Quản lý dạy học ở trường trung học phổ thông Nguyễn Du - Thanh Oai thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu trường chuẩn quốc gia

Một mặt hiệu trưởng phải có kế hoạch tổ chức thực hiện chương trình dạy học, mặt khác chỉ đạo tổ chức thực hiện tất cả các hoạt động giáo dục trong nhà trường, điều kiện cơ sở vật chất,

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN KỲ NAM

QUẢN LÝ DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NGUYỄN DU - THANH OAI THÀNH PHỐ HÀ NỘI ĐÁP ỨNG YÊU CẦU

TRƯỜNG CHUẨN QUỐC GIA

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2013

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN KỲ NAM

QUẢN LÝ DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NGUYỄN DU - THANH OAI THÀNH PHỐ HÀ NỘI ĐÁP ỨNG YÊU CẦU

TRƯỜNG CHUẨN QUỐC GIA

Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 05

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN VŨ BÍCH HIỀN

HÀ NỘI – 2013

Lêi c¶m ¬n

Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo Trường Đại học giáo dục, thư viện trường ĐHQG Hà Nội đã tạo điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành chương trình đào tạo, hoàn chỉnh đề cương, nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS Nguyễn Vũ Bích Hiền - người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ, động viên tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn lãnh đạo, chuyên viên Sở Giáo dục - Đào tạo thành phố Hà Nội, Ban giám hiệu, các thầy cô giáo, các em học sinh trường THPT Nguyễn Du - Thanh Oai, thành phố Hà Nội đã nhiệt tình cung cấp thông tin, tham gia trả lời phiếu điều tra, cùng bạn bè đồng nghiệp đã giúp đỡ động viên để tôi hoàn thành luận văn này

Xin cảm ơn sự giúp đỡ và những tình cảm quý báu mà các thầy cô giáo, các cơ quan và bạn bè đã dành cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn này

Đề tài tuy đã được nghiên cứu kỹ và bản thân tôi đã có nhiều cố gắng, song luận văn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, hạn chế Tác giả rất mong nhận được các ý kiến chỉ dẫn và đóng góp của các thầy cô giáo và đồng nghiệp để có thể bổ sung, hoàn thiện luận văn, góp phần cung cấp một cơ sở khoa học cho việc quản lý dạy học ở trường THPT Nguyễn Du - Thanh Oai, thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu trường chuẩn quốc gia

Hà Nội, tháng 11 năm 2013

Tác giả

Nguyễn Kỳ Nam

CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

1 BGH Ban giám hiệu

3 CBGV Cán bộ giáo viên

4 CBQL Cán bộ quản lý

5 CMHS Cha mẹ học sinh

6 CNH-HDH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

7 CNTT Công nghệ thông tin

8 CSVC Cơ sở vật chất

9 CSVC-TBDH Cơ sở vật chất, thiết bị dạy học

10 E(x) Điểm trung bình

MỤC LỤC

Lời cảm ơn i

Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt ii

Mục lục iii

Danh mục các bảng, sơ đồ vi

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC ĐÁP ỨNG YÊU CẦU TRƯỜNG CHUẨN QUỐC GIA CẤP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 6

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề về quản lý dạy học 6

1.2 Quản lý dạy học trong trường trung học phổ thông 10

1.2.1 Khái niệm quản lý nhà trường 10

1.2.2 Đặc thù trong quản lý nhà trường trung học phổ thông 12

1.2.3 Hoạt động dạy học của giáo viên trung học phổ thông 15

1.2.4 Quản lý dạy học của Hiệu trưởng trung học phổ thông 18

1.3 Trường trung học đạt chuẩn quốc gia 23

1.3.1 Cơ sở pháp lý 23

1.3.2 Xây dựng trường trung học phổ thông đạt chuẩn quốc gia 25

1.3.3 Yêu cầu của dạy học ở trường trung học phổ thông đạt chuẩn quốc gia 27

1.4 Nội dung quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng, đáp ứng yêu cầu trường trung học phổ thông chuẩn quốc gia 31

1.4.1 Đặt mục tiêu phấn đấu, lộ trình và lập kế hoạch thực hiện xây dựng trường chuẩn quốc gia 31

1.4.2 Tác động của nhà quản lý tới việc thực hiện chương trình dạy học 32

1.4.3 Tác động tới đội ngũ giáo viên 32

1.4.4 Tác động tới học sinh 33

1.4.5 Đảm bảo điều kiện vật chất và phi vật chất thuận lợi cho dạy và học 33

1.5 Ảnh hưởng của xu thế hội nhập trong quản lý hoạt động dạy học đáp ứng yêu chuẩn trường trung học phổ thông chuẩn quốc gia 34

1.5.1 Chuẩn quốc gia mang tính động, hướng tới chuẩn của các nước trong khu vực và trên thế giới 34

1.5.2 Khái niệm “quản lý dạy học” dần được thay thế bằng khái niệm “lãnh đạo dạy học” 35

1.5.3 Đặc điểm của mô hình trường học mới và nhà quản lý thế kỷ 21 37

Tiểu kết chương 1 39

Trang

Chương 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC VÀ QUẢN LÝ DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NGUYỄN DU

- THANH OAI THÀNH PHỐ HÀ NỘI ĐÁP ỨNG YÊU CẦU

TRƯỜNG CHUẨN QUỐC GIA 41

2.1 Khái quát về trường Trung học phổ thông Nguyễn Du - Thanh Oai 41

2.1.1 Tổ chức bộ máy 41

2.1.2 Đội ngũ giáo viên, học sinh 41

2.1.3 Cơ sở vật chất 42

2.2 Thực trạng dạy học ở trường THPT Nguyễn Du – Thanh Oai 43

2.2.1 Chương trình dạy học 44

2.2.2 Phương pháp dạy học 46

2.2.3 Kết quả dạy học so với yêu cầu trường chuẩn quốc gia 49

2.3 Thực trạng quản lý dạy học ở trường Trung học phổ thông Nguyễn Du - Thanh Oai, Thành phố Hà Nội 53

2.3.1 Mục tiêu, kế hoạch xây dựng trường chuẩn quốc gia 53

2.3.2 Tác động của Hiệu trưởng tới chương trình dạy học 54

2.3.3 Tác động của Hiệu trưởng tới đội ngũ giáo viên 59

2.3.4 Tác động của Hiệu trưởng tới học sinh 63

2.3.5 Tạo điều kiện vật chất/ môi trường văn hoá thúc đẩy việc dạy học 68

2.4 Đánh giá thực trạng 71

2.4.1 Thuận lợi, khó khăn 71

2.4.2 Thời cơ, thách thức 71

2.4.3 Phân tích SWOT 72

Tiểu kết chương 2 73

Chương 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NGUYỄN DU - THANH OAI THÀNH PHỐ HÀ NỘI ĐÁP ỨNG YÊU CẦU TRƯỜNG CHUẨN QUỐC GIA 75

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 75

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ của các biện pháp 75

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn của các biện pháp 75

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi của các biện pháp 75

3.2 Các biện pháp quản lý dạy học ở trường THPT Nguyễn Du - Thanh Oai, thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu trường chuẩn quốc gia 76

3.2.1 Biện pháp 1: Chia sẻ tầm nhìn và tạo động lực cho mọi thành viên trong nhà trường phấn đấu xây dựng trường đạt chuẩn 76

3.2.2 Biện pháp 2: Tích hợp bồi dưỡng và đánh giá giáo viên theo chuẩn

nghề nghiệp với các hoạt động thi đua khác 78

3.2.3 Biện pháp 3: Linh hoạt trong quản lý chương trình đối với từng đối tượng người học 82

3.2.4 Biện pháp 4: Xây dựng đội ngũ giáo viên cốt cán 88

3.2.5 Biện pháp 5: Đặc biệt chú trọng tới nhóm học sinh yếu nhằm giảm tỉ lệ học sinh yếu, và học sinh bỏ học 90

3.2.6 Biện pháp 6: Tăng hiệu quả sử dụng cơ sở vật chất, xây dựng môi trường làm việc thân thiện 94

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất 97

3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết, khả thi của các biện pháp quản lý dạy học của Hiệu trưởng 98

3.4.1 Các bước tiến hành khảo nghiệm 98

3.4.2 Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết, khả thi của các biện pháp quản lý dạy học 98

Tiểu kết chương 3 100

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 101

1 Kết luận 101

2 Khuyến nghị 103

TÀI LIỆU THAM KHẢO 105

PHỤ LỤC 107

DANH MỤC CÁC BẢNG, SƠ ĐỒ

Bảng 2.1: Số lượng, chất lượng, cơ cấu đội ngũ giáo viên 42

Bảng 2.2: Kết quả phân loại giáo viên năm học 2012 – 2013 42

Bảng 2.3: Tổng hợp số liệu khảo sát về thực hiện chương trình dạy học 45

Bảng 2.4: Tổng hợp số liệu khảo sát về tính hiệu quả của các phương pháp dạy học phổ biến hiện nay 47

Bảng 2.5: Tổng hợp số liệu khảo sát liên quan đến phương pháp dạy học 48

Bảng 2.6: Kết quả năm học 2009 - 2010 Trường THPT Nguyễn Du - Thanh Oai 49

Bảng 2.7: Kết quả năm học 2009 - 2010 Trường THPT Nguyễn Du - Thanh Oai 49

Bảng 2.8: Kết quả năm học 2010 - 2011 Trường THPT Nguyễn Du - Thanh Oai 50

Bảng 2.9: Kết quả năm học 2010 - 2011 Trường THPT Nguyễn Du - Thanh Oai 50

Bảng 2.10: Kết quả năm học 2011 - 2012 Trường THPT Nguyễn Du - Thanh Oai 50

Bảng 2.11: Kết quả năm học 2011 - 2012 Trường THPT Nguyễn Du - Thanh Oai 50

Bảng 2.12: Kết quả năm học 2012 - 2013 Trường THPT Nguyễn Du - Thanh Oai 51

Bảng 2.13: Kết quả năm học 2012 - 2013 Trường THPT Nguyễn Du - Thanh Oai 51

Bảng 2.14: Bảng tổng hợp số liệu học sinh lưu ban và bỏ học Trường THPT Nguyễn Du - Thanh Oai 51

Bảng 2.15: Tổng hợp số liệu khảo sát liên quan đến đánh giá kết quả dạy học 52 Bảng 2.16: Tổng hợp số liệu khảo sát liên quan đến mục tiêu, kế hoạch xây dựng trường chuẩn quốc gia 53

Bảng 2.17: Tổng hợp số liệu khảo sát liên quan đến đánh giá các tác động của Hiệu trưởng đến chương trình dạy học 54

Bảng 2.18: Tổng hợp số liệu khảo sát liên quan đến đánh giá các biện pháp chính tác động của Hiệu trưởng đến chương trình dạy học 55

Bảng 2.19: Tổng hợp số liệu khảo sát liên quan đến đánh giá các biện pháp tác động của Hiệu trưởng đến đội ngũ giáo viên 59

Bảng 2.20: Tổng hợp số liệu khảo sát liên quan đến đánh giá các nhóm biện pháp tác động của Hiệu trưởng đến đội ngũ giáo viên 60

Bảng 2.21: Tổng hợp số liệu khảo sát liên quan đến đánh giá các biện pháp tác động của Hiệu trưởng đến học sinh 63

Bảng 2.22: Tổng hợp số liệu khảo sát liên quan đến đánh giá các nhóm biện pháp tác động của Hiệu trưởng đến học sinh 64

Bảng 2.23: Tổng hợp số liệu khảo sát liên quan đến đánh giá các biện pháp quản lý của Hiệu trưởng đến cơ sở vật chất, môi trường văn hóa thúc đẩy việc dạy học 68

Bảng 2.24: Tổng hợp số liệu khảo sát liên quan đến đánh giá các nhóm biện pháp quản lý của Hiệu trưởng đến cơ sở vật chất, môi trường văn hóa thúc đẩy việc dạy học 69

Bảng 3.1: Kết quả đánh giá của các chuyên gia về tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lí dạy học.đáp ứng yêu cầu trường chuẩn quốc gia 99

Sơ đồ 3.1: Mối quan hệ giữa các biện pháp quản lý dạy học được đề xuất 98

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục nước ta trong thập kỷ tới phát triển trong bối cảnh thế giới có nhiều thay đổi nhanh và phức tạp Toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế về giáo dục

đã trở thành xu thế tất yếu Cách mạng khoa học công nghệ, công nghệ thông tin

và truyền thông, kinh tế trí thức ngày càng phát triển mạnh mẽ, tác động trực tiếp đến sự phát triển của các nền giáo dục trên thế giới, trong đó có Việt Nam Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định "Đổi mới căn

bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã

hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục là khâu then chốt”

và “Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng xây dựng đất nước, xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam" Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011 - 2020

đã định hướng: "Phát triển và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao là một đột phá chiến lược"

Chuẩn hóa nền giáo dục đã được thực hiện ở các nước có nền giáo dục phát triển từ nhiều thập kỷ nay Với Việt Nam, khi gia nhập WTO và trước sức

ép của toàn cầu hóa, chuẩn hóa nền giáo dục là con đường tất yếu giúp chúng ta

hội nhập Chuẩn hóa được hiểu là quá trình thiết kế và thực thi những tiêu chuẩn Theo hướng này, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Qui chế công nhận trường trung học đạt chuẩn quốc gia (quyết định số 27/2001/QĐ - BGDĐT ngày 05/07/2001) và được sửa đổi, bổ sung năm 2005 Mọi chuẩn đều mang tính động

và luôn có sự điều chỉnh qua từng giai đoạn phát triển Đến năm 2010 lại có thêm những thay đổi trong bộ chuẩn (06/2010/QĐ-BGDĐT) và gần đây nhất chuẩn lại được tiếp tục bổ sung sửa đổi theo Thông tư ban hành quy chế công nhận trường THCS, THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học đạt chuẩn quốc gia, ban hành ngày 7/12/2012 Cùng với “trường chuẩn quốc gia” là chuẩn nghề nghiệp giáo viên; chuẩn hiệu trưởng, chuẩn kiến thức kĩ năng cơ bản của chương trình

Khi chuẩn ra đời, cán bộ quản lý nhà trường cần phải dựa trên những chuẩn này để định hướng trong phấn đấu rèn luyện của bản thân và giáo viên, trong công tác xây dựng đội ngũ, lập kế hoạch ngắn hạn, dài hạn, xây dựng lộ trình

thực hiện và điều hành các hoạt động của nhà trường Một mặt hiệu trưởng phải

có kế hoạch tổ chức thực hiện chương trình dạy học, mặt khác chỉ đạo tổ chức thực hiện tất cả các hoạt động giáo dục trong nhà trường, điều kiện cơ sở vật chất, ứng dụng CNTT, công tác đào tạo, bồi dưỡng… tức là triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý giáo dục phù hợp với các đối tượng học sinh cụ thể, các điều kiện học tập cụ thể nhằm nâng cao chất lượng dạy học và giáo dục

Nhà trường ở mọi cấp học, trong đó có trường trung học phổ thông (THPT) cần phải quan tâm tới hoạt động dạy học, bởi vì đây là hoạt động cơ bản cốt lõi nhất trong nhà trường Chất lượng dạy học là tiêu chí quan trọng để đánh giá trường chuẩn quốc gia Chính vì thế, muốn xây dựng trường chuẩn quốc gia người Hiệu trưởng cần có biện pháp quản lý tốt hoạt động dạy học, có kế hoạch nâng cao chất lượng giảng dạy của người thầy và chất lượng học tập của học sinh Việc nghiên cứu hoạt động dạy học trong nhà trường THPT để tìm ra biện pháp tối ưu cho công tác quản lý của Hiệu trưởng nhằm xây dựng trường chuẩn quốc gia là việc hết sức cần thiết, mang ý nghĩa thiết thực nhằm giải quyết kịp thời những khó khăn trước mắt và tạo tiền đề cho sự phát triển bền vững sau này

Những năm qua, Giáo dục - Đào tạo cả nước và Thành phố Hà Nội nói chung, trường trung học phổ thông Nguyễn Du - Thanh Oai nói riêng đã đạt được những thành tích đáng khích lệ, nhưng nhìn chung chất lượng và hiệu quả còn hạn chế, phần nào chưa đáp ứng được yêu cầu của giai đoạn mới

Chất lượng giáo dục của trường THPT Nguyễn Du - Thanh Oai chưa cao Ước tính bình quân, tỷ lệ học sinh bỏ học và lưu ban hàng năm khoảng 6%, trong đó tỷ lệ học sinh bỏ học là 1,7%; học sinh xếp loại giỏi chỉ đạt từ 1% - 3.5%, xếp loại học lực yếu, kém còn nhiều (19%); Ngoài ra, cũng có thể thấy rằng tỷ lệ học sinh đậu vào các trường Đại học, Cao Đẳng và các trường dạy nghề trên địa bàn nhìn chung còn rất khiêm tốn (bình quân hàng năm khoảng dưới 20%), số lượng học sinh tốt nghiệp phổ thông so với tỷ lệ của Thành phố

Hà Nội còn thấp (khoảng dưới 95 %) vì vậy học sinh đi vào con đường lao động phổ thông còn nhiều

Đặc biệt, khi địa giới của thành phố Hà Nội được mở rộng bao gồm nhiều huyện lân cận, trong đó có Hà Tây Nhiều thuận lợi và cả thách thức đặt ra cho giáo dục THPT vùng ven Hà Nội trước đây Trên địa bàn Thanh Oai (thuộc Hà Tây cũ) có tất cả 4 trường THPT nhưng chưa có trường nào đạt trường chuẩn quốc gia Sự chênh lệch về chất lượng dạy học ở các trường này so với một số trường thuộc nội thành Hà Nội còn tương đối lớn

Vấn đề đặt ra cho người làm công tác quản lý trường THPT Nguyễn Du - Thanh Oai và cụ thể là ban giám hiệu là đề ra được các biện pháp quản lý dạy học, vận dụng lý luận quản lý một cách linh hoạt, sáng tạo vào điều kiện cụ thể trong đơn vị quản lý của mình nhằm xây dựng trường chuẩn quốc gia xứng tầm với vị thế trường THPT trên địa bàn thành phố Hà Nội

Xuất phát từ các lý do nêu trên, tôi chọn nghiên cứu đề tài: “Quản lý dạy

học ở trường trung học phổ thông Nguyễn Du - Thanh Oai thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu trường chuẩn quốc gia ”

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý dạy học ở trường Trung học phổ thông Nguyễn Du - Thanh Oai, Thành phố Hà Nội, đề tài đề xuất các biện pháp quản lý dạy học tại trường này đáp ứng yêu cầu trường chuẩn quốc gia trong giai đoạn hiện nay

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu các vấn đề lý luận liên quan đến quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường, quản lý dạy học đáp ứng yêu cầu trường chuẩn quốc gia

- Tìm hiểu thực trạng dạy học và các biện pháp quản lý dạy học ở trường Trung học phổ thông Nguyễn Du - Thanh Oai, thành phố Hà Nội

- Đề xuất một số biện pháp quản lý dạy học ở trường trung học phổ thông Nguyễn Du - Thanh Oai thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu trường chuẩn quốc gia

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

4.1 Khách thể nghiên cứu

Quản lý dạy học ở trường trung học phổ thông

4.2 Đối tượng nghiên cứu

Các biện pháp quản lý dạy học đáp ứng yêu cầu trường trung học phổ thông đạt chuẩn quốc gia

5 Giả thuyết khoa học

Hiện nay chất lượng dạy học của trường THPT Nguyễn Du - Thanh Oai chưa cao nguyên nhân chính là do chưa có biện pháp quản lý dạy học hữu hiệu Nếu Hiệu trưởng nhà trường căn cứ vào chuẩn để đánh giá thực trạng, vận dụng linh hoạt, sáng tạo lý luận quản lý, bám sát thực tiễn thì sẽ nâng cao được chất lượng dạy học, giáo dục của nhà trường thỏa mãn các tiêu chuẩn của trường đạt

chuẩn quốc gia

6 Giới hạn nghiên cứu

- Đề tài này nghiên cứu các biện pháp quản lý dạy học của Hiệu trưởng ở trường trung học phổ thông Nguyễn Du - Thanh Oai, thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu trường chuẩn quốc gia

- Thời gian thu thập số liệu từ năm học 2009 - 2010 đến năm học 2012 - 2013

- Chủ thể quản lý là Hiệu trưởng – đại diện cho ban lãnh đạo của nhà trường

7 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Để có cơ sở lý luận làm nền tảng cho quá trình nghiên cứu Đề tài tiến hành thu thập tài liệu lý luận, nghiên cứu tài liệu, các văn bản pháp quy về giáo dục và đào tạo, các công trình khoa học về quản lý giáo dục, quản lý dạy học từ đó phân tích tổng hợp vấn đề từ góc độ lý luận có liên quan đến luận văn

- Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

+ Phương pháp quan sát:

Phương pháp quan sát các hình thức thể hiện công tác quản lý và hoạt động giảng dạy của người giáo viên các trường THPT (dự giờ) nhằm phát hiện thực trạng và lý giải các số liệu điều tra

+ Phương pháp điều tra:

* Điều tra thu thập số liệu bằng các phiếu, biểu mẫu thống kê về thực trạng quản lý dạy học ở trường THPT Nguyễn Du - Thanh Oai, thành phố Hà Nội trong phạm vi nghiên cứu của đề tài

* Điều tra, khảo sát lấy ý kiến của các bộ phận quản lý nhà trường, nhằm mục đích đánh giá thực trạng việc quản lý hoạt động dạy học

* Điều tra, khảo sát lấy ý kiến của đội ngũ giáo viên trực tiếp giảng dạy, các chuyên gia, các chuyên viên để nhằm đánh giá thực trạng một số biện pháp quản lý dạy học ở trường THPT Nguyễn Du - Thanh Oai, thành phố Hà Nội

+ Phương pháp phỏng vấn:

Phỏng vấn, tọa đàm với Ban giám hiệu và giáo viên trong trường làm rõ thực trạng quản lý dạy học, phân tích tiêu chuẩn về chất lượng giáo dục của trường chuẩn quốc gia

+ Phương pháp toán thống kê:

Sử dụng phương pháp toán thống kê để xử lý và phân tích các số liệu từ các phiếu thu thập được

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương

Chương 1: Cơ sở lí luận về quản lý dạy học đáp ứng yêu cầu trường trung học phổ thông đạt chuẩn quốc gia

Chương 2: Thực trạng hoạt động dạy học và quản lý dạy học ở trường trung học phổ thông Nguyễn Du – Thanh Oai thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu trường chuẩn quốc gia

Chương 3: Các biện pháp quản lý dạy học ở trường trung học phổ thông Nguyễn Du – Thanh Oai thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu trường chuẩn quốc gia

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC ĐÁP ỨNG YÊU CẦU TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ĐẠT CHUẨN QUỐC GIA 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Trong những công trình nghiên cứu về quản lý giáo dục Xô Viết đã có ý kiến cho rằng "Kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lý công tác hoạt động của đội ngũ giáo viên" [35 - 12] Với kinh nghiệm thực tiễn 26 năm làm Hiệu trưởng V.A XUKHOM Linxki đã tổng kết được những thành công cũng như thất bại của mình, cùng với nhiều tác giả khác ông đã đưa ra một số biện pháp quản lý của Hiệu trưởng trường THPT như sau:

- Phân công hợp lý công việc qua các thành viên trong Ban Giám hiệu, Hiệu trưởng, Phó hiệu trưởng, Hiệu trưởng và Phó hiệu trưởng phụ trách dạy học

- Xây dựng và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên:

Trong những trang viết của mình V.A.Xukhom linxki cũng như các tác giả V.P xtrezicodin, Gigoocscaia, zakhanôp đều cho rằng một trong những chức năng của Hiệu trưởng nhà trường là phải xây dựng và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, phát huy được tính chủ động, sáng tạo trong lao động và tạo ra khả năng ngày càng hoàn thiện vì tay nghề sư phạm của mình Muốn xây dựng được đội ngũ giáo viên có trình độ dạy học tâm huyết với nghề, người Hiệu trưởng phải có quyền lựa chọn đội ngũ giáo viên cho trường mình đó là những người

mà nói theo V.A.Xukhom linxki thì "Người giáo viên tốt nhất phải là người yêu trẻ, phải biết giao tiếp với trẻ, nắm vững dạy học giảng dạy, nắm vững các khoa học có liên quan đến các môn trong nhà trường, vận dụng linh hoạt lý luận dạy học, lý luận giao tiếp, tâm lý học trong thực tiễn công tác của mình, đồng thời

phải thành thạo kỹ năng trong lĩnh vực đó" [35- 21]

Ở Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu chủ yếu về mặt lý luận như quản lý và chức năng quản lý, về tiêu chuẩn và các phẩm chất cần có của người quản lý, về vai trò của Hiệu trưởng trường THPT, về sự liên hệ giữa khoa

học quản lý và khoa học khác Cũng có những công trình nghiên cứu riêng về chân dung người Hiệu trưởng trường học, có thể kể đến là các công trình của các tác giả: Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Ngọc Quang, Hà Sỹ Hồ, Nguyễn Văn Lê, Lê Tuấn Trong các công trình đó các tác giả đã nhấn mạnh vai trò của quản lý trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục Tác giả Hà Sỹ Hồ và

Lê Tuấn cho rằng "Trong việc thực hiện mục tiêu đào tạo việc quản lý dạy học là nhiệm vụ trọng tâm của nhà trường" Đặc biệt với sự tâm huyết của mình với công tác giáo dục các tác giả đã nhấn mạnh: Hiệu trưởng phải là người "Luôn luôn biết kết hợp một cách hữu cơ sự quản lý dạy và học (theo nghĩa rộng) với

sự quản lý các quá trình bộ phận, hoạt động dạy và học các môn và hoạt động khác bổ trợ cho hoạt động dạy và học nhằm làm cho tác động giáo dục được hoàn chỉnh chọn vẹn" [19-26]

Một số giáo trình, tài liệu của các tác giả như: Trần Kiểm - khoa học quản

lí giáo dục, Nhà xuất bản giáo dục, Hà Nội, 2004 Phạm Minh Hạc - Một số vấn

đề về quản lí giáo dục và khoa học giáo dục, Nhà xuất bản giáo dục, Hà Nội,

1986 M.L.Kônđakôp, cơ sở lí luận của KHQLGD, trường CBQL và viện KHGD, Hà Nội, 1994 Nguyễn Ngọc Quang - Những khái niệm cơ bản về lí luận quản lí giáo dục, trường CBQL TW1, Hà Nội, 1989 Trần Kiểm, Bùi Minh Hiền

- Quản lí và lãnh đạo nhà trường, trường ĐHSP Hà Nội, 2006… đã được phổ biến rộng rãi và mang lại giá trị lý luận nhất định trong quản lí nói chung, quản lí giáo dục, quản lí trường học nói riêng

- Biện pháp giáo dục chính trị tư tưởng cho giáo viên và bồi dưỡng dạy học nghiệp vụ để xây dựng tiềm lực dạy học cho đội ngũ giáo viên cũng là biện pháp được tác giả Nguyễn Văn Lê chú trọng trong các biện pháp quản lý của Hiệu trưởng

- Tác giả Nguyễn Thị Ẩn đánh giá cao công tác thi đua và khen thưởng trong quá trình quản lý Bởi vì thi đua là động lực cho mọi thành viên phát huy hết khả năng, trí tuệ, động viên lẫn nhau dạy thật tốt, học thật tốt, làm cho chất lượng và hiệu quả giáo dục ngày một nâng cao hơn

- Về vai trò công tác quản lý trong việc nâng cao chất lượng giáo dục, tác giả Lê Ngọc Trà, Nguyễn Ngọc Thanh cũng nhấn mạnh trong tài liệu "Giáo dục Tiểu học - những vấn đề đặt ra ở các nước trong khu vực Châu Á Thái Bình Dương" như sau : Các nhà làm công tác quản lý giáo dục phải không ngừng cải tiến nâng cao chất lượng điều hành và quản lý của mình để qua đó tác động có hiệu quả vào quá trình cải tiến chất lượng ở các khâu, các bộ phận của hệ thống giáo dục ở cấp vi mô cũng như vĩ mô" các công trình khoa học này với tầm vóc quy mô cũng như ý nghĩa, lý luận và thực tiễn nhất định trong quản lý, quản lý giáo dục, quản lý trường học, tuy nhiên các công trình này chủ yếu chỉ nghiên cứu về mặt lý luận, song vấn đề nghiên cứu các biện pháp quản lý dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy học của giáo viên THPT chưa được đề cập cụ thể, đầy

đủ và chi tiết trong khoa học giáo dục Đây cũng chính là vấn được quan tâm nhấn mạnh trong chiến lược về phát triển Giáo dục ở nước ta cần "Đổi mới mạnh

mẽ nội dung - phương pháp và quản lý Giáo dục - Đào tạo", gần đây một số luận văn Thạc sỹ khoa học giáo dục chuyên ngành quản lý giáo dục bước đầu tổ chức nghiên cứu thực trạng và hệ thống được một số vấn đề về quản lý cũng như đề xuất một số biện pháp quản lý trường học như đề tài: "Biện pháp quản lý hoạt động dạy và giao lưu thầy trò nhằm nâng cao chất lượng giáo dục học sinh THPT tỉnh Gia Lai" của Trần Ngọc Chi (1997)

"Một số biện pháp quản lý dạy học của Hiệu trưởng nhằm góp phần nâng cao kết quả học tập cho học sinh THPT thị xã Sơn La" của Nguyễn Khắc Tâm (2000) ; Các biện pháp quản lý hoạt động dạy của Hiệu trưởng trường THPT tỉnh Thái Nguyên của Đinh Thị Tuyết Mai (2002) nhìn chung các đề tài đã nghiên cứu lý luận quản lý, quản lý giáo dục, quản lý trường học dã khảo sát được thực trạng các biện pháp quản lý hoạt động dạy của Hiệu trưởng và đề xuất một số biện pháp quản lý của Hiệu trưởng Kết quả nghiên cứu các đề tài trên đã đóng góp vào việc làm sáng tỏ cơ sở lý luận về quản lý dạy học của Hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng dạy học của giáo viên và phổ biến một số kinh nghiệm quản lý cho đội ngũ cán bộ quản lý ở từng địa phương

Như vậy, vấn đề nâng cao chất lượng dạy học từ lâu đã được các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước quan tâm Xã hội càng phát triển thì vấn đề này cần được quan tâm nhiều hơn và trở thành mối quan tâm của toàn xã hội, đặc biệt là của các nhà nghiên cứu giáo dục Ý kiến của các nhà nghiên cứu có thể khác nhau, nhưng mà điểm chung mà ta thấy trong các công trình nghiên cứu của họ là: Khẳng định vai trò quan trọng của công tác quản lí trong việc nâng

cao chất lượng dạy và học ở các cấp học Tuy nhiên đánh giá chất lượng là một vấn đề phức tạp vì bản thân khái niệm chất lượng có nhiều quan điểm tiếp cận

Trong tác phẩm “Kiểm định chất lượng GD đại học” (Nguyễn Đức Chính chủ biên, 2002), chất lượng có thể được hiểu như là sự đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng (ví dụ tiêu chuẩn iso trong lĩnh vực kinh doanh) Dựa vào hệ thống tiêu chuẩn này, chúng ta có một thước đo chung, chuẩn hoá để đảm bảo chất lượng Nếu áp dụng cách hiểu này vào giáo dục, có thể nói việc đánh giá chất lượng các trường THPT theo “chuẩn quốc gia” cũng là một con đường đánh giá chất lượng nhằm tạo ra một thước đo chung về chất lượng trong toàn quốc

Năm 2001 Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Việt Nam đã ra Quyết định số

27/2001/QĐ-BGD&ĐTban hành các tiêu chuẩn đánh giá trường chuẩn quốc gia cho các trường THCS và THPT giai đoạn 2001 - 2010 Các tiêu chí được cập nhật và bổ sung theo thời gian Gần đây nhất Thông tư số: 47 /2012/TT-BGDĐT ngày 07 tháng 12 năm 2012, của Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã có những bổ sung cho những tiêu chí đánh giá này Các chuẩn hiện hành có tác dụng định hướng đồng thời là thước đo đánh giá mức độ phấn đấu, rèn luyện của mỗi HT, mỗi GV và từng nhà trường Việc phấn đấu đạt chuẩn quốc gia của các trường phổ thông, đặc biệt là các trường THPT, đã trở thành mối quan tâm lớn của các nhà quản lý giáo dục

Ngành giáo dục Thành Phố Hà Nội nói chung, trường THPT Nguyễn Du - Thanh Oai nói riêng vài năm trở lại đây đã có sự chú ý tới công tác quản lý dạy học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục Nhà trường đã thường xuyên tổ chức các đợt thao giảng, thi giáo viên dạy giỏi cấp trường, cụm trường rồi cấp thành

phố, các đợt tập huấn ngắn hạn về bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ Có cơ chế

ưu đãi khuyến khích giáo viên tự bồi dưỡng, theo học sau đại học

Qua nhiều năm cho thấy tỷ lệ giáo viên dạy giỏi cấp cơ sở ngày càng tăng chất lượng giờ dạy khá giỏi ngày càng nhiều Đó là kết quả khả quan, tuy nhiên kết quả này mới chỉ phản ánh được một phần chất lượng giảng dạy của một bộ phận giáo viên chứ chưa phải là đánh giá chung về dạy học Điều ấy có nghĩa là: Rất cần có các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học Qua tìm hiểu các chuyên đề tham dự các hội nghị quản lý nhằm nâng chất lượng dạy học

ở các trường THPT thành Phố Hà Nội, tác giả thấy chủ yếu là các chuyên đề về đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên, sinh hoạt chuyên đề của các tổ chuyên môn: áp dụng giáo án điện tử tức là chủ yếu thiên về người dạy còn vấn đề quản lý như thế nào để nâng cao chất lượng dạy học mới chỉ được nhắc chung chung Nói chung còn ít chuyên đề, bài viết về góc độ quản lý, chất lượng dạy học ở nhà trường THPT đặc biệt rất ít các nhà quản lý tham luận các chuyên

đề về việc quản lý dạy học như thế nào để nâng cao chất lượng dạy học, vấn đề quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT như thế nào? Biện pháp thực hiện ra sao để chất lượng giảng dạy đáp ứng được các tiêu chuẩn của trường chuẩn quốc gia, đó là vấn đề mà tác giả muốn đề cập trong luận văn này

1.2 Quản lý dạy học trong trường trung học phổ thông

1.2.1 Quản lý nhà trường

1.2.1.1 Khái niệm quản lý nhà trường:

Quản lý giáo dục có thể chia làm hai cấp độ là cấp vĩ mô và cấp vi mô Quản lý giáo dục cấp vĩ mô là quản lý cả hệ thống giáo dục bao gồm tất cả các thành tố của hệ thống trong đó quản lý nhà trường là trọng tâm Quản lý nhà trường là quản lý cấp vi mô

Nhà trường là một thiết chế đặc biệt của XH, là nơi thực hiện các chức năng kiến tạo các kinh nghiệm XH cho một nhóm dân cư được huy động và sự kiến tạo này một cách tối ưu theo quan niệm XH, thực hiện chức năng tạo nguồn cho các yêu cầu của XH, đào tạo các công dân cho tương lai

Theo tác giả Phạm Minh Hạc thì: “Quản lý nhà trường (Việt Nam) là thực hiện quan điểm, đường lối giáo dục của Đảng (trong phạm vi trách nhiệm) trong việc thực hiện các hoạt động khai thác, sử dụng, tổ chức thực hiện các nguồn lực

và những tác động của chủ thể quản lý đến các thành tố của quá trình giáo dục diễn ra trong nhà trường, đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục để đạt tới mục tiêu giáo dục - mục tiêu đào tạo thế hệ trẻ” [15, 55]

Tác giả Phạm Viết Vượng quan niệm: “Quản lý nhà trường là hoạt động của các cơ quan quản lý nhằm tập hợp và tổ chức các hoạt động của giáo viên, học sinh

và các lực lượng giáo dục khác, cũng như huy động tối đa các nguồn lực giáo dục

để nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo trong nhà trường” [31, 75]

Tóm lại: Quản lý nhà trường là vận hành quá trình giáo dục trong nhà Trường theo quan điểm đường lối giáo dục của Đảng nhằm đáp ứng tốt nhất nhu cầu học tập của nhân dân, phát triển nhân cách toàn diện cho người học đáp ứng nhu cầu phát triển của XH

Có thể thấy, công tác quản lý trường học bao gồm quản lý các tác động qua lại giữa trường học và XH, đồng thời quản lý chính nhà trường Có thể phân tích quá trình giáo dục của nhà trường như một hệ thống bao gồm

- Thành tố tinh thần: Mục đích, nội dung, phương pháp giáo dục

- Thành tố con người: Thầy giáo, học sinh

- Thành tố vật chất: CSVC, trang thiết bị phục vụ giáo dục

1.2.1.2 Quản lý trường THPT - Vai trò của hiệu trưởng

* Trường THPT là cấp học cuối cùng của hệ thống giáo dục phổ thông gồm

3 năm học, trường THPT là bậc học hoàn thiện kiến thức phổ thông cho học sinh, là bậc học tạo nguồn cho các yêu cầu đào tạo của XH, đồng thời chuẩn bị tích cực cho thế hệ trẻ đi vào cuộc sống XH và lao động sản xuất Do vậy trường THPT có mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục mang tính phổ thông cơ bản, toàn diện với những đặc thù riêng nhằm thực hiện nhiệm vụ của bậc học Điều 3, Điều lệ trường trung học đã chỉ rõ nhiệm vụ và quyền hạn của trường THPT như sau: Tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động giáo dục khác theo chương trình giáo dục trung học do Bộ trưởng Bộ giáo dục - Đào tạo

ban hành Tiếp nhận học sinh, vận động học sinh bỏ học đến trường, thực hiện phổ cập giáo dục THPT trong phạm vi cộng đồng theo quy định của Nhà nước Quản lý giáo viên, nhân viên và học sinh Quản lý, sử dụng đất đai, trường sở, trang thiết bị và tài chính theo quy định của Pháp luật Phối hợp với gia đình học sinh, tổ chức và cá nhân trong cộng đồng thực hiện các hoạt động giáo dục Tổ chức giáo viên, nhân viên và học sinh tham gia các hoạt động XH trong phạm vi cộng đồng Thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn khác theo qui định của pháp luật Vai trò của hiệu trưởng:

Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm trước Nhà nước về trọng trách quản

lý nhà trường, thực hiện đồng bộ tất cả các nội dung về định hướng phát triển giáo dục đào tạo trong các cơ sở giáo dục công lập

Theo Điều 16 Luật giáo dục 2005 qui định về hiệu trưởng và phó hiệu trưởng trường trung học có một hiệu trưởng và từ một đến ba phó tiệu trưởng trong nhiệm kỳ năm năm Thời gian nhận những chức vụ này không quá hai nhiệm kỳ ở một trường trung học

Hiệu trưởng và phó hiệu trưởng là giáo viên đạt trình độ chuẩn qui định đã dạy học ít nhất năm năm ở bậc trung học hoặc bậc học cao hơn, có phẩm chất chính trị và đạo đức tốt Có trình độ chuyên môn vững vàng, có năng lực quản lý được bồi dưỡng và nghiệp vụ quản lý giáo dục, có sức khoẻ được tập thể giáo viên, nhân dân tín nhiệm

Về mặt Nhà nước, hiệu trưởng là thủ trưởng trường học có thẩm quyền cao

về hành chính và chuyên môn Hiệu trưởng chịu trách nhiệm trước chính quyền quản lý toàn bộ hoạt động của nhà trường, thay mặt nhà trường quan hệ về mặt

quản lý

1.2.2 Đặc thù trong quản lý nhà trường trung học phổ thông

1.2.2.1 Về tổ chức bộ máy

Căn cứ thông tư số: 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/3 /2011 của Bộ trưởng

Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành về điều lệ trường trung học cơ sở, trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học đã quy định rõ đặc thù của nhà trường về tổ chức bộ máy

Học sinh được tổ chức theo lớp (Điều 15) Mỗi lớp ở các cấp THCS và THPT có không quá 45 học sinh; Mỗi lớp được chia thành nhiều tổ học sinh Mỗi tổ không quá 12 học sinh, có tổ trưởng, 1 tổ phó do các thành viên của tổ bầu ra vào đầu mỗi năm học

Hiệu trưởng, các Phó Hiệu trưởng, giáo viên, viên chức làm công tác thư viện, thiết bị giáo dục, cán bộ làm công tác tư vấn cho học sinh của trường trung học được tổ chức thành tổ chuyên môn theo môn học, nhóm môn học hoặc nhóm các hoạt động ở từng cấp học THCS, THPT (Điều 16) Mỗi tổ chuyên môn có tổ trưởng, từ 1 đến 2 tổ phó chịu sự quản lý chỉ đạo của Hiệu trưởng, do Hiệu trưởng bổ nhiệm trên cơ sở giới thiệu của tổ chuyên môn và giao nhiệm vụ vào đầu năm học Ngoài ra, mỗi trường trung học có một tổ Văn phòng, gồm viên chức làm công tác văn thư, kế toán, thủ quỹ, y tế trường học và nhân viên khác.Tổ Văn phòng có tổ trưởng và tổ phó, do Hiệu trưởng bổ nhiệm và giao nhiệm vụ

Mỗi trường trung học có Hiệu trưởng và một số Phó Hiệu trưởng Nhiệm

kỳ của Hiệu trưởng là 5 năm, thời gian đảm nhận chức vụ Hiệu trưởng không quá 2 nhiệm kỳ ở một trường trung học Về trình độ đào tạo và thời gian công tác Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng phải đạt trình độ chuẩn được đào tạo của nhà giáo theo quy định của Luật Giáo dục đối với cấp học, đạt trình độ chuẩn được đào tạo ở cấp học cao nhất đối với trường phổ thông có nhiều cấp học và đã dạy học ít nhất 5 năm (hoặc 4 năm đối với miền núi, hải đảo, vùng cao, vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn) ở cấp học đó; Hiệu trưởng phải đạt tiêu chuẩn quy định tại Chuẩn hiệu trưởng trường THCS, trường THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học Phó Hiệu trưởng phải đạt mức cao của chuẩn nghề nghiệp giáo viên cấp học tương ứng

và đủ năng lực đảm nhiệm các nhiệm vụ do Hiệu trưởng phân công

1.2.2.2 Về chương trình

Điều 24, 25, 26 trong thông tư 12 đã quy định rõ Chương trình giáo dục, sách giáo khoa, sách giáo viên, sách bài tập, thiết bị dạy học và tài liệu tham khảo, các hoạt động giáo dục

Trường trung học thực hiện chương trình giáo dục, kế hoạch dạy học do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành; thực hiện kế hoạch thời gian năm học theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo phù hợp với điều kiện cụ thể của địa phương

Căn cứ chương trình giáo dục và kế hoạch thời gian năm học, nhà trường xây dựng kế hoạch và thời khoá biểu để điều hành hoạt động giáo dục, dạy học Học sinh khuyết tật học hòa nhập được thực hiện kế hoạch dạy học linh hoạt phù hợp với khả năng của từng cá nhân và quy định về giáo dục hòa nhập dành cho người khuyết tật

Sách giáo khoa, sách giáo viên, sách bài tập và thiết bị dạy học sử dụng trong giảng dạy và học tập tại trường trung học do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định

Nhà trường trang bị tài liệu tham khảo phục vụ cho hoạt động giảng dạy và nghiên cứu của giáo viên; khuyến khích giáo viên sử dụng tài liệu tham khảo để nâng cao chất lượng dạy học

Các hoạt động giáo dục bao gồm hoạt động trong giờ lên lớp và hoạt động ngoài giờ lên lớp nhằm giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động

Hoạt động giáo dục trong giờ lên lớp được tiến hành thông qua việc dạy học các môn học bắt buộc và tự chọn trong chương trình giáo dục của cấp học do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bao gồm các hoạt động ngoại khoá về khoa học, văn học, nghệ thuật, thể dục thể thao, an toàn giao thông, phòng chống tệ nạn xã hội, giáo dục giới tính, giáo dục pháp luật, giáo dục hướng nghiệp, giáo dục

kỹ năng sống nhằm phát triển toàn diện và bồi dưỡng năng khiếu; các hoạt động vui chơi, tham quan, du lịch, giao lưu văn hoá, giáo dục môi trường; hoạt động từ thiện

và các hoạt động xã hội khác phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh

1.2.2.3 Về chuẩn giáo viên

Điều 33 trong thông tư 12 cũng nêu rõ trình độ chuẩn được đào tạo của giáo viên

1 Trình độ chuẩn được đào tạo của giáo viên được quy định như sau:

a) Có bằng tốt nghiệp trung cấp sư phạm đối với giáo viên tiểu học;

b) Có bằng tốt nghiệp cao đẳng sư phạm hoặc có bằng tốt nghiệp cao đẳng

và chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm đối với giáo viên THCS;

c) Có bằng tốt nghiệp đại học sư phạm hoặc có bằng tốt nghiệp đại học và

có chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm đối với giáo viên THPT

2 Giáo viên chưa đạt trình độ chuẩn quy định tại khoản 1 Điều này được nhà trường, cơ quan quản lý giáo dục tạo điều kiện học tập, bồi dưỡng để đạt trình độ chuẩn

3 Giáo viên có trình độ trên chuẩn, có năng lực giáo dục cao được hưởng chính sách theo quy định của Nhà nước, được nhà trường, cơ quan quản lý giáo dục tạo điều kiện để phát huy tác dụng của mình trong giảng dạy và giáo dục

1.2.3 Hoạt động dạy học của giáo viên trung học phổ thông

1.2.3.1 Giáo viên trường trung học

Giáo viên trường trung học là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường, gồm: Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, giáo viên bộ môn, giáo viên làm công tác Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (bí thư, phó bí thư hoặc trợ lý thanh niên, cố vấn Đoàn), giáo viên làm tổng phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh (đối với trường trung học có cấp tiểu học hoặc cấp THCS), giáo viên làm công tác tư vấn cho học sinh (Điều 30 trong điều lệ ban hành kèm thông tư 12)

1.2.3.2 Nhiệm vụ của giáo viên trường trung học

Theo đó, điều 31 đã nêu rõ hoạt động dạy học của giáo viên trung học phổ thông được mô tả cụ thể theo những nhiệm vụ dưới đây:

 Giáo viên bộ môn có những nhiệm vụ sau đây:

a) Dạy học và giáo dục theo chương trình, kế hoạch giáo dục, kế hoạch dạy học của nhà trường theo chế độ làm việc của giáo viên do Bộ trưởng Bộ

Giáo dục và Đào tạo quy định; quản lý học sinh trong các hoạt động giáo dục

do nhà trường tổ chức; tham gia các hoạt động của tổ chuyên môn; chịu trách nhiệm về chất lượng, hiệu quả giáo dục; tham gia nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng;

b) Tham gia công tác phổ cập giáo dục ở địa phương;

c) Rèn luyện đạo đức, học tập văn hoá, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ

để nâng cao chất lượng, hiệu quả giảng dạy và giáo dục; vận dụng các phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo, rèn luyện phương pháp tự học của học sinh;

d) Thực hiện Điều lệ nhà trường; thực hiện quyết định của Hiệu trưởng, chịu sự kiểm tra, đánh giá của Hiệu trưởng và các cấp quản lý giáo dục;

đ) Giữ gìn phẩm chất, danh dự, uy tín của nhà giáo, gương mẫu trước học sinh; thương yêu, tôn trọng học sinh, đối xử công bằng với học sinh, bảo vệ các quyền và lợi ích chính đáng của học sinh; đoàn kết, giúp đỡ đồng nghiệp; tạo dựng môi trường học tập và làm việc dân chủ, thân thiện, hợp tác, an toàn và lành mạnh;

e) Phối hợp với giáo viên chủ nhiệm, các giáo viên khác, gia đình học sinh, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh trong dạy học và giáo dục học sinh;

g) Thực hiện các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật

 Giáo viên chủ nhiệm, ngoài các nhiệm vụ quy định tại khoản 1 của Điều này, còn có những nhiệm vụ sau đây:

a) Xây dựng kế hoạch các hoạt động giáo dục thể hiện rõ mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục bảo đảm tính khả thi, phù hợp với đặc điểm học sinh, với hoàn cảnh và điều kiện thực tế nhằm thúc đẩy sự tiến bộ của cả lớp và của từng học sinh;

b) Thực hiện các hoạt động giáo dục theo kế hoạch đã xây dựng;

c) Phối hợp chặt chẽ với gia đình học sinh, với các giáo viên bộ môn, Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, các tổ chức xã hội có liên quan trong việc hỗ trợ, giám sát việc học tập,

rèn luyện, hướng nghiệp của học sinh lớp mình chủ nhiệm và góp phần huy động các nguồn lực trong cộng đồng phát triển nhà trường;

d) Nhận xét, đánh giá và xếp loại học sinh cuối kỳ và cuối năm học; đề nghị khen thưởng và kỷ luật học sinh; đề nghị danh sách học sinh được lên lớp thẳng, phải kiểm tra lại, phải rèn luyện thêm về hạnh kiểm trong kỳ nghỉ hè, phải ở lại lớp; hoàn chỉnh việc ghi sổ điểm và học bạ học sinh;

đ) Báo cáo thường kỳ hoặc đột xuất về tình hình của lớp với Hiệu trưởng

 Giáo viên thỉnh giảng cũng phải thực hiện các nhiệm vụ quy định tại khoản

1 Điều này và các quy định trong hợp đồng thỉnh giảng

 Giáo viên làm công tác Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là giáo viên trung học được bồi dưỡng về công tác Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh;

có nhiệm vụ tổ chức, quản lý các hoạt động của tổ chức Đoàn trong nhà trường

 Giáo viên làm tổng phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh là giáo viên THCS được bồi dưỡng về công tác Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh; có nhiệm vụ tổ chức, quản lý các hoạt động của tổ chức Đội trong nhà trường

 Giáo viên làm công tác tư vấn cho học sinh là giáo viên trung học được đào tạo hoặc bồi dưỡng về nghiệp vụ tư vấn; có nhiệm vụ tư vấn cho cha mẹ học sinh và học sinh để giúp các em vượt qua những khó khăn gặp phải trong học tập và sinh hoạt

1.2.3.3 Bản chất dạy học trong nhà trường THPT

Theo lý thuyết hoạt động thì bất kỳ hoạt động nào cũng có mục đích và phương tiện để thực hiện mục đích đó Nếu phân chia các thành tố của quá trình dạy học (mục đích, nội dung chương trình và phương pháp, lực lượng dạy học, CSVC và thiết bị dạy học, phương thức tổ chức dạy học, đánh giá kế quả dạy học; …) thành hai phạm trù là mục đích và phương tiện (theo nghĩa rộng) của lực lượng dạy học (người dạy và người học) thì các phương tiện để thực hiện mục đích dạy học bao gồm: Luật pháp, chính sách và quy chế dạy học; CSVC và thiết bị dạy học; hình thức tổ chức dạy học; phương thức đánh giá kết quả dạy học; … Để đạt được mục đích dạy học, người dạy và người học phải sử dụng các

phương tiện nói trên vào việc truyền đạt và lĩnh hội tri thức để đạt tới mục tiêu dạy học

Mục tiêu của giáo dục phổ thông là: Giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân, chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Giúp học sinh củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục THCS, hoàn thiện học vấn phổ thông và những hiểu biết thông thường về kỹ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học lên đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động

Giáo dục THPT trực tiếp góp phần đào tạo nguồn nhân lực cho xã hội Trên nền tảng đã được ở các bậc học dưới, giáo dục THPT tiếp tục phát triển và hoàn thiện nhân cách học sinh lâ một tầm cao mới, theo hướng phát triển toàn diện nhân cách con người Việt Nam Giáo dục THPT là khâu đặc biệt quan trọng, giúp học sinh củng cố và phát triển kết quả giáo dục THCS, hoàn thành học vấn phổ thông, có hiểu biết thông thường về kỹ thuật và hướng nghiệp

Dạy học trong nhà trường THPT về bản chất vẫn là mối quan hệ giữa dạy

và học và sự tương tác giữa người dạy và người học Tuy nhiên, đối tượng người học đã trưởng thành hơn so với các bậc học trước, quan hệ giữa người dạy và người học do đó cũng cần một sự dân chủ và chia sẻ nhiều hơn Đặc biêt, đứng trước ngưỡng cửa của việc lựa chọn nghề nghiệp trong tương lai, thầy cô giáo trong nhà trường THPT cần phải là người phát hiện, bồi dưỡng tài năng, thiên hướng nghề nghiệp cho các em, giúp họ sẵn sàng bước tiếp trên con đường học vấn hoặc tham gia lao động ngoài xã hội

1.2.4 Quản lý dạy học của Hiệu trưởng trung học phổ thông

Như đã nêu trên quản lý dạy học là một trong các nội dung quản lý cơ bản của Hiệu trưởng trong nhà trường THPT Quản lý hoạt động dạy học có bản chất

là quản lý người dạy và học Cùng với việc quản lý đồng bộ và thống nhất các mặt hoạt động mang tính phương tiện thực hiện mục đích dạy học Trong điều kiện bình thường để quản lý tốt quá trình dạy học, trước hết phải đảm bảo cho

mọi người tham gia vào quá trình này quán triệt rõ mục đích và phát huy được tác dụng của các phương tiện thực hiện mục đích dạy học Như vậy thì các phương tiện dạy học có ý nghĩa quyết định trực tiếp mức độ đạt mục tiêu quản lý dạy học và tất nhiên sẽ quyết định chất lượng dạy học và giáo dục Nói cụ thể hơn, quản lý hoạt động dạy học là sự tác động hợp quy luật của chủ thể quản lý dạy học đến chủ thể dạy học (người dạy và người học) bằng các biện pháp phát huy tác dụng của các phương tiện dạy học nhằm đạt được mục tiêu dạy học

1.2.4.1 Chức năng, nhiệm vụ của Hiệu trưởng trường trung học phổ thông:

Điều 19 điều lệ trường phổ thông ban hành kèm thông tư 12 đã nêu rõ nhiệm vụ và quyền hạn của Hiệu trưởng:

Xây dựng, tổ chức bộ máy nhà trường; Thực hiện các quyết nghị của Hội đồng trường; Xây dựng quy hoạch phát triển nhà trường; báo cáo, đánh giá kết quả thực hiện trước Hội đồng trường và các cấp có thẩm quyền; Thành lập các tổ chuyên môn, tổ văn phòng và các hội đồng tư vấn trong nhà trường; bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó; đề xuất các thành viên của Hội đồng trường trình cấp có thẩm quyền quyết định;

Quản lý giáo viên, nhân viên; phân công công tác, kiểm tra, đánh giá xếp loại giáo viên, nhân viên; thực hiện công tác khen thưởng, kỉ luật đối với giáo viên, nhân viên; thực hiện việc tuyển dụng giáo viên, nhân viên; ký hợp đồng lao động; tiếp nhận, điều động giáo viên, nhân viên theo quy định của Nhà nước; Thực hiện các chế độ chính sách của Nhà nước đối với giáo viên, nhân viên, học sinh; tổ chức thực hiện quy chế dân chủ trong hoạt động của nhà trường;

Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch nhiệm vụ năm học, quản lý chuyên môn; Quản lý học sinh và các hoạt động của học sinh do nhà trường tổ chức; xét duyệt kết quả đánh giá, xếp loại học sinh, ký xác nhận học bạ và quyết định khen thưởng, kỷ luật học sinh;

Quản lý tài chính, tài sản của nhà trường; Thực hiện công tác xã hội hoá giáo dục của nhà trường; Chỉ đạo thực hiện các phong trào thi đua, các cuộc vận động của ngành; thực hiện công khai đối với nhà trường;

1.2.4.2 Hiệu trưởng trường THPT quản lí dạy học:

Hiệu trưởng quản lý dạy học nhằm: đảm bảo việc học của học sinh; đảm bảo và không ngừng nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường, bao gồm: đảm bảo kế hoạch dạy học, tuyển sinh đúng số lượng, chất lượng theo quy định Đảm bảo chất lượng quá trình dạy học bằng việc: tiến hành các hoạt động dạy học theo đúng chương trình, đảm bảo yêu cầu nội dung các môn học; xây dựng đội ngũ đồng bộ chất lượng ngày càng cao; hoàn thiện, nâng cao chất lượng cơ

sở vật chất, trang thiết bị, phương tiện, kỹ thuật phục vụ tốt hoạt động dạy học; xây dựng và hoàn thiện môi trường giáo dục lành mạnh, thống nhất; thường xuyên cải tiến công tác quản lý dạy học theo tinh thần dân chủ hóa, phân cấp trong nhà trường, đảm bảo tiến trình đồng bộ có trọng điểm, chất lượng hoạt động dạy học

* Nội dung quản lý dạy học của người hiệu trưởng trường phổ thông

- Quản lý các chủ thể dạy học

Quản lý các chủ thể bên ngoài nhằm định hướng và tạo điều kiện cho hoạt động dạy học có chất lượng;quản lý các chủ thể bên trong nhà trường nhằm cụ thể hóa các chủ trương, đường lối, chính sách giáo dục thành các kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra để đưa hoạt động dạy học đạt mục tiêu đề ra

+ Quản lý hoạt động dạy của giáo viên: Thảo luận, bàn bạc với giáo viên về dạy

học Người hiệu trưởng cần xây dựng lòng tin trong giáo viên; phát triển những nhóm chuyên môn trong nhà trường; thúc đẩy sự hợp tác giữa các đồng nghiệp;

hỗ trợ huấn luyện giáo viên về dạy học; thường xuyên quan sát, dự giờ; thực hiện việc trao quyền cho giáo viên; duy trì tính rõ ràng, minh bạch trong nhà trường Thúc đẩy phát triển chuyên môn của giáo viên bằng việc tổ chức nghiên cứu quá trình dạy học; sẵn sàng hỗ trợ để thực hiện những kỹ năng mới, chấp nhận rủi ro để đổi mới và sáng tạo; cung cấp những chương trình phát triển đội ngũ giáo viên hiệu quả; áp dụng nguyên tắc phát triển và tiến bộ; tuyên dương,

hỗ trợ, tạo điều kiện cho hoạt động của giáo viên bằng cách cung cấp nguồn lực

và thời gian chấp nhận phản hồi và đề xuất Thúc đẩy sự phản ánh của giáo viên: Phát triển kỹ năng phản ánh của giáo viên nhằm xây dựng kiến thức chuyên môn

và phát triển sự hiểu biết chính trị – xã hội; làm gương và phát triển những kỹ năng nghiên cứu nhận xét của giáo viên; mang tính định hướng yêu cầu; sử dụng

dữ liệu để đo lường, đánh giá, và phê bình việc dạy học; mở rộng quyền tự chủ cho giáo viên

+ Quản lý hoạt động học của học sinh: Quản lý hoạt động học của học sinh

thông qua giáo viên: quản lý việc xây dựng ý thức, động cơ học tập, việc bồi dưỡng các phương pháp học tập tích cực cho học sinh; xây dựng và thực hiện những quy định về nền nếp học tập cho học sinh; theo dõi, đánh giá – khen thưởng việc thực hiện nền nếp Các công việc cụ thể: quản lý hồ sơ học sinh; chuyển giao hồ sơ học sinh cuối cấp; cấp giấy xác nhận; tuyển sinh đầu cấp; học sinh chuyển đến, chuyển đi; học sinh không được lên lớp; học sinh bỏ học, thôi học; giải quyết học sinh học lại; chuyển lớp; kỷ luật học sinh; đăng ký môn, chủ

đề tự chọn; xếp lớp; theo dõi chuyên cần; đánh giá, xếp loại học sinh; quản lý học nghề; phụ đạo học sinh yếu, kém; bồi dưỡng học sinh giỏi; tổ chức kiểm tra định kỳ; xét kết quả học tập, xếp loại hạnh kiểm học sinh cuối năm; theo dõi thi đua, khen thưởng học sinh; tổ chức rèn luyện trong hè; kiểm tra lại môn học; quản lý học sinh năng khiếu; quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp; giáo dục học sinh cá biệt; quản lý học sinh diện chính sách; tổ chức thi nghề phổ thông; tổ chức thi tốt nghiệp

- Quản lý quá trình dạy học

Quản lý quá trình dạy học là quản lý: việc thực hiện mục tiêu, chương trình, nội dung, đổi mới phương pháp, sử dụng các phương tiện dạy học; tổ chức dạy học; quản lý chất lượng dạy học Đó là những tác động đến: đổi mới nhận thức của giáo viên về dạy học và đổi mới hoạt động dạy học trong nhà trường

+Quản lý việc thực hiện chương trình dạy học: Chương trình dạy học do bộ giáo

dục ban hành là công cụ chủ yếu để hiệu trưởng quản lý, lãnh đạo và giám sát công tác dạy học trong nhà trường thông qua các tổ chuyên môn Chương trình cũng là căn cứ để giáo viên dựa vào đó mà tiến hành tổ chức công tác dạy học, lập kế hoạch dạy và tiến hành tổ chức công tác dạy học của mình Hiệu trưởng cần yêu cầu giáo viên nghiên cứu, nắm vững, thực hiện chương trình môn học

mà mình phụ trách, đồng thời cũng cần hiểu, nghiên cứu chương trình các môn

có liên quan để thiết lập được mối quan hệ liên môn trong quá trình dạy học Qua đó giúp học sinh dễ dàng có bức tranh chung về thế giới và tạo cho học sinh

có quan điểm phức hợp hệ thống cũng như có tư duy linh hoạt, mề dẻo khi học các môn học Hiệu trưởng cần thực hiện những biện pháp quản lý việc thực hiện chương trình dạy học của giáo viên một cách nghiêm túc đảm bảo tiến độ kế hoạch năm học

+ Quản lý nội dung dạy học: Nội dung dạy học là một hệ thống những tri thức,

những cách thức hoạt động, những kinh nghiệm hoạt động sáng tạo và thái độ cảm xúc – đánh giá đối với thế giới phù hợp về mặt sư phạm và được định hướng về mặt chính trị Hiệu trưởng phải có trách nhiệm quản lý nội dung dạy học Ở bậc học phổ thông, học sinh cần được trang bị những kiến thức, kỹ năng, thái độ ở mức độ phổ thông, cần thiết cho người lao động bình thường Nhiệm

vụ cung cấp nội dung học vấn phổ thông về căn bản được hoàn thành ở cấp học này Cùng với việc xác định ở mức độ phù hợp nội dung giáo dục phổ thông cho học sinh, cần coi trọng dành thời gian và điều kiện thích đáng cho việc phát triển

ở họ các kỹ năng, kỹ xảo, hình thành năng lực tư duy và hành động, giáo dục tư tưởng, tình cảm, đạo đức, niềm tin, thái độ

+ Quản lý phương pháp dạy học: Hiệu trưởng quản lý phương pháp dạy học

bằng việc thực hiện những công việc: Thứ nhất, xây dựng kế hoạch hoạt động đổi mới PPDH một cách khoa học và thực tế Thứ hai, tổ chức hoạt động đổi mới PPDH một cách chặt chẽ Thứ ba, tăng cường chỉ đạo hoạt động đổi mới PPDH Thứ tư, thường xuyên kiểm tra đánh giá hoạt động đổi mới PPDH Thứ năm, kịp thời động viên, tạo động lực cho cán bộ, giáo viên, nhân viên trong hoạt động đổi mới PPDH

+ Quản lý việc sử dụng cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương tiện – kỹ thuật

phục vụ dạy học: Để quản lý tốt các điều kiện vật chất cho việc dạy học, người

hiệu trưởng cần: xây dựng nội quy và kế hoạch nguồn kinh phí trang bị sử dụng

cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương tiện – kỹ thuật phục vụ dạy học; quản lý việc bồi dưỡng kỹ năng sử dụng các phương tiện – kỹ thuật; quản lý tổ chức

cuộc thi sáng kiến cải tiến kỹ, sản xuất các phương tiện phục vụ dạy học; khen

thưởng, động viên giáo viên sử dụng kỹ thuật hiện đại trong dạy học và sử dụng

có hiệu quả cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương tiện – kỹ thuật; quản lý các

trang thiết bị phục vụ dạy học, hoạt động các phòng bộ môn, phòng chức năng,

thư viện; quản lý việc sử dụng cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương tiện – kỹ

thuật phục vụ dạy học và đánh giá hiệu quả sử dụng

1.3 Trường trung học đạt chuẩn quốc gia

1.3.1 Cơ sở pháp lý

Mỗi quốc gia đều đưa ra những chuẩn riêng nhằm đánh giá xét công nhận

đạt chuẩn cho các nhà trường ở các cấp học Ở Việt Nam, thông tư số: 47

/2012/TT - BGDĐT,ngày 07 tháng 12 năm 2012 của Bộ Giáo dục và Đào tạo

đã nêu rõ 5 (năm) tiêu chuẩn cần đạt của trường THPT được công nhận là trường

chuẩn quốc gia

* Tiêu chuẩn 1 - Tổ chức và quản lý nhà trường

Bao gồm những quy định liên quan tới: Lớp học, Tổ chuyên môn, Tổ văn

phòng, Hội đồng trường và các hội đồng khác trong nhà trường, Tổ chức Đảng

và các đoàn thể

* Tiêu chuẩn 2 - Cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên

1 Hiệu trưởng và các phó hiệu trưởng đạt tiêu chuẩn theo quy định hiện

hành của Điều lệ trường trung học; thực hiện tốt quy chế dân chủ trong hoạt

động của nhà trường; được cấp quản lý giáo dục trực tiếp xếp loại từ khá trở lên

theo qui định hiện hành về chuẩn hiệu trưởng trường trung học

2 Có đủ giáo viên các bộ môn đạt trình độ chuẩn đào tạo theo quy định,

trong đó có ít nhất 30% giáo viên đạt tiêu chuẩn dạy giỏi từ cấp cơ sở trở lên; có

100% giáo viên đạt chuẩn loại khá trở lên theo quy định về chuẩn nghề nghiệp giáo viên

trung học

3 Có đủ viên chức phụ trách thư viện, phòng học bộ môn, phòng thiết bị

dạy học được đào tạo hoặc bồi dưỡng đủ năng lực nghiệp vụ, hoàn thành tốt

nhiệm vụ

* Tiêu chuẩn 3 - Chất lượng giáo dục

Một năm trước khi được đề nghị công nhận và trong thời gian 5 năm được

công nhận trường trung học đạt chuẩn quốc gia, tối thiểu phải đạt các chỉ tiêu

sau:

1 Tỷ lệ học sinh bỏ học và lưu ban hàng năm không quá 5%, trong đó tỷ lệ học sinh bỏ học không quá 1%

5 Đảm bảo các điều kiện để cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh sử dụng

có hiệu quả công nghệ thông tin trong công tác quản lý nhà trường, đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá Cán bộ quản lý, giáo viên đều sử dụng được máy vi tính trong công tác quản lý, giảng dạy và học tập nâng cao nghiệp vụ

* Tiêu chuẩn 4 – Tài chính, cơ sở vật chất và thiết bị dạy học

1 Thực hiện quy định công khai điều kiện dạy học, chất lượng giáo dục, quản lý tài chính, tài sản, tự chủ tài chính, các nguồn kinh phí được đầu tư, hỗ trợ của nhà trường theo qui định hiện hành

2 Khuôn viên nhà trường được xây dựng riêng biệt, có tường rào, cổng trường, biển trường; các khu vực trong nhà trường được bố trí hợp lý, luôn sạch, đẹp Đủ diện tích sử dụng để đảm bảo tổ chức các hoạt động quản lý, dạy học và sinh hoạt

3 Có đầy đủ cơ sở vật chất theo quy định hiện hành của Điều lệ trường trung

học

4 Cơ cấu các khối công trình trong trường bao gồm: a Khu phòng học, phòng bộ môn; b Khu phục vụ học tập; c Khu văn phòng; d Khu sân chơi sạch, đảm bảo vệ sinh và có cây bóng mát; e Khu vệ sinh được bố trí hợp lý, riêng cho giáo viên, học sinh nam, học sinh nữ, không làm ô nhiễm môi trường ở trong và ngoài nhà trường; g Có khu để xe cho giáo viên, cho từng khối lớp hoặc từng lớp trong khuôn viên nhà trường, đảm bảo trật tự, an toàn; h Có đủ nước sạch cho các hoạt động dạy học, nước sử dụng cho giáo viên, học sinh; có

hệ thống thoát nước hợp vệ sinh; i Có hệ thống công nghệ thông tin kết nối

internet đáp ứng yêu cầu quản lý và dạy học; có Website thông tin trên mạng internet hoạt động thường xuyên, hỗ trợ có hiệu quả cho công tác dạy học và quản lý nhà trường

* Tiêu chuẩn 5 – Quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội

1 Nhà trường chủ động phối hợp với các cơ quan quản lý nhà nước, các đoàn thể, tổ chức ở địa phương đề xuất những biện pháp cụ thể nhằm thực hiện chủ trương và kế hoạch phát triển giáo dục địa phương

2 Ban đại diện cha mẹ học sinh được thành lập và hoạt động theo quy định hiện hành về tổ chức và hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh, hoạt động

có hiệu quả trong việc kết hợp với nhà trường và xã hội để giáo dục học sinh

3 Mối quan hệ và thông tin giữa nhà trường, gia đình và xã hội được duy trì thường xuyên, kịp thời, chặt chẽ, tạo nên môi trường giáo dục lành mạnh, phòng ngừa, đẩy lùi các hiện tượng tiêu cực, vi phạm pháp luật, tệ nạn xã hội xâm nhập vào nhà trường

4 Huy động hợp lý và có hiệu quả sự tham gia của gia đình và cộng đồng vào các hoạt động giáo dục, tăng cường điều kiện cơ sở vật chất, thiết bị để nâng cao hiệu quả giáo dục của nhà trường

1.3.2 Xây dựng trường trung học phổ thông đạt chuẩn quốc gia

1.3.2.1 Sự cần thiết phải xây dựng trường trung học phổ thông đạt chuẩn

Qua ba lần cải cách và quá trình đổi mới những năm gần đây, giáo dục Việt Nam (bao gồm cả đào tạo, sau đây gọi chung là giáo dục) đã đạt được nhiều thành tựu, góp phần quan trọng vào thắng lợi của công cuộc xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc

Tuy nhiên, giáo dục đã bộc lộ những yếu kém, bất cập, trong đó có những vấn đề gây bức xúc xã hội kéo dài Nhiều chính sách, cơ chế, giải pháp về giáo dục có hiệu quả trong giai đoạn vừa qua, nay đã không còn phù hợp, cần được điều chỉnh

Yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, đặc biệt là yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo chiều sâu và cơ cấu lại nền kinh tế theo hướng chất lượng, hiệu quả, có sức cạnh tranh cao đòi hỏi giáo dục phải đáp ứng nhu cầu học tập đa dạng của người dân, nhanh chóng góp phần tạo ra đội ngũ nhân lực chất lượng cao Nếu không đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo thì nhân lực sẽ là yếu tố cản trở sự phát triển của đất nước

Nước ta đang trong quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng; sự phát triển nhanh chóng của khoa học và công nghệ, khoa học giáo dục và sự cạnh tranh quyết liệt trên nhiều lĩnh vực giữa các quốc gia đòi hỏi giáo dục phải đổi mới Thực chất cạnh tranh giữa các quốc gia hiện nay là cạnh tranh về nguồn nhân lực và về khoa học và công nghệ Xu thế chung của thế giới khi bước vào thế kỷ XXI là các nước tiến hành đổi mới mạnh mẽ hay cải cách giáo dục

Trong Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã xác định “Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế” và “Phát triển nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, tập trung vào việc đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục quốc dân”

Đây là những vấn đề đòi hỏi ngành Giáo dục và Đào tạo cấp thiết phải đổi mới thực sự mới có thể bắt kịp với xu thế và nhu cầu của người dân

Chuẩn hóa trong giáo dục thực chất là chuẩn hóa các thành tố giáo dục, hiện nay chúng ta đã ban hành được một số bộ chuẩn như; chuẩn các môn học, chuẩn Hiệu trưởng, chuẩn nghề nghiệp giáo viên, chuẩn đầu ra của sinh viên, vậy việc ra đời bộ tiêu chuẩn trường trung học đạt chuẩn quốc gia là một lẽ tất yếu

Để đáp ứng ngày một càng cao hơn về nguồn nhân lực cho xã hội và mỗi địa phương, nhiệm vụ của các nhà trường phổ thông ngày càng nặng nề hơn đòi hỏi phải nỗ lực phấn đấu nhiều hơn và trong đó nguyện vọng đạt danh hiệu trường chuẩn quốc gia là một nhu cầu khách quan, hợp quy luật Hơn nữa phấn đấu xây dựng trường trung học đạt chuẩn quốc gia là những nỗ lực góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, thực hiện tốt kế hoạch chiến lươc phát triển của nhà trường

1.3.2.2 Con đường, cách thức thực hiện

Mỗi nhà trường có những đặc điểm riêng về mặt mạnh cũng như mặt yếu

có những thời cơ và thách thức khác nhau và vì thế mà con đường tiến tới đạt chuẩn cũng không giống nhau Tuy nhiên có thể chỉ ra những thuộc tính chung cho quá trình xây dựng nhà trường đạt chuẩn quốc gia bao gôm;

* Tập trung rà soát đối chiếu từng tiêu chuẩn theo Thông tư số 47/2012/TT-BGDĐT ngày 07/12/2012 của Bộ Giáo dục và Đào tạo

* Có kế hoạch cụ thể để phấn đấu đạt dần từng yêu cầu cụ thể qua từng học kỳ, từng năm học Có thể tổ chức hội nghị chuyên đề về trường chuẩn quốc gia, coi đây là một trong các nhiệm vụ trọng tâm nhất của đơn vị

* Thường xuyên đối chiếu với các tiêu chuẩn để xác định rõ những tiêu chuẩn chưa đạt, xác định nguyên nhân đề ra giải pháp khắc phục trong những năm học tiếp theo

* Tổ chức tuyên truyền sâu rộng trong cán bộ quản lý, giáo viên, công nhân viên, học sinh và các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương, các đoàn thể, hội cha mẹ học sinh về mục đích ý nghĩa của công tác xây dựng trường chuẩn quốc gia từ đó vận động mọi nguồn lực và lực lượng xã hội cùng tham gia

* Tổ chức kiểm tra, đánh giá chất lượng học tập của từng học sinh, từng khối lớp và toàn trường, trên cơ sở đó cần xây dựng và đề ra các biện pháp tốt nhất để đạt được chất lượng theo tiêu chuẩn quy định

* Chú trọng nâng cao chất lượng, thực hiện nghiêm túc quy định của ngành, giảm tỷ lệ bỏ học, lưu ban

* Tổ chuyên môn cần có kế hoạch bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ của mỗi giáo viên và của cả tổ chuyên môn; xây dựng các chuyên

đề chuyên môn có tác dụng nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy - học ngay từ đầu mỗi năm học

* Tiếp tục bồi dưỡng nâng cao trình độ chính trị cho cán bộ quản lý, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ giáo viên, giao chỉ tiêu tự học, tự bồi dưỡng, đào tạo nâng cao trình độ, chỉ tiêu thi giáo viên giỏi hàng năm nhằm tăng

tỷ lệ giáo viên giỏi các cấp Chỉ đạo thực hiện tốt cuộc vận động “Mỗi thầy giáo,

cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo” Tổ chức tham quan học tập kinh nghiệm xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia tại trường THPT đã đạt chuẩn ,

1.3.3 Yêu cầu của dạy học ở trường trung học phổ thông đạt chuẩn quốc gia

1.3.3.1 Các tiêu chí có liên quan tới chất lượng dạy học

Theo tiêu chuẩn của trường phổ thông đạt chuẩn quốc gia ta thấy rõ những tiêu chí có tính quyết định đến chất lượng dạy hoc bao gồm;

* Về tổ chức nhà trường

- Về lớp học: Có đủ các khối lớp của cấp học THPT, nhiều nhất là 45 lớp, mỗi lớp không quá 45 học sinh

- Về tổ chuyên môn: Hàng năm tổ chức giải quyết được ít nhất một nội dung chuyên môn có tác dụng nâng cao chất lượng hiệu quả dạy - học Thường xuyên có kế hoạch bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên và đạt các chỉ tiêu đề ra về bồi dưỡng trong năm học, bồi dưỡng ngắn hạn, bồi dưỡng và đào tạo dài hạn

- Về tổ chức hành chính: Có đủ số người đảm nhận công việc, có đủ các loại sổ, hồ sơ quản lí và sử dụng đúng theo các qui định của Điều lệ trường trung học và những qui định trong hướng dẫn sử dụng từng loại sổ Hoàn thành tốt nhiệm vụ, không có nhân viên nào bị kỹ luật từ mức cảnh cáo trở lên

- Các Hội đồng và Ban đại diện Hội cha mẹ học sinh: Hoạt động có kế hoạch, nề nếp, đạt hiệu quả thiết thực góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, xây dựng nề nếp kỹ cương của nhà trường

- Tổ chức Đảng và các đoàn thể: Đạt tiêu chuẩn trong sạch, vững mạnh, tiên tiến trong hoạt động ở địa phương từ cấp huyện trở lên công nhận

*Về cán bộ quản lí, giáo viên và nhân viên

- Về cán bộ quản lí:

Hiệu trưởng và các phó hiệu trưởng đạt tiêu chuẩn qui định theo Điều lệ trường trung học, thực hiện tốt qui chế dân chủ trong hoạt động nhà trường, được cấp quản lí giáo dục trực tiếp xếp loại khá trở lên về năng lực và hiệu quả quản lí

Yêu cầu chủ yếu đối với hiệu trưởng trường chuẩn quốc gia:

- Về phẩm chất chính trị: Đạt trình độ lí luận chính trị từ trung cấp trở lên;

có quan điểm, lập trường và bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định; nắm được đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và nhà nước trong từng giai đoạn;

có khả năng tự hoàn thiện, tự đánh giá kết quả công việc của bản thân, đánh giá con người mà mình quản lí theo tiêu chuẩn chính trị; biết biến nhận thức chính trị của mình thành nhận thức chính trị của mọi người, tạo được lòng tin, lôi cuốn mọi người tham gia

- Về kiến thức pháp luật: Hiểu và nắm được luật pháp, nhất là những ngành luật có liên quan đến chuyên môn, ngành nghề của mình sao cho trong quá trình làm việc không vi phạm pháp luật

- Về trình độ chuyên môn: Đạt đào tạo từ Đại học sư phạm trở lên; có trình

độ cao và am hiểu tường tận chuyên môn được đào tạo

- Về năng lực quản lí: Có bằng hoặc chứng chỉ về quản lí giáo dục; có bản lĩnh, có khả năng nhạy cảm, linh hoạt, biết sử dụng đúng tài năng từng người, đánh giá đúng con người, biết xử lí tốt các mối quan hệ trong và ngoài; có khả năng giám sát nắm được các nhiệm vụ từ tổng thể đến chi tiết để tổ chức nhà trường hoạt động đồng bộ, có hiệu quả Phải nắm chắc tình hình nhà trường, đánh giá đúng thực trạng vấn đề, dự kiến các tình huống có thể xảy ra và đưa ra các quyết định kịp thời, đồng thời phải dám chịu trách nhiệm về các quyết định

đó

- Giáo viên và nhân viên:

Đủ giáo viên các bộ môn có bằng tốt nghiệp Đại học sư phạm trở lên, trong đó có ít nhất 20% giáo viên đạt chuẩn dạy giỏi huyện trở lên; có phẩm chất đạo đức tốt; không có giáo viên xếp loại yếu về chuyên môn và đạo đức Đảm bảo GV / lớp

Có đủ giáo viên hoặc nhân viên đều có trình độ từ trung cấp trở lên (hoặc

có chứng chỉ nghiệp vụ) phụ trách thư viện, phòng thí nghiệm, phòng thực hành

bộ môn, được đào tạo bồi dưỡng về nghiệp vụ và luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ

- Các hoạt động giáo dục thực hiện theo đúng qui định của Bộ về thời gian

tổ chức, nội dung các hoạt động trong và ngoài giờ lên lớp Mỗi năm học tổ chức

ít nhất một lần hoạt động tập thể theo qui mô toàn trường

- Hoàn thành nhiệm vụ được giao trong kế hoạch phổ cập giáo dục trung học cơ sở ở địa phương

1.3.3.2 Các tiêu chí đóng vai trò là điều kiện nâng cao chất lượng dạy học

Mạng lưới trường, lớp học:

Mạng lưới trường lớp học có ảnh hưởng trực tiếp đến việc tuyển sinh vào THPT và tác động đến quản lí số lớp, số học sinh trường chuẩn ngay từ lớp đầu cấp Nếu các trường THPT được bố trí cân đối, hợp lí với mạng lưới các trường THCS thì có thể xây dựng được kế hoạch phát triển số lớp, số học sinh của hệ thống các trường THPT theo từng giai đoạn đáp ứng yêu cầu trường chuẩn quốc gia: Mỗi trường có không quá 45 lớp và mỗi lớp có không quá 45 học sinh Ngược lại, nếu phân bố mạng lưới trường THPT không hợp lí thì có thể dẫn đến hiện tượng mất cân đối gây khó khăn cho quản lí của hiệu trưởng trong việc xây dựng trường chuẩn quốc gia

Sự hợp tác, phối hợp của các thành viên và của các tổ chức trong và ngoài nhà trường

- Trong công tác quản lí hoạt động dạy học nhằm xây dựng trường chuẩn quốc gia ở các trường THPT Trước hết là phải được các thành viên và tổ chức đoàn thể trong nhà trường đồng tình, ủng hộ và tự giác hoàn thành những nhiệm

vụ mà được lãnh đạo phân công, phải có tinh thần tự giác, có tinh thần trách niệm cao, phát huy nội lực, biết lập ra kế hoạch cho từng bộ phận hỗ trợ cho nhà trường đặt ra theo từng tiến độ chung của nhà trường Tuy nhiên hiệu trưởng cũng phải có kế hoạch kiểm tra, đôn đốc nhắc nhở, uốn nắn kịp thời từng công việc cho các thành viên và các tổ chức đoàn thể trong nhà trường

- Bên cạnh công tác quản lí dạy học nhằm xây dựng trường chuẩn quốc gia không thể thiếu được các thành viên và các tổ chức ngoài nhà trường Đó là những thành tố quan trọng đóng vai trò xúc tác, đòn bẩy hỗ trợ cho công tác quản lý dạy học trở nên hiệu quả cao hơn

Điều kiện cơ sở vật chất - kỹ thuật phục vụ giảng dạy

Cơ sở vật chất các trường THPT trong đó có diện tích đất là một trong các tiêu chuẩn của trường chuẩn quốc gia, cũng là yếu tố ảnh hưởng không nhỏ đến

việc quản lí của hiệu trưởng trong quá trình xây dựng để đạt được các tiêu chuẩn khác Nếu nhà trường được giao đủ diện tích theo qui định trường chuẩn thì có thể qui hoạch tổng thể nhà trường (theo) chuẩn quốc gia Đây là điều kiện tiên quyết đảm bảo cho chất lượng dạy học đạt chuẩn quốc gia Muốn có chất lượng dạy học đạt chuẩn quốc gia thì trước hết các điều kiện đóng vai trò như phương tiện phải đạt chuẩn trước một bước

Điều kiện về kinh tế, văn hoá, xã hội ở địa phương

Điều kiện kinh tế, văn hoá, xã hội của từng địa phương sẽ tác động sâu sắc đến tình hình giáo dục, trong đó có vấn đề xây dựng nhà trường đạt chuẩn quốc gia Kinh tế địa phương phát triển tạo điều kiện ban đầu thúc đẩy tốc độ xây dựng CSVC nhà trường Song kinh tế không phải là điều kiện quyết định thành công việc xây dựng trường chuẩn quốc gia Có thể kinh tế địa phương chưa phát triển nhưng địa bàn nơi trường đóng là mảnh đất có truyền thống hiếu học, người dân hiểu rõ về xã hội hoá giáo dục sẵn sàng cùng nhà trường làm mọi việc về giáo dục

Công tác chỉ đạo, kiểm tra, đánh giá

Quá trình chỉ đạo, kiểm tra, đánh giá nhằm xây dựng trường chuẩn quốc gia cũng như các hoạt động khác của nhà trường đều có sự chỉ đạo, kiểm tra, giám sát và đánh giá, rút kinh nghiệm của cấp trên Nếu cấp trên chỉ đạo cụ thể, quyết liệt và tổ chức kiểm tra, đánh giá một cách thực chất thì tiến độ xây dựng trường chuẩn quốc gia mới có thể đảm bảo thực hiện theo đúng lộ trình đề ra

1.4 Nội dung quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng, đáp ứng yêu cầu trường trung học phổ thông chuẩn quốc gia

1.4.1 Đặt mục tiêu phấn đấu, lộ trình và lập kế hoạch thực hiện xây dựng trường chuẩn quốc gia

Phấn đấu đến năm 2015 các tiêu chuẩn về tổ chức nhà trường, các chỉ số

về giáo viên, chất lượng, số lượng đội ngũ phải đạt chuẩn Từng bước nâng dần chất lượng hai mặt giáo dục là học lực, hạnh kiểm phải đạt và vượt chuẩn Tỷ lệ học sinh bỏ học phải giảm đáng kể trong năm nay và những năm tiếp theo, con

số này đạt yêu cầu trong năm 2015 và duy trì những năm tiếp theo

Xây dưng lộ trình thực hiện chi tiết các chỉ tiêu đó trong từng học kỳ, từng năm học, lập kế hoạch thực hiện cụ thể theo từng loại dài hạn, trung hạn, ngắn hạn việc xây dựng trường chuẩn quốc gia Căn cứ vào hướng dẫn của cấp trên,

sự đầu tư, quan tâm của ngành của địa phương tiến hành rà soát tổng thể nhà trường theo các tiêu chí, đánh giá đúng thực trạng chỉ rõ các tiêu chí đó đã đạt mức nào, điều gì là thuận lợi là thời cơ, điều gì là thách thức, cản trở một cách khách quan khoa học Lồng ghép các mục tiêu ngắn hạn với các kế hoạch của nhà trường, trong việc chỉ đạo, lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ từng năm học cần tiến hành song song với việc xậy dựng trường chuẩn quốc gia Trong công tác kiểm tra đánh giá cần kiểm tra tiến độ việc thực hiện xậy dựng trường chuẩn nêu

rõ được đã thực hiện được những gì, đâu là trọng tâm trọng điểm cần điều chỉnh, phấn đấu trong chặng đường tiếp

1.4.2 Tác động của nhà quản lý tới việc thực hiện chương trình dạy học

Trong quá trình chỉ đạo, lãnh đạo chương trình dạy học phải tiến hành đồng thời với việc xây dựng các tiêu chuẩn cụ thể cho chương trình dạy học đáp ứng yêu cầu trường chuẩn quốc gia Việc thực hiện các tiêu chuẩn về chương trình dạy học đáp ứng yêu cầu trường chuẩn quốc gia phải được cụ thể hóa, lồng ghép với hoạt động chuyên môn trong nhà trường phải biến thành các chỉ tiêu rõ ràng cho mọi thành viên trong nhà trường Tác động của quản lý tới chương trình dạy học phải truyền tải được mục tiêu thực hiện các yêu cầu về chương trình dạy học đáp ứng chuẩn quốc gia Kế hoạch thực hiện chương trình dạy học phải nêu bật được các nội dung, mục tiêu thực hiện chuẩn về chương trình dạy học Trong quá trình tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra đánh giá chương trình dạy học phải tiến hành đồng thời với việc thực hiện các yêu cầu cần đáp ứng của một trường THPT đạt chuẩn quốc gia

1.4.3 Tác động tới đội ngũ giáo viên

Cần tuyên truyền sâu rộng, thiết thực và có hiệu quả về phấn đấu xây dựng trường chuản quốc gia, nâng cao nhận thức cho đội ngũ giáo viên thấy rõ được tính thiết thực, lợi ích mang lại từ việc xậy dựng và duy trì trường THPT đạt chuẩn quốc gia Tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về ý chí và hành động của mọi