Phân tích cơ sở lí luận, liên hệ bằng các ví dụ thực tiễn chứng minh tính chất khoa học của quản lí kinh doanh. Muốn nâng cao tính chất này trong quản lí kinh doanh củ

Việc áp dụng tính chất khoa học của quản lí của các doanh nghiệp Việt Nam có vai trò vô cùng quan trọng và được áp dụng theo những phương pháp khác nhau để phù hợp

TIỂU LUẬN KHOA HỌC QUẢN LÝ

ĐỀ 01: Phân tích cơ sở lí luận, liên hệ bằng các ví dụ thực tiễn chứng

minh tính chất khoa học của quản lí kinh doanh Muốn nâng cao tính chất này trong quản lí kinh doanh của doanh nghiệp Việt Nam hiện nay cần có những giải pháp chủ yếu nào

A MỞ ĐẦU

Ngay từ khi con người bắt đầu hình thành các nhóm để thực hiện những mục tiêu mà họ không thể đạt được với tư cách cá nhân riêng lẻ, thì cách quản lý đã là một yếu tố cần thiết để đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân Vì chúng ta ngày càng dựa vào sự nỗ lực chung và vì nhiều nhóm có

tổ chức trở nên rộng lớn hơn, cho nên nhiệm vụ của các nhà quản ngày càng quan trọng Khoa học quản lý đã gần như trở thành 1 ngành khoa học hoàn chỉnh, bắc cầu giữa khoa học tự nhiên và khoa học xã hội, dựa trên những tư tưởng triết học thấm nhuần các giá trị văn hóa của mỗi cộng đồng xã hội Đất nước ta đang bước vào thời kỳ phát triển mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chăm lo nguồn lực con người, thực hiện dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng và văn minh Phát triển nền kinh tế nhiều thành phần dưới sự quản lý của Nhà nước tiến lên XHCN thì vấn đề quản lý càng cần phải được quan tâm nghiên cứu thích đáng Mặt khác, khoa học quản lý ở nước ta từ trước đến nay cũng được đề cập nhiều nhưng chưa nghiên cứu một cách đầy đủ Ngày nay khoa học quản lý là 1 ngành khoa học luôn luôn sáng tạo, được vận dụng phù hợp với đặc điểm kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội của mỗi nước ở từng thời kỳ khác nhau Việc áp dụng tính chất khoa học của quản lí của các doanh nghiệp Việt Nam có vai trò vô cùng quan trọng và được áp dụng theo những phương pháp khác nhau để phù hợp với từng doanh nghiệp khác nhau Tuy nhiên, việc áp dụng tính chất này ở các doanh nghiệp nước ta vẫn còn chưa mang lại hiệu quả cao vì vậy muốn nâng cao tính chất này trong quản lí kinh doanh của doanh nghiệp Việt Nam hiện nay chúng ta cần phải nghiên cứu để tìm ra những pháp chủ yếu

B NỘI DUNG

I TÍNH CHẤT KHOA HỌC CỦA QUẢN LÍ KINH DOANH 1.1 Cơ sở lí luận tính chất khoa học của quản lí kinh doanh

Quản lý là sự tác động có chủ đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý một cách liên tục, có tổ chức, liên kết các thành viên trong tổ chức hành động nhằm đạt tới mục tiêu với kết quả tốt nhất Quản lý nền sản xuất

-xã hội là loại hình quản lý đặc biệt phát sinh từ tính chất tiến hành trên quy

mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng đều cần đến một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ vận động của toàn bộ cơ thể khác với sự vận động của những khách quan độc lập của nó: “Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn

1 giàn nhạc thì cần phải nhạc trưởng” Các nhà lý luận quản lý quốc tế như Frederick Winslow Taylor (1856-1915), Hemi Fayol (1841-1925) Pháp, Max Weber (1864-1920) Đức đã đều khẳng định: Quản lý là khoa học và đồng thời là nghệ thuật thúc đẩy sự phát triển xã hội Như vậy, quản lý là sự tác động chủ huy, điều khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người nhằm đạt tới mục đích đã đề ra

Khoa học quản lí là một môn khoa học nghiên cứu và làm rõ các quy luật, nguyên tắc, phương pháp, công cụ của các quá trình và quan hệ quản lí nhằm tìm ra cách thức quản lí có hiệu quản nhất có thể áp dụng cho các hệ thống quản lí.

Khoa học là 1 kiến thức được tổ chức Nét căn bản của mọi khoa học là sự áp dụng phương pháp khoa học để phát triển kiến thức trong lĩnh vực đó mà khoa học quản lý là hệ thống được tạo ra trên các lĩnh vực kiến thức có tổ chức khác Tính khoa học của quản lý là hiểu biết sâu sắc các quy luật khách quan trên cơ sở lý luận của triết học, dựa trên các nguyên tắc quản lý Biết sử dụng các phương pháp khoa học và các kỹ thuật quản lý, dựa trên hướng cụ thể đồng thời có sự nghiên cứu toàn diện, đồng bộ các mục tiêu hoạt động Quản lý kinh doanh là một loại lao động trí óc đặc thù nhằm tổ chức, điều khiển và phối hợp các hoạt động mà doanh nghiệp phải thực hiện

để đạt mục tiêu kinh doanh Nó không chỉ dựa trên kinh nghiệm mà phải có

cơ sở khoa học mà nó còn là một nghệ thuật trong xử lý các tình huống đa dạng thể thể dự tính đầy đủ; cần hết sức linh hoạt, sáng tạo, có hiệu quả cao nhất Tính khoa học của quản lý kinh doanh thể hiện ở các đòi hỏi sau:

Một là, phải dựa trên sự hiểu biết sâu sắc các quy luật khách quan chung và riêng (tự nhiên, kỹ thuật và xã hội) đồng thời còn dựa trên cơ sở lý luận của triết học, kinh tế học đồng thời đòi hỏi ứng dụng nhiều thành tựu của các ngành khoa học tự nhiên, khoa học kỹ thuật như: toán học, tin học, công nghệ học Khoa học quản lí chỉ có một số ít quy luật riêng Nó sử dụng và vận dụng rất nhiều quy luật của các ngành khoa học khác

Hai là, phải dựa trên các nguyên tắc tổ chức quản lý (về xác định chức năng, nhiệm vụ, trách nhiệm và quyền hạn; về xây dựng cơ cấu tổ chức quản lý; về vận hành cơ chế quản lý (đặc biệt là xử lý các mối quan hệ quản lý) Nguyên tắc quản lí là yếu tố đảm bảo khả năng hướng tới mục tiêu tức là đảm bảo sự thành công và hiệu quả của quản lí Ngoài các nguyên tắc quản lí mang tính phổ biến của các nhà khoa học đã đưa ra hầu hết các công ty tổ chức thành công đều phải xác định và tuân thủ hệ thống các nguyên tắc quản lí riêng của mình Một số nguyên tắc của hệ thống quản lí mang tính chất chung, phổ biến, số khác lại mang tính đặc thù riêng biệt Các nguyên tắc chung và các nguyên tắc đặc thù đều có thể nghiên cứu, tổng kết và đúc rút thành bài học cho các hệ thống khác vận dụng và học tập

Ba là, phải vận dụng và sử dụng thành thạo các phương pháp quản lí Khoa học quản lí đã tổng kết rất nhiếu phương pháp quản lí đã áp dụng thành công trong các hệ thống khác nhau ( đo lường, định lượng hiện đại, dự đoán, xử lý dữ liệu ) và biết sử dụng các kỹ thuật (quản lý theo mục tiêu MBO, lập kế hoạch, kiểm tra tài chính )

Bốn là, phải dựa trên sự định hướng cụ thể đồng thời có sự nghiên cứu toàn diện, đồng bộ các hoạt động hướng vào mục tiêu lâu dài, với các khâu chủ yếu trong từng giai đoạn

Tóm lại, khoa học quản lý cho ta những hiểu biết về các quy luật, nguyên tắc, phương pháp, kỹ thuật quản lý; để trên cơ sở đó biết cách phân tích một cách khoa học những thời cơ và những khó khăn trở ngại trong việc đạt tới mục tiêu Tuy nhiên, nó chỉ là công cụ, sử dụng nó cần tính toán đến điều kiện đặc điểm cụ thể từng tình huống để vận dụng sáng tạo, uyển chuyển

1.2 Liên hệ thực tiễn tính chất khoa học của quản lí kinh doanh

Một trong những tính chất khoa học của quản lí kinh doanh là tôn trọng quy luật khách quan, dựa trên các nguyên tắc tổ chức quản lý đảm bảo

khả năng hướng tới mục tiêu tức là đảm bảo sự thành công và hiệu quả của quản lí

Ví dụ từ nay đến năm 2020: ra sức phấn đầu đưa nước ta trở thành một nước công nghiệp Trong cơ cấu kinh tế, tuy nông nghiệp tiếp tục phát triển mạnh, song công nghiệp và dịch Muốn nâng cao mức sản xuất xi măng

từ 7tr tấn năm 1995 lân 15 tr tấn năm 2000 đòi hỏi: Quy vùng nguyên liệu, giao định mức cho từng doanh nghiệp, từng địa phương, cân đối các phương tiện kỹ thuật, vận tải, cân đối sức lao động… Đường lối của Đảng vụ sẽ chiếm tỷ trọng rất lớn về GDP và lao động xã hội Như vậy, Đảng và Nhà nước ta khi xác định phương hướng và mục tiêu phát triển đất nước 20 năm tới đã thể hiện rõ sự thống nhất hài hòa giữa lãnh đạo chính trị và kinh tế Đảng ta đã chỉ rõ: tốc độ tăng trưởng GDP hàng năm 9 đến 10% Đến năm

2000, GDP bình quân đầu người gấp đôi năm 1990 Sản xuất công nghiệp tưng bình quân 14-15%/năm, nông nghiệp tăng 4,5-5%/năm, dịch vụ 12-13%/năm Kim ngạch xuất khẩu tăng bình quân hàng năm khoảng 28%, tỷ lệ đầu tư GDP khoảng 30% Năm 2000, nông nghiệp chiếm 19-20%, công nghiệp và xây dựng 34-35%, dịch vụ 45-46% GDP Để thực hiện các mục tiêu cụ thể trên, Đảng cũng xác định: Đổi mới căn bản tổ chức, quản lý và nâng cao hiệu quả khu vực doanh nghiệp nhà nước Vì thống nhất lãnh đạo chính trị và kinh tế là tiền đề cho quản lý kinh tế - xã hội, thúc đẩy sản xuất

xã hội phát triển.

Tính khoa học của quản lí kinh doanh cũng được thấy rõ qua việc quản lí và sử dụng nguồn nhân lực của tổng công ty xây dựng công trình Hoàng Thắng Với tư cách pháp nhân và có số vốn riêng, số lao động của công ty

luôn thay đổi Trong năm 2001, công ty tiến hành sắp xếp, bố trí lại lao động một cách có hiệu quả, đã sử dụng nhiều biện pháp tối ưu hóa tổ chức, sử dụng lao động phù hợp với yêu cầu của Công ty, máy móc sử dụng hết công suất, cơ cấu tổ chức bộ máy được bố trí lại một cách hiệu quả hơn để giảm bớt tính cồng kềnh, kênh thông tin trong quản lý thông suốt hơn nhằm quản

lý và điều hành Công ty một cách có hiệu quả hơn Hàng năm, Công ty ưu tiên tiếp nhận những cán bộ trẻ mới ra trường có trình độ khá trở lên, vì vậy lao động có trình độ đại học tăng lên, công nhân kỹ thuật tăng lên Do đặc điểm riêng biệt về sản phẩm xây dựng giao thông: sản phẩm có giá trị lớn, thời gian hoàn thành công trình kéo dài, phân tán khắp đất nước, phụ thuộc tương đối nhiều vào yếu tố tự nhiên , Công ty không quản hết được các

hoạt động sản xuất kinh doanh ở các đơn vị, cho nên đã áp dụng mô hình khoán cho các đội sản xuất căn cứ vào tính chất của từng công trình Vì đặc tính của ngành xây dựng lao động chủ yếu là lao động trực tiếp làm việc tại công trường, công việc của công ty bận rộn theo thời vụ, có lúc công việc rất bận rộn cần nhiều lao động, có lúc lại nhàn hơn nên cần ít lao động hơn Vì vậy, luôn phải tuyển lao động cho nên lượng lao động luôn thay đổi gây khó khăn trong vấn đề quản lý nguồn nhân lực Về công tác tuyển dụng nên dùng nhiều hình thức phỏng vấn cũng như tiến hành kiểm tra chặt chẽ trình độ năng lực người lao động trước khi tiến nhận người lao động làm việc tại công ty Còn về công tác bảo hộ lao động, thì việc tiến hành mở các lớp bồi dưỡng kiến thức về an toàn lao động Đồng thời, đầu tư trang thiết bị an toàn lao động, trang thiết bị bảo vệ cá nhân

Tóm lại hoạt động kinh doanh của bất kì doanh nghiệp nào đều phụ thuộc vào quá trình quản lí doanh nghiệp theo một phương pháp nói chung và việc sử dụng sử dụng, quản lí nhân lực của công ty Toàn Thắng nói riêng Trên đây là những vấn đề về việc sử dụng con người của công ty đó cũng là việc quản lí theo khoa học mà hầu hết các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay áp dụng để mang lại sự thành công của công ty mình

II GIẢI PHÁP CHỦ YẾU ĐỂ NÂNG CAO TÍNH CHẤT KHOA HỌC CỦA QUẢN LÍ KINH DOANH TRONG CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM HIỆN NAY

Để nâng cao tính chất khoa học của quản lí kinh doanh trong các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay cần biết sử dụng các phương pháp khoa học và quản lí Để thực hiện thì các doanh nghiệp Việt Nam cần có những nhà lý thuyết xem xét công việc quản lý trước hết là một sự sử dụng các quá trình, khái niệm, ký hiệu và mô hình toán học Thông qua phương tiện này, các vấn đề có quản lý hoặc xây dựng tổ chức hoặc lập kế hoạch hay ra quyết định là 1 quá trình logic, thì nó có thể biểu thị được theo các ký hiệu và các quan hệ toán học Tiêu điểm chính có thể được biểu thị dưới dạng gợi ý về một quyết định, về cái tốt nhất phải thực hiện Toán học cũng cho ta một công cụ mạnh mẽ và logic để đơn giản hóa và giải quyết nhiều vấn đề phức tạp Nhưng khó có thể xem toán học như là một cách tiếp cận tách biệt trong quản lý Doanh nghiệp dặc biệt là những nhà quản lí cần phải biết sử dụng

kỹ thuật quản lý Trong mọi lĩnh vực thực hành chúng đều quan trọng, chắc chắn chúng trong trọng trong quản lý, dẫu rằng mới có ít kỹ thuật quản lý

thật sự quan trọng được phát minh ra Trong số ít này có kỹ thuật tập ngân quỹ, hạch toán giá thành, lập kế hoạch và kiểm tra theo mạng lưới như trong

kỹ thuật ước lượng và kiểm tra dự án hoặc kiểm tra tỉ lệ thu hồi vốn đầu tư, các biện pháp khác nhau về phát triển tổ chức và cách quản lý theo mục tiêu Với tư cách là các cách thức làm việc, thông thường các kỹ thuật sẽ phản ánh lý thuyết và là những phương tiện giúp cho các nhà quản lý thực hiện các hoạt động một cách hữu hiệu nhất Các nhà quản lí cần phải tiếp cận hệ thống Những người quản lý thường ngạc nhiên khi nhận thấy một số người viết về quản lý lại cho rằng quan điểm tiếp cận hệ thống là một cái gì đó mới

mẻ Nhưng cách tư duy hệ thống chẳng qua là sự thừa nhận rằng: “bất kỳ một lĩnh vực kiến thức nào đều được cấu thành từ nhiều thành phần tương tác và chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác thuộc môi trường bên ngoài mà trong đó 1 hệ thống nhất định đã cho hoạt động Quản lý đòi hỏi phải tiếp cận theo tình huống hoặc theo điều kiện Quản lý theo điều kiện tương tự với quản lý theo tình huống Nhưng chúng ta cũng phải thừa nhận rằng việc áp dụng một khoa học vào thực hành nhất thiết phải tính tới 1 hệ thống các bối cảnh cho trước Lý thuyết và khoa học được xây dựng để tìm kiếm những mối liên hệ cơ bản, về những kỹ thuật cơ sở và tổ chức kiến thức sẵn có, mà

ta hy vọng là toàn bộ chúgn đều dựa trên quan điểm rõ ràng Còn những cái đó được áp dụng như thế nào trong thực tiễn thì còn tùy thuộc vào tình huống Chúng ta không chờ đợi các kỹ sư thiết kế các xe ô tô theo cách mà họ thiết kế các máy bay dù cho bằng cách dùng những nguyên tắc cơ bản của vật lý và luyện kim, cũng không chờ đợi các nhà khoa học sử dụng cùng

1 công thức mà họ đã có thể dùng cho dược phẩm để pha trộn bột giặt Cũng như vậy, việc quản lý có hiệu quả luôn luôn xử lý quản lý theo điều kiện hoặc theo tình huống cho phù hợp

Ngoài ra các doanh nghiệp Việt Nam cũng cần phải thể hiện cao độ tính thống nhát khuôn phép trong lãnh đạo công ty tạo ra sự phối hợp nhịp nhàng đồng bộ giữa các khâu, các phòng ban trong công ty Gắn chặt hơn nữa sự gắn bó giữa các doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo trở thành một nhu cầu bức bách cho sự phát triển của cả nhà trường và doanh nghiệp.Các doanh nghiệp nên có chiến lược phát triển nhân lực của mình và đặt hàng cụ thể cho các cơ sở đào tạo.Trong sự gắn bó này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên gia đào tạo, trường đại học, và doanh nghiệp trong thiết kế và quản lý chương trình đào tạo Các công ty cần xây dựng chiến lược phát

triển của mình, tạo cơ sở để xác định đúng nhu cầu nhân lực, từ đó phát triển chiến lược đào tạo và phát triển nhân lực đáp ứng nhu cầu chiến lược của công ty.Chiến lược đào tạo và phát triển nhân lực cần đặt trong tổng thể chiến lược nguồn nhân lực của doanh nghiệp: Thu hút, hấp dẫn, động viên, đánh giá, đào tạo và phát triển, và phát triển sự nghiệp.Chiến lược đào tạo và phát triển nhân lực cần chuyển chú trọng từ đào tạo, huấn luyện (training) sang việc chú trọng vào việc học tập (learning) thường xuyên liên tục của người lao động.Bên cạnh các kỹ năng kỹ thuật, cần chú trọng phát triển các năng lực của người lao động hiện đại: Giải quyết vấn đề sáng tạo, truyền đạt, đàm phán, quản lý xung đột, làm việc đồng đội, học tập liên tục, thích ứng Đổi mới các hoạt động quản lý việc thực hiện nhiệm vụ qua đó khuyến khích áp dụng những điều học được vào công việc, tạo môi trường thuận lợi

để áp dụng những điều đã học vào công việc Kỹ năng nhân lực phải trở thành năng lực của tất cả các cấp quản lý vì vậy cần nhanh chóng đào tạo cho các cấp quản lý những kỹ năng nhân lực: phỏng vấn, đánh giá việc thực hiện, kèm cặp và phát triển người dưới quyền Đào tạo giới quản lý các năng lực chiến lược để xây dựng Tầm nhìn, Sứ mạng, Văn hóa, và các chiến lược phát triển của doanh nghiệp Đào tạo các nhà quản lý nhân lực với kiến thức và năng lực hiện đại, chú trọng vào quản lý tài năng (talent management) và nhân vốn (human capital management) Đào tạo những người làm công tác quản lý đào tạo và phát triển nhân lực tại doanh nghiệp những năng lực về xác định nhu cầu đào tạo, xây dựng chương trình đào tạo, quản lý đào tạo, đánh giá hiệu quả đào tạo Đào tạo các chuyên gia huấn luyện (trainers) tại doanh nghiệp về các năng lực đào tạo – đặc biệt là những phương pháp hiện đại trong huấn luyện

C KẾT LUẬN

Tính khoa học của quản lí có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc quản lí của doanh nghiệp Việt Nam nói riêng và nền kinh tế Việt Nam nói chung Nó giúp các doanh nghiệp có được công cụ sử dụng để quản lí linh hoạt, sắc bén, có hiệu quả kinh tế cao nhất Có thể nó i khoa học quản lí là những nguyên tắc quản lí có thể áp dụng một cách khách quan và có định hướng trong doanh nghiệp tùy theo tình huống và điều kiện của mỗi doanh nghiệp

để đưa ra một lộ trình thích hợp Tuy nhiên để có thể sử dụng các phương pháp khoa học và kĩ thuật quản lí là phải có tính nghệ thuật và bí quyết đồng thời phải có những hiểu biết sâu sắc về khoa học kĩ thuật và xã hội một cách hợp lí Muốn có được sự quản lí tốt và phát triển cần có sự chuẩn bị kĩ càng

về cơ sở khoa học quản lí và phải dựa trên các nguyên tắc quản lí

Trong nền kinh tế Việt Nam hiện nay cũng như trong các doanh nghiệp của ta đang đứng trước thời kì khó khăn và thách thức về kĩ thuật cũng như con người Một doanh nghiệp mà không có sự quản lí tốt và hiệu quả kinh tế cao sẽ không đảm bảo được những ảnh hưởng mạnh mẽ từ những điều kiên bên ngoài Sau 20 năm đổi mới và cải cách mạnh mẽ trong lĩnh vực quản lí đang dần được hình thành, hứa hẹn một khả năng chắc chắn cho sự chuyển đổi cơ chế quản lí trong doanh nghiệp