Tổ chức phối hợp của huyện đoàn với nhà trường trung học phổ thông thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinh ở huyện Gia Lâm hiện nay

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC PHÙNG THỊ HOÀI HƯƠNG TỔ CHỨC PHỐI HỢP CỦA HUYỆN ĐOÀN VỚI NHÀ TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THỰC HIỆN GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH Ở

-*** -

PHÙNG THỊ HOÀI HƯƠNG

TỔ CHỨC PHỐI HỢP CỦA HUYỆN ĐOÀN VỚI NHÀ TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

THỰC HIỆN GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH

Ở HUYỆN GIA LÂM HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÍ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2009

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

PHÙNG THỊ HOÀI HƯƠNG

TỔ CHỨC PHỐI HỢP CỦA HUYỆN ĐOÀN VỚI NHÀ TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

THỰC HIỆN GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH

Ở HUYỆN GIA LÂM HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÍ GIÁO DỤC Chuyên ngành: QUẢN LÍ GIÁO DỤC

Mã số: 601405

Người hướng dẫn khoa học: PGS,TS Hà Nhật Thăng

HÀ NỘI - 2009

Luận văn đã được hoàn thành với sự giúp đỡ của rất nhiều tập thể và cá

nhân Tác giả xin trân trọng cảm ơn Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hà Nhật Thăng đã

tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình lập đề cương, tổ chức nghiên cứu đề tài và viết luận văn

Tác giả cũng xin trân trọng cảm ơn các thầy cô giáo là cán bộ quản lí, giảng viên trường Đại học giáo dục thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội đã trang bị cho tác giả những tri thức cần thiết Xin chân thành cảm ơn Huyện đoàn Gia Lâm, cán bộ đoàn, giáo viên và các em học sinh các trường THPT trên địa bàn huyện Gia Lâm, đã nhiệt tình cộng tác và ủng hộ tác giả trong quá trình tổ chức nghiên cứu và thực hiện đề tài

Mặc dù đã thực sự cố gắng nhưng luận văn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót Kính mong được sự chỉ dẫn của các thầy cô giáo, sự góp ý của các đồng nghiệp để luận văn được bổ sung, hoàn thiện, có thể được sử dụng góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện đặc biệt là giáo dục kỹ năng sống cho học sinh các trường THPT trên địa bàn huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội

Xin trân trọng cảm ơn!

TÁC GIẢ Phùng Thị Hoài Hương

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

giáo dục của Liên hiệp quốc

Hợp quốc

Chương 1 LÍ LUẬN VỀ TỔ CHỨC PHỐI HỢP GIÁO DỤC KỸ NĂNG

SỐNG CHO HỌC SINH

9

1.3 Vai trò của tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong việc giáo dục

kỹ năng sống cho đoàn viên thanh niên học sinh

24

1.4 Mối quan hệ giữa tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và Nhà trường

THPT trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục và giáo dục kỹ năng sống

25

1.5 Những yếu tố ảnh hưởng tới việc tổ chức phối hợp của Huyện đoàn

với các nhà trường THPT thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

28

Chương 2 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC PHỐI HỢP CỦA HUYỆN ĐOÀN

VỚI NHÀ TRƯỜNG THPT THỰC HIỆN GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG

CHO HỌC SINH Ở HUYỆN GIA LÂM

32

2.1 Mô ̣t số đă ̣c điểm về giáo dục THPT và Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

huyê ̣n Gia Lâm:

Huyện đoàn và nhà trường THPT thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

Chương 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP TỔ CHỨC PHỐI HỢP CỦA HUYỆN

ĐOÀN VỚI NHÀ TRƯỜNG THPT THỰC HIỆN GIÁO DỤC KỸ NĂNG

SÔNG CHO HỌC SINH Ở HUYỆN GIA LÂM

61

3.1 Một số quan điểm về xây dựng các biện pháp tổ chức phối thực hiện

giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

61

3.2 Một số biện pháp tổ chức phối hợp của Huyện đoàn với các trường

THPT thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinh ở huyện Gia Lâm

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Kỹ năng sống chính là những kỹ năng tâm lý - xã hội giúp cho cá nhân tồn tại và thích ứng trong cuộc sống Kỹ năng sống còn được xem như một biểu hiện quan trọng của năng lực tâm lý xã hội giúp cho cá nhân vững vàng trong cuộc sống có nhiều thách thức nhưng cũng nhiều cơ hội trong thực tại Thế

nhưng, thực tế hiện nay cho thấy giới trẻ Việt Nam đặc biệt là học sinh THPT còn rất thiếu các kỹ năng sống cần thiết và điều này đã gây ra nhiều khó khăn cho các em khi thích ứng trong cuộc sống rất nhiều những cơ hội tốt nhưng cũng đầy chông gai và cạm bẫy hiện nay

Vì vậy, việc trang bị đạo đức, văn hóa và kỹ năng sống đã đến lúc cần song hành với nhau Điều này hết sức quan trọng đối với mọi lứa tuổi, đặc biệt

là giới trẻ hiện nay Để có đủ kỹ năng sống thì không thể chỉ chờ đợi ở những giờ lên lớp trên giảng đường, ở trường học Giới trẻ cần được gia đình quan tâm dạy bảo hơn và được trải nghiệm qua các tình huống thực tế trong cuộc sống, thông qua các hoạt động tập thể để các em tự biết sàng lọc, trang bị kiến thức sống cho mình

Một nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Giáo dục cho thấy 83% học sinh thiếu các kỹ năng mềm, đặc biệt là các khả năng cơ bản cho hành trang vào đời của mình Thậm chí, nhiều người còn phàn nàn giới trẻ thiếu kỹ năng để giữ gìn hạnh phúc gia đình, kiểm soát bản thân, rèn chỉ số cảm xúc, làm chủ sự thay đổi, làm chủ thời gian sống, hoạch định mục tiêu, định hướng nghề nghiệp, mục tiêu cuộc đời, ra quyết định…

Nhiều học sinh THPT ngay sau khi tốt nghiệp tiếp tục chặng đường mới của mình là đi học tiếp đại học, cao đẳng hoặc học nghề, đi làm đã thừa nhận họ quá thiếu kỹ năng sống, cụ thể là kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng ứng xử với các tình huống trong gia đình, xã hội… Điều này đã không còn là trường hợp ngoại lệ đối với các học sinh hiện nay Đa số đều có thể tự làm tốt, thậm chí

xuất sắc một số việc nào đó nhưng khi làm việc nhóm thì lại đùn đẩy công việc,

có tình trạng “cha chung không ai khóc”

Nhiều chuyên gia cho biết kỹ năng và kinh nghiệm chuyên môn chỉ chiếm tối đa 40% cho việc thành công của họ, còn chính kỹ năng sống như: kỹ năng giao tiếp, thuyết phục, quản lý thời gian, làm việc cùng người khác… chiếm đến hơn 60% còn lại để thành công Nhưng tiếc rằng giới trẻ hiện nay thường thiếu kỹ năng sống

Nhiều bạn trong giới trẻ đang rất lúng túng trong việc làm thế nào để tránh khỏi trạng thái khủng hoảng và vượt qua stress, những khúc mắc tình cảm, đặc biệt trong xã hội hiện đại ngày nay Nguyên nhân của việc này cũng chính vì giới trẻ chưa được trang bị kỹ năng sống Và đặc biệt, giới trẻ chưa được phụ huynh quan tâm đúng mức Mà giáo dục kỹ năng sống cho giới trẻ đòi hỏi sự quan tâm có chất lượng chứ không phải quan tâm theo kiểu "đền bù"

Đối với học sinh lứa tuổi THPT, các em đang ở lứa tuổi chuyển từ giai đoạn trẻ con thành người lớn, giai đoạn mà tâm sinh lý và thể chất của các em phát triển mạnh nhất, có nhiều sự thay đổi biến động nhất, dễ làm cho các em bị khủng hoảng tinh thần, mất phương hướng trong cuộc sống nếu không có kỹ năng sống cần thiết

Cuộc sống bây giờ phức tạp, con người có thể yếu đuối trước thiên nhiên, yếu đuối trước chính mình Trong xã hội hiện đại, chúng ta càng trả giá nhiều,

có những sự việc không phải đợi trẻ em lớn lên mới cho tiếp cận mà sớm cho trải nghiệm, sẽ tốt hơn Có thể trải nghiệm dưới những hình thức khác nhau Và một trong những con đường giúp các em hình thành kỹ năng sống một cách hiệu quả là tạo cơ hội để các em tham gia vào các tình huống thực tế thông qua các hoạt động của Đoàn trong và ngoài nhà trường

Một điều rất cần hiện nay là giáo dục cho học sinh một nền tảng sâu hơn

về giá trị sống và kỹ năng sống Giáo dục về giá trị sống là cho các em biết sống để làm gì? thế nào là tôn trọng, yêu thương, tự do?… Ý thức được những giá trị căn bản này, các em sẽ trang bị nhận thức và bản lĩnh tốt hơn Cần rèn

luyện cho các em có kỹ năng sống, xử lý tình huống như kỹ năng tư duy, giao tiếp, ra quyết định, lắng nghe…Những kỹ năng này phải được rèn luyện, qua trao đổi thảo luận, qua các hoạt động tập thể và điều này sẽ được thực hiện khá hiệu quả bởi các hoạt động do Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (Đoàn) tổ chức

Hoạt động Đoàn trong nhà trường là các hoạt động vô cùng quan trọng,

nó giúp cho các em học sinh được thư giãn thoải mái, lấy lại sự cân bằng sau những giờ học văn hoá căng thẳng, nó giúp cho việc quản lý nề nếp của nhà trường tốt hơn và tạo không khí thi đua sôi nổi trong các em nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ học tập của mình Hoạt động Đoàn trong các nhà trường nhằm giáo dục cho các em về đạo đức lối sống, truyền thống của dân tộc, tuyên truyền các chủ trương chính sách của đảng, pháp luật của nhà nước… Hoạt động Đoàn trong nhà trường còn được tổ chức thực hiện dưới các hình thức phát động phong trào học tập, nghiên cứu khoa học, phong trào tình nguyện vì cuộc sống cộng đồng, tham gia xây dựng trường lớp, địa phương trở thành những tập thể tốt Chính những hoạt động, phong trào đó đã giúp cho các em học sinh có thêm các hiểu biết về các lĩnh vực trong cuộc sống, giúp các em được thể hiện

và khẳng định chính mình và giúp các em được trang bị những kỹ năng sống - hành trang không thể thiếu khi các em bước vào cuộc sống tương lai

Tuy nhiên, thực tế hoạt động Đoàn trong các trường học đặc biệt là ở một

số trường THPT còn mang tính hình thức, bề nổi, chưa đi vào chiều sâu, chưa quan tâm đến việc vận dụng các hoạt động đó để đưa các em tham gia vào các tình huống thực tế, giúp các em được tham gia, được bày tỏ quan điểm và được đánh giá chính các hoạt động của mình và của bạn bè mình Hiện tại, giáo dục của chúng ta tập trung nhiều vào giảng dạy văn hoá, mà chưa quan tâm đến giáo dục các kỹ năng sống cho học sinh , chưa có sự phối hợp chặt chẽ giữa tổ chức Đoàn và nhà trường trong việc quản lý giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

Kỹ năng sống là rất cần thiết cho giới trẻ, nhưng hiện nay chưa thực sự được quan tâm hoặc có nơi đang bị bỏ ngỏ Nền giáo dục, xã hội chưa giúp người trẻ nhận ra rằng những khó khăn của cuộc sống là chuyện đương nhiên

Và cũng chưa giúp cho các em hiểu được, khi gặp khó khăn thì chúng cần phải

có sự giúp đỡ và có kỹ năng sống nhất định để vượt qua Mọi người ngại nói ra những khó khăn của mình, mọi người ngại bày tỏ những vướng mắc của mình

Và tự mình tìm cách giải quyết để rồi đi đến bế tắc Đó chính là do các em thiếu kỹ năng sống Nên chăng, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các tổ chứ c chính trị xã hội trong và ngoài nhà trường , nhất là sự phối hợp chă ̣t chẽ giữa tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và nhà trường để quản lý giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tốt hơn, hiệu quả hơn ngay từ khi các em đang ngối trên ghế nhà trường để giúp các em trang bị vốn sống cần thiết trước khi bước vào cuộc sống vô vàn cơ hội nhưng cũng đầy khó khăn thử thách đối với các em Chính

vì vậy tác giả lựa chọn nghiên cứu đề tài “Tổ chức phối hợp của Huyện đoàn

với nhà trường THPT thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinh ở huyện Gia Lâm hiện nay”

2 Mục tiêu nghiên cứu:

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn hoạt động Đoàn và nhà trường THPT, tác giả mong muốn đề xuất một số giải pháp nhằm tổ chức phối hợp có hiệu quả giữa Huyện đoàn với các trường THPT thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinh ở huyện Gia Lâm hiện nay

3 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Để đạt được mục đích trên, luận văn xác định những nhiệm vụ sau:

- Xác định rõ cơ sở lý luận chi phối ảnh hưởng đến việc tổ chức phối hợp của Huyện đoàn với các trường THPT trong việc thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinh hiện nay

- Phân tích, đánh giá thực trạng tổ chức phối hợp của Huyện đoàn với các trường THPT thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trên địa bàn huyện Gia Lâm hiện nay

- Đề xuất các giải pháp nhằm tổ chức phối hợp có hiệu quả của Huyện đoàn với các trường THPT thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinh ở huyện Gia Lâm hiện nay

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu:

Khách thể nghiên cứu: Hoạt động tổ chức phối hợp của Huyện đoàn với

các trường THPT trên địa bàn huyện Gia Lâm

Đối tượng nghiên cứu: Các biện pháp tổ chức phối hợp của Huyện đoàn

với các trường THPT thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trên địa bàn huyện Gia Lâm

5 Giả thuyết khoa học:

Giáo dục kỹ năng sống là một quá trình hoạt động rất đa dạng, phong phú, phức tạp bị chế ước, chi phối bởi nhiều yếu tố khách quan, chủ quan đòi hỏi phải tổ chức quản lý thu hút nhiều lực lượng xã hội cùng tham gia chứ không chỉ là trách nhiệm của giáo dục nhà trường, vì vậy, nếu tìm ra những biện pháp

tổ chức hợp lý phát huy tiểm năng của các lực lượng xã hội trong đó có tổ chức Đoàn TNCS Hồ CHí Minh cấp huyện thì hiệu quả việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh nói riêng và thế hệ trẻ nói chung sẽ tốt hơn Đó là điều chắc chắn

6 Phạm vi nghiên cứu:

Luận văn chỉ tập trung nghiên cứu và đề xuất các giải pháp để tổ chức phối hợp giữa Huyện đoàn với các trường THPT thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trên địa bàn huyện Gia Lâm hiện nay

7 Phương pháp nghiên cứu:

Đề tài sử dụng phối hợp một số phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp nghiên cứu lý luận

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Phương pháp điều tra viết bằng bảng hỏi, phương pháp phỏng vấn sâu, phương pháp tổng kết kinh nghiệm

- Phương pháp thống kê: thống kê, xử lý, phân tích số liệu điều tra khảo sát

8 Cấu trúc luận văn:

Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, kết quả nghiên cứu của đề tài được thể hiện trong 3 chương như sau:

Chương 1: Lí luận về tổ chức phối hợp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

Chương 2: Thực trạng tổ chức phối hợp của Huyện đoàn với các trường THPT thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinh ở huyện Gia Lâm hiện nay Chương 3: Một số giải pháp tổ chức phối hợp của Huyện đoàn với các trường THPT thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinh ở huyện Gia Lâm hiện nay

Kết luận và khuyến nghị

Tài liệu tham khảo

Phụ lục

CHƯƠNG 1

LÍ LUẬN VỀ TỔ CHỨC PHỐI HỢP GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG

CHO HỌC SINH 1.1 Vài nét tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề:

Việc giáo dục kỹ năng sống cho giới trẻ nói chung, cho học sinh THPT hiện nay là vô cùng quan trọng và mang tính cấp thiết và bước đầu đã được quan tâm nghiên cứu Trong quá trình nghiên cứu tác giả đã sưu tầm và tham khảo tài liệu của những người đi trước và có thể hệ thống lại như sau:

1.1.1 Ở ngoài nước:

Việc nghiên cứu và giáo dục kỹ năng sống đã được nghiên cứu và triển khai có kết quả trên học sinh tiểu học, THCS, THPT ở Lào, Campuchia, Malaysia, Bangladesh (Báo cáo hội thảo về giáo dục ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương) tổ chức vào tháng 10 năm 2003 tại Băng Cốc, Thái Lan; trong đó nêu lên các nhóm kỹ năng sống cơ bản như kỹ năng xã hội, kỹ năng phát triển,

kỹ năng chuẩn bị cho tương lai ở số nước khác trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương (Inđônêxia, Thái Lan, Ấn Độ, Nêpan, Philipin…); nêu lên một số nét riêng và các kỹ năng sống trong giáo dục không chính quy nêu lên các khái niệm chung gồm các khái niệm cá nhân, khái niệm xã hội và các kỹ năng sống

cụ thể như: kỹ năng hội thảo, kỹ năng nghề nghiệp, nêu lên các hình thức lồng ghép tích hợp giáo dục kỹ năng sống vào các chương trình giáo dục không chính quy, các chuyên đề riêng về giáo dục kỹ năng sống cho học sinh[22, tr.7-8]

Như vậy, vấn đề giáo dục kỹ năng sống đã được nhiều quốc gia cũng như các tổ chức quốc tế quan tâm và có nhiều công trình nghiên cứu về nội dung,

phương thức giáo dục kỹ năng sống cho giới trẻ nhưng chưa có công trình, đề tài nào nghiên cứu về sự phối hợp của các tổ chức xã hội với nhà trường trong việc giáo dục kỹ năng sống cho giới trẻ nói chung và học sinh THPT nói riêng

1 1.2 Ở trong nước:

Từ 1996 ở Việt Nam bắt đầu thực hiện chương trình Unicef và "Giáo dục

kĩ năng sống để bảo vệ sức khoẻ và phòng chống HIV/AIDS" với sự tham gia của ngành giáo dục và Hội Chữ thập đỏ Giai đoạn 1: Chương trình này mang tên "Giáo dục sống khoẻ mạnh và kỹ năng sống" với sự tham gia của ngành Giáo dục, Hội Chữ thập đỏ, Đoàn Thanh niên, Hội LHPN Việt Nam

Năm học 2002 – 2003, Bộ Giáo dục và Đào tạo với sự hỗ trợ của tổ chức UNICEF đã xây dựng chương trình “Giáo dục sống khỏe mạnh và kỹ năng sống” cho học sinh THCS nhằm tạo điều kiện để học sinh THCS được tiếp cận với thông tin và kiến thức liên quan đến các vấn đề sống khỏe mạnh và phòng tránh HIV; khuyến khích học sinh tham gia rèn luyện các kĩ năng sống thiết thực để ứng phó với các vấn đề ảnh hưởng đến cuộc sống an toàn khỏe mạnh của trẻ em: HIV, ma túy và các chất gây nghiện khác, vấn đề quan hệ tình dục sớm…) Các chủ đề giáo dục bao gồm: 9 chủ đề:

+ Sức khỏe sinh sản vị thành niên

+ Các bệnh lây qua đường tình dục

Chương trình này mới được tiến hành thực nghiệm ở một vài quận, huyện thuộc một số tỉnh thành như: Văn Lãng (Lạng Sơn); Đống Đa, Hoàn Kiếm, Thanh Xuân (Hà Nội); Đồ Sơn (Hải Phòng); Hóc Môn, Thủ Đức, Nhà Bè (TP Hồ Chí Minh); Phú Tân, Long Xuyên (An Giang); Móng Cái (Quảng Ninh); Cao Lộc (Lạng Sơn); Phú Quốc (Kiên Giang) [22, tr.12-15]

Hội thảo "Chất lượng giáo dục và kĩ năng sống" do UNESCO tài trợ được tổ chức vào tháng 10/2003 Việt Nam đề xuất kế hoạch chương trình hành động quốc gia giáo dục cho mọi người (2003-2015) đã nêu lên yêu cầu xây dựng chương trình giáo dục kĩ năng sống cho học sinh mọi cấp học, hệ học và hiện nay Bộ giáo dục và đào tạo đang từng bước triển khai việc dạy kỹ năng sống cho học sinh tại các nhà trường thông qua việc thực hiện cuộc vận động xây dựng "Trường học thân thiện, học sinh tích cực"

Năm 2003, tác giả Nguyễn Thanh Bình và cộng sự đó triển khai nghiên cứu tổng quan quá trình nhận thức về kỹ năng sống và các chủ trương, chính sách, điều luật phản ánh yêu cầu tiếp cận kỹ năng sống trong giáo dục và giáo dục kỹ năng sống ở Việt Nam, đồng thời tìm hiểu thực trạng giáo dục kỹ năng sống cho người học từ trẻ mầm non đến người lớn thông qua giáo dục chính quy và giáo dục thường xuyên ở Việt Nam Trên cơ sở đó xác định những thách thức

và định hướng trong tương lai để đẩy mạnh giáo dục kỹ năng sống ở Việt Nam trên cơ sở thực tiễn ở Việt nam và đối chiếu với mục tiêu 3 và mục tiêu 6 của Chương trình Hành động Dakar1

Trên cơ sở phân tích, so sánh, tổng kết kinh nghiệm thực tiễn và tổng hợp, khái quát hóa qua nghiên cứu 2 chu kì đề tài cấp Bộ về Giáo dục kỹ năng sống cho HS THPT2

Tác giả Nguyễn Thanh Bình đã xây dựng được khung lí luận về giáo dục kỹ năng sống từ xác định thuật ngữ, mục tiêu, nhiệm vụ, nội dung, nguyên tắc, phương pháp giáo dục cho đến đánh giá kết quả và tác động của giáo dục kỹ năng sống[22, tr.22-23]

Ngoài ra hiện nay ở Việt Nam có một số tổ chức quốc tế đang triển khai chương trình giáo dục kỹ năng sống tại Việt Nam đó là:

- Quỹ dân số thế giới của Hà Lan (WPE)

- Tổ chức cứu trợ trẻ em Anh (SCUK)

- Quỹ Nhi đồng Úc (CCF Australia)

- Quỹ Nhi đồng Mĩ (Save the children US)

- Quỹ Nhi đồng Nhật (Save the children Japan)

Song, các chương trình giáo dục kĩ năng sống do các tổ chức này triển khai đều là chương trình giáo dục không chính quy

Các công trình nghiên cứu, các chương trình giáo dục kỹ năng sống cho thế hệ trẻ do UNESCO , UNICEF đã tiến hành triển khai ở Việt Nam đem lại những kết quả bước đầu hết sức quan tro ̣ng về cơ sở lí luận và thực tiễn ; đã chỉ

ra một số nội dung giáo dục kỹ năng sống cho thanh thiếu nhi Song còn bô ̣c lô ̣ các hạn chế:

- Mớ i chỉ nêu lên một cách khái quát các chương trình giáo dục chính quy và không chính quy;

- Mới chỉ ra một số phương hướng lồng ghép 9 chủ đề giáo dục kĩ năng sống (như đã trình bày ở trên) vào chương trình hoạt động ngoại khóa của khối trường THCS và vẫn ở giai đoạn thực nghiệm

- Các chủ đề giáo dục kỹ năng sống chủ yếu tập trung vào phòng vệ sức khỏe bản thân và ứng phó với các tình huống căng thẳng, chưa bao quát hết nhóm kỹ năng sống cơ bản của con người (về cuộc sống cá nhân, trong quan hệ với người khác, trong công việc)

- Chưa có công trình nào nghiên cư ́ u việc tổ chức phối hợp của các tổ chức chính trị xã hội và nhà trường THPT, gia đình nhằm giáo dục kỹ năng sống có hiệu quả cho học sinh giúp các em có được vốn kiến thức cơ bản cần thiết để tự tin vững bước vào cuộc sống tương lai

Luận văn “Tổ chức phối hợp của Huyện đoàn với nhà trường THPT

thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinh ở huyện Gia Lâm hiện nay” có

kế thừa và phát triển một số kết quả nghiên cứu trên Vấn đề mà luận văn quan tâm không chỉ là giáo dục kỹ năng sống gì? Mà quan tâm tới việc tổ chức Đoàn

TNCS Hồ Chí Minh huyện Gia Lâm sẽ tổ chức phối hợp như thế nào với các nhà trường THPT để thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinh một cách có hiệu quả và thiết thực nhất trong điều kiện hiện nay Điều mà từ trước đến nay chưa được quan tâm thực hiện nhằm phát huy vai trò, nhiệm vụ của tổ chức Đoàn và nhà trường trong việc giáo dục toàn diện cho thanh niên học sinh Do vậy, luận văn có ý nghĩa lý luận và thực tiễn cơ bản

1.2 Một số khái niệm công cụ nghiên cứu đề tài:

1.2.1 Khái niệm “tổ chức”:

Theo Từ điển Việt Nam thì:

"Tổ chức" với vai trò là một động từ thì "Tổ chức là sắp xếp, bố trí thành các bộ phận để cùng thực hiện một nhiệm vụ hoặc cùng một chức năng chung"[9, tr.378]

Với vai trò là một danh từ thì: " Tổ chức là hình thức tập hợp, liên kết các thành viên trong xã hội (cá nhân, tập thể) nhằm đáp ứng yêu cầu, nguyện vọng, lợi ích của các thành viên; cùng nhau hành động vì mục tiêu chung"[9, tr.378]

Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài chúng ta quan tâm đến khái niệm

"tổ chức" theo hướng nó vừa là một động từ vừa là một danh từ

1.2.2 Khái niệm “phối hợp”:

Theo Từ điển Việt Nam thì: "Phối hợp là bố trí cùng nhau làm theo một

kế hoạch chung để đạt một mục đích chung" [9, tr.283]

Trong phạm vi đề tài thì “phối hợp” ở đây là Huyện đoàn và các trường THPT cùng nhau làm theo một kế hoạch chung để thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

1.2.3 Những khái niệm cơ bản về “giáo dục”:

Giáo dục là khái niệm chỉ hoạt động đặc trưng và tất yếu của xã hội loài người, là điều kiện không thể thiếu được để duy trì, phát triển con người và xã hội Về mặt phạm vi, khái niệm giáo dục có nhiều cấp độ khác nhau:

- Cấp độ rộng nhất: Là quá trình hình thành nhân cách con người dưới

ảnh hưởng của tất cả các hoạt động khách quan, chủ quan có ý thức và không

có ý thức, bao gồm tất cả các yếu tố tự phát và có mục đích của hoàn cảnh xã hội đối với cá nhân (là quá trình xã hội hóa con người)

- Cấp độ thứ hai: Giáo dục là quá trình tác động có mục đích, có tổ chức,

có kế hoạch của các lực lượng giáo dục trong xã hội nhằm hình thành nhân cách con người (giáo dục xã hội)

- Cấp độ thứ ba (Quá trình giáo dục theo nghĩa rộng): Là quá trình tác

động có mục đích, có tổ chức, có kế hoạch, có nội dung, bằng phương pháp khoa học của các cơ quan chức năng làm công tác giáo dục, của các nhà sư phạm, các nhà giáo dục tới người được giáo dục nhằm hình thành nhân cách cho họ Ở cấp độ này, giáo dục bao gồm quá trình dạy học và quá trình giáo dục (theo nghĩa hẹp)

- Cấp độ thứ tư (Quá trình giáo dục theo nghĩa hẹp): Là quá trình hình

thành cho người được giáo dục những phẩm chất đạo đức cụ thể thông qua việc

tổ chức cho họ các hoạt động và giao lưu Là quá trình hình thành cho người được giáo dục niềm tin, lý tưởng, động cơ, tình cảm, những nét nhân cách, những hành vi thói quen ứng xử đúng đắn trong xã hội[23, tr.46-47]

Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, khái niệm “giáo dục” được hiểu theo cấp độ thứ ba (quá trình giáo dục theo nghĩa rộng) Bởi trước đây, người ta thường coi hoạt động giáo dục là của nhà trường Ngày nay với quan niệm nhà trường mở, giáo dục mở, học suốt đời nên các lực lượng tham gia vào quá trình giáo dục không chỉ là nhà trường mà còn có các tổ chức xã hội

1.2.4 Khái niệm về "kỹ năng”:

Có nhiều quan niệm khác nhau về khái niệm “kỹ năng”, nhưng có thể khái quát thành 2 quan niệm về “kỹ năng” như sau [11, tr.5-10]:

- Loại quan niệm thứ nhất xem xét “kỹ năng” nghiêng về mặt kỹ thuật

hành động Các nhà tâm lý học Xô Viết trước đây nêu lên các định nghĩa như

sau về khái niệm “kỹ năng”, chẳng hạn:

Nhà tâm lý học Xô Viết V.A.Crulxetxki cho rằng: “Kỹ năng là sự thực

hiện một hành động hay một hoạt động nào đó nhờ sử dụng những thủ thuật

những phương thức hành động đúng” Tác giả A.G.Côvaliôv quan niệm: “Kỹ

năng là phương thức thực hiện hành động phù hợp với mục đích và điều kiện hành động”

Tác giả Hoàng Phê trong “Từ điển tiếng Việt” cũng xem xét kỹ năng

theo quan niệm như trên, trong đó kỹ năng được định nghĩa là “khả năng vận dụng những kiến thức nhu cầu được trong một lĩnh vực nào đó vào thực tế”

Như vậy, các loại quan niệm nói trên nhấn mạnh mặt kỹ thuật của kỹ năng, coi kỹ năng như là “phương tiện” giúp cho việc thực hiện hành động phù

hợp với mục đích và điều kiện hành động, họ chưa nói tới kết quả hành động

- Loại quan niệm thứ hai xem xét kỹ năng không chỉ về mặt kỹ thuật hành động mà còn coi kỹ năng là một biểu hiện năng lực của con người Chẳng

hạn: Nhà tâm lý học Xô Viết K.K.Platônôv quan niệm: “Kỹ năng là khả năng

của con người khi thực hiện công việc có kết quả trong những điều kiện xác định trong một khoảng thời gian tương ứng”

N.Đ.Kixegôp coi “kỹ năng là khả năng thực hiện có kết quả một hệ thống

các hành động phù hợp các mục đích và điều kiện thực hiện hệ thống này

Trong “Sổ tay Tâm lý học” các nhà tâm lí học Việt Nam định nghĩa: “Kỹ năng

là khả năng vận dụng có kết quả những tri thức về phương pháp hành động đã được chủ thể lĩnh hội để thực hiện nhiệm vụ tương ứng”

Trên cơ sở khái quát và kế thừa các quan điểm nói trên, có thể nêu lên một định nghĩa về kỹ năng như sau: “Kỹ năng là thực hiện có kết quả một hành động cụ thể bằng cách vận dụng những tri thức, những phương thức hành động

phù hợp với điều kiện cho phép”

Xem xét kỹ năng không chỉ đơn thuần về mặt kỹ thuật hành động mà còn

là biểu hiện năng lực của chủ thể hành động Như vậy, muốn có kỹ năng về một hành động nào đó phải có 3 yêu cầu sau:

- Có tri thức về hành động đó nghĩa là nắm được mục đích, cách thức (phương thức), các điều kiện để thực hiện hành động

- Vận dụng các tri thức về hành động để tiến hành hành động theo yêu cầu của hành động

- Đạt kết quả hành động không chỉ trong điều kiện quen thuộc, mà cả trong những điều kiện có sự thay đổi nhất định

1.2.5 Khái niệm về " kỹ năng sống":

Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về khái niệm “kỹ năng sống” theo quan niệm của một số tổ chức quốc tế, chẳng hạn:

- Unesco (“Tổ chức văn hoá – khoa học và giáo dục của Liên hiệp quốc”)

định nghĩa “kỹ năng sống là khả năng cá nhân thực hiện đầy đủ các chức năng

và tham gia vào cuộc sống hàng ngày”

- WHO (tổ chức y tế thế giới) (năm 1993) cho rằng: “Kỹ năng sống là khả

năng ứng phó một cách có hiệu quả với những yêu cầu và thách thức của cuộc sống

- Unicef cho rằng: Kỹ năng sống là khả năng chuyển đổi kiến thức (phải làm gì) thái độ (ta đang nghĩ gì, cảm xúc như thế nào, hay tin tưởng vào giá trị nào) thành hành động (làm gì và làm như thế nào)

Tổ chức Unicef Hà Nội vào năm 2004 trong một tài liệu tập huấn về kỹ

năng sống đã mở rộng khái niệm “kỹ năng sống” như là “giáo dục cách sống”

và coi “kỹ năng sống là các khả năng cho phép con người dựa vào đó và giúp

họ có khả năng giải quyết có hiệu quả với những yêu cầu cũng như thách thức của cuộc sống thường nhật, thậm chí ngay cả trong các trường hợp khó khăn” Như vậy trong quan niệm của các tổ chức nói trên, một số tác giả cho rằng kỹ năng sống mang tính tâm lí xã hội

Thực ra kỹ năng sống vừa mang tính cá nhân vừa mang tính xã hội Với

tư cách kỹ năng sống của cá nhân, kỹ năng sống mang tính cá nhân với tư cách

là chủ thể của hoạt động sống Song sống trong môi trường xã hội, với các quan

hệ xã hội phức tạp mang tính lịch sử xã hội, con người không chỉ là chủ thể của hoạt động sống của bản thân mình mà còn là thành viên của một gia đình, một nhóm xã hội, một cộng đồng xã hội Kỹ năng sống của con người chịu sự chế

ước của môi trường xã hội, các quan hệ xã hội, nó phát triển, biến đổi cùng sự phát triển của lịch sử xã hội

Tiếp thu và kế thừa các quan điểm của các tổ chức quốc tế, ở Việt Nam trong một số tài liệu viết về kỹ năng sống, một số tác giả quan niệm về kỹ năng sống như sau:

- Tác giả Nguyễn Thanh Bình (Viện Nghiên cứu sư phạm – ĐHSP Hà

Nội) quan niệm “kỹ năng sống nhằm giúp chúng ta chuyển dịch kiến thức –

“cái chúng ta biết” và thái độ, các giá trị - “Cái chúng ta nghĩ, cảm thấy, tin tưởng” thành hành vi thực tế - “làm gì và làm cách nào” là tích cực nhất và mang tính chất xã hội

- Tác giả Huỳnh Văn Sơn trong cuốn tài liệu “Nhập môn về kỹ năng

sống” (NXB Giáo dục, năm 2009) cho rằng: hiểu một cách đơn giản “kỹ năng sống là khả năng tồn tại và thích ứng của con người trước cuộc sống thực tế, kỹ năng sống quan trọng để con người làm chủ bản thân và chung sống với những người xung quanh cũng như cộng đồng xã hội một cách hiệu quả” “Kỹ năng sống là những kỹ năng tâm lí, kỹ năng tâm lí – xã hội cơ bản giúp cho cá nhân tồn tại và thích ứng trong cuộc sống”[11, tr.8] Những kỹ năng này giúp cho cá nhân thể hiện được chính mình cũng như tạo ra nội lực cần thiết để thích nghi

và phát triển Kỹ năng sống còn được xem như một biểu hiện quan trọng của năng lực tâm lí – xã hội, giúp cho cá nhân vững vàng trước cuộc sống vốn chứa đựng nhiều thách thức”

- Đứng trên phương diện tâm lí học, tác giả Nguyễn Quang Uẩn quan

niệm cuộc sống của con người diễn ra bằng hoạt động sống Hoạt động sống

diễn ra với sự đan xen của dòng “hoạt động có đối tượng” và mối “quan hệ giao tiếp ứng xử” giữa con người với con người Hai mặt, hai phương diện nói trên đan xen, nương tựa, hoà quyện vào nhau, chi phối, tác động qua lại lẫn nhau, tạo nên cuộc sống đích thực của mỗi con người trong cộng đồng Trong hệ thống các kỹ năng cơ bản có tính tổng hợp và phức tạp của hoạt động sống của con người có kỹ năng sống

Tác giả nêu lên một định nghĩa về khái niệm “kỹ năng sống” như sau:

“kỹ năng sống là một tổ hợp phức tạp của một hệ thống các kỹ năng nói lên năng lực sống của con người, giúp con người thực hiện công việc và quan hệ với bản thân, với người khác, với xã hội có kết quả trong những điều kiện xác

định của cuộc sống” [22, tr.17]

1.2.6 Các loại “kỹ năng sống”:

Có nhiều quan điểm khác nhau về việc phân loại kỹ năng sống:

Tổ chức Unesco[22, tr.28-30] đã nêu lên 10 kỹ năng tâm lí xã hội trong

kỹ năng sống Đó là: 1) Lấy quyết định; 2) Giải quyết vấn đề; 3) Suy nghĩ sáng tạo; 4) Suy nghĩ có phán đoán; 5) Truyền thông có kết quả; 6) Giao tiếp giữa con người với con người; 7) Ý thức về bản thân; 8) Khả năng thấu cảm; 9) Ứng phó với cảm xúc; 10) Ứng phó với stress Đây là những kỹ năng sống chung nhất của con người

Một cách phân loại khác về kỹ năng sống theo Unesco gồm 3 nhóm kỹ năng:

Nhóm kỹ năng tư duy gồm:

1) Công nhận và đánh giá cao giá trị của người khác

2) Kỹ năng làm việc với người khác

3) Xây dựng các mối quan hệ gia đình, bạn bè

4) Lắng nghe và truyền đạt có hiệu quả

5) Nhận trách nhiệm và đối với stress

Nhóm kỹ năng thương lượng gồm:

1) Kỹ năng thương lượng với người khác

2) Kỹ năng thương lượng với bản thân

Một cách phân loại khác nữa của Unesco có tính khái quát, cho rằng có thể chia kỹ năng sống thành 2 nhóm kỹ năng lớn:

Nhóm 1, bao gồm các kỹ năng chung: kỹ năng nhận thức, kỹ năng cảm

xúc, kỹ năng xã hội

Nhóm 2, bao gồm các kỹ năng sống được thể hiện trong các lĩnh vực

khác nhau của đời sống xã hội như: kỹ năng về các vấn đề sức khoẻ và dinh dưỡng, kỹ năng về các vấn đề giới và giới tính; kỹ năng về các vấn đề phòng chống HIV/AIDS, chống ma tuý, rượu, thuốc lá…; kỹ năng về các vấn đề thiên nhiên, môi trường, rủi ro, bạo lực; kỹ năng về các vấn đề gia đình, cộng đồng v.v…

Tổ chức Unicef (Tổ chức quỹ Nhi đồng của Liên Hợp quốc)[11, tr.9]

Trước tiên Unicef chia kỹ năng sống thành 3 nhóm kỹ năng cơ bản:

a) Nhóm kỹ năng tự nhận thức và sống với chính mình

b) Nhóm kỹ năng nhận thức và sống với người khác

c) Nhóm kỹ năng ra quyết định một cách hiệu quả

Một cách phân loại tổng hợp và chi tiết hơn về kỹ năng sống gồm 3 nhóm

kỹ năng cụ thể hơn:

Nhóm 1, nhóm kỹ năng truyền thống và giao tiếp:

+ Giao tiếp giữa các cá nhân gồm giao tiếp bằng lời và không bằng lời; lắng nghe tích cực, biểu lộ cảm xúc; phản hồi

+ Kỹ năng thương lượng, từ chối: Thương lượng và xử lý mâu thuẫn; tự khẳng định; từ chối

+ Kỹ năng thấu cảm: Kỹ năng lắng nghe và hiểu nhu cầu, hoàn cảnh của người khác; kỹ năng biểu lộ các hiểu biết trên

+ Kỹ năng hợp tác và làm việc theo êkip: Biểu lộ sự tôn trọng phong cách và đóng góp của người khác; đánh giá khả năng và đóng góp của bản thân cho nhóm

+ Kỹ năng liên hệ: kỹ năng ảnh hưởng và thuyết phục; kỹ năng tạo mạng lưới và động viên

Nhóm 2, nhóm kỹ năng lấy quyết định và suy nghĩ, gồm:

+ Kỹ năng lấy quyết định, giải quyết vấn đề: Kỹ năng thu nhập thông tin;

kỹ năng đánh giá hệ quả hành động của bản thân và của người khác, kỹ năng xác định các giải pháp khác nhau đối với việc giải quyết vấn đề; kỹ năng phân tích ảnh hưởng của các giá trị, thái độ, động cơ của bản thân và của người khác

+ Kỹ năng làm chủ cảm xúc (làm chủ sự tức giận, lo âu, chấn thương…) + Kỹ năng làm chủ stress (quản lý thời gian, tư duy tích cực, thư giãn)

Cách phân loại kỹ năng theo tác giả Huỳnh Văn Sơn Dựa trên sự tham

khảo tài liệu của các tổ chức nói trên, tác giả Huỳnh Văn Sơn đã nêu lên 24 kỹ năng cơ bản sau đây: 1) Kỹ năng tự đánh giá bản thân; 2) Xác lập mục đích cuộc sống; 3) Kỹ năng phán đoán cảm xúc của người khác; 4) Kỹ năng kiềm chế cảm xúc; 5) Kỹ năng thể hiện và nuôi dưỡng sự tự tin; 6) Kỹ năng truyền thông; 7) Kỹ năng lắng nghe; 8) Kỹ năng bày tỏ nguyện vọng; 9) Kỹ năng vượt qua áp lực; 10) Kỹ năng ứng phó với khó khăn; 11) Kỹ năng phân tích tình huống; 12) Kỹ năng ra quyết định; 13) Kỹ năng phân biệt hành vi lạm dụng và yêu thương; 14) Kỹ năng kiểm soát bản thân và tránh lây lan tâm lí; 15) Kỹ năng biết chấp nhận người khác; 16) Kỹ năng hợp tác; 17) Kỹ năng hoà nhập; 18) Kỹ năng làm việc nhóm; 19) Kỹ năng chia sẻ; 20) Kỹ năng động viên người khác; 21) Kỹ năng tư duy sáng tạo; 22) Kỹ năng xây dựng hình ảnh bản thân; 23) Kỹ năng quản lý thời gian; 24) Kỹ năng thiết lập quan hệ xã hội[11, tr.10]

Một cách xác định các kỹ năng sống cơ bản của tác giả Nguyễn Quang

Uẩn[ 22, tr 34 -38]:

Nhìn chung các tác giả nói trên chủ yếu đã đưa ra các cách phân loại kỹ năng sống trong mối quan hệ với bản thân, với xã hội, ít nói về kỹ năng sống của con người thể hiện trong hệ thống công việc với tư cách con người là chủ thể của hoạt động sống – “Hoạt động có đối tượng” Tác giả Nguyễn Quang Uẩn cho rằng hoạt động sống của con người diễn ra bằng một hệ thống công

việc thể hiện trong mối quan hệ của con người đối với bản thân mình, đối với người khác và đối với xã hội

Chủ tịch Hồ Chí Minh trong cuốn “Đường kách mệnh” viết từ những năm 1927 tại Quảng Châu (Trung Quốc) đã nói về “tư cách người kách mệnh” thể hiện ở 3 mối quan hệ:

- Quan hệ với bản thân mình

- Quan hệ với người khác và xã hội

- Quan hệ với công việc

Như vậy, khi nói về kỹ năng sống không thể không nói tới các nhóm kỹ năng cơ bản thể hiện trong 3 mối quan hệ nói trên Xuất phát từ quan điểm nói trên, tác giả Nguyễn Quang Uẩn nêu lên những kỹ năng sống cơ bản thể hiện các mối quan hệ này:

Nhóm kỹ năng sống hướng vào bản thân gồm:

1) Tự nhận thức về các giá trị của bản thân

2) Tự xác định mục đích cuộc sống, kế hoạch đường đời của bản thân 3) Thể hiện và nuôi dưỡng sự tự tin

4 Xây dựng hình ảnh bản thân

5) Kiềm chế cảm xúc bản thân

6) Tự điều khiển, điều chỉnh hành vi

7) Tự kiểm soát bản thân

8) Làm chủ thái độ và hành vi

9) Tự đánh giá bản thân

10) Tự rèn luyện, tự giáo dục, tự hoàn thiện v.v…

Nhóm kỹ năng hướng vào người khác và các quan hệ xã hội:

1) Hiểu biết về người khác

2) Hướng vào người khác các quan hệ xã hội

3) Phán đoán cảm xúc và thái độ của người khác

4) Chấp nhận người khác

5) Lắng nghe người khác

6) Chia sẻ với người khác

7) Hợp tác 8) Hoà nhập

9) Lắng nghe người khác

10) Động viên người khác

11) Kỹ năng giao tiếp ứng xử

12) Kỹ năng điều khiển người khác

13) Thiết lập quan hệ xã hội

14) Kỹ năng thích ứng xã hội v.v…

Nhóm kỹ năng công việc

1) Lựa chọn và xác định các giá trị của công việc

2) Xác định mục tiêu công việc

3) Kỹ năng tư duy trong công việc

4) Hoạch định công việc

5) Xác định các điều kiện, phương tiện tiến hành công việc

6) Tổ chức thực hiện công việc

7) Đánh giá, rút kinh nghiệm công việc

8) Làm việc nhóm

9) Quản lý thời gian

10) Đề xuất và chuẩn bị cho các công việc tiếp theo v.v…

Trên đây là một số kỹ năng cơ bản có thể có trong kỹ năng sống của con người với tư cách là chủ thể của hoạt động và chủ thể của các mối quan hệ với người khác, với xã hội Các nhóm kỹ năng nói trên có quan hệ chặt chẽ bổ sung cho nhau tạo nên một hệ thống kỹ năng thể hiện năng lực sống của con người

Tóm lại, có nhiều cách quan niệm khác nhau về khái niệm “kỹ năng

sống”, cũng như cách phân loại kỹ năng sống Mỗi cách tiếp cận có những điểm hợp lý và có thể tồn tại những điểm chưa thật hợp lý Cần có cách tiếp cận phức hợp, có tính hệ thống giữa các cách tiếp cận khác nhau, tạo nên một cách tiếp cận toàn diện và đầy đủ về kỹ năng sống của con người Quan điểm toàn diện

phức hợp về kỹ năng sống sẽ tạo cơ sở cho việc xây dựng các mục tiêu, nội dung, chương trình, các phương pháp biện pháp và các hình thức tổ chức hình thành phát triển giáo dục kỹ năng sống cho mọi lứa tuổi khác nhau trong cuộc sống con người

1.3 Vai trò của tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong việc giáo dục kỹ năng sống cho đoàn viên thanh niên học sinh:

1.3.1 Đoàn TNCS Hồ Chí minh là một tổ chức chính trị xã hội của tuổi trẻ Việt Nam

“Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện Đoàn bao gồm những thanh niên tiên tiến, phấn đấu vì mục tiêu, lý tưởng của Đảng là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”[20,

tr.2]

Được xây dựng, rèn luyện và trưởng thành qua các thời kỳ đấu tranh cách mạng, Đoàn đã tập hợp đông đảo thanh niên phát huy chủ nghĩa anh hùng cách mạng, cống hiến xuất sắc cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Bước vào thời kỳ mới, Đoàn tiếp tục phát huy những truyền thống quý báu của dân tộc và bản chất tốt đẹp của mình, kế tục trung thành, xuất sắc sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng và Chủ tịch

Hồ Chí Minh; thường xuyên bổ sung lực lượng trẻ cho Đảng; tổ chức động viên đoàn viên, thanh niên cả nước đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là đội dự bị tin cậy của Đảng Cộng sản Việt Nam, là lực lượng xung kích cách mạng, là trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên, đại diện chăm lo và bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng của tuổi trẻ; phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh; là lực

lượng nòng cốt chính trị trong phong trào thanh niên và trong các tổ chức thanh niên Việt Nam

Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là thành viên của hệ thống chính trị, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và Pháp luật của nước Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam Đoàn phối hợp với các cơ quan nhà nước, các đoàn thể và tổ chức xã hội, các tập thể, gia đình và nhà trường chăm lo giáo dục, đào tạo và bảo vệ thanh thiếu nhi; tổ chức cho đoàn viên, thanh niên tích cực tham gia vào việc quản lý nhà nước và xã hội

Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh đoàn kết, phát triển quan hệ hữu nghị, hợp tác bình đẳng với các tổ chức thanh niên tiến bộ, thanh niên và nhân dân các nước trong cộng đồng quốc tế phấn đấu vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội, vì tương lai và hạnh phúc của tuổi trẻ

1.3.2 Đoàn TNCS Hồ Chí Minh có nhiệm vụ thực hiện mục tiêu giáo dục của xã hội và phát triển nguồn nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước:

Sau những năm đổi mới, nước ta đã đạt được nhiều thành tự to lớn và quan trọng trên tất cả các lĩnh vực kinh tế và xã hội Trong quá trình thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa, giáo dục đào tạo cùng với khoa học công nghệ luôn là yếu tố quan trọng hàng đầu Con người là vốn quý nhất, đầu tư cho con người là đầu tư cho phát triển, phát huy nguồn lực con người chính là yếu tố cơ bản cho sự phát triển nhanh bền vững của đất nước

Nhiệm vụ và mục tiêu cơ bản của giáo dục là nhằm xây dựng những con người thiết tha gắn bó với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cường xây dựng và bảo vệ tổ quốc, thực hiện công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước; giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc, có năng lực tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại; phát huy tiềm năng của dân tộc và con người Việt Nam, có ý thức cộng đồng và phát huy tính tích cực của

cá nhân, làm chủ tri thức khoa học và công nghệ hiện đại, có tư duy sáng tạo, có

kỹ năng thực hành giỏi, có tác phong công nghiệp, có tính tổ chức kỷ luật; có sức khỏe về thể chất và tinh thần, là những người kế thừa xây dựng xã hội chủ nghĩa

Trên thế giới, xu thế quốc tế hóa trở thành một tất yếu khách quan, nền kinh tế chuyển sang nền kinh tế tri thức, ưu thế về trí tuệ đang dần thay thế ưu thế sở hữu vốn, tài nguyên; ưu tiên sở hữu trí tuệ đang thay thế ưu tiên sở hữu vật chất; cạnh tranh trong tương lai chủ yếu là cạnh tranh về trí tuệ và thông tin Quốc gia nào nắm được khoa học công nghệ hiện đại và sở hữu nguồn nhân lực trí tuệ cao sẽ trở thành quốc gia cường thịnh

Trong hoàn cảnh nước ta hiện nay, chúng ta đã có nhiều bước phát triển vượt bậc nhưng vẫn còn rất nhiều khó khăn Chúng ta muốn đi tắt đón đầu để nhanh chóng đuổi kịp các nước tiên tiến trong khu vực và trên thế giới, thì biện pháp cần thực hiện là phải phát triển giáo dục, phát triển toàn diện con người Nền giáo dục xã hội phải tạo ra những con người khỏe về thể lực, trí lực, tâm lực và sẵn sàng thích ứng được với những biến đổi của thời đại, tranh thủ được những thời cơ để phát triển đất nước nhưng cũng có khả năng ứng phó với các vấn đề mặt trái của xã hội tạo ra

Để có được nguồn nhân lực đó không chỉ là trách nhiệm riêng của giáo dục nhà trường mà còn là trách nhiệm của các tổ chức chính trị, xã hội trong đó

tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

1.4 Mối quan hệ giữa tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chi ́ Minh và Nhà trường THPT trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục và giáo dục kỹ năng sống:

Tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh có nhiê ̣m vu ̣ thông qua các hoa ̣t đô ̣ng của mình để giáo dục chính trị tư tưởng cho đoàn viên thanh niên, học sinh nhất

là giáo dục truyền thống dân tộc , truyền thống cách ma ̣ng , truyền thống yêu nước, qua đó giúp đoàn viên thanh niên hiểu hơn về li ̣ch sử của dân tộc mìn h,

tự hào các thế hệ cha anh đi trước qua đó có thức trách nhiệm với bản thân , gia đình, nhà trường và xã hội

Bên ca ̣nh viê ̣c giáo du ̣c chính tri ̣ tư tưởng , Đoàn còn tổ chức các hoa ̣t

đô ̣ng phong trào khơi dâ ̣y trong đoàn viên thanh nhiên tinh thần xung phong tình nguyện của tuổi trẻ, ý thức sẵn sàng thực hiê ̣n nhiê ̣m vu ̣ khi tổ quốc cần , ý thức trách nhiê ̣m của người đoàn viên thanh niên với công đồng xã hô ̣i thông qua các hoa ̣t đông qu yên góp ủng hộ, thực hiê ̣n các công trình phần việc thanh niên, tham gia khám tuyển nghĩa vu ̣ quân sự tuổi 17

Không chỉ khai thác và kêu go ̣i sự tình nguyê ̣n , cống hiến của tuổi trẻ, tổ chức Đoàn dù ở cấp nào cũng phải cùng với nhà trường và các t ổ chức xã hội khác thu hút tập hợp thanh niên và thực hiện các nhiệm vụ giáo dục thế hệ trẻ thông qua các hoạt động cụ thể : Hỗ trợ thanh niên có hoàn cảnh vay vốn ho ̣c

tâ ̣p, hỗ trợ và tư vấn hướng nghiê ̣p cho thanh niên giúp các em có hiểu b iết hơn về đi ̣nh hướng nghề nghiê ̣p về cơ hô ̣i trong tương lai để các em có được sự lựa chọn đúng đắn khi ra trường ; hỗ trợ đoàn viên thanh niên trong viê ̣c nâng cao sức khỏe thể chất và tinh thần, thông qua tổ chức các hoa ̣t đô ̣ng văn hóa thể du ̣c thể thao phong phú và đa dạng; giúp các em nâng cao các kỹ năng hoạt động xã

hô ̣i như kỹ năng giao tiếp ứng xử , kỹ năng ra quyết định , kỹ năng phòng vệ, và

mô ̣t số các kỹ năng khác

Mục tiêu của giáo dục nhà trường phổ thông hiện nay[21, tr38-40]:

- Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc

- Giáo dục trung học phổ thông nhằm giúp học sinh củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục trung học cơ sở, hoàn thiện học vấn phổ thông và

có những hiểu biết thông thường về kỹ thuật và hướng nghiệp, có điều kiện phát huy năng lực cá nhân để lựa chọn hướng phát triển, tiếp tục học đại học, cao đẳng, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động

- Nội dung giáo dục phổ thông phải bảo đảm tính phổ thông, cơ bản, toàn diện, hướng nghiệp và có hệ thống; gắn với thực tiễn cuộc sống, phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi của học sinh, đáp ứng mục tiêu giáo dục ở mỗi cấp học

- Giáo dục trung học phổ thông phải củng cố, phát triển những nội dung

đã học ở trung học cơ sở, hoàn thành nội dung giáo dục phổ thông; ngoài nội dung chủ yếu nhằm bảo đảm chuẩn kiến thức phổ thông, cơ bản, toàn diện và hướng nghiệp cho mọi học sinh còn có nội dung nâng cao ở một số môn học để phát triển năng lực, đáp ứng nguyện vọng của học sinh

- Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện

kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh

Theo phân cấp quản lý của hê ̣ thống Đoàn, Đoàn trường THPT trực thuô ̣c

và được quản lý bởi các quận, huyện, thị đoàn Quận, huyê ̣n, thị đoàn có nhiệm

vụ xây dựng, đi ̣nh hướng chương trình công tác Đoàn và phong trào thanh niên cho các trường THPT, chỉ đạo tổ chức triển khai đến các Đoàn trường thực hiện nhằm đa ̣t được các mu ̣c tiêu giáo du ̣c mà tổ chức đã đề ra theo năm ho ̣c , theo các đợt thi đua và theo các sự kiê ̣n chính tri ̣ xã hô ̣i

Đoàn thanh niên các quận, huyện, thị xã và nhà trường là các tổ chức độc lập, hoạt động theo những mục tiêu, nhiệm vụ riêng của tổ chức mình nhưng thực tế cho thấy mục tiêu giáo dục của Đoàn thanh niên quận, huyện, thị xã và mục tiêu giáo dục của nhà trường có những nội dung tương đồng cùng hướng tới việc giáo dục toàn diện cho đoàn viên thanh niên học sinh

Thực tế cho thấy, hoạt động của tổ chức Đoàn trong nhà trường không thể thực hiê ̣n được nếu không có sự quan tâm , hỗ trợ, tạo điều kiện của các nhà trường, sự vào cuô ̣c của các đoàn thể và các tổ chức khác trong nhà trường Nhà trường có vai trò quyết đi ̣nh trong viê ̣c chỉ đạo, hoạt động của tổ chức Đoàn phù hợp với điều kiê ̣n thực tế của của nhà trường nhằm thực hiê ̣n mu ̣c tiêu giáo du ̣c toàn diện cho học s inh mà trong đó giáo dục kỹ năng sống là nội dung rất quan trọng Ngoài ra, các tổ chức xã hội khác, các tổ chuyên môn , cán bộ giáo viên,

cơ sở vâ ̣t chất của nhà trường cũng là các lực lượng góp phần quan trọng trong việc triển khai và tổ chức các hoạt động của tổ chức Đoàn trong nhà trường

Ngược lại, bằng những phong trào hoạt động của Đoàn, nề nếp nhà trường được ổn định, phong trào thi đua học tập của học sinh được diễn ra sôi nổi, giáo dục đạo đức học sinh được nâng cao do đó góp phần rất lớn trong việc hoàn thành nhiệm vụ giáo dục của nhà trường

Như vậy, nhà trường THPT và tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh có quan

hệ gắn bó mật thiết hỗ trợ lẫn nhau cùng hướng tới thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện cho học sinh , giúp các em sau khi tốt nghiệp rời ghế nhà trường cá c

em có kiến thức phổ thông , có nhận thức và những hiểu biết nhất định để các

em tự tin bước vào cuộc sống với nhiều những điều mới mẻ , như ̃ng cơ hội nhưng cũng không ít khó khăn thách thức và những cám dỗ nguy hiểm

1.5 Những yếu tố ảnh hưởng tới việc tổ chức phối hợp của Huyện đoàn với các nhà trường THPT thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinh:

Việc phối hợp của Huyện đoàn với các trường THPT thực hiện giáo dục

kỹ năng sống cho học sinh bị chi phối bởi nhiều yếu tố Các yếu tố đó đóng vai

trò quyết định tới sự thành bại của hoạt động phối hợp này đó là:

1.5.1 Mục tiêu, nội dung giáo dục kỹ năng sống phù hợp với mục tiêu giáo dục THPT, mục tiêu giáo dục của Đoàn và đặc điểm tâm lý lứa tuổi của học sinh:

Một hoạt động giáo dục chỉ có thể tổ chức và thu được hiệu quả giáo dục cao khi mục tiêu giáo dục của hoạt động đó phù hợp và tương thích với mục tiêu của tổ chức và phù hợp với đối tượng được giáo dục

Với hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh cũng vậy, để hoạt động giáo dục kỹ năng sống được tổ chức tốt, đem lại hiệu quả thực tế thiết thực thì mục tiêu giáo dục kỹ năng sống cũng phải tương thích với mục tiêu giáo dục của nhà trường và mục tiêu giáo dục của Đoàn Mục tiêu tương thích

đó sẽ là yếu tố giúp cho tổ chức Đoàn và nhà trường có động lực để tổ chức thực hiện một cách tốt nhất bởi nó chính là “Một mũi tên trúng nhiều đích” (vừa thực hiện được mục tiêu của tổ chức mình, vừa tạo mối quan hệ tốt với tổ chức khác, huy động được các nguồn lực khác tham gia vào việc thực hiện nhiệm vụ mục tiêu của tổ chức mình) và như vậy đúng là “nhất cử lưỡng tiện”

Nội dung giáo dục kỹ năng sống cũng vì vậy mà phải được lựa chọn cho phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý đối tượng được giáo dục, phù hợp với mục tiêu của cấp học Người ta không thể dạy các em học sinh bậc tiểu học các kỹ năng phòng tránh thai, tình dục an toàn; cũng như không thể cùng một lúc dạy tất cả các loại kỹ năng sống cho các em mà phải biết lực chọn các kỹ năng ưu tiên, các kỹ năng cơ bản cần thiết đối với lứa tuổi các em Ví dụ: đối với lứa tuổi THPT cần thiết dạy cho các em một số kỹ năng: Tự nhận thức về các giá trị của bản thân; tự xác định mục đích cuộc sống, kế hoạch đường đời của bản thân; kiềm chế cảm xúc bản thân; tự điều khiển, điều chỉnh hành vi; tự rèn luyện, tự giáo dục, tự hoàn thiện; lắng nghe người khác; chia sẻ với người khác; làm việc nhóm; kỹ năng giao tiếp ứng xử; kỹ năng thích ứng xã hội; tư duy sáng tạo,…

1.5.2 Nhận thức của đối tượng tham gia:

Việc phối hợp giáo dục kỹ năng sống còn phụ thuộc vào yếu tố nhận thức của các đối tượng tham gia Nhận thức của con người là vấn đề quan trọng, nhận thức quyết định thái độ và hành vi Nhận thức của mỗi đối tượng tham gia trong quá trình phối hợp tổ chức hoạt động đều ảnh hưởng đến kết quả của hoạt động phối hợp đó

Trong việc tổ chức phối hợp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh cũng vậy, nhận thức của cán bộ huyện đoàn, của ban giám hiệu, của cán bộ giáo viên, của cán bộ đoàn trong nhà trường đến nhận thức của học sinh, thậm chí cả phụ huynh học sinh đều có ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động phối hợp đó Hoạt động phối hợp không thể thực hiện được nếu đồng chí Bí thư huyện đoàn và hiệu trưởng nhà trường bất đồng quan điểm; hoạt động phối hợp cũng không thể có hiệu quả khi mà giáo viên, học sinh cho rằng hoạt động đó là không cần thiết, không phù hợp Nội dung giáo dục kỹ năng sống rất phong phú và đa dạng nhưng nó vượt quá khả năng nhận thức của các em học sinh thì hoạt động trước sau cũng thất bại

1.5.3 Năng lực tổ chức của cán bộ quản lí, giáo viên các nhà trường, của cán bộ Đoàn:

Một yếu tố nữa có ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động phối hợp của Huyện đoàn và các trường THPT thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

đó là năng lực tổ chức hoạt động của cán bộ quản lý, giáo viên các nhà trường, của cán bộ đoàn

Đôi khi ta thường tự nhủ “Lực bất tòng tâm” Nhận thức tốt, rất mong muốn được làm được thực hiện, nhưng bản thân cá nhân, tập thể không đủ năng lực để thực hiện việc đó Người cán bộ quản lý, các giáo viên giáo viên của nhà trường, cán bộ đoàn từ huyện đến các trường rất mong muốn tổ chức được cho các em học sinh nhiều hoạt động gắn với giáo dục kỹ năng sống nhưng chính bản thân người cán bộ quản lý, giáo viên, cán bộ đoàn đó không có năng lực tổ chức, không biết nên tổ chức hoạt động đó như thế nào, các điều kiện cần và đủ

để tổ chức các hoạt động đó ra sao hoặc không hiểu biết về kỹ năng sống thì việc tổ chức phối hợp đó chẳng đem lại kết quả gì

Năng lực là khả năng hoàn thành một công việc, một nhiệm vụ hoàn chỉnh Vậy khi không có năng lực thì việc tổ chức và thực hiện nhiệm vụ thành công là một vấn đề hết sức khó khăn Điều này cũng đồng nghĩa với việc mục

tiêu, nhiệm vụ của kế hoạch phối hợp đặt ra không thể thực hiện được, do đó hoạt động phối hợp sẽ trở nên thất bại

1.5.4 Những điều kiện phục vụ cho công tác phối hợp:

Bên cạnh những yếu tố liên quan đến con người như đã nêu ở trên, việc

tổ chức phối hợp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh các trường THPT còn bị chi phối bởi các điều kiện phục vụ cho các hoạt động giáo dục Những điều kiện đó chính là địa điểm, là trang thiết bị, là kinh phí, là các nguồn lực khác bao gồm cả không gian, thời gian tổ chức các hoạt động giáo dục Các điều kiện

đó không phải chỉ do nhà trường, do tổ chức Đoàn chịu trách nhiệm mà cần có

sự phân công, phân cấp cụ thể, có sự quan tâm tạo điều kiện và huy động các tổ chức xã hội khác cùng tham gia

Theo Mác thì quá trình nhận thức của con người là “từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng” Để quá trình nhận thức của các em học sinh sẽ diễn ra thuận lợi, hoạt động giáo dục được tổ chức thành công, đạt được mục đích yêu cầu kế hoạch phối hợp đã đặt ra thì yếu tố các điều kiện đảm bảo thực hiện hoạt động đó là rất cần thiết và không thể thiếu

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC PHỐI HỢP CỦA HUYỆN ĐOÀN VỚI NHÀ TRƯỜNG THPT THỰC HIỆN GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO

HỌC SINH Ở HUYỆN GIA LÂM 2.1 Mô ̣t số đă ̣c điểm về giáo dục THPT và Đoàn TNCS Hồ Chí Minh huyê ̣n Gia Lâm:

2.1.1 Về giáo dục THPT:

Gia Lâm là huyê ̣n ngoa ̣i thành nằm ở của ngõ Đông Bắc của Thủ đô Hà

Nô ̣i với diê ̣n tích 114km2

, hơn 23 vạn dân trong đó có trên 5 vạn trong độ tuổi thanh niên Phần lớn thanh niên Gia Lâm hoă ̣c đang ho ̣c tâ ̣p trong các trường THPT, các trường chuyên nghiệp , hoặc đi làm tại các doanh ngh iê ̣p, các cơ quan

xí nghiệp Diê ̣n tích đất nông nghiê ̣p mô ̣t phần đang được chuyển đổi cơ cấu sản xuất sang mô hình trang tra ̣i , hoă ̣c các khu công nghiê ̣p vừa và nhỏ như : Khu công nghiê ̣p Hapro ở xã Lê ̣ Chi , khu công nghiê ̣p Dương Xá , khu công nghiê ̣p vừa và nhỏ Phú Thi ̣, khu công nghiê ̣p Ninh Hiê ̣p Người dân quan tâm đến viê ̣c học hành của con cái và đầu tư cho việc học của con Tổng số thanh niên học sinh đang ho ̣c tâ ̣p ta ̣i 08 trường THPT là 10.174 (04 trường công lập , 04 trường tư thục)[19, tr.1-2] Cụ thể như sau:

Bảng 1.1: Số liệu các trường THPT trên địa bàn huyện Gia Lâm

3 THPT Nguyễn Văn Cừ Công lâ ̣p 1587 35

Nguồn: Báo cáo tổng hợp số liệu khối trường THPT năm học 2009-2010 của Huyện đoàn Gia Lâm

Thực hiê ̣n sự chỉ đa ̣o của Sở giáo du ̣c và đào ta ̣o Hà nô ̣i , căn cứ vào tình hình thực tiễn của huyện Gia Lâm, các trường THPT trên địa bàn đầu tư cơ sở vâ ̣t chất, nhân lực để thực hiê ̣n ngày càng tốt hơn các nhiê ̣m vu ̣ giáo du ̣c của nhà trường

Hê ̣ thống trường THPT trên đi ̣a bàn huyê ̣n Gia Lâm gồm có 8 trường trong đó 01 trường đa ̣t trường chuẩn quốc gia giai đoa ̣n 2001- 2010 (Trường THPT Dương Xá, xã Dương Xá) Trình độ giáo viên được chuẩn hóa với trên 95% tốt nghiệp đại học, trong đó có một số trường công lập như THPT Cao Bá Quát 23% giáo viên có bằng thạc sỹ chuyên môn, trường THPT Dương Xá 18% giáo viên

có bằng thạc sỹ chuyên môn 100% giáo viên chủ nhiệm lớp là giáo viên tâm huyết, nhiệt tình có kỹ năng sư phạm tốt và chủ yếu là giáo viên trẻ Chất lượng giảng dạy chuyên môn ở các trường từng bước được nâng cao Tỉ lệ học sinh khá,

giỏi bình quân đạt 30% Tỉ lệ học sinh đỗ các trường Đại học, cao đẳng, học

nghề của các trường tương đối cao: THPT Cao Bá quát đạt trên 90%; THPT Dương Xá đạt 87%; THPT Tô Hiệu 85% Cơ cấu tổ chức các trường THPT trên

đi ̣a bàn huyê ̣n Gia Lâm hiê ̣n nay như sau:

Bảng 1.2: Số liệu tổ chức cán bộ các trường THPT ở huyện Gia Lâm

TT Tên trường Tổng số GV Tổng số

GVCN

TS Giám hiê ̣u

Bảng 2.3: Số liệu cán bộ cơ quan Huyện đoàn Gia Lâm

Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ các thành viên trong bộ máy có thể linh hoạt hỗ trợ nhau để cùng hoàn thành nhiệm vụ được giao

Bảng 2.4: Số liê ̣u về công tác cán bộ đoàn các trường THPT trên đi ̣a bàn huyê ̣n Gia Lâm:

Nguồn: Trích từ bảng tổng hợp điều tra khảo sát do tác giả Phùng Thị Hoài Hương thực hiện năm 2009

2.2 Thực trạng nhâ ̣n thức của các đối tượng được khảo sát:

2.2.1 Nhâ ̣n thức về giáo dục kỹ năng sống:

Thực tế cho thấy khi hỏi các đối tượng được khảo sát: Kỹ năng sống là gì ?

Nó có cần thiết cho lớp trẻ trước khi bước vào cuộc sống hay không ? Thì câu trả lời mà tác giả nhâ ̣n được đó là : Kỹ năng sống là những kỹ năng cơ b ản không thể

Phó Bí thư phụ trách

khối xã, TT , TĐKT

CB phu ̣ trách khối CNVC

CB Phu ̣ trách TĐKT

CB phu ̣ trách

khối xã,TT

Phó Bí thư phụ trách khối CNVC, Trường ho ̣c

Bí thư

CB phu ̣ trách khối trường ho ̣c

thiếu cho mỗi người trong hành trang bước vào cuô ̣c sống và nó là kỹ năng xử lý các tình huống trong cuộc sống một cách hợp lý Nó thực sự là rất cần thiết đối với mỗi người đă ̣c biê ̣t là lứa tuổi ho ̣c sin h THPT bởi đây là giai đoa ̣n các em có sự thay đổi tâm sinh lý rất lớn, sự thay đổi từ trẻ em để trở thành người lớn

Kết quả điều tra về nhận thức của các đối tượng được khảo sátthông qua phiếu hỏi:

Bảng số 2.5: Số liệu thực trạng nhận thức về sự cần thiết của giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THPT

Nguồn: Trích từ bảng tổng hợp điều tra khảo sát do tác giả Phùng Thị Hoài Hương thực hiện năm 2009