định rõ trong: luật giáo dục năm 2005 và được sửa đổi, bổ sung một số điều năm 2009; Điều

lệ trường trường THCS, trường THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học, ban hành kèm theo thông tư số: 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/3/2011 của Bộ trưởng bộ GD-ĐT

1.3.4.2 Nội dung chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn cu ̉a hiê ̣u trưởng

Quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng là tác động có mục đích của hiệu trưởng để chỉ đạo, điều khiển tổ chuyên môn thực hiện các nhiệm vụ của

tổ nhằm đạt được mục tiêu dạy học và giáo dục theo từng năm học Tại khoản 1,

Điều 58 của Luật Giáo dục ghi rõ nhà trường có nhiệm vụ: “Tổ chức giảng dạy học tập và các hoạt động giáo dục khác theo mục tiêu chương trình giáo dục” [22 tr.43]

Quản lý trong nhà trường chủ yếu là quản lý hoạt động dạy học và các hoạt động giáo dục khác Trong phạm vi đề tài này chúng tôi đề cập đến khía cạnh quản lý hoạt đô ̣ng c huyên môn trong nhà trường Để làm tốt công việc này thì người hiệu trưởng phải thực sự là chim đầu đàn trong tập thể sư phạm nhà trường Muốn quản lý tốt được hoạt động của tổ chuyên môn, hiệu trưởng phải am hiểu tường tận việc giảng dạy, nắm vững nội dung chương trình các môn học, nắm vững đặc trưng phương pháp giảng dạy từng bộ môn, thường xuyên nắm bắt và cập nhật các kiến thức và thành tựu về đổi mới phương pháp dạy học để chỉ đạo tập thể giáo viên nhà trường thực hiện

Bên cạnh đó, người hiệu trưởng phải có năng lực tổ chức và điều hành để chỉ đạo các tổ trưởng chuyên môn thực hiện tốt nhiệm vụ, quyền hạn của tổ chuyên môn, từ đó nâng cao hoạt động tổ chuyên môn và chất lượng dạy học

Hiệu trưởng không trực tiếp quản lý, chỉ đạo hoạt động của tổ chuyên môn mà thông qua tổ trưởng chuyên môn Tất cả các nhiệm vụ chuyên môn triển khai đến giáo viên đều thông qua tổ trưởng Có thể thấy rõ hơn qua sơ đồ:

Ban giám hiê ̣u Hiê ̣u trưởng

Tổ

chuyên môn Giáo viên

Tổ chuyên

môn

Nhiê ̣m vụ c huyên

môn

Sơ đồ 1.3: Chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn của hiê ̣u trưởng

Thực chất quản lý hoạt động chuyên môn là quản lý hoạt động dạy học, trong đó trọng tâm là người Hiệu trưởng chỉ đạo các tổ trưởng tổ chuyên môn trực tiếp điều hành hoạt động dạy học của giáo viên

Nô ̣i dung chỉ đa ̣o hoạt động chuyên môn trong nhà trường THPT thể hiện

ở việc chỉ đa ̣o việc thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học của các tổ bộ môn, chỉ đạo tổ trưởng chuyên môn xây dựng kế hoạch tổ chức thực hiện các hoạt động giảng dạy của giáo viên, chỉ đạo tổ trưởng chuyên môn quản lý giờ lên lớp của giáo viên, chỉ đạo tổ chức các sinh hoạt tổ chuyên môn, đặc biệt chú ý đến công tác bồi dưỡng, đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên

 Chỉ đạo lập kế hoạch tổ chuyên môn trong năm học

Trên cơ sở phương hướng nhiệm vụ năm học của ngành, tình hình cụ thể của nhà trường, hiệu trưởng hướng dẫn họ biết cách xác định mục tiêu, nhiệm vụ đúng đắn, đề ra biện pháp rõ ràng, hợp lý Giáo viên xây dựng hoạt động của cá nhân, của tổ chuyên môn, của lớp chủ nhiệm, giúp họ có các điều kiện đạt được mục tiêu, chỉ đạo việc này Hiệu trưởng cần thực hiện:

- Triển khai các văn bản, chỉ thị, yêu cầu của ngành đến giáo viên và giao nhiệm vụ cho từng bộ phận, từng cá nhân

- Hướng dẫn giáo viên, các bộ phận trong trường làm kế hoạch và duyệt kế hoạch với họ

- Hướng dẫn xây dựng kế hoạch mẫu

- Xác định cách thức thực hiện như: kiểm tra ngày giờ công, kỉ cương

nề nếp, kiểm tra thực hiện chương trình thong qua thời gian biểu, thăm lớp,

- Phối hợp giữa các bộ phận, tổ, cá nhân, các đoàn thể ngoài nhà trường

nhằm huy động các nguồn lực để hoàn thành nhiệm vụ năm học

- Phân công công tác giảng dạy cho giáo viên

 Chỉ đạo các hoạt động giảng dạy của tổ chuyên môn

a) Chỉ đạo đội ngũ giáo viên thực hiện mục tiêu, nội dung, chương trình dạy học theo đúng quy chế chuyên môn

Về nguyên tắc, chương trình giáo dục là pháp lệnh của nhà nước do Bộ giáo dục và Đào tạo ban hành và người Hiệu trưởng cần phải thực hiện

nghiêm chỉnh, không được thay đổi thêm, bớt làm sai lệch chương trình

Để nâng cao năng lực sư phạm cho giáo viên nhằm đẩy mạnh hiệu quả trong quá trình giáo dục, người Hiệu trưởng thường xuyên phải chỉ đạo chặt chẽ việc lập kế hoạch, thực hiện kế hoạch và kiểm tra, đánh giá, xác định mức

độ hoàn thành công việc của mỗi giáo viên, theo từng giáo viên theo từng chủ

đề, chủ điểm trong năm học đã quy định

Chỉ đạo việc thực hiện chương trình là nhiệm vụ trọng tâm trong hoạt động quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng, nhằm giúp cho giáo viên đảm bảo thực hiện đúng, thực hiện đầy đủ và thực hiện có hiệu quả, sáng tạo trong công tác giảng dạy và quản lý học sinh

Để nắm được tình hình giáo viên thực hiện chương trình, Hiệu trưởng theo dõi thông qua hồ sơ chuyên môn, qua phản ánh của hiệu phó, tổ trưởng chuyên môn và dự giờ để từ những thông tin thu thập được, kịp thời có kế hoạch điều chỉnh, uốn nắn sao cho chương trình được thực hiện phù hợp với thời gian của tiến trình năm học

Hiệu trưởng cần tập trung vào một số công việc như sau:

- Chỉ đạo tổ trưởng CM hướng dẫn giáo viên soạn bài dựa trên những yêu cầu, quy định chung nhằm đảm bảo cho sự thống nhất về nội dung, hình thức soạn bài với tính chất chỉ dẫn, không phải là khuôn mẫu

- Chỉ đạo tổ trưởng CM hướng dẫn giáo viên nghiên cứu sách giáo khoa, sách tham khảo, sách thiết kế các hoạt động các môn học theo lứa tuổi

và sọan bài

- Chỉ đạo tổ trưởng CM tổ chức những buổi thảo luận về soạn bài, thống nhất về nội dung và hình thức, cải tiến nội dung, phương pháp soạn bài trao đổi kinh nghiệm soạn những bài khó

- Chỉ đạo tổ trưởng CM thường xuyên kiểm tra, theo dõi việc soạn bài của giáo viên bằng cách kiểm tra, theo dõi việc soạn bài của giáo viên, kiểm tra bài soạn, kiểm tra chuyên môn

- Chỉ đạo tổ trưởng CM quản lý hồ sơ chuyên môn: Hồ sơ chuyên môn của giáo viên là phương tiện phản ánh khách quan công tác hoạt động chuyên môn và năng lực sư phạm của người giáo viên, giúp cho hiệu trưởng nắm

chắc tỉnh hình dạy học của giáo viên trong nhà trường

b) Chỉ đạo sinh hoạt tổ chuyên môn

Trong các kỳ họp tổ CM, nội dung sinh hoạt chuyên môn phải đảm bảo chuyên sâu vào chuyên môn như: thao giảng, đổi mới phương pháp dạy học, thống nhất về nội dung, chương trình, phương pháp, cách sử dụng đồ dùng dạy học cho từng bộ môn Để đạt được cac yêu cầu đó, hiệu trưởng cần:

- Chỉ đạo các tổ CM xây dựng kế hoạch sinh hoạt tổ chuyên môn hàng tháng Duyệt kế hoạch của tổ chuyên môn vào tuần ba và tuàn bốn của tháng 8

- Chỉ đạo tổ trưởng CM tổ chức bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên trong tổ, hàng năm tập trung giải quyết ít nhất một nội dung chuyên môn có tác dụng nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy- học; tổ chức kiểm tra, đánh giá chất lượng thực hiện nhiệm vụ của giáo viên theo kế hoạch của nhà trường; cử người tham gia thanh tra sư phạm giáo viên trong tổ khi

có yêu cầu ( giáo viên tham gia phải có cùng chuyên môn của giáo viên được thanh tra )

 Chỉ đạo Tổ trưởng tổ chức bồi dưỡng giáo viên về đổi mới phương pháp dạy học

Giáo viên là lực lượng quyết định chất lượng của nhà trường, vì thế họ phải thường xuyên được học tập, bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, đáp ứng những yêu cầu đổi mới của đất nước và của ngành học

Chỉ đạo việc đổi mới phương pháp dạy học bao gồm:

- Chỉ đạo tổ trưởng CM xây dựng kế hoạch, các biện pháp thực hiện và điều kiện để đảm bảo kế hoạch

- Chỉ đạo tổ trưởng CM thực hiện chương trình: Hiểu được nguyên tắc, cấu tạo chương trình, phương pháp đặc trưng bộ môn, nắm chắc được những thay đổi nội dung chương trình sách giáo khoa

- Chỉ đạo tổ trưởng CM quản lý việc chuẩn bị việc lên lớp và lên lớp của giáo viên: Chuẩn bị dài hạn, chuẩn bị cho từng tiết học; Thực hiện nghiêm túc và sáng tạo giáo án lên lớp Sau khi lên lớp giáo viên căn cứ vào giáo án, tự đánh giá và rút kinh nghiệm về kết quả của giờ dạy

- Chỉ đạo tổ trưởng CM quản lý việc thực hiện kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh theo đúng quy chế của Bộ

- Chỉ đạo tổ trưởng CM quản lý công tác bồi dưỡng giáo viên: Dự giờ,

tổ chức thao giảng, thi giáo viên giỏi, đổi mới nội dung sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn, phân công giáo viên có kinh nghiệm giúp đỡ những giáo viên mới và giáo viên còn hạn chế, bồi dưỡng giáo viên về mục tiêu, nội dung chương trình dạy học và về đổi mới phương pháp giảng dạy

 Kiểm tra, đánh giá các hoạt động chuyên môn và công tác thi đua khen thưởng

Việc kiểm tra đánh giá trong nội bộ nhà trường là một việc làm hết sức quan trọng Qua kiểm tra Hiệu trưởng sẽ phát hiện ra những mặt mạnh, mặt yếu, để ngăn chặn, uốn nắn những sai lệch của tâp thể, cá nhân khi tiến hành công việc Quá trình kiểm tra sẽ góp phần hình thành ý thức, và năng lực tự kiểm tra công việc của chính bản thân mỗi cán bộ giáo viên Trong trường THPT, chỉ đạo tổ trưởng CM kiểm tra việc thực hiện hoạt động tổ chuyên môn bao gồm các nội dung sau:

- Kiểm tra hoạt động của tổ chuyên môn:

Hiệu trưởng có thể kiểm tra toàn diện hoặc từng phần hoạt động của tổ chuyên môn như:

+ Kiểm tra tổ trưởng về nề nếp quản lý của tổ, nhận định của tổ trưởng

về từng thành viên trong tổ, uy tín của tổ trưởng

+ Kiểm tra hồ sơ chuyên môn: Kế hoạch của tổ, của các cá nhân, biên bản sinh hoạt tổ, các sáng kiến kinh nghiệm

+ Kiểm tra công tác bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ của tổ, thực hiện các chuyên đề, hội giảng, hội thi

+ Kiểm tra việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình giảng dạy + Kiểm tra công tác đảm bảo cơ sở vật chất cho hoạt động giáo dục, cơ

sở vật chất phòng học, đồ dùng và các thiết bị trong quá trình giáo dục

- Kiểm tra hoạt động chuyên môn và tự bồi dưỡng của giáo viên:

Chỉ đạo tổ trưởng CM kiểm tra hoa ̣t đô ̣ng của giáo viên thông qua thực hiê ̣n kế hoa ̣ch của từng giáo viên , giúp họ làm tốt công tác chuyên môn , đồng thời xây dựng môi trường sư phạm , thực hiện mục tiêu giáo dục một cách đồng bộ Công tác kiểm tra đó là: Kiểm tra kế hoạch giảng dạy, kiểm tra kế hoạch chủ nhiệm, kế hoạch tự bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, kế hoạch triển khai, thực hiện các hoạt động giáo dục

- Chỉ đạo tổ trưởng CM tổ chức các hoạt động thi đua giảng dạy:

Chỉ đạo tổ trưởng CM đúc rút tổng kết kinh nghiệm, học tập và vận dụng những bài học kinh nghiệm điển hình tiên tiến; có kế hoạch phấn đấu cụ thể để từng bước trở thành đơn vị điển hình tiên tiến Chỉ đạo tổ trưởng CM

đề xuất, khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên; tổ chức tham gia đóng góp ý kiến, bỏ phiếu tính nhiệm các danh hiệu thi đua như: giáo viên THPT giỏi cấp

cơ sở, nhà giáo ưu tú …

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác chỉ đa ̣o hoạt động tổ chuyên môn

1.4.1 Trình độ, năng lực quản lý của hiệu trưởng

Đội ngũ cán bộ QLGD đóng vai trò quan trọng và chủ chốt thúc đẩy sự nghiệp GD-ĐT phát triển Người hiệu trưởng THPT trước hết phải là nhà giáo dục, bằng chính nhân cách của mình tác động tích cực đến sự hình thành nhân cách của HS và ảnh hưởng lớn tới đội ngũ GV Người hiệu trưởng THPT phải

là nhân vật chủ yếu tác động tạo nên bầu không khí dân chủ trong nhà trường,

là trung tâm của sự đoàn kết, biết tập hợp, quy tụ đội ngũ cán bộ GV, HS trong nhà trường

Bên cạnh việc nắm vững lý luận về quản lý, nghiệp vụ quản lý, hiệu trưởng THPT còn phải linh hoạt, mềm dẻo trong công tác quản lý nhưng vẫn đảm bảo tính pháp lý Hiệu trưởng phải là cầu nối giữa thầy và trò, giữa nhà trường với gia đình, xã hội và những mối quan hệ khác Muốn vậy, HT phải được đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên nhằm cập nhật những kiến thức tổng hợp

về quản lý và QLGD

Hiệu trưởng có vai trò hết sức quan tro ̣ng trong công tác chỉ đạo hoạt động chuyên môn , thể hiện ở các nhiê ̣mvụ như :

- Xây dựng và chỉ đạo thực hiện kế hoạch năm học

- Thành lập và cử tổ trưởng các tổ chuyên môn; Tổ chức bồi dưỡng tổ trưởng CM về chính trị, chuyên môn và nghiệp vụ quản lý

- Phân công quản lý kiểm tra công tác của giáo viên

- Xét duyệt đánh giá kết quả xếp loại giáo viên, đề nghị khen thưởng, kỷ luật

và đảm bảo các quyền lợi của giáo viên, nhân viên theo quy định của Nhà nước

- Tổ chức thực hiện Quy chế dân chủ trong nhà trường

1.4.2 Năng lực chuyên môn của tổ trưởng

Tổ trưởng chuyên môn là cấp trung gian triển khai thực hiện các nội dung mà hiệu trưởng yêu cầu đến giáo viên trong tổ Tổ trưởng phải có chuyên môn chắc chắn , có uy tín trong tổ Nếu năng lực chuyên môn của Tổ trưởng không hơn hẳn các thành viên trong tổ thì việc điều hành tổ thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn vừa gặp khó khăn vừa không có chất lượng

Tổ trưởng chuyên môn vừa phải làm nhiệm vụ của người giáo viên đó là dạy học, vừa phải làm công tác quản lý đó là quản lý tổ chuyên môn Vì vậy, tổ trưởng chuyên môn cần có năng lực chuyên môn và năng lực quản lý

Năng lực chuyên môn của tổ trưởng thể hiện qua chất lượng giờ dạy; chất lượng hồ sơ, giáo án; khả năng tiếp thu và truyền tải các kiến thức mới,

kiến thức chuyên môn sâu đến các thành viên trong tổ; khả năng sử dụng trang thiết bị dạy học hiện đại, ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học; là tấm gương cho các thành viên trong tổ về tự học và sáng tạo trong chuyên môn

Năng lực quản lý của tổ trưởng thể hiện thông qua cách thức tổ chức cho

tổ thực hiện các hoạt động chuyên môn Có rất nhiều hoạt động chuyên môn đòi hỏi tính tập thể cao như: Xây dựng kế hoạch thực hiện nhiệm vụ của tổ; xây dựng tiết dạy chuyên đề; xây dựng tham luận chuyên môn trong các hội nghị chuyên đề; làm đồ dùng dạy học…Người tổ trưởng không những phảilà người đưa ra được ý trưởng sáng tạo mà còn phải biết khai thác khả năng của các thành viên trong tổ Năng lực của tổ trưởng còn được thể hiện ở khả năng tập trung, gắn kết các thành viên trong tổ trong các hoạt động của tổ

Khi năng lực quản lý của tổ trưởng được thể hiện nó cũng phần nào phản ánh năng lực chuyên môn của tổ trưởng

Tổ trưởng chuyên môn phải có khả năng đề xuất, tham mưu, tham vấn cho hiệu trưởng khi xây dựng kế hoạch quản lý chuyên môn Đề xuất các biện pháp thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn của tổ một cách hợp lý nhất Tham mưu với hiệu trưởng để đổi mới về nội dung, hình thức tổ chức các hoạt động của tổ chuyên môn

Tổ trưởng chuyên môn là cấp trung gian triển kh ai thực hiện các nội dung mà hiệu trưởng yêu cầu đến giáo viên trong tổ Tổ trưởng phải có chuyên môn chác chắn, có uy tín trong tổ Nếu năng lực chuyên môn của Tổ trưởng không hơn hẳn các thành viên trong tổ thì việc điều hành tổ thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn vừa gặp khó khăn vừa không có chất lượng

Tổ trưởng chuyên môn vừa phải làm nhiệm vụ của người giáo viên đó là dạy học, vừa phải làm công tác quản lý đó là quản lý tổ chuyên môn Vì vậy, tổ trưởng chuyên môn cần có năng lực chuyên môn và năng lực quản lý

Năng lực chuyên môn của tổ trưởng thể hiện qua chất lượng giờ dạy; chất lượng hồ sơ, giáo án; khả năng tiếp thu và truyền tải các kiến thức mới,

kiến thức chuyên môn sâu đến các thành viên trong tổ; khả năng sử dụng trang thiết bị dạy học hiện đại, ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học; là tấm gương cho các thành viên trong tổ về tự học và sáng tạo trong chuyên môn

Năng lực quản lý của tổ trưởng thể hiện thông qua cách thức tổ chức cho

tổ thực hiện các hoạt động chuyên môn Có rất nhiều hoạt động chuyên môn đòi hỏi tính tập thể cao như: Xây dựng kế hoạch thực hiện nhiệm vụ của tổ; xây dựng tiết dạy chuyên đề; xây dựng tham luận chuyên môn trong các hội nghị chuyên đề; làm đồ dùng dạy học…Người tổ trưởng không những phải là người đưa ra được ý trưởng sáng tạo mà còn phải biết khai thác khả năng của các thành viên trong tổ Năng lực của tổ trưởng còn được thể hiện ở khả năng tập trung, gắn kết các thành viên trong tổ trong các hoạt động của tổ Khi năng lực quản lý của tổ trưởng được thể hiện nó cũng phần nào phản ánh năng lực

chuyên môn của tổ trưởng

Tổ trưởng chuyên môn phải có khả năng đề xuất, tham mưu, tham vấn cho hiệu trrưởng khi xâ dựng kế hoạch quản lý chuyên môn Đề xuất các biện pháp thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn của tổ mô ̣t cách hợp lý nhất Tham mưu với hiê ̣u trưởng để đổi mới về nô ̣i dung , hình thức tổ chức các hoạt động của tổ chuyên môn

1.4.3 Năng lực chuyên môn và sự ủng hộ của các thành viên trong tổ

Năng lực chuyên môn của giáo viên THPT góp phần vận hành và quản

lý tốt một bộ môn, thể hiện ở những công việc chủ yếu sau đây:

- Lòng nhiệt tình trong giảng dạy môn học, trình độ về chính trị, chuyên môn và quản lý giáo dục để đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục

- Nắm vững mục tiêu đổi mới chương trình, sách giáo khoa Tích luỹ kiến thức, hiểu và nắm được những điểm mới trong chương trình, sách giáo khoa, nâng cao năng lực sư phạm, nắm vững yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học, có ý thức vận dụng phương pháp dạy học tích cực để thực hiện tốt yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học trong nhà trường

- Khả năng truyền đạt những chân lý khoa học Hỗ trợ và tạo điều kiện để học sinh học hỏi kiến thức, hình thành kỹ năng thực hành các môn được học

Nhận thức, hành động của mỗi thành viên và các mối quan hệ của mỗi thành viên trong tổ là những yếu tố tiềm năng có thể tạo ra những giá trị nguồn lực cho hoạt động của tổ CM nói riêng và hoạt động chuyên môn của nhà trường nói chung

1.4.4 Điều kiện cơ sở vật chất và thiết bị trường học

Điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường là yếu tố ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng hoạt động tổ chuyên môn Giáo viên khi thực hiện nhiệm

vụ cứu khoa học, hội thảo cần có thiết bị để khai thác thông tin đa phương tiện

Để đảm bảo cho tổ chuyên môn hoạt động có chất lượng, nhà trường cần có đủ cơ sở vật chất thiết yếu Có phòng hội họp để sinh hoạt tổ chuyên môn đinh kỳ ; Có thiết bị hiện đại để khai thác thông tin, tìm kiếm các ứng dụng của công nghệ thông tin trong giảng dạy; có thiết bị hiện đại để giáo viên tham gia học tập nâng cao năng lực chuyên môn; có đủ thiết bị đồ dùng phục vụ công việc giảng dạy, khuyến khích khai thác các phương tiên hiện đại vào giảng dạy Ngoài ra cơ sở vật chất của nhà trường nhiều khi cũng là nguồn động lực thúc đẩy lòng nhiệt tình của giáo viên khi tham gia hoạt động của tổ chuyên môn, tăng thêm sự tự tin vào thành công của công việc Khi điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường thiếu thốn, một số hoạt động chuyên môn của tổ không thực hiện được Như vậy tổ vừa không hoàn thành nhiệm

vụ vừa tạo sức ỳ cho giáo viên trong công việc Việc đầu tư xây dựng cơ sở vật chất nhà trường phục vụ cho hoạt động tổ chuyên môn cần chú ý những vấn đề sau:

+ Trang thiết bị phục vụ cho giảng dạy và hoạt động ngoại khoá cần được kiểm tra thường xuyên về số lượng và chất lượng Hàng năm, có kế hoạch mua sắm bổ xung các trang thiết bị mau hỏng đảm bảo trong năm học

có đủ trang thiết bị để hoạt động Trang thiết bị phải có phòng chứa và đươ ̣c

bảo quản để sử dụng lâu dài Bố trí, sắp xếp trang thiết bị hợp lý, khoa học để thuận tiện khi sử dụng Có theo dõi mượn, trả đồ dùng trên sổ sách

+ Bố trí phòng hội họp, phòng học bộ môn có đủ trang thiết bị tạo điều kiện cho tổ chuyên môn chủ động sinh hoạt chuyên môn, xây dựng chuyên đề

+ Nhà trường cần bố trí nguồn kinh phí nhất định phục vụ cho các hoạt động của tổ chuyên môn như làm đồ dùng cho các tiết dạy chuyên đề, kinh phí tổ chức các hoạt động ngoại khoá Đặc biệt là nên có kinh phí khen thưởng cho giáo viên, tổ chuyên môn có thành tích trong hoạt động chuyên môn hàng năm

Tất cả các yếu tố ảnh hưởng đến công tác chỉ đa ̣o hoạt động tổ chuyên môn đã nêu trên như : trình độ, năng lực quản lý của hiệu trưởng, năng lực chuyên môn của tổ trưởng, năng lực chuyên môn và sự ủng hộ của các thành viên trong tổ , điều kiện cơ sở vật chất và thiết bị trương học là cơ sở nền tảng, quan tro ̣ng để nâng cao chất lươ ̣ng tổ chuyên môn ở các trường THPT

Tiểu kết chương 1

Quản lý nhà trường nói chung và quản lý, chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn nói riêng vừa là khoa học vừa là nghệ thuật, đòi hỏi người Hiệu trưởng phải nắm vững những vấn đề cơ bản của khoa học quản lý giáo dục

Hoạt động của tổ chuyên môn là bộ phận hữu cơ trong hoạt động chuyên môn của nhà trường Chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn là một nội dung quan trọng, đặc biệt trong công tác chỉ đạo hoạt động chuyên môn của hiệu trưởng, một mặt sẽ tạo điều kiện phát huy quyền làm chủ tập thể của cán bộ giáo viên, phát huy tiềm năng và vai trò từng thành viên của tổ chuyên môn trong giảng dạy…; Mặt khác, thông qua vai trò của Tổ trưởng tổ chuyên môn, sẽ giúp hiệu trưởng tạo nên một các tác động quản lý có hiệu quả trực tiếp đến hoạt động chuyên môn của từng giáo viên, nhờ đó góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy, giáo dục trong nhà trường

Có nhiều yếu tố chủ quan, khách quan ảnh hưởng đến công tác chỉ đạo của người hiệu trưởng đối với hoạt động tổ chuyên môn nói riêng và hoạt động chuyên môn của nhà trường nói chung, song trước hết là năng lực quản lý của hiệu trưởng và năng lực chuyên môn của các tổ trưởng Bên cạnh đó còn phải quan tâm đến trình độ chuyên môn và sự ủng hộ của các giáo viên trong tổ, các điều kiện cơ sở vật chất

Trên đây là những vấn đề lý luận cơ bản để Hiệu trưởng thực hiện công tác chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn trong quản lý nhà trường

Từ các vấn đề lý luận về chỉ đạo hoạt động chuyên môn của hiệu trưởng trường THPT, tác giả làm căn cứ để nghiên cứu thực trạng, đánh giá công tác quản lý hoạt động chuyên môn của Hiệu trưởng các trường THPT huyện Tha ̣ch Thất , thành phố Hà Nội

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CHỈ ĐẠO HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN

Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

HUYỆN THẠCH THẤT - HÀ NỘI 2.1 Khái quát về tình hình giáo dục huyện Thạch Thất - Hà Nội

2.1.1 Một số đặc điểm tự nhiên, xã hội

Huyện Thạch Thất hiện có 23 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm thị trấn Liên Quan và 22 xã Với việc hình thành các khu công nghệ cao Hòa Lạc, khu công nghiệp Bắc Phú Cát, các cụm điểm công nghiệp Bình Phú, Phùng Xá, khu Đại học quốc gia Hà Nội, Làng Văn hóa các dân tộc Việt Nam

… cùng nằm trên địa bàn, huyện Thạch Thất là một trong những khu vực phát triển kinh tế mạnh của thành phố Hà Nội

Huyện Thạch Thất có nhiều trục đường giao thông quan trọng chạy qua như quốc lộ 32, đường cao tốc Láng-Hòa Lạc; quốc lộ 21A - điểm khởi đầu tuyến đường Hồ Chí Minh nối Thạch Thất với các tỉnh phía Tây Bắc; tỉnh lộ

80, 84 nối trung tâm huyện với các huyện lân cận… tạo cho Thạch Thất có vị thế thuận lợi cho việc giao lưu phát triển kinh tế, thương mại

Tỷ trọng ngành công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và xây dựng cơ bản chiếm 65,7%; ngành thương mại, du lịch và dịch vụ chiếm 17,5%; ngành nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản chiếm 16,8 Với hệ thống làng nghề phong phú, đa dạng (35/54 làng nghề), trong đó có 8 làng được công nhận là làng nghề có bề dày truyền thống hàng trăm năm và nổi tiếng cả nước, Thạch Thất được đánh giá là huyện rất có tiềm năng để phát triển các ngành nghề công nghiệp-tiểu thủ công nghiệp

2.1.2.Tình hình phát triển giáo dục

Nhiều năm qua, huyện Thạch Thất đã quan tâm công tác giáo dục: tăng

cường đầu tư cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, phát động các phong trào thi đua dạy và học trong các nhà trường nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh