Khái niệm “thu hồi đất” Theo khoản 5 Điều 4 Luật đất đai năm 2003 thì thu hồi đất được hiểu: “là việc Nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất đã g
Trang 1MỤC LỤC
MỤC LỤC 1
MỞ ĐẦU 2
I – CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TRÌNH TỰ, THỦ TỤC THU HỒI ĐẤT 2
1.1 Cơ sở lý luận về trình tự, thủ tục thu hồi đất 2
1.1.1 Khái niệm “thu hồi đất” 2
1.1.2 Khái niệm “trình tự, thủ tục thu hồi đất” 2
1.2 Ý nghĩa của việc thiết lập trình tự thủ tục, thủ tục thu hồi đất 4
II – QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN TRÌNH TỰ, THỦ TỤC THU HỒI ĐẤT BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ TÁI ĐỊNH CƯ 4
2.1 Giai đoạn trước 1987: 4
2.2 Giai đoạn 1987 - 1993 5
2.3 Giai đoạn 1993 – 2003 5
2.4 Giai đoạn 2003 đến nay 6
III – CƠ SỞ PHÁP LÝ VÀ SỰ THAM GIA CỦA NGƯỜI DÂN TRONG TRÌNH TỰ, THỦ TỤC HỒI ĐẤT 6
3.1 Cơ sở pháp lý về trình tự, thủ tục thu hồi đất 6
3.2 Trình tự, thủ tục trong thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư 7
3.2.1 Căn cứ giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất 7
3.2.2 Áp dụng thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất đối với dự án đầu tư 8
3.2.3 Giới thiệu địa điểm và thông báo thu hồi đất 8
3.2.4 Lập phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư 10
3.2.5 Quyết định thu hồi đất, phê duyệt và thực hiện phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, giao đất, cho thuê đất 11
3.3 Các trường hợp cưỡng chế 13
IV MỘT VÀI VỤ VIỆC THU HỒI ĐẤT 13
V TÍNH CÔNG KHAI, MINH BẠCH, CÔNG BẰNG VÀ DÂN CHỦ TRONG TRÌNH TỰ, THỦ TỤC THU HỒI ĐẤT, BỒI THƯỜNG VÀ TÁI ĐỊNH CƯ 21
5.1 Nguyên tắc công khai, minh bạch, công bằng và dân chủ 21
5.2 Giải pháp tương thích 23
TÀI LIỆU THAM KHẢO 24
Trang 2MỞ ĐẦU
Hiện nay, nhu cầu sử dụng đất để xây dựng cơ sở hạ tầng phát triển kinh tế đất nước là rấtlớn, đòi hỏi cần có một hành lang pháp lý an toàn, thông thoáng Thu hồi đất là vấn đềnhạy cảm và mang tính thời sự, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích kinh tế của người sử dụngđất, của Nhà nước và các chủ thể khác có liên quan
Thực tiễn thực hiện quá trình này còn gặp phải rất nhiều khó khăn Ở hầu hết các địaphương, hàng loạt các đơn thư khiếu nại của người dân liên quan đến bồi thường giảiphóng mặt bằng, tái định cư, ổn định đời sống, giải quyết việc làm khi thu hồi đất diễn rarất căng thẳng Nhiều dự án treo, nhiều công trình xây dựng dang dở, ngổn ngang vẫn cònđang tiếp tục chờ đợi được tháo gỡ Trong khi đó nhiều doanh nghiệp đang mỏi mònmong đợi có một cơ chế đầu tư thông thoáng, một hành lang pháp lý an toàn dễ chịu đểnhanh chóng có “đất sạch” đầu tư
Để quá trình thu hồi đất diễn ra trong một trật tự ổn định, vừa đảm bảo lợi ích và an toàncho người sử dụng đất, vừa đảm bảo lợi ích cho toàn xã hội, vừa đảm bảo tốt cho công tácquản lý Nhà nước về đất đai thì cần phải có quy định về trình tự, thủ tục hành chính tronglĩnh vực này
Vì những lý do trên đề tài “nghiên cứu về trình tự, thủ tục trong thu hồi đất, bồithường, hỗ trợ và tái định cư” được thực hiện v ới mục tiêu:
- Tìm hiểu trình tự thủ tục trong thu hồi đất, bồi thường và tái định cư;
- Làm rõ tính công khai minh bạch, dân chủ và công bằng trình tự thủ tục trong thuhồi đất, bồi thường và tái định cư
I – CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TRÌNH TỰ, THỦ TỤC THU HỒI ĐẤT
1.1 Cơ sở lý luận về trình tự, thủ tục thu hồi đất
1.1.1 Khái niệm “thu hồi đất”
Theo khoản 5 Điều 4 Luật đất đai năm 2003 thì thu hồi đất được hiểu: “là việc Nhà nước
ra quyết định hành chính để thu lại quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổchức, Uỷ ban nhân dân (UBND) xã, phường, thị trấn quản lý theo quy định của luật này”.Thu hồi đất không chỉ hiểu một cách thuần tuý là Nhà nước sẽ tước đi quyền sử dụng củacác chủ sử dụng đất mà qua đó để thiết lập một quan hệ sử dụng đất mới phù hợp với lợiích Nhà nước và xã hội Thực tế thu hồi đất là giai đoạn kết thúc việc sử dụng đất của chủthể này nhưng là bước kế tiếp của việc sử dụng đất của một chủ thể mới Do vậy các quyđịnh về thu hồi đất cần kết nối được ba lợi ích của ba chủ thể quan trọng là: Nhà nước -chủ đầu tư - người bị thu hồi đất
Trang 31.1.2 Khái niệm “trình tự, thủ tục thu hồi đất”
Cho đến nay, trong khoa học pháp lý chưa có khái niệm thống nhất về trình tự thủ tục thuhồi đất
Trình tự, thủ tục thu hồi đất chính là một dạng của trình tự, thủ tục hành chính Việc thiếtlập trình tự, thủ tục hành chính để thực hiện các công việc của cơ quan nhà nước có thẩmquyền về thu hồi đất một cách khoa học sẽ tạo điều kiện bảo đảm cho tiến trình quản lýđược thông suốt và có hiệu quả, đảm bảo hoạt động thu hồi đất được diễn ra trong mộtkhuôn khổ pháp lý, một trật tự ổn định
Trên thực tế khi giải quyết một công việc nhất định, các cơ quan nhà nước cần phải thựchiện theo những nguyên tắc pháp lý được xác định một cách cụ thể - các quy phạm thủtục Cho nên, thủ tục có thể được hiểu là những quy tắc, chế độ, phép tắc hay quy địnhchung phải tuân theo khi làm những việc nhất định Như vậy, trình tự, thủ tục hành chính
là thứ tự thực hiện thẩm quyền trong quản lý nhà nước, là cách thức Nhà nước áp dụng đểlàm cho các quy định của pháp luật có được sự đảm bảo thống nhất trong quá trình thựcthi Đây là một bộ phận cấu thành thể chế hành chính giúp cho các cơ quan nhà nước thựchiện chức năng của mình, đồng thời giúp cho các cá nhân, tổ chức thực hiện các quyềncủa mình một cách dễ dàng
Từ những điều trên, có thể hiểu trình tự, thủ tục thu hồi đất là “tổng hợp các quy phạmpháp luật do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành nhằm xác lập (quy định) trình tự
về không gian, về thời gian, là cách thức giải quyết công việc của cơ quan có thẩm quyềnphát sinh trong quá trình thu hồi đất”
Trình tự thủ tục thu hồi đất có một số đặc thù sau:
Thứ nhất, trình tự, thủ tục thu hồi đất là trình tự, thủ tục giải quyết công việc của Nhà
nước và công việc của các chủ thể có liên quan Theo điều 38 Luật đất đai năm 2003,nhận thấy thu hồi đất có thể chia làm ba loại: thu hồi do nhu cầu của Nhà nước, thu hồi vì
lý do đương nhiên và thu hồi do vi phạm pháp luật đất đai Do vậy trình tự, thủ tục giảiquyết tương ứng cho mỗi loại tương ứng là không giống nhau Ví dụ: Quy trình thực hiệnthu hồi đất vào mục đích quốc phòng an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, pháttriển kinh tế khác với thu hồi đất do vi phạm pháp luật đất đai ở một số thủ tục như bồithường hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi
Thứ hai, Có thể nhận thấy rằng trước thời điểm Luật đất đai năm 2003 ra đời, các văn
bản pháp luật quy định về trình tự, thủ tục thu hồi đất chưa đồng bộ, nhiều quy địnhkhông phù hợp với thực tế, thủ tục còn rườm rà, rắc rối làm tốn nhiều thời gian công sức,làm nản lòng không ít các nhà đầu tư, nhiều dự án công trình đã phải “bỏ lửng” hoặckhông thực hiện được Từ thực tế đó, nhiều sai phạm đã nảy sinh ở khắp các địa phương
Trang 4trong cả nước, một bộ phận không nhỏ cán bộ có thẩm quyền giao đất, cho thuê đất đã lợidụng sơ hở của pháp luật để gây khó khăn cho người dân
Thứ ba, trình tự, thủ tục hành chính thực hiện thu hồi đất đã và đang góp phần là bước
tiếp theo của chủ trương cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa”, rút ngắn thờigian thực hiện các thủ tục Tạo điều kiện thuận lợi cho các chủ thể đầu tư thuận lợi dễdàng trong việc tìm kiếm địa điểm đầu tư và nhanh chóng có “đất sạch” thực hiện đầu tư,không phải tốn thời gian, công sức một cách khó khăn và không có hướng đúng đắn
1.2 Ý nghĩa của việc thiết lập trình tự thủ tục, thủ tục thu hồi đất
Trình tự thủ tục thu hồi đất không chỉ là các bước thực hiện nhằm tạo điều kiện cho việcthu hồi đất được tiến hành thuận lợi, nhanh chóng, mà còn có nhiều mục đích ý nghĩa lớn
về phương diện pháp lý
Thứ nhất, trong quá trình chuyển quyền sử dụng đất không mong muốn từ phía người sửdụng đất hợp pháp sang nhà nước, thông qua các cơ quan hành chính nhà nước có thẩmquyền, trình tự thủ tục là ranh giới, phạm vi để thực hiện quy trình này một cách côngbằng, bình đẳng giữa các chủ thể trong một xã hội dân sự
Thứ hai, trình tự, thủ tục là điều kiện chuẩn, là căn cứ để các chủ thể có thẩm quyền giámsát, kiểm tra việc thực thi pháp luật trong suốt quá trình thu hồi đất và giải quyết các hệquả sau này
Thứ ba, trình tự, thủ tục góp phần bảo đảm cho việc bồi thường được công bằng, tươngxứng Các thời điểm công bố quy hoạch và thực hiện việc thu hồi đất luôn có những ảnhhưởng nhất định đến giá trị và cách tính toán bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
Cuối cùng, trình tự thủ tục bảo đảm cho các mục đích thu hồi đất được thực hiện đúng ýnghĩa bản chất Trình tự này định ra từ giai đoạn chuẩn bị thu hồi, đến khi giai đoạn giaođất cho chủ đầu tư sử dụng và các thời hạn thực hiện giải quyết khiếu nại, thắc mắc
II – QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN TRÌNH TỰ, THỦ TỤC THU HỒI ĐẤT BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ TÁI ĐỊNH CƯ
2.1 Giai đoạn trước 1987:
Trước khi Luật Đất đai năm 1987 ra đời thì Nhà nước chưa có quy định cụ thể về thu hồiđất Vào năm 1953, Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã thông qua Luật Cảicách ruộng đất, tịch thu ruộng đất của địa chủ, phong kiến, cường hào để chia cho nôngdân, để thực hiện người cày có ruộng (Cương lĩnh chính trị 1930) Trong giai đoạn này,đất nước còn chiến tranh Nhà nước chỉ thu hồi khi cần cho mục đích cải cách ruộng đất,phục vụ chiến tranh Việc thu hồi đất cũng dễ dàng, có thể gặp khó khăn khi thu hồi đấtcủa các đối tượng như địa chủ phong kiến, cường hào
Trang 52.2 Giai đoạn 1987 - 1993
Đến khi có Luật Đất đai 1987 vấn đề thu hồi đất mới được Nhà nước quy định cụ thểtại đ iều 14 nhưng không có quy định về trình tự, thủ tục thu hồi đất Tuy nhiên, nhữngquy đ ịnh chỉ đ ưa ra một số trường hợp thu hồi đất khi người sử dụng đất bị vi phạmnghiêm trọng những quy định về sử dụng đất, hết thời hạn sử dụng và đất được cấp saithẩm quyền…Luật chưa quy định cụ thể việc thu hồi đất cho mục đích phát triển kinh
tế, xã hội của Nhà nước, chỉ quy định chung chung là thu hồi vì nhu cầu của Nhà nước
và nhu cầu của xã hội
Như vậy, bắt đầu từ Luật Đất đai 1987 Nhà nước đã có các quy định cụ thể về việc thuhồi đất và đền bù thiệt hại cho người sử dụng đất mặc dù những quy định này chưađược chi tiết Tuy nhiên, nó có thể đáp ứng được trong việc điều chỉnh mối quan hệpháp luật về đất đai lúc bây giờ
2.3 Giai đoạn 1993 – 2003
Luật Đất đai 1993 ra đời trên cơ sở Hiến pháp sửa đổi 1992 và chủ trương xây dựngnền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa có sự quản lý của Nhànước
Đến năm 1994, Nghị định 90/CP ngày 17 tháng 8 năm 1994 của Chính phủ ban hànhquy định về việc đền bù thiệt hại khi nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốcphòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công Một trong những quy định mới của Nghịđịnh là người bị thu hồi đất có thể được lựa chọn hình thức đền bù bằng đất thay thếhoặc bằng tiền theo giá đất cùng mục đích sử dụng
Đến năm 1998, Nghị định 22/1998/NĐ-CP ngày 24 tháng 4 năm 1998 của Chính phủ vềviệc đền bù thiệt hại khi nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, anninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng ra đời thay thế cho Nghị định 90/CP ngày 17tháng 8 năm 1994 Đây là văn bản pháp quy cụ thể hóa các quy phạm liên quan đếnthu hồi đất, đền bù, hỗ trợ, tái định cư Nhiều vấn đề căn cơ về bồi thường được đặt ra.Quy định về các điều kiện được bồi thường về đất, điều kiện không được đền bù thiệthại về đất Một trong những quy định cho thấy quyền lợi của người bị thu hồi đất đượcquan tâm tại điều 7 của Nghị định Khác với Đ iều 10 Nghị định 90/NĐ - CP, ngoàicác trường hợp quy định không đ ược bồi thường thiệt hại về đất, còn có xét đếnyếu tố hỗ trợ khi bị thu hồi đất Quy định về giá đất để áp dụng tính tiền đền bù thiệthại về đất linh động hơn, giá đất để tính đền bù thiệt hại được xác định trên cơ sở giáđất của địa phương ban hành theo quy định của Chính phủ nhân với hệ số K để đảmbảo giá đất tính đền bù phù hợp với khả năng sinh lợi và giá chuyển nhượng quyền
sử dụng đất ở địa phương
Trang 6Nhìn chung, Luật Đất đai 1993 cụ thể Nghị định 90/NĐ CP và Nghị định 22/NĐ
-CP quy định nhiệm vụ thẩm quyền thu hồi đất thuộc về cơ quan có thẩm quyền giao đất
là UBND cấp tỉnh và UBND cấp huyện Các văn bản luật thời kỳ này đã giúp giải quyếtđược các vấn đề trong giải phóng mặt bằng, thu hồi đất lúc bấy giờ
2.4 Giai đoạn 2003 đến nay
Luật Đất đai 2003 ra đời và Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29 tháng 10 năm 2004của Chính phủ về thi hành Luật Đất đai Nghị định này tạo các cơ sở pháp lý chi tiết vềcác mục đích thu hồi đất, hướng dẫn các thức giải quyết khiếu nại, khiếu kiện phát sinhtrong quá trình thu hồi Luật Đất đai 2003 vẫn quy định thẩm quyền thu hồi đất thuộc
về UBND cấp tỉnh và UBND cấp huyện, không khác biệt so với giai đoạn năm 1993đến năm 2003
Sau đó, Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03 tháng 12 năm 2004 của Chính phủ vềbồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ra đời đ ể bổ sung những
đ iểm còn hạn chế của Nghị định 22/ NĐ - CP năm 1998 Nghị định này quy định vềviệc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào các mụcđích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, mục đích phát triển kinh
tế Quy định các nguyên tắc và điều kiện để được bồi thường thiệt hại về đất, giá đất ápdụng cho bồi thường, cụ thể bồi thường cho từng loại đất Nghị định quy định cáchình thức tái định cư, người bị thu hồi đất có thể được bố trí tái định cư bằng hìnhthức: bồi thường bằng nhà ở, giao đất ở mới, bồi thường bằng tiền để tự lo chỗ ở mới.Năm 2007, Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25 tháng 05 năm 2007 của Chính phủQuy định bổ sung về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiệnquyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhànước thu hồi đất và giải quyết các khiếu nại về đất Quy định việc thu hồi đất tại khuvực giáp ranh giữa các đơn vị hành chính cấp tỉnh Nghị định có nhiều quy phạm quyđịnh cụ thể từng mục đích thu hồi đất và bồi thường cho từng trường hợp thu hồi đất.Tiếp theo là Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13 tháng 9 năm 2009 của Chính phủ quyđịnh bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định
cư Nghị định ra quy định các nguyên tắc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư Quy địnhnhiệm vụ của UBND các cấp và các cơ quan nhà nước trong việc lập phương án bồithường, hỗ trợ, tái định cư và phương án chuyển đổi, đào tạo nghề nghiệp
III – CƠ SỞ PHÁP LÝ VÀ SỰ THAM GIA CỦA NGƯỜI DÂN TRONG TRÌNH
TỰ, THỦ TỤC HỒI ĐẤT
3.1 Cơ sở pháp lý về trình tự, thủ tục thu hồi đất
- Luật đất đai 2003;
Trang 7- Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 hướng dẫn thi hành luật đất đai năm2003;
- Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 3/12/2004 của Chính phủ về bồi thường hỗ trợ táiđịnh cư khi nhà nước thu hồi đất;
- Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25 tháng 05 năm 2007 Quy định bổ sung về cấpgiấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự,thủ tục thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giảiquyết các khiếu nại về đất đai (Điều 49 – 54);
- Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT ngày 01 tháng 10 năm 2009 của Bộ Tài nguyên vàMôi trường quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và trình tự, thủ tục thuhồi đất, giao đất, cho thuê đất;
- Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13/8/2009 Quy định bổ sung về quy hoạch sửdụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
3.2 Trình tự, thủ tục trong thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Các bước trong trình tự, thủ tục thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư hiện nay được
áp dụng theo các Điều 27 - Điều 33 Nghị định số 69/2009/NĐ-CP:
3.2.1 Căn cứ giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất
Căn cứ để quyết định giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất gồm:
a Quy hoạch sử dụng đất, kế hoạch sử dụng đất đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyềnxét duyệt
Trường hợp chưa có quy hoạch sử dụng đất hoặc kế hoạch sử dụng đất được duyệtthì căn cứ vào quy hoạch xây dựng đô thị hoặc quy hoạch xây dựng điểm dân cư nôngthôn đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xét duyệt
b Nhu cầu sử dụng đất được thể hiện trong văn bản sau:
- Đối với các tổ chức thì nhu cầu sử dụng đất thể hiện trong dự án đầu tư đã được
cơ quan nhà nước có thẩm quyền xét duyệt hoặc cấp Giấy chứng nhận đầu tư;
Đối với các dự án không phải trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền xét duyệt hoặckhông phải cấp Giấy chứng nhận đầu tư thì phải thể hiện nhu cầu sử dụng đất trong đơnxin giao đất, thuê đất và có văn bản của Sở Tài nguyên và Môi trường thẩm định về nhucầu sử dụng đất
- Đối với hộ gia đình, cá nhân thì nhu cầu sử dụng đất thể hiện trong đơn xin giaođất, thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất và phải có xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp
xã nơi có đất về nhu cầu sử dụng đất;
Trang 8Trường hợp hộ gia đình, cá nhân có nhu cầu sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tưthì phải có văn bản của Phòng Tài nguyên và Môi trường thẩm định về nhu cầu sử dụngđất.
- Đối với cộng đồng dân cư thì nhu cầu sử dụng đất thể hiện trong đơn xin giao đất
và phải có xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất về nhu cầu sử dụng đất;
- Đối với cơ sở tôn giáo thì nhu cầu sử dụng đất thể hiện trong báo cáo kinh tế kỹthuật xây dựng công trình tôn giáo
3.2.2 Áp dụng thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất đối với dự án đầu tư
a Trình tự, thủ tục thực hiện đối với trường hợp Nhà nước thu hồi đất để sử dụngvào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, phát triển kinh tế:
- Trường hợp không thực hiện theo hình thức đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu
dự án có sử dụng đất thì trình tự, thủ tục thực hiện theo quy định tại các Điều 29, 30 và 31Nghị định này;
- Trường hợp theo hình thức đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụngđất thì thực hiện thu hồi đất giao cho Tổ chức phát triển quỹ đất thực hiện giải phóng mặtbằng và tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụng đất theo quy địnhcủa pháp luật
Căn cứ vào văn bản công nhận kết quả đấu giá của cơ quan nhà nước có thẩm quyền
và giấy xác nhận đã nộp đủ tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất của người trúng đấu giá, cơquan tài nguyên và môi trường làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất,quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất Cơ quan nhà nước có thẩm quyềnkhông phải ra quyết định giao đất, cho thuê đất
b Đối với dự án đầu tư sử dụng đất không thuộc trường hợp Nhà nước thu hồi đấtthì không phải làm thủ tục thu hồi đất; sau khi được giới thiệu địa điểm, chủ đầu tư vàngười sử dụng đất thỏa thuận theo hình thức chuyển nhượng, cho thuê, góp vốn bằngquyền sử dụng đất và làm thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất đối với trường hợp thayđổi mục đích sử dụng đất
3.2.3 Giới thiệu địa điểm và thông báo thu hồi đất
a Chủ đầu tư hoặc cơ quan được giao nhiệm vụ chuẩn bị dự án đầu tư nộp hồ sơ tại cơquan tiếp nhận hồ sơ về đầu tư tại địa phương Cơ quan tiếp nhận hồ sơ có trách nhiệm tổchức lấy ý kiến các cơ quan có liên quan đến dự án đầu tư để xem xét giới thiệu địa điểmtheo thẩm quyền hoặc trình Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét giới thiệu địa điểm
b Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thông báo thu hồi đất hoặc ủy quyền cho Ủy ban nhân dâncấp huyện thông báo thu hồi đất ngay sau khi giới thiệu địa điểm đầu tư; trường hợp thu
Trang 9hồi đất theo quy hoạch thì thực hiện thông báo sau khi quy hoạch, kế hoạch sử dụng đấthoặc quy hoạch xây dựng đô thị, quy hoạch xây dựng điểm dân cư nông thôn đã được xétduyệt và công bố.
Nội dung thông báo thu hồi đất gồm: lý do thu hồi đất, diện tích và vị trí khu đất thuhồi trên cơ sở hồ sơ địa chính hiện có hoặc quy hoạch chi tiết xây dựng được duyệt và dựkiến về kế hoạch di chuyển
Việc thông báo thu hồi đất được thực hiện trên phương tiện thông tin đại chúng củađịa phương và niêm yết tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất, tại địa điểm sinhhoạt chung của khu dân cư có đất thu hồi
Trường hợp quyết định thu hồi đất mà người bị thu hồi có căn cứ cho rằng quyết định thuhồi đất chưa đúng với thực tế đất bị thu hồi (loại đất, diện tích, vị trí ) thì có quyền khiếunại hoặc khởi kiện hành chính
c Cho phép khảo sát lập dự án đầu tư
- Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh cho phép chủ đầu tư tiến hành khảo sát, đo đạclập bản đồ khu vực dự án ngay sau khi được chấp thuận chủ trương đầu tư để phục vụviệc lập và trình duyệt quy hoạch chi tiết xây dựng, thu hồi đất và lập phương án bồithường tổng thể, hỗ trợ, tái định cư và chỉ đạo Ủy ban nhân dân cấp huyện, cấp xã triểnkhai thực hiện các công việc tại điểm b, điểm c khoản này;
- Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện có trách nhiệm thành lập Hội đồng bồithường, hỗ trợ và tái định cư để lập phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư vàphương án đào tạo, chuyển đổi nghề nghiệp Đối với các địa phương đã thành lập Tổ chứcphát triển quỹ đất thì Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền có thể giao nhiệm vụ lập phương
án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; phương án đào tạo, chuyển đổi nghề nghiệp cho Tổchức phát triển quỹ đất;
- Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm phối hợp với chủ đầu tư phổ biến
kế hoạch khảo sát, đo đạc cho người sử dụng đất trong khu vực dự án và yêu cầu người sửdụng đất tạo điều kiện để chủ đầu tư thực hiện việc điều tra, khảo sát, đo đạc xác địnhdiện tích đất để lập dự án đầu tư
d Đối với dự án quan trọng quốc gia sau khi được Quốc hội quyết định chủ trương đầutư; dự án nhóm A, dự án xây dựng hệ thống giao thông, thủy lợi, đê điều phù hợp với quyhoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt thì không phải thực hiện các công việc quy địnhtại khoản 1 Điều này
e Thời hạn ra văn bản giới thiệu địa điểm đầu tư; thông báo thu hồi đất; thành lập Hội đồng bồithường, hỗ trợ và tái định cư quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều này không quá ba mươi (30)ngày, kể từ ngày tiếp nhận hồ sơ về đầu tư hợp lệ
Trang 10f Sau khi đã được giới thiệu địa điểm, chủ đầu tư lập dự án đầu tư theo quy định của phápluật về đầu tư và xây dựng; lập hồ sơ xin giao đất, thuê đất theo quy định của pháp luật vềđất đai Nội dung dự án đầu tư phải thể hiện phương án tổng thể về bồi thường, hỗ trợ vàtái định cư.
3.2.4 Lập phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
Sau khi dự án đầu tư được xét duyệt hoặc chấp thuận thì Hội đồng bồi thường, hỗ trợ vàtái định cư hoặc Tổ chức phát triển quỹ đất có trách nhiệm lập và trình phương án về bồithường, hỗ trợ và tái định cư theo quy định tại Nghị định số 197/2004/NĐ-CP và Nghị định số17/2006/NĐ-CP ngày 27 tháng 01 năm 2006 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung một sốđiều Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Đất đai và Nghị định số 187/2004/NĐ-CP vềviệc chuyển công ty nhà nước thành công ty cổ phần (sau đây gọi là Nghị định số17/2006/NĐ-CP) và theo quy định sau đây:
a Nội dung phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư gồm:
- Tên, địa chỉ của người bị thu hồi đất;
- Diện tích, loại đất, vị trí, nguồn gốc của đất bị thu hồi; số lượng, khối lượng, tỷ lệphần trăm chất lượng còn lại của tài sản bị thiệt hại;
- Các căn cứ tính toán số tiền bồi thường, hỗ trợ như giá đất tính bồi thường, giá nhà,công trình tính bồi thường, số nhân khẩu, số lao động trong độ tuổi, số lượng người đượchưởng trợ cấp xã hội;
- Số tiền bồi thường, hỗ trợ;
- Việc bố trí tái định cư;
- Việc di dời các công trình của Nhà nước, của tổ chức, của cơ sở tôn giáo, của cộngđồng dân cư;
- Việc di dời mồ mả
b Lấy ý kiến về phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư:
- Niêm yết công khai phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại trụ sở Ủy bannhân dân cấp xã và tại các điểm sinh hoạt khu dân cư nơi có đất bị thu hồi để người bị thuhồi đất và những người có liên quan tham gia ý kiến;
- Việc niêm yết phải được lập thành biên bản có xác nhận của đại diện Ủy ban nhândân cấp xã, đại diện Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cấp xã, đại diện những người có đất bị thuhồi;
- Thời gian niêm yết và tiếp nhận ý kiến đóng góp ít nhất là hai mươi (20) ngày, kể từngày đưa ra niêm yết
Trang 11Những người bị thu hồi đất có quyền tham gia ý kiến góp ý để phản ánh những nội dungchưa đúng, chưa đủ khi kiểm kê hoặc tính giá trị bồi thường hoặc các chính sách hỗ trợkhác đối với hộ gia đình, cá nhân có đất bị thu hồi.
c Hoàn chỉnh phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư:
- Hết thời hạn niêm yết và tiếp nhận ý kiến, Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giảiphóng mặt bằng có trách nhiệm tổng hợp ý kiến đóng góp bằng văn bản, nêu rõ số lượng
ý kiến đồng ý, số lượng ý kiến không đồng ý, số lượng ý kiến khác đối với phương án bồithường, hỗ trợ và tái định cư; hoàn chỉnh và gửi phương án đã hoàn chỉnh kèm theo bảntổng hợp ý kiến đóng góp đến cơ quan tài nguyên và môi trường để thẩm định;
- Trường hợp còn nhiều ý kiến không tán thành phương án bồi thường, hỗ trợ và táiđịnh cư thì Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng cần giải thích rõ hoặcxem xét, điều chỉnh trước khi chuyển cơ quan tài nguyên và môi trường thẩm định
d Cơ quan tài nguyên và môi trường chủ trì, phối hợp với cơ quan có liên quanthẩm định phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư và chuẩn bị hồ sơ thu hồi đất theoquy định sau:
- Sở Tài nguyên và Môi trường chuẩn bị hồ sơ thu hồi đất trình Ủy ban nhân dân cấptỉnh ra quyết định thu hồi đất đối với tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ởnước ngoài, tổ chức, cá nhân nước ngoài;
- Phòng Tài nguyên và Môi trường chuẩn bị hồ sơ thu hồi đất trình Ủy ban nhân dâncấp huyện ra quyết định thu hồi đất đối với hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư
3.2.5 Quyết định thu hồi đất, phê duyệt và thực hiện phương án bồi thường, hỗ trợ
và tái định cư, giao đất, cho thuê đất
a Thẩm quyền quyết định thu hồi đất, giao đất hoặc cho thuê đất thực hiện theo quy địnhtại Điều 37 và Điều 44 của Luật Đất đai
Trường hợp thu hồi đất và giao đất hoặc cho thuê đất thuộc thẩm quyền của một cấpthì việc thu hồi đất và giao đất hoặc cho thuê đất được thực hiện trong cùng một quyếtđịnh
Trường hợp khu đất thu hồi có cả tổ chức, hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất thì Ủy bannhân dân cấp huyện quyết định thu hồi đất đối với hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dâncư; trong thời hạn không quá năm (05) ngày làm việc, kể từ ngày Ủy ban nhân dân cấphuyện quyết định thu hồi đất, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định thu hồi đất đối với tổchức, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức, cá nhân nước ngoài và giao đất, chothuê đất theo dự án cho chủ đầu tư trong cùng một quyết định
B Trong thời hạn không quá năm (05) ngày làm việc, kể từ ngày ra quyết định thu
Trang 12hồi đất, giao đất hoặc cho thuê đất, cơ quan tài nguyên và môi trường trình Ủy ban nhândân cùng cấp phê duyệt và công bố công khai phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cưtheo quy định sau:
- Sở Tài nguyên và Môi trường trình Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt phương
án bồi thường hỗ trợ, tái định cư đối với trường hợp thu hồi đất liên quan từ hai quận,huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh trở lên;
- Phòng Tài nguyên và Môi trường trình Ủy ban nhân dân cấp huyện phê duyệtphương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đối với trường hợp không thuộc quy định tạiđiểm a khoản này;
- Trong thời hạn không quá ba (03) ngày, kể từ ngày nhận được phương án bồi
thường, hỗ trợ và tái định cư đã được phê duyệt, Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giảiphóng mặt bằng có trách nhiệm phối hợp với Ủy ban nhân dân cấp xã phổ biến và niêmyết công khai quyết định phê duyệt phương án bồi thường tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp
xã và địa điểm sinh hoạt khu dân cư nơi có đất bị thu hồi; gửi quyết định bồi thường, hỗtrợ và tái định cư cho người có đất bị thu hồi, trong đó nêu rõ về mức bồi thường, hỗ trợ,
về bố trí nhà hoặc đất tái định cư (nếu có), thời gian, địa điểm chi trả tiền bồi thường, hỗtrợ và thời gian bàn giao đất đã bị thu hồi cho Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giảiphóng mặt bằng
Ở bước này, người bị thu hồi đất có quyền khiếu nại theo quy định Luật Khiếu nại đối vớiQuyết định bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; nếu có căn cứ cho rằng quyết định đó ảnhhưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình hoặc khởi kiện vụ án hành chính theo quyđịnh Luật Tố tụng hành chính
c Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư hoặc Tổ chức phát triển quỹ đất thực hiệnchi trả bồi thường, hỗ trợ, bố trí tái định cư
d Trong thời hạn hai mươi (20) ngày, kể từ ngày Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giảiphóng mặt bằng thanh toán xong tiền bồi thường, hỗ trợ cho người bị thu hồi đất theo phương
án đã được xét duyệt thì người có đất bị thu hồi phải bàn giao đất cho Tổ chức làm nhiệm vụbồi thường, giải phóng mặt bằng
Trường hợp việc bồi thường được thực hiện theo tiến độ thì chủ đầu tư được nhận bàngiao phần diện tích mặt bằng đã thực hiện xong việc bồi thường, hỗ trợ để triển khai dựán
e Trường hợp chủ đầu tư và những người bị thu hồi đất đã thỏa thuận bằng văn bản thốngnhất về phương án bồi thường về đất và tài sản gắn liền với đất hoặc khu đất thu hồikhông phải giải phóng mặt bằng thì Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền ra quyết định thuhồi đất, giao đất hoặc cho thuê đất mà không phải chờ đến hết thời hạn thông báo thu hồi