Nghiên cứu đề xuất giải pháp tổng thể cải thiện tình hình môi trường cho các cơ sở thuộc da quy mô vừa và nhỏ ở Tp.Hồ Chí Minh

Đề tài: “Nghiên cứu đề xuất giải pháp tổng thể cải thiện tình hình môi trường cho các cơ sở thuậc da quy mô Cơ hội sản xuất sạch hơn tại 06 cơ sở thực hiện nghiên cứu điển hình Các giải

SỞ KHOA HỌC CÔNG NGHỆ VIỆN KỸ THUẬT NHIỆT ĐỚI

BAO CAO DE TAI

NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP TONG THỂ

CAI THIEN TINH HINH MOI TRƯỜNG CHO CÁC

Cữ SỞ THUỘC DA QUY MÔ VỪA VÀ NHỎ Ở TP.HCM

TP HCM THANG 5/2005

SỞ KHOA HỌC CÔNG NGHỆ VIỆN KỸ THUẬT NHIỆT ĐỚI

BẢO CÁO ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP TỔNG THỂ

CAI THIEN TINH HINH MOI TRUONG CHO CAC

CƠ SỞ THUỘC DA QUY MÔ VỪA VÀ NHỎ Ở TP.HCM

Đề tài: "Nghiên cứu đề xuất giải pháp tổng thể cải thiện tình hình môi trường cho các cơ sở thuộc da quy mb

vừa và nhê ở Tp.HCM”

DANH SÁCH CÁN BỘ THAM GIÁ THỰC HIỆN

1 ThS Phạm Hồng Nhật (Chủ nhiệm để tài) -Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

2 Th§ Hoàng Khánh Hòa (Thư ký để tài) -Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

3 ThS Trinh Dinh Bình -Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

5 ThS Hoàng Thị Mỹ Lợi -Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

6 ThS Nguyễn Thúy Lan Chi -Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

7 KS Huỳnh Phước Lộc - Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

8 KS Nguyễn Thị Thơm -Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

9 KS Nguyễn Phúc Bảo Minh -Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

10 CN Ngô Xuân Huy -Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

12 CN Võ Thị Thanh Hằng ~ Sở Tài nguyên & Môi trường Tp.HCM

Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

57A Trương Quốc Dung, Phú Nhuận, Tp.HCM ĐT: 08.8454955/Fax: 08.8479025

DE tài: “Nghiên cứu đề xuất giải pháp tổng thé cải thiện tình hình môi trường cho các cơ sở thuộc da quy mô vita và nhỏ ở Tp.HCM”

TCVN : Tiêu chuẩn Việt Nam

Sở TNMT : Sở Tài nguyên và Môi trường

KCN : Khu công nghiệp

VITTEP : Viện Kỹ thuật Nhiệt đới và Bảo vệ Môi trường

Để tài: “Nghiên citu đề xuất giải pháp tổng thể cải thiện tình hình môi trường cho các cơ sở thuộc đa quy mô

vừa và nhỏ ở Tp.HCM”

MỤC LỤC

` Trang

1.1.1 Ngành thuộc da là ngành gây ô nhiễm tiểm tàng 1 1.1⁄2 Tình trạng ô nhiễm tại các cơ sở thuộc da ở TP HCM 2

1.2.1 Mục tiêu nghiên cứu 5 1.2.2 Nội dung nghiên cứu 5

1.3.3 Phương pháp nghiên cứu 7

1.4.1 Phục vụ việc tăng cường thi hành quy định môi trường 8

MÔI TRƯỜNGTẠI CÁC CƠ SỞ THUỘC DA

DA TRÊN ĐỊA BÀN TP.HCM

2.1.2 Phân loại và lựa chọn các cơ sở thực hiện nghiên cứu điển hình 14

22 CÁC VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG PHÁT SINH TRONG HDSX 25

2.3.2 Chất lượng môi trường không khí 29

2.4.2 Đặc điểm tổ chức của ngành thuộc đa tại Tp.HCM 31

li

Viện Kỹ thuật Nhiệt đổi & Bảo vệ Môi trường

57A Trương Quốc Dung, Phú Nhuận, Tp.HCM DT: 08.8454955/Fax: 08.8479025

“Nghiên cứu đề xuất

2.4.3 Các nguyên nhân có nguồn gốc từ mạng lưới kinh tế

2.4.4 Các nguyên nhân từ mạng lưới chính sách

2.4.5 Các nguyên nhân từ mạng lưới xã hội

CHO NGÀNH CÔNG NGHIỆP THUỘC DA

CÁC CƠ SỞ NGHIÊN CỨU ĐIỂN HÌNH, XÁC ĐỊNH CÁC CƠ HỘI

VÀ CAC GIAI PHAP SAN XUẤT SẠCH HƠN

3.1.1 Phân tích các công đoạn và đặc điểm sản xuất của các cơ sở

3.1⁄2_ Xác định các cơ hội và các giải pháp sản xuất sạch hơn

3.3.1 Sơ đỗ dòng

3.3.2 Cân bằng vật chất và tính toán đo đạc các dòng thải

3.3.3 Mô tả đặc điểm các dòng thải

3.3.4 Phân tích các nguyên nhân phát sinh chất thải

3.4.1 Bế trí lại mặt bằng khu vực sản xuất

3.4.2 Xây dựng khu chứa hoá chất riêng biệt

3.4.3 Bố trí khu vực tập kết da và nạo bạc nhạc từ các tấm đa tươi riêng biệt

3.4.4 Vệ sinh nhà xưởng

3.4.5 Bố trí khu vực chứa chất thải riêng biệt

3.4.6 Bố trí khu vực chứa da phèn riêng biệt

3.4.7 Thiết kế các máng thu nước đi động

3.4.8 Xây dựng các mương thu nước

CÁC CƠ SỞ THUỘC DA TRÊN DIA BẢN TP.HCM

3.5.1 Các cơ hội sản xuất sạch hơn có khả năng thực hiện

3.5.2 Các điều kiện cân để đưa SXSH vào thực tế

VA GIAM THIEU 0 NHIEM

4.1.1 Nhận thức các vấn để ô nhiễm quan trọng

4.1.2 Phương pháp tiếp cận phòng ngừa ô nhiễm trong ngành thuộc da

4.1.3 Các kỹ thuật tiến tiến giảm thiểu ô nhiễm

4.1.4 Tiêu chuẩn thải cho ngành thuộc đa

4.2.1 Các nghiên cứu xử lý chất thải cho ngành thuộc đa

Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

57A Trương Quốc Dung, Phú Nhuận, Tp.HCM DT: 08.8454955/Fax: 08,8479025

44 43.1 43.2

45 4.5.1 4.5.2

453 4.6

"Tình hình thực tế áp dụng CNXLCT trong ngành thuộc da của TP HCM

TÌNH HÌNH DI ĐỜI VÀ QUY HOẠCH LẠI NGÀNH THUỘC DA

Tinh hình thực hiện di đời các cơ sở thuộc đa ở TP HCM Những khó khăn trong việc đi đời và quy hoạch lại vị trí

Các điều kiện hỗ trợ di đời và bố trí hợp lý địa điểm sản xuất XÂY DỰNG KẾ HOẠCH PHÒNG NGỪA Ô NHIỄM

Sự cần thiết của kế hoạch phòng ngừa ô nhiễm Các bước xây dựng kế hoạch phòng ngừa ô nhiễm CẢI THIỆN CÁC MẠNG LƯỚI GẮN KẾT

Cải thiện mạng lưới kinh tế Tăng cường vai trò của mạng lưới chính sách Nâng cao nhận thức và ý thức cộng đồng

AP DUNG HGP LY CAC KINH NGHIEM VA CONG NGHE GIAM THIEU 6 NHIEM MOI TRUGNG

CHƯƠNGNĂM SỐ TAY HƯỚNG DAN

PHÒNG NGỪA VÀ GIẢM THIẾU Ô NHỄM

5.2.1 Quy trình sản xuất

5.2.2 Danh mục hóa chất sử dụng trong ngành thuộc da

53 CÁC NGUỒN PHÁT SINH CHẤT THÁI GÂY 6 NHIEM MT CUA

NGÀNH THUỘC DA TẠI TP.HCM 5.3.1 Nước thải

5.3.2 Chất thải rắn

5.343 Khíthải

TRINH THỰC HIỆN SXSH CUA NGANH THUOC DA 5.4.1 Tiếp cận đối tượng

5.4.2 Hướng dẫn thiết kế một số hạng mục và bố trí mặt bằng sẵn xuất

5.4.3 Giới thiệu các biện pháp SXSH của ngành thuộc đa trên thế giới

5.4.4 Hướng dẫn kỹ thuật một số biện pháp SXSH 5.4.5 Hướng dẫn xử lý cuối đường ống

5.4.6 Vấn để sức khỏe và an toàn lao động trong ngành thuộc da

KẾT LUẬN & KIẾN NGHỊ

TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC

Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

76

77

79

79 8h

Đề tài: “Nghiên cứu đề xuất giải pháp tổng thể cải thiện tình hình môi trường cho các cơ sở thuậc da quy mô

Cơ hội sản xuất sạch hơn tại 06 cơ sở thực hiện nghiên cứu điển hình

Các giải pháp san xuất sạch hơn Cân bằng vật chất quy trình sắn xuất của cơ sở Hằng Lợi Đặc điểm các dòng thải

Chất thải phát sinh từ các công đoạn trong quy trình sản xuất

Danh sách các hoá chất thay thế

Các giải pháp tổng hợp áp dụng trong quá trình thuộc da

Kỹ thuật BAT cho giải pháp quản lý và xử lý nước thải

Kỹ thuật BAT cho giải pháp quản lý và xử lý chất thải Tiéu chuẩn thải quy định đối với nước thải ngành thuộc đa tại một số nước

Mức tiêu thụ nước và lưu lượng nước thải phát sinh của từng công đoạn (công suất 12.000 kg/ngày)

Đặc tính nước thải của từng công đoạn sản xuất

Tính chất nước thải hỗn hợp của quá trình thuộc đa

Tính chất nước thải quá các qui trình của cơ sở thuộc đa Hằng Lợi

Tỷ lệ phát thải và mức sinh rắc trung bình cho từng loại chất thải rắn Đặc tính của chất thải rắn

Đặc tính kỹ thuật của hệ thống thu hồi crôm

vi

Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

Đề tài: “Nghiên cứu đề xuất giải pháp tổng thể cải thiện tình hình môi trường cho các cơ sở thuộc da quy mb

Hình 2.3 Quy trình công nghệ sản xuất tại các cơ sở thuộc đa trên địa bàn Tp.HCM

Hình 2.5 Da trâu tươi (cơ sở Hằng Lợi)

Hình 2.9 Da sau khi đã ngâm vôi, tẩy lông Hình 2.10 Da sau thuộc có mầu xanh nhạt Hình 2.11 Cắt tấm đa làm đôi trước khi canh li

Hình 2.15 In, tạo vân Hình 2.16 Máy đo pia

Hình 2.17 — Sơ đổ mạng lưới gắn kết các cơ sở thuộc đa

Hình 3.3 Nạo thịt, mỡ thừa

Hình 5.1 Quy trình công nghệ sản xuất tại các cơ sở thuộc đa trên địa bàn Tp.HCM Hình 5.2 Mô hình khu vực thùng quay

Hinh 5.3 Qui trình tái sử dụng dung địch ngâm vôi

Hình 5.5 Qui trình tận thu CO; trong khí thải cổa nôi hơi Hình 5.6 Sơ đỗ xử lý nước thải cơ sở thuộc da quy mô nhỏ (10-20m”/ngày) Hình 5.7 Sơ đồ xử lý nước thải cơ sở thuộc đa quy mô lớn (300-400m/ngày)

vii

Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường 57A Trương Quốc Dung, Phú Nhuận, Tp.HCM ĐT: 08.8454955/Fax: 08.8479025

Để tài: "Nghiên cứu đê xuất giải pháp tổng thể cải thiện tình hình môi trường cho các cơ sở thuộc da quy mô

vừa và nhỗ ở Tp.HCM”

CHƯƠNG MỘT

GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI

Li SỰ CẨN THIẾT CỦA ĐỂTÀI

1.1.1 Ngành thuộc đa là ngành gây ô nhiễm tiểm tàng

Công nghiệp thuộc da là ngành gây ô nhiễm tiềm tàng Những vấn để môi trường đáng chú ý của ngành này bao gồm cả nước thải, chất thải rắn và khí thải Đặc thù của ngành thuộc da là các chất thải thường chứa nhiều chất độc hại, bên trong môi trường Các ảnh hưởng môi trường được tính đến không đơn thuần là tải lượng và hàm lượng các chất ô nhiễm truyễn thống mà còn liên quan đến việc sử dụng một số hóa chất nhất định: các hoạt chất sinh hóa, chất hoạt tính bể mặt và các dung môi Mặc đù rất nhiều chủng loại hóa chất khác nhau được sử dụng và thải ra môi trường nhưng các số liệu, thông tin về các tác động tiêu cực của ngành thuộc da thường không có hoặc rất bạn chế Ngoài ra, sự nhiễm bẩn đất và nước ngâm có thể xuất hiện đo sự cố rồ rỉ một số loại hoạt chất nhất định cũng như trong quá trình xử lý nước thải và chất thải rấn Những vấn để tiếp theo cần phải nhận thức được trong ngành thuộc da là sự gây hại tiểm tầng đối với sức khổe và môi trường do bốc xếp, lưu chứa, vận chuyển và đóng gói các loại hóa chất khác nhau

Lượng chất thải sinh ra trong công nghiệp thuộc đa tương đối lớn Theo nhiều

tài liệu nước ngoài”! trong quy trình cổ điển phần lớn khối lượng da bò mất đi theo đồng thải dưới nhiều dạng khác nhau và tất cả đều phải thải bổ (không sử dụng được) Cứ 01 tấn da nguyên liệu sinh ra khoảng 600kg chất thải rắn, 15-50mẺ nước thải chứa khoảng 250kg COD và 100kg BOD, khoảng 500 kg các loại hóa chất khác nhau Tuy nhiên, lượng và chất lượng khí thải và chất thải rấn sinh ra trong quá trình

thuộc phụ rất lớn và loại da thành phẩm, nguồn nguyên liệu và kỹ thuật thuộc

Nguén chat thai tác động tiểm tàng đến môi trường có nguồn gốc từ nguyên

liệu quan trọng nhất của quá trình thuộc là Crôm Trên thế giới khoảng 80-95% sử

dụng quy trình thuộc muối Crôm III Vấn để sử dụng Crôm được tranh cãi chủ yếu trong ngành thuộc da giữa cơ quan quản lý và các nhà sản xuất với các ý kiến khác

nhau về độc tính của muối Crôm II Trong khi các nhà công nghiệp cho rằng hoạt chất Crôm dùng trong thuộc da không độc thì đối với các cơ quan quản lý môi trường

Crom I được xem là chất độc đặc biệt, có độc tính cao đối với thủy sinh Người ta đều đông ý là Crôm VI độc hơn nhiều so với Crôm III Sự nguy hại tiểm tầng và các

lợi ích của Crôm rất phức tạp và phụ thuộc nhiều vào cấu tạo hóa học Cơ chế độc tính của Crôm thay đổi khi chuyển từ dạng hóa trị VI sang dạng hóa trị III, Crôm hóa trị VI có thể phá hủy tế bào do đóng vai trò là một tác nhân oxy hóa mạnh, trong khi

1 Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

Đề tài: “Nghiên cứu đề xuất giải pháp tổng thể cải thiện tình hình môi trường cho các cơ sở thuộc đa quy mô

1.1.2 Tình trạng ô nhiễm tại các cơ sở thuộc da ở Tp.HCM

Trên địa bàn Tp.HCM hiện có khoảng 20 cơ sở thuộc đa, tập trung chủ yếu tại

“làng thuộc đa” ở Phường 9, Quận Tân Bình (13 cơ sở) và ở Quận 11 (04 cơ sở) Hầu hết các cơ sở thuộc da tại TP HCM có quy mô thuộc loại vừa và nhỏ

Ngành thuộc da ở Tp.HCM sử dụng cả hai công nghệ chính là công nghệ thuộc

Crôm và công nghệ thuộc phèn-tannin Do đặc điểm hình thành và phát triển mang

tính chất làng nghề truyền thống theo kiểu cha truyền con nối và có sự liên kiết tương

hỗ của cộng đồng người Hoa nên các cơ sở thuộc da tại Tp.HCM vừa có những nét chung trong cách tổ chức sắn xuất vừa có những nét riêng trong cách bố trí nhà xưởng

và kỹ thuật thuộc đa Một số cơ sở hoạt động với một dây chuyển hoàn chỉnh gồm đây đủ các công đoạn từ nguyên liệu da (da tươi hoặc đa muối) cho đến khâu hoàn thiện sản phẩm cuối cùng Một số cơ sở khác do điều kiện vốn và mặt bằng hạn chế nên chỉ thực hiện gia công ở một số công đoạn nhất định Nét chung nhất đồng thời cũng là vấn để đáng quan tâm nhất là hiện tại tất cả các cơ sở thuộc da đều nằm trong khu dân cư đông đúc; mặt bằng cơ sở hạn chế nên được tận dụng tối đa để lắp

đặt các thiết bị sản xuất, không có cơ sở nào có đủ điện tích để đành cho các công

trình kiểm soát chất thải

Ngành giầy da nói chung và thuộc da nói riêng có xu hướng phát triển cao và được xem là một trong những ngành có lợi thế tại TP HCM Do yêu cầu ngày càng cao về chất lượng của thị trường trong và ngoài nước các cơ sở thuộc da tổn tại được

phải áp dụng công nghệ mới, sử dụng ngày cầng nhiều chủng loại hóa chất có chất

lượng cao (hầu hết được nhập khẩu) Tuy nhiên cho đến này việc tuân thủ các quy

định môi trường trong nghành công nghiệp này còn rất kém Các giải pháp phòng

ngừa và giảm thiểu ô nhiễm hầu như không được áp dụng kể cả một số cơ sổ có quy

mô tương đối và thiết bị công nghệ hiện đại Nước thải chỉ được tách rác hoặc lắng sơ

bộ và rồi thải thẳng xuống hệ thống cống thoát chung của thành phố Tình trạng nầy

đã tổn tại nhiều năm nay Một số công nghệ xử lý nước thải ngành thuộc da đã được

nghiên cứu tại thành phố nhưng chưa được các cơ sở áp dụng Có một vài cơ sở đã

2

Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

57A Trương Quốc Dung, Phú Nhuận, Tp.HCM ĐT: 08.8454955/Fax: 08.8479025

Để tài: "Nghiên củu để xuất giải pháp tổ:g thể cải thiện tình hình môi trường cho các cơ sở thuộc da quy tô

vừa và nhẳ ở Tp.HCM”

lắp đặt thử nghiệm hệ thống xử lý những hậu như không hoạt động do khả năng xử lý

chải

Từ năm 1998 Sở Khoa học, Công nghệ và Môi trường Thành phố Hề Chí Minh

đã đưa công nghiệp thuộc đa vào danh sách một trong 8 ngành công nghiệp gây ô

nhiễm nhất Tuy nhiên ở Việt Nam nói chung và tại TP HCM nói riêng vẫn chưa có

một nghiên cứu cụ thể nào về hiện trạng ô nhiễm và áp dụng công nghệ môi trường

trong ngành thuộc da Hiện nay tất cả các cơ sở thuộc da đểu năm trong danh sách

phải di đời thì một kế hoạch tổng thể quy hoạch lại vị trí ngành công nghiệp này nhằm phòng ngừa ô nhiễm và các hướng dẫn kỹ thuật để giảm thiểu ô nhiễm là rất

cần thiết

Hiệp hội Da Giầy Thành phố Hồ Chí Minh cũng đã có những cố gắng đáng kể

sở thuộc đa nào áp dụng và duy trì các giải pháp sản xuất sạch hơn

nguyên liệu đến thành phẩm thường kéo dài ngày (từ 15-24 ngày), do đó việc nghiên

nghiên cứu không những tập trung vào thu hồi phụ phẩm, xử lý chất thải sau cùng mà

công bố rất phong phú, tuy nhiên cũng vì sự da dạng của nó mà việc lựa chọn một

nghiên cứu nghiêm túc

Ở Châu Âu các giải pháp kiểm soát và ngăn ngừa ô nhiễm trong các ngành công nghiệp đặc thù được nghiên cứu rất hệ thống và thường được tập hợp thành bộ tài liệu hướng dẫn chung cho từng ngành riêng biệt: Tài liệu tham khảo về các kỹ

BAT) Các tài liệu này do Cục Kiểm soát và ngăn ngừa ô nhiễm tổng hợp châu Âu (Integrated Pollution Prevention and Control Bureau) phat hanh và thường được cập

3

Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

Đề tài: "Nghiên cứu đề xuất giải pháp tổng thể cải thiện tình lành môi trường cho các cơ sở thuộc đa quạt mô

vữa và nhỗ ở Tp.HCM”

liệu này là một sổ tay tổng hợp đây đủ các vấn để liên quan đến ngành công nghiệp thuộc da bao gồm: công nghệ, thiết bị, các sáng chế, các giải pháp phòng ngừa ô nhiễm, các công nghệ kiểm soát ô nhiễm

Các quốc gia đang phát triển cũng đã nghiên cứu áp dụng cách tiếp cận tổng

hợp mà chủ yếu dựa trên lý thuyết và nguyên tắc giảm thiểu chất thải, ngăn ngừa 6 nhiễm và sẩn xuất sạch hơn Nguyên tắc giảm thiểu chất thải, ngăn ngừa ô nhiễm và

sẵn xuất sạch hơn trong ngành công nghiệp thuộc da đã và đang được nghiên cứu và

áp dụng rất thành công ở nhiều quốc gia Tại Trung Quốc, nghiên cứu của Changdao Mua, Wei Lina, Mingrang Zhanga và Qingshi Zhub (2003) thuộc trường Đại học

Sichuan và trường Đại học Khoa học và Kỹ thuật cho thấy sự thành công trong việc

thực hiện công nghệ không có chất thải đối với ngành công nghiệp thuộc đa bằng công nghệ Crôm Ở Ấn Độ cũng có nhiều nghiên cứu đáng chú ý như nghiên cứu của

V J Sundar, J Raghava Rao va C, Muralidharan (2002) thuộc Viện nghiên cứu da

Ấn Độ cho thấy sự thành công của việc áp dụng sắn xuất sạch hơn trong công nghệ

thuộc da bằng Crôm Bên cạnh đó, J Kanagaraj, N K Chandra Babu, S Sadulla, G Suseela Rajkumar, V Visalakshi va N Chandra Kumar (2001) thuộc Viện nghiên cứu da của Ấn Độ cũng đã nghiên cứu thành công việc áp dụng SXSH trong bảo

quần da tươi trước khi thuộc

Điều đáng lưu ý là các nghiên cứu gần đây thường tập trung vào công tác quản trị nội vi và tiết kiệm các chỉ phí môi trường (thông qua việc tiết giảm sử dụng tài nguyên như nguyên vật liệu, nước và năng lượng ) Chất thải luôn được quan tâm với mục đích giảm bớt và môi trường luôn được quan tâm cải thiện theo cách tiếp cận

ngăn ngừa ô nhiễm hay sản xuất sạch hơn Cách tiếp cận như vậy đưa lại hiệu quả

kinh tế và môi trường cao (vì giảm bớt đáng kể chỉ phí) và đạt được các hiệu quả tổng hợp cả về môi trường và hiệu quả kinh tế của sản xuất Sản xuất sạch hơn đã

được triển khai tại Việt Nam nói chung và tại TP HCM nói riêng cho nhiều ngành

nghề sản xuất khác nhau Đối với ngành thuộc da, Hiệp hội Da Giầy Tp.HCM cũng

đã có những cố gắng đáng kể xúc tiến dự án sẵn xuất sạch hơn trong các xí nghiệp thuộc da Các cơ sở khoa học và thực tiễn nêu trên sẽ tạo điểu kiện thuận lợi cho

việc triển khai một nghiên cứu tổng thể về giải pháp phù hợp phòng ngữa và kiểm soát 6 nhiễm cho ngành thuộc đa của Thành phố Hỗ Chí Minh

1.1.4 Các vấn để cần nghiên cứu đối với ngành thuộc da tại Tp.HCM

Từ các cơ sở đã nêu trên, nhóm nghiên cứu để xuất thực hiện để tài với tên

gọi là "Nghiên cứu đề xuất giải pháp tổng thể cải thiện tình hình môi trường cho các

cơ sở thuộc da qui mô vữa và nhỗ ô TPHCM” Các vấn để cần nghiên cứu được để ra như sau;

Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

Đề bài: "Nghiên cứu đề xuất giải pháp tổng thể cải thiện tình hình môi trường cho các cơ sở thuộc da quy nỗ vừa và nhỗ ở Tp.HCM”

- Đặc thù của nghề thuộc da tại Tp.HCM liên quan đến khía cạnh thi hành các quy định về môi trường

- Tinh trang ô nhiễm môi trường và những hạn chế hiện nay về phòng ngừa và

kiểm soát ô nhiễm tại các cơ sở thuộc da trên địa bàn Tp.HCM

- Giải pháp quy hoạch phát triển ngành thuộc da như thế nào cả về không gian

và quy mô các cơ sở nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho công tác bảo vệ môi trường

- Sản xuất sạch hơn có thể áp dụng được rộng rãi tại các cơ sở thuộc da quy

mô vừa và nhỏ ở Tp.HCM hay không?

Một giải pháp tổng hợp, dựa trên cách tiếp cận giảm thiểu chất thải, ngăn ngừa ô nhiễm và sản xuất sạch hơn là định hướng của để tài Đề tải hy vọng đóng góp tích cực vào việc giảm thiểu và ngăn ngừa ô nhiễm do hoạt động của các cơ sở thuộc đa quy mô vừa và nhỏ ở Thành phố Hồ Chí Minh, và nhờ đó, đóng góp tích cực vào công tác bảo vệ và cải thiện môi trường, vốn đang là mối quan tâm của lãnh đạo

và các tầng lớp nhân dân Thành phố

12 MỤC TIÊU VÀ NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

1.2.1 Mục tiêu nghiên cứu

Đề tài đặt ra hai mục tiêu nghiên cứu chính là:

1 Đánh giá hiện trạng, xác định mức độ và nguyên nhân gây ô nhiễm môi

trường đo hoạt động của các cơ sở thuộc da qui mô vừa và nhỏ ở Tp.HCM

2 Để xuất giải pháp tổng hợp khá thi để cải thiện tình hình ô nhiễm môi trường cho các cơ sở thuộc da quy mô vừa và nhỏ ở Tp.HCM theo cách tiếp cận giảm thiểu chất thải, ngăn ngừa ô nhiễm và sản xuất sạch hơn

1.2.2 Nội dung nghiên cứu

Những nội dung nghiên cứu sẽ thực hiện bao gồm:

1 Khảo sát, điểu tra thực tế tình hình sử dụng các quy trình, công nghệ hiện nay tại các cơ sở thuộc da quy mô vừa và nhỏ trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

Xác lập các tiêu chí phân loại và tiến hành phân loại các cơ sở thuộc da

Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

Để tài: "Nghiên cứu đề xuất giải pháp tổng thể cải thiện tình hình môi trường cho các cơ sỞ thuộc da quy mô

4 Lựa chọn và tiến hành nghiên cứu trường hợp tại 06 cơ sở điển hình theo

cách tiếp cận giảm thiểu chất thải, ngăn ngừa ô nhiễm và sẩn xuất sạch hơn với các nội dụng chỉ tiết:

-_ Phân tích các công đoạn sẵn xuất

- _ Xem xét đòng chất thải và thực hiện cân bằng vật chất

-_ Đo đạc các thông số về chất lượng môi trường

-_ Xác định các cơ hội giảm thiểu chất thải, ngăn ngừa ô nhiễm và giải pháp sẵn xuất sạch hơn

5 Nghiên cứu áp dụng sản xuất sạch hơn cho một cơ sở thuộc đa quy mô vừa

hoặc nhỏ theo đúng tiến trình và nội dung của một dự án sẵn xuất sạch hơn

6 Phân tích đánh giá khả năng áp dụng sản xuất sạch hơn trong công nghiệp

thuộc da ở Tp.HCM

7 Để xuất giải pháp tổng hợp cải thiện tình hình môi trường cho các cơ sở thuộc đa quy mô vừa và nhỏ ở Tp.HCM

8 Biên soạn sổ tay hướng dẫn bảo vệ môi trường cho các cơ sở thuộc da quy

mô vừa và nhỏ theo cách tiếp cận giảm thiểu chất thải, ngăn ngừa ô nhiễm và sản xuất sạch hơn

13 GIỚIHẠN ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1.3.1 Tựa chọn đối tượng nghiên cứu

Đối tượng được lựa chọn để nghiên cứu là các cơ sở thuộc đa trâu và bò quy

mô vừa và nhỏ, phân bố chủ yếu tại Quận Tân Bình và Quận 11 Các cơ sở thuộc da khác như da cá sấu, đê, cừu không thuộc đối tượng của nghiên cứu này do ít phổ biến tại Tp.HCM

57A Trương Quốc Dung, Phú Nhuận, Tp.HCM ĐT: 08.8454955/Fax: 08.8479025

Đề tài: “Nghiên cứu đề xuất giải pháp tổng thể cải thiện tình hình môi trường cho các cơ sở thuộc da quy mô

vừa và nhỏ ở Tp.HCM”

pháp bảo vệ môi trường Các vấn để môi trường và nguyên nhân của chúng sẽ được

làm sáng tô thông qua phương phân tích mạng lưới (Mol 1995) Các mạng lưới Hên quan bao gầm mạng lưới kinh tế, mạng lưới chính sách và mạng lưới xã hội Các cơ

sở thuộc đa chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác nhau bao gồm cả : những yếu tố

hình thành nên phương thức và quy mô hoạt động và cả những yếu tố gây nên tinh

trạng ô nhiễm môi tường hiện nay Các mối lên hệ này sẽ được nghiên cứu, phân

tích một cách toàn diện để xác định chính xác các nguyên nhân

Cách tiếp cận truyền thống trong các nghiên cứu về khống chế ô nhiễm là để xuất các giải pháp kỹ thuật xử lý ô nhiễm cuối đường ống Cách tiếp cận này trên thế giới đã không còn áp dụng một cách biệt lập từ đầu những năm của thập kỷ 80, do tính hiệu quả thấp của nó Hiệu quả xử lý ô nhiễm đặc biệt có ý nghĩa đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam, khi mà nguồn vốn của họ còn hạn chế lại phải chịu áp lực của cuộc cạnh tranh kinh tế đang diễn ra ngầy càng gay gắt Việc đầu tư xây dựng và đảm bảo chỉ phí vận hành một hệ thống xử lý hoàn chỉnh, đạt tiêu chuẩn

hiện nay là khó khả thi với họ Cách tiếp cận ngăn ngừa ô nhiễm thông qua giảm thiểu chất thải đã được áp dụng thành công tại nhiễu quốc gia là định hướng hợp lý

dé tim kiếm các giải pháp khả thi cho việc cải thiện tình hình môi trường mà không

gây tốn kém nhiều cho các cơ sở thuộc đa quy mô vừa và nhỏ ở Tp.HCM

1.3.3 Phương pháp nghiên cứu

1 Thu thập thông tin

1 Những thông tin trực tiếp cấp 1 được thu thập thông qua phỏng vấn trực tiếp Những đối tượng phỏng vấn gồm: chủ cơ sổ, công nhân, khách hàng, cơ quan quản lý nhà nước (Lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Công nghiệp, Sở Tài nguyên và Môi trường, Phòng Quản lý Môi trường, Phòng Kinh tế, Phòng Quản lý Đô thị và

Phòng Tài nguyên Môi trường quận/huyện

2 Những thông tìn trực tiếp cấp 2: được thu thập thông qua việc lấy mẫu và phân tích mẫu môi trường, kết hợp với quan sát thực tế tại hiện trường

3 Những thông tin gián tiếp (cấp 3): được thu thập thông qua những tài liệu

khoa học đã được phát hành chính thức, từ các nguỗn trong và ngoài nước, các thông tin đã được đăng tải qua phương tiện thông tin đại chúng (báo, các web sites trên

mạng internet) về những vấn để liên quan đến công nghệ thuộc da và kiểm soát ô nhiễm cho ngành thuộc da

Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

Đề tài: “Nghiên cứu dé xuất giải pháp tổng thể cải thiện tình hình môi trường cho các cơ sở thuậc đa quy mô

vữa về nhỏ ð Tp.HCM”

2 Lựa chọn và thực hiện nghiên cứu điển hình

Nhằm tạo cơ sở thực tiễn cho việc để xuất giải pháp nghiên cứu khả năng áp dụng sản xuất sạch hơn Các tiêu chí lựa chọn sẽ được thiết lập nhằm đẩm bảo tính đại diện, khai thác yếu tố thuận lợi trong khi triển khai và khả năng nhân rộng kết

quả nghiên cứu sau này Quy trình và kỹ thuật sản xuất sạch hơn sẽ được thực hiện

đây đủ cho nghiên cứu điển hình

3 Kiến thức chuyên gia

Tham khảo ý kiến của các chuyên gia môi trường đặc biệt trong quá trình thực hiện triển khai mô hình sản xuất sạch hơn, lựa chọn công nghệ xử lý chất thải và để xuất các giải pháp tổng hợp

1.4 ĐỊNH HƯỚNG ÁP DỤNG KẾT QUÁ NGHIÊN CỨU

1.4.1 Phục vụ việc tăng cường thi hành quy định môi trường

Kết quả để tài sẽ đưa ra các phân tích chỉ tiết về các nguyên nhân của tình trạng ô nhiễm môi trường trong ngành thuộc da, những vấn để hạn chế trong việc thi

hành quy định môi trường Trên cơ sở đó các nhà quản lý môi trường, các cơ quan

chức năng của thành phố có thể tham khảo để có những quyết định và chính sách hợp

lý đối với ngành thuộc da theo hướng cải thiện môi trường

1.4.2 Xây dựng kế hoạch phòng ngừa ô nhiễm đối với ngành thuộc da

Giải pháp tổng thể trong đó tập trung vào việc triển khai xây dựng một kế

hoạch lâu dài phòng ngừa ô nhiễm cho ngành thuộc da của thành phố

1.4.3 Các giải pháp công nghệ giảm thiểu ô nhiễm

Báo cáo khoa học về hiện trạng môi trường của các cơ sở thuộc da quy mô vừa

và nhỏ ở TP HCM, cơ sở dữ liệu, cùng các biện pháp cải thiện môi trường với chỉ phí thấp Số tay hướng dẫn bảo vệ môi trường cho các cơ sở thuộc da quy mô vừa và nhỏ theo cách tiếp cận giảm thiểu chất thải, ngăn ngừa ô nhiễm và sản xuất sạch hơn

Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

Đề tài: “Vghiên cứu đề xuất giải pháp tổng thể cải thiện tình hình môi trường cho các co sé thadc da quy md

vừa và nhỏ ở Tp.HCM”

CHƯƠNG HAI

HOAT DONG SAN XUAT VA HIEN TRANG MOI TRƯỜNG

TẠI CÁC CƠ SỞ THUỘC DA TRÊN ĐỊA BÀN TP.HCM

TRÊN ĐỊA BÀN TP.HCM

2.1.1 Tổng quan ngành công nghiệp thuộc đa trên địa bàn Tp.HCM

Tình hình hoạt động sản xuất của ngành công nghiệp thuộc da trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh được tổng hợp từ các số liệu thống kê do Hiệp hội Da giây Việt Nam và từ các kết quả khảo sát, điều tra trực tiếp do để tài tiến hành tại 17/19

co sé thuộc đa, tập trung chủ yếu tại 02 làng thuộc đa của Tp.HCM là làng thuộc đa

Quận Tân Bình và làng thuộc đa Quận 11

1 Tổng số các cơ sở thuộc da trên địa bàn Tp.HCM

Hiện nay trên địa bàn Tp.HCM tổng số các cơ sở thuộc đa là 19 cơ sở, các cơ

sở này tập trung hầu hết tại địa bàn Quận Tân Bình (khu vực Phường 9) và Quận 11

(khu vực Phường 14), chiếm 90% tổng số các cơ sở (17/19 cơ sở) 02 cơ sở còn lại

thuộc địa bàn Quận 2 (cơ sở thuộc đa Lương Định Của) và Quận Gò Vấp (Công ty

Sagoda) Danh sách các cơ sở thuộc da trên địa bàn Tp.HCM được trình bày trong Bang 2.1

Bảng 2.1 - Danh sách các cơ sở thuộc da trên địa bàn Tp.HCM

01 | Cơ sở Trấn Thành 127/16B Âu Cơ, Phường 14, Q.11

02 | Cơ sở Bỉnh Thiệu 127/36B Au Cơ, Phường i4, Q.11

03 | Cơ sở Hiệp T Hưng 155Bis Au Co, Phường 14, Q.11

04 | Cơ sở Hưng Thái 195 Au Cơ, Phường 5, Q.1]

Quận Tân Bình

05 | Cơ sở Ngầu Ký 39/5 Âu Cơ, P 9, Q Tân Bình

06 | Cơ sở Chánh Hưng 24/6 Âu Cơ, P 9, Q Tân Bình

07 | Cơsở Lin Hùng Di 38/17 Au Cơ, P 9, Q Tân Bình

08_) Cơ sở Quốc Vỹ 38/16 Au Co, P 9, Q Tan Binh

09 | Cơ sở An Thành 34/7 âu Cơ, P 9, Q Tân Bình

10_ | Cơ sở Quách Đệ 99/6 Âu Cơ, P 9, Q Tan Binh

1I | Cơsở Kim Thành 99/12 Au Cơ, P.9, Q Tân Bình

Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

Để tài: “Nghiên cứu đề xuất giải pháp tổng thể cải thiện tình hình môi trường cho các cơ sở thuộc da quy: mô

vừa và nhỏ ở Tp.HCM"

12 | Xí nghiệp Tamico 46/11 Âu Ca, P 9, Q Tan Binh

Nguôn: Hiệp hội Da Giây Tp.HCM, 2004

Ngoài ra, hiện nay trong KCN Hiệp Phước (Nhà Bè) có Công ty Hào Dương là công ty thuộc da quy mô lớn, công nghệ sản xuất hoàn chỉnh với công suất đạt khoáng 40 tấn/ngày, đây là công ty liên doanh giữa Việt Nam và Đài Loan

Để biết thông tín thực tế quy trình và công nghệ sẵn xuất tại các cơ sở thuộc

đa trên địa bàn Tp.HCM, Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường (VITTEP)

đã kết hợp với Phòng Quản lý Đô thị Quận Tân Bình, UBND Phường 9 - Quận Tân Bình, Phòng Quản lý Đô thị Quận 11, ƯBND Phường 14 - Quận 11 thực hiện điều tra,

khảo sát thu thập các thông tin hoạt động thực tế của các cơ sở trên địa ban hai quận này Kết quả khảo sát thực tế các quy trình, công nghệ tại các cơ sở được trình bầy trong Bảng 2.2

2 Loại hình hoạt động sản xuất

Trong 17 cơ sở khảo sát, ngoài Tamico là công ty liên doanh với Hàn Quốc, cồn lại các cơ sở đều là cơ sở tư nhân, hoạt động với tính chất gia đình là chủ yếu

3 Công suất sẵn xuất

Quy mô sản xuất của các cơ sở rất khác nhau Trong 17 cơ sở khảo sát có 5 cơ

sở thuộc loại khá lớn như: cơ sở Đặng Tư Ký, Hưng Thái, Chánh Hưng, Kim Thành

và Cường Ký là các cơ sở có công suất sản xuất lớn hơn 1.000 kg/ngày (chiếm 29%)

Có 04 cơ sở có công suất sản xuất từ 400-1.000 kg/ngày là cơ sở Bỉnh Thiệu, Ngầu

Ký, Lin Hùng Di và Quách Đệ (chiếm 23%) Còn lại là các cơ sở có công suất sản xuất nhỏ, công suất từ 100-400 kg/ngày

Riêng trường hợp Xí nghiệp liên doanh Tamico, xí nghiệp này có công suất thiết kế là 10.000 kg/ngày Tuy nhiên hiện nay do thị trường tiêu thụ sản phẩm gặp

nhiều khó khăn, nên công suất sản xuất thực tế hiện nay của Tamico chỉ đạt khoảng

200 kg/ngay

10

Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

Đề lãi: “Nghiên cứu đề xuất giải pháp tổng thể cải thiện tình hình môi trường cho các cơ sở thuộc da quy mô

vừa và nhỏ ð Tp.HCM”

4 Diện tích khu vực sẵn xuất

Về điện tích khu vực sản xuất: tổng điện tích 17 cơ sở khảo sát là 15.869 mỸ, tính trung bình cho mỗi cơ sở đạt khoảng 930 m” Tuy nhiên chỉ có 06 cơ sở là có diện tích đất khu vực sản xuất lớn hơn 1.000 m” (Đặng Tư Ký, Hưng Thái, Chánh Hưng,

Kim Thành, Cường Ky, Tamico), các cơ sở còn lại mặc dù diện tích sử dụng khoảng

300-700 m”/cơ sở, nhưng diện tích đất chỉ khoảng 100-300 m” vì hầu hết các cơ sở này đều sử dụng tầng trệt làm khu vực thuộc, lâu 1 và 2 là khu vực hoàn thiện Cơ sở

hạ tầng ở các cơ sở này (đặc biệt là tại các cơ sở nhỏ) nhìn chung rất kém, bố trí không gọn gàng và rất ẩm thấp

5 Công nghệ thuộc da

Có hai loại côag nghệ thuộc đa: (ï) công nghệ thuộc bằng crém; va (ii) cong

nghệ thuộc bằng tanin Hiện nay hầu như tại các cơ sở thuộc đa trên địa bàn Tp.HCM đều sử dựng công nghệ thuộc da bằng crôm, trong 17 cơ sở khảo sát chỉ có cơ sở Bỉnh Thiệu là cơ sở có sử dụng công nghệ thuộc da bằng tanin (cơ sở này vừa sử dụng

công nghệ thuộc da bằng tanin vừa sử dụng công nghệ thuộc da bằng crôm)

6 Nguyên vật liệu sẵn xuất và thị trường tiêu thụ

- Về nguyên vật liệu sản xuất: (1) da nguyên liệu: các cơ sở sử dụng đa nguyên liệu chủ yếu là da muối, nguồn cung cấp là thị trường trong nước Có 02/17 cơ sở khảo sát sử đụng da tươi là cơ sở Hằng Lợi và Tamico, riêng cơ sở Ngầu Ký vừa sử dụng đa tươi vừa sử dụng da muối (tùy thuộc vào nguồn nguyên liệu cung cấp trong năm) Trong 17 cơ sở khảo sát cũng chỉ có 02 cơ sở sử dụng đa trâu là Hằng Lợi và Tamico, các cơ sở còn lại chủ yếu sử dụng da bồ; (ï) hoá chất sử dụng: hoá chất sử

thị trường trong nước

7 Tình hình quân lý và xử lý chất thải tại các cơ sở

- Nước thải: nước thải tại các cơ sở hầu như không được xử lý, nước thải chỉ được cho qua hố gas hoặc cho qua một, hai bể lắng sơ bộ trước khi thải thẳng ra nguồn tiếp nhận

13

Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

57A Trương Quốc Dung, Phú Nhuận, Tp.HCM ĐT; 08.8454955/Fax: 058.8479025

Dề tài: “Nghiên cứu đề xuất giải pháp tổng thể cải thiện tình hình môi trường cho các cơ sở thuộc da quy mô

và phần nạo bỏ san khi thuộc chiếm khoảng 10-15% Phần chất thải nạo bỏ trước khi

thuộc được các cơ sở bán cho các đơn vị thu mua về làm thức ăn cho cá hoặc ủ làm phân bón, phần chất thải nạo bó sau khi thuộc được các cơ sở thu gom lại và tự chở đến đổ bỏ tại bô rác trên đường Lạc Long Quân

Riêng tại Xí nghiệp liên doanh Tamico, phần chất thải nạo bỏ trước khi thuộc được công ty sử đụng làm nguyên liệu sản xuất các loại thức ăn viên, kẹo sing-gum

cho chó đoại sản phẩm này không bán ở thị trường trong nước, chủ yếu là xuất sang Hàn Quốc)

- Khí thải: tại các cơ sở phát sinh mùi hôi rất nặng, tuy nhiên hấu như chủ các

cơ sở không quan tâm đến vấn để này Mặc dù các cơ sở đều nằm trong khu dân cư nhưng đo các cơ sở này hoạt động từ rất lâu đời, tập trung thành từng cụm và người

đân sống xung quanh cũng đã quen với mùi hôi nên vấn để này ít được quan tâm đến 2.1.2 Phân loại và hýa chọn các cơ sở thực biện nghiên cứu điển hình

1 Tiêu chí phân loại

Dựa trên thực tế khảo sát tại các cơ sở thuộc da trên địa bàn Tp.HCM, có 03

kiểu phân loại các cơ sở như sau:

- Phan loai dựa vào công nghệ thuộc;

-_ Phân loại dựa vào công suất sản xuất;

-_ Phân loại đựa vào loại da nguyên liệu sử dụng

Như vậy, trong 17 cơ sở khảo sắt có thể phân loai như sau:

* Dựa vào công nghệ thuôc: công nghệ thuộc bằng crôm hay công nghệ thuộc bằng tanin

- Thuộc bằng crôm: lồ cơ sở, chiếm 94%

-_ Thuộc bằng tanin: 01 cơ sở, chiếm 6%

* Dựa vào công suất sẵn xuất:

- Loại l (công suất sản xuất > 1.000 kg/ngày): 05 cơ sở, chiếm 29%

-_ Loại 2 (công suất san xuất từ 400-1.000 kg/ngày): 04 cơ sở, chiếm 24% -_ Loại 3 (công suất san xuất từ 100-400 kg/ngày): 08 cơ sở, chiếm 47%

14 Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

Để tài: “Nghiên cứu đề xuất giải pháp tổng thể cải thiện tình hình môi trường cho các cơ sở thuộc đa quy mô

vừa và nhỗ ở Tp.HCM”

* Dựa vào loai đa nguyên liêu sử đụng: da nguyên liệu là da trâu hay da bò

-_ Nguyên liệu là da trâu: 02 cơ sở, chiếm 12%

-_ Nguyên liệu là da bồ: L6 cơ sở, chiếm 88%

2 Lựa chọn 06 cơ sở thực hiện nghiên cúu điển hình

Để lựa chọn 06 cơ sở thực hiện nghiên cứu điển hình theo cách tiếp cận sản xuất sạch hơn, ngoài những tiêu chí phân loại nêu trên những cơ sở lựa chọn cần phải thỏa mãn một số các điểu kiện sau:

- Có quy mô vừa và nhỏ (tiêu chí phân loại của Việt Nam theo quy định 681/CP-KTN ngày 20 tháng 06 năm 1998 của Chính phủ)

~- Nằm xen kế trong khu dân cư

- Có kế hoạch hoạt động lâu dài dù có phải di đời trong tương lai

- Có thiện chí cải thiên tình hình môi trường cho cơ sở

Theo kết quả điểu tra khảo sát và dựa vào các điều kiện nêu trên, các cơ sở

lựa chọn để thực hiện nghiên cứu điển hình theo cách tiếp cận sản xuất sạch hơn được trình bày trong Bảng 2.3

Bảng 2.3- Các cơ sở lựa chọn thực hiện nghiên cứu điển hình

06 | Hiệp Thành Hưng Crôm 100 Da bò

07 | Tamico” Crôm 200 Da trâu

Ghi chi: © Tamico được chọn thêm vào danh sách nghiên cứu vì Tamico là cơ sở duy nhất trong 17

cơ sở khảo sát tận dung phan chất thải nạo từ da trước giai đoạn thuộc làm nguyên liệu sản xuất một loại sản phẩm khác (thức ăn viên và sing-gum cho chó) và loại da Tamico sử dụng làm nguyên liệu

là da trâu Tuy nhiên do hiện nay Tamico hoạt động không thường xuyên, hoạt động tùy theo nhu cầu của thị trường tiêu thụ nên Tamico được đưa vào danh sách khảo sát để hiểu thêm một số công đoạn sản xuất, không nằm trong danh sách chính thức của 06 cơ sở thực hiện nghiên cứu điển hình theo cách tiếp cận sản xuất sạch hơn

2.13 Thực trạng hoạt động sản xuất tại các cơ sở khảo sát

Thực trạng hoạt động sản xuất tại các cơ sở thực hiện nghiên cứu điển hình

được trình bày sau đây:

15

Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường,

Đề tài: “Vghiên cứu đề xuất giải pháp tổng thể cải thiện tình hình môi trường cho các cơ sở thuộc Áa quy mô

vữa và nhỏ ở Tp.HCM”

1 Cơ sở Chánh Hưng

Cơ sở Chánh Hưng đặt tại số 24/6 Âu Cơ, Phường 9, Quận Tân Bình với diện

tích 1.770 m? (gồm 1.470 mẺ tầng trệt và 300 m” tâng lầu) Cơ sở chính thức đi vào

hoạt động từ năm 1999 với công suất sản xuất là 2.000 kg/ngày Cơ sở sử dụng công nghệ thuộc bằng crôm và nguồn nguyên liệu sử đụng là da bò muối 100% sản phẩm bán ở thị trường trong nước

2 Cơ sở Kim Thành

Cơ sở Kim Thành đặt tại số 99/12 Au Cơ, Phường 9, Quận Tân Bình với diện

tích 2.200 m? (gồm 1.100 mỂ tầng trệt và 1.100 mỶ tầng lầu) Cơ sở hoạt động từ trước năm 1975 đến nay với công suất sắn xuất là 1.000 kg/ngày Cơ sở sử dụng công nghệ thuộc bằng crôm và nguồn nguyên liệu sử dụng là da bò muối 100% sản phẩm bán ở

thị trường trong nước

3 Cơ sd Nedu Ky

Cơ sở Ngâu Ký đặt tại số 39/5 Au Cơ, Phường 9, Quận Tân Bình với diện tích

500 m? (gdm 400 m tầng trệt và 100 m tang lầu) Cơ sở hoạt động từ rất lâu đời với

công suất sản xuất là 700 kg/ngay Cơ sở sử dụng công nghệ thuộc bằng crôm và

nguồn nguyên liệu sử dụng là đa bò muối và da bồ tươi (tùy theo nguồn nguyên liệu

cung cấp trong năm, nếu mua da bò tươi về cơ sở cũng sẽ muối nhưng thời gian muối

sẽ ngắn hơn, khoảng 3-5 ngày) 100% sản phẩm bán ở thị trường trong nước

4 Cơ số Bình Thiệu

Cơ sở Bỉnh Thiệu đặt tại số 127/36B Âu Cơ, Phường 14, Quận 11 với diện tích

300 m? (gồm 200 mỶ tầng trệt và 100 m” tầng lầu) Cơ sở hoạt động từ trước năm

1975 với công suất sản xuất là 500 kg/ngày Cơ sở Bỉnh Thiệu là cơ sở duy nhất biện nay trên địa bàn Tp.HCM cồn sử dụng công nghệ thuộc bằng tanin (cơ sở sử dụng cả hai công nghệ thuộc crôm và thuộc tanin tùy theo loại da thành phẩm) và nguồn nguyên liệu sử dụng là đa bò muối, 100% sản phẩm bán ở thị trường trong nước

Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

Dễ tài: “Nghiên cứa đề xuất giải pháp tổng thể cải thiện tình hình môi trường cho các cơ sở thuộc đa quy mô vừa và nhỗ ở Tp.HCM”

6, Cơ sở Hiệp Thành Hưng

Cơ sở Hiệp Thành Hưng đặt tại số 155Bis Au Cơ, Phường 14, Quận 11 với

diện tích 400 mẺ Cơ sở hoạt động từ trước năm 1975 với công suất sản xuất là 100 kg/ngày (trước năm 1975 cơ sở chỉ sản xuất ađao từ rẻo da thuộc, khoảng 10 năm gần đây do adao không còn thị trường tiêu thụ nên cơ sở chuyển sang sản xuất da thuộc)

Cơ sở sử dụng công nghệ thuộc bằng crôm và nguồn nguyên liệu sử dụng là da bò muối 100% sắn phẩm bán ở thị trường trong nước

7 Xí nghiệp Tamico

Xi nghiệp Tamico đặt tại số 46/11 Au Cơ, Phường 9, Quận Tân Bình với điện

tích 1.929 m° Tamico là xí nghiệp liên doanh giữa Việt Nam và Hàn Quốc, xí nghiệp chính thức đi vào hoạt động từ năm 1991 với công suất sản xuất là 200 kg/ngày (công suất thiết kế là 10.000 kg/ngày) Cơ sở sử dụng công nghệ thuộc bằng crôm và nguồn nguyên liệu sử dụng là da trâu

Xí nghiệp Tamico là đơn vị duy nhất sản xuất thêm sản phẩm phụ là các loại thức ăn cho chó, kẹo singum cho chó Sản phẩm này được làm từ lớp đa trong cắt ra

từ các tấm da trước khi thuộc, các loại sản phẩm này không bán ở thị trường trong nước, chú yếu là xuất sang Hàn Quốc

Hình 2.2 - Các loại sản phẩm là thức ăn cho chó

Đề tài: “Vghiên cứu đê xuấi giải pháp tổng thể cải thiện tình hình môi trường cho các cơ sô thuộc đa quy mô vừa và nhỗ ở Tp.HCM”

2.1.4 Quy trình công nghệ sẵn xuất

Thuộc đa là quá trình đa sống được chuyển hóa thành da thuộc, đó là các phản

ứng một chiểu tạo nên những mối liên kết giữa các nhóm chức của colagen với các hóa chất sử dụng Sự biến đổi này làm cho da thuộc có các đặc tính sau đây:

-_ Không bị thối, chống được sự phá hủy của vi khuẩn;

- _ Bền vững đối với các loại hóa chất;

-_ Bến vững dưới tác dụng của nhiệt độ;

-_ Bến vững dưới tác dung co học

Công nghệ thuộc đa gồm có 02 loại: (ï) thuộc crôm: sản phẩm là các loại da mềm; và (ii) thuộc tanin: sản phẩm là các loại da cứng (da đế) Nhìn chung, cả hai

quy trình thuộc crôm và thuộc tanin đền có các công đoạn tương tự nhau nhưng quy

trình thuộc crôm phức tạp hơn quy trình thuộc tanin do sử dụng nhiều hoá chất và chất phụ gia hơn Yêu câu về chất lượng, tính chất và các chỉ tiêu hoá lý như: độ bến, tính đàn hồi, khả năng ổn định màu của sản phẩm da mễm (thuộc crôm) cao hơn sản

phẩm đa cứng (thuộc tanin)

Quy trình công nghệ sản xuất tại các cơ sở thuộc da trên địa bàn Tp.HCM được trình bày trong Hình 2.3

1 Da nguyên liệu

Da nguyên liệu sử dụng tại các cơ sở thuộc da trên địa bàn Tp.HCM thường là loại da bò muối Tại cơ sở, sau khi nhập da về chủ cơ sở vẫn phải phủ thêm một lớp muối lên da để bảo quần được lâu hơn Ngoài ra, có 02/17 cơ sở khảo sát sử dụng da trâu tươi (Hằng Lợi và Tamico) làm nguyên liệu sản xuất

18

Viện Kỹ thuật Nhiệt đổi & Bảo vệ Môi trường

Đề tài: “Nghiên cứu đê xuất giải pháp tổng thể cải thiện tình hình môi trường cho các cơ sở thuộc da quy mô

¥

Ngâm vôi, tẩy lông

Ỳ Tẩy vôi, làm mềm

Hình 2.3- Quy trình công nghệ sản xuất tại các cơ sở thuộc da trên địa bàn Tp.HCM

Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường,

Đề tài: “Nghiên của đề xuất giải pháp tổng thể cải thiện tình hình sôi trường cho các cơ sở thuộc da quy mô vữa và nhô ở Tp.HCM”

2 Nao da mudi, xén diém

Da muối vận chuyển về cơ sở được chất thành đống, bể mặt da dính rất nhiều

cát, phân và bụi ban Vi vay khi sử dụng công nhân phải giã và nhúng tấm da qua nước cho bớt muối, bụi bẩn và căng tấm da cho thắng để nạo bạc nhạc Tam da sé được công nhân nạo thủ công bớt những vùng đa chứa nhiêu mỡ, khi tấm da tương

đối bằng phẳng sẽ được đưa qua nạo bằng máy Phân nạo bỏ chiếm khoảng 30-35%

Hình 2.6 - Chính sửa da trước

3 Hi tươi, tẩy mỡ

Công đoạn này giúp làm cho đa tươi lại, công đoạn này thực hiện hai lần:

- Lần 01: đa sau khi đã nạo và xén diểm được cho vào trống quay cùng với

nước sạch theo tỷ lệ 1:3 và 0,2% chất tẩy mỡ, cho trống quay trong 30 phút, ngâm thêm 30 phút sau đố xã kiệt (xả sạch hết nước trong trống quay) -_ Lẫn 02: tiếp tục cho thêm vào trống quay lượng nước theo tỷ lệ 1:3; 0,3% Na;CO: (làm tăng pH); 0,25% men 8 (giúp hồi tươi da); 0,3% chất tẩy mỡ; 0,3% chất chống thối và cho trống quay chạy trong 30 phút, ngâm thêm 30

phút Sau đó cho thêm vào 0,2% Na;CO; và quay thêm 20 phút, ngâm qua

đêm sau đó xả hết nước để chuyển qua công đoạn ngâm vôi, tẩy lông,

4 Ngâm vôi, tẩy lông

Công đoạn này nhằm làm sạch lông và chất bẩn bám trên da

-_ Cho da đã hồi tươi, tẩy mỡ vào trống quay cùng với lượng nước sạch theo tỷ

lệ 1:3 và 0,6% chất chống nhãn AR (Dermollan), cho trống quay chạy trong

30 phút

20 Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

Đề tài: “Nghiên cứu đê xuết giải pháp tổng thể cải thiện tình hình môi trường cho các cơ sử thuộc da qiy mô

vừa và nhâ ở Tp.HCM”

- Cho 1% NaHS (44 théi nhe) vào trống quay và cho trống quay chạy trong

30 phút, sau đó thêm vào 1% NaS (đá thối nặng) và cho trống quay trong

30 phút Đá thối thêm vào nhằm phá vỡ liên kết lông-đa làm rụng lông -_ Cho 0,3% chất AP60 (chất phân tán làm da bến với pH cao) và 0,4% chất chống nhăn LA (Ribersal) vào trống quay và cho trống quay trong 30 phút -_ Cho 5% vôi vào trống quay và cho trống quay trong 3 giờ, ngâm thêm 30 phút sau đó cho trống quay trong 1 gid, ngâm thêm 30 phút

- Sau đó thực hiện 04 lần liên tục cho trống quay trong 30 phút và ngâm thêm 30 phút

-_ Cho vào 2,5% muối ăn NaCl và tiếp tục cho trống quay chạy trong 10 phút,

ngâm da qua đêm

Tổng thời gian thực hiện công đoạn này là 12 giờ nhằm làm tăng khả năng phá

vỡ liên kết lông-đa và làm tăng khả năng hoá chất bám vào da Hôm sau chuyển da qua trống quay khác để tiếp tục công đoạn tẩy vôi-làm mềm (chuyển đa qua trống quay khác nhầm tránh việc các hoá chất còn thừa lại trong trống quay tương tác với

nhau làm hư da)

- Da sau khi đã ngâm vôi, tẩy lông được chuyển vào trống quay cùng với

lượng nước sạch theo tỷ lệ 1:3, cho trống quay trong 30 phút và xả kiệt

- Cho vào 50% nước và 2% Sunfat amoni (NH;);SO; (làm giảm pH), cho

trống quay trong 30 phút rồi xả kiệt Thêm vào 50% nước và 2% chất tẩy

mỡ E93 (Desencalante), cho trống quay trong 30 phút

21 Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

Để tài: “Nghiên cáu đề xuất giải pháp tổng thể cải thiện tình hình môi trường cho các cơ sở thuộc da guy nd

vừa và nhỗ ở Tp.HCM”

- Cho vio 50% nước ấm (khoảng 40°C) và 0,5% men sinh học P7 (Actasf)

nhằm làm mêm da và cho trống quay trong 40 phút Sau đó kiểm tra chất lượng da với yêu cầu tấm da phải tẩy sạch vôi và protein hôa tan

-_ Cho vào 50% nước và xả rửa lưu thông trong vòng 60 phút sau đé xả kiệt

6 Ngâm axít (axit hóa)

Công đoạn này nhằm làm giảm nông độ vôi trong da bằng phản ứng trung hòa

và làm mễm da Chất lượng da phụ thuộc rất nhiễu vào lượng nước thêm vào trống quay (thể hiện qua chỉ số độ Be = 7-8, nếu độ Be < phải thêm muối vào, nếu độ Be

>8 phải thêm nước vào) Thêm vào trống quay 1% axit formic (làm giảm nhẹ pH) và

cho trống quay chạy trong 30 phút; sau đó thêm vào 1,5% axit sulfuric 98% (lam

giảm mạnh pH) và cho trống quay chạy trong 140 phút, ngâm qua dém (pH=3-3,1) sau đó xả kiệt nước để chuyển sang công đoạn thuộc

7 Thuộc

-_ Cho vào trống quay 0,5% HCOONa, 30% nước và cho trống quay chạy trong 30 phút, thêm vào 0,5% chất chống mốc P45, 4% muổi crôm

Diachrome Kali (Cr;O; 26%, độ kiểm 33%) và cho trống quay chạy trong

40 phút; thêm vào 7% muối crôm Diachrome NV-42 (CrạO; 26%, độ kiểm

42%), cho trống quay chạy trong 3 giờ; thêm vào 3% Bicarbonat sodium

NaHCO; (là chất kiểm nhẹ, làm tăng pH) và cho trống quay chạy trong 7 giờ (pH= 3,8-3,9) Kiểm tra độ co rút của da bằng cách luộc da mẫu trong nước sôi khoảng 2 phút, tấm da không co rút và thấm đều hóa chất thuộc là đạt yêu cầu Xả kiệt nước trong trống quay

-_ Cho vào trống quay lượng nước sạch theo tỷ lệ 1:3 và xả lưu thông trong 5 phút, lấy da đã thuộc ra khỏi trống quay và chất thành từng đống cho ráo

nước Da sau thuộc có màu xanh nhạt,

Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường.

Đề tài: “Nghiên cứu đề xuất giải pháp tổng thỂ cải thiện tình hình môi trường cho các cơ sẽ thuộc đa quy mô

vữa và nhỏ ở Tp.HCM"

8 Ép nước, canh li

Da sau thuộc để ráo nước trong khoảng 24 giờ và cho vào máy ép nước cat

đôi tấm da và đưa vào máy canh li bào bớt bể dày của tấm đa theo đúng yêu cầu của sản phẩm Sau khi canh li, tấm da sẽ được tỉa bớt những rẻo da dư, cân lại trọng lượng và cho vào trống quay để tiếp tục thực hiện công đoạn thuộc lần 2

9, Thuộc lại, trung hòa

- Cho đa vào trống quay cùng với lượng nước sạch theo tỷ lệ 1:3, 0,3% chất tẩy mỡ, 0,3% axit formic, cho trống quay chạy trong 30 phút sau đó xả rửa Thêm vào trống quay 100% nước nhiệt độ 40°C và 1% màu, cho trống quay chạy trong 15 phút

- Cho vào 2,5% chất làm mềm da gốc aldehyt WF, 1% dầu cá chứa gốc

sulphyde và cho trống quay chạy trong 40 phút

- Cho vào 3% retanal C§, 2% Diachrome NV-42 và cho trống quay chạy

trong 60 phút, thêm vào 2% HCOONa (làm tăng pH) và cho trống quay chạy trong 60 phút, ngâm đa qua đêm

- Cho trống quay trong 20 phút, thêm vào 100% nước sạch, 2% HCOONa, 3% chất thuộc da tổng hợp PN và cho trống quay chạy trong 20 phút

- Cho vào 1% Bicarbonat Natri NaHCO; (làm tăng nhẹ pH), 1% dầu tổng hợp 528 gốc phosphat và cho trống quay chạy trong 40 phút (pH=5), sau đó

xả rửa

-_ Cho vào trống quay lượng nước theo tỷ lệ 1:3 và rửa lưu thông

10 Ăn dầu, nhuộm

- _ Cho vào trống quay lượng nước ấm (nhiệt độ 40°C) theo tỷ lệ 1:4, 0,5% dau

cá chứa gốc sulphate, 0,2% dâu chứa gốc phosphat FBD va cho trống quay

chạy trong 20 phút, thêm vào 1% keo R5, 1% keo retanal CLE đàm da cứng lại) và cho trống quay chạy trong 20 phút; thêm vào 3% keo correctan

PC, 2% keo actan RM, 1% keo DF 585, 2% dầu thực vật đàm tăng độ cứng của đa) và cho trống quay chạy trong 20 phút; thêm vào 0,2% ammonia,

2,5% màu, 1% chất thuộc tổng hợp suÌphate naptalen SN và cho trống quay chạy trong 60 phút Kiểm tra đa bằng cách cắt ngang tấm da, quan sat tấm

da có thấm đều hóa chất không (hoá chất xuyên qua bé day của tấm da) -_ Xã kiệt nước, thêm vào lượng nước sạch theo tỷ lệ 1:3 và cho xả lưu thông -_ Cho vào trống quay lượng nước ấm (nhiệt độ 60°C), 3% dầu FBD, 3% dầu sulphirol EG60, 3% dầu tổng hợp synthol YY707, 1% ddu GR, 1% dầu cá chứa gốc sulphate và cho trống quay chạy trong 70 phút, thêm 2% axit

formic, 0,5% soda lederin E và cho trống quay chạy trong 15 phút

2

Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

ình hình môi trường cho các cơ sở thuộc da quy mb

Để tài: “Nghiên cứu đề xuất giải pháp tổng thể cải thiệt

vừa và nhỏ ở Tp.HCM”

11 Ham, xd rita

Hãm là quá trình dùng axit làm giảm pH, khi đó những hóa chất chưa thấm

vào da sẽ không thấm nữa và theo dòng nước xả rửa trôi ra ngoài

- Cho vao trống quay lượng nước sạch theo tỷ lệ 1:3, 3% axit formic và cho

trống quay chạy xả lưu thông trong 30 phút

-_ Xẩ kiệt nước và lấy da ra khỏi trống quay Lúc này tấm da sẽ có bể mặt nhấn bóng, đẹp

12 Ep, phơi sấy, tia đa và vò mềm

Da được đặt trên băng chuyển tự động chạy vào hệ thống máy ép sấy liên hoàn Sau khi sấy xong, đa được chuyển lên sào phơi trong khoảng thời gian từ 20-24 giờ, tia lại và vò mềm Ở một số cơ sở nhỏ, công đoạn này phải đem đi thực hiện gia công ở các cơ sở lớn hơn như cơ sở Chánh Hưng, Kim Thành

Hình 2.12 - Phơi da sau khi ép, sấy

13 Thổi bóng, sơn, sấy

- Da sau khi làm thẳng chuyển

sang công đoạn thổi bóng, một

lớp sơn bóng được công nhân

quét lên bể mặt tấm da, sau đó

được phơi khô trong 1 gid

- Da sau khi khô lớp sơn bóng

được chuyển đến hệ thống sơn,

sấy liên hoàn Đây là hệ thống

phun sơn và sấy tự động, da sau

sấy được phơi lên sào chuẩn bị

công đoạn in, tạo vân

'Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

Để tài: “Nghiên cứu để xuất giải pháp tổng thể cải thiện tình hình môi trường cho các cơ sở thuộc da quy mô

vừa và nhà ở Tp.HCM”

14 In, tạo vân

Da sau công đoạn sơn, sấy được chuyển đến công đoạn in, tạo vân Có nhiều kiểu vân tùy theo từng loại sản phẩm

Hình 2.15 - In, tao vin Hình 2.16 - May do pia

15 Thành phẩm

Sau công đoạn in, tạo vân, da được chuyển qua máy đo pia (01 pia = 30cm x

30em) và đóng gói thành phẩm chuyển đến nơi tiêu thụ

22 CÁC VẤN pA MOI TRUONG PHAT SINH TRONG HOAT DONG SAN SX 2.2.1 Vấn để nước thải

Công nghệ sản xuất da thuộc là một quá trình phức tạp với việc sử dụng nguồn nguyên liệu da sống ban đầu dưới tác dụng cơ học, hóa học được chuyển hoá thành

da thuộc Công nghệ thuộc da sử dụng và thải ra môi trường một lượng nước thải rất lớn với thành phần và tính chất rất khác nhau Đặc điểm nước thải ngành thuộc da được trình bày cụ thể sau đây:

1 Liêu lượng nước thải

Ngành công nghệ thuộc đa sử dụng nước rất nhiều, song song đó lư lượng nước thải cũng rất lớn Theo số liệu thống kê của Viện nghiên cứu da giầy Việt Nam, lượng nước sử dụng trung bình cho 01 tấn da nguyên liệu khoảng 100 mẺ Khảo sắt

thực tế tại các cơ sở thuộc da trên địa bàn Tp.HCM cho thấy lượng nước s dụng thực

tế tại các cơ sở trung bình khoầng 50-60 mẺ/01 tấn da nguyên liệu

25 Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

Để tài: “Vghiên cứu dễ xuất giải pháp tổng thể cãi thiện tình hình môi trường cho các cơ sở thuộc da guy mb vừa và nhủ ở Tp.HCM”

Trong các công đoạn của quy trình sẩn xuất, lưu lượng nước thải chiếm hơn 60% ở các công đoạn hổi tươi, ngâm vôi tẩy lông, ngâm axit; lưu lượng thải của công đoạn thuộc chiếm khoảng 30% và các công đoạn khác chiếm khoảng 10%,

2 Thành phân nước thải

Nước thải của các cơ sở thuộc đa rất đa dạng về thành phần và tính chất, có thể phân chia nước thải ngành thuộc đa theo 3 nhóm như sau:

- Nhóm l: bao gồm nước thải từ các công đoạn sơ chế đa sống như: rửa, ngâm

vôi tẩy lông, ngâm axii Đặc trưng của nước thải nhóm này là có độ kiểm cao, hàm lượng chất hữu cơ cao (thể hiện qua chỉ số BOD, COD cao), chất rắn lở lửng cao,

- Nhóm 2: bao gồm nước thải của các công đoạn thuộc, nhuộm, ăn đâu Đặc trưng của nước thải nhóm này là độ axit cao, hàm lượng chất hữu cơ cao, hàm lượng

crôm trong nước thải nhiéu

Thành phần và tính chất nước thải đặc trưng của ngành công nghệ thuộc đa được trình bày trong Bảng 2.4

Bảng 2.4 - Thanh phan va tính chất nước thải

Với lưu lượng thải lớn và nễng độ các chất ô nhiễm cao, nhưng hiện nay hầu hết các cơ sở thuộc da trên địa bàn Tp.HCM đều không có hệ thống xử lý nước thải,

hoặc nước thải chỉ được xử lý sơ bộ qua các hố gas hoặc cho qua một, hai bể lắng sơ

bộ trước khi thải ra nguồn tiếp nhận Vì vậy, nước thải ngành công nghiệp thuộc da

đã và đang là nguồn gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng,

26

Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

Đề tài: "Nghiên cứu đề xuất giải pháp tổng thể cải thiện tình hình môi trường cho các cơ sở thuộc da quy mô

vữa và nhỏ ở Tp.HCM”

2.2.2 Van dé chất thải rắn

Chất thải rắn phát sinh từ các công đoạn nhập nguyên liệu, cắt tỉa, tẩy lông,

nạo với thành phần chủ yếu là lông, mỡ, bạc nhạc, rẻo đa, mùn bào nạo ra từ các

tấm đa (chiếm khoảng 40-45% khối lượng của một tấm da nguyên liệu) Phần chất thải rắn này chủ yếu là các chất hữu cơ dễ phân hủy gây mùi hôi thối nếu không có biện pháp xử lý thích hợp

2.2.3 Vấn dé khí thải

Khí thải phát sinh từ công nghệ thuộc da chủ yếu là các khí thải do quá trình phân hủy sinh học của da, các khí thải sinh ra từ các phản ứng hoá học (rong quá trình

thuộc như: NHạ, H;S, SO¿, Formol, Aldehyt Ngoài ra còn có hơi dung môi, hơi hoá

chất bay lên trong quá trình thuộc, sơn và mùi hôi bốc lên từ các thùng ngâm đa do quá trình phân hỗy yếm khí của các vi sinh vật Đây là các khí thải độc hại gây tổn thương đến hệ hô hấp, đặc biệt sẽ gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của công

nhân làm việc tại cơ sở

2.3 HIỆN TRẠNG CHẤT LƯỢNG MÔI TRƯỜNG TẠI CÁC CƠ SỞ KHẢO SÁT

Để đánh giá chất lượng môi trường tại các cơ sở thuộc da, Viện Kỹ thuật Nhiệt

đới và Bảo vệ Môi trường (VITTEP) đã thực hiện đo đạc và lấy mẫu phân tích chất lượng nước thải, chất lượng môi trường không khí tại 06 cơ sở lựa chọn thực hiện

nghiên cứu điển hình, kết quả phân tích được trình bày sau đây:

2.3.1 Chất lượng nước thải

Bảng 2.5 - Kết quả phân tích chất lượng nước thải tại các cơ sở

Đề tài: “Nghiên cứu đề xuất giải pháp tổng thể cải thiện tình hình môi trường cho các cơ sở thuộc da quy mô

- Chánh Hưng: tất cả các chỉ tiêu đều vượt tiêu chuẩn TCVN 5945-1995 (loại

B) nhiều lần, đặc biệt là đối với chỉ tiêu tổng nitơ vượt TCCP 7,8 lần, hàm lượng amoni vượt TCCP 350 lần, hàm lượng Cr vượt TCCP 33,8 lần và tổng coliform vượt

TCCP 24.000 lần

- Kim Thành: nước thải có giá trị pH rất thấp, BOD vượt TCCP 3,6 lần, COD

vượt TCCP 7 lần, hàm lượng amoni vượt TCCP 4 lần, đặc biệt hàm lượng Cr vượt

- Hiệp Thành Hưng: kết quả phân tích mẫu cho thấy ngoại trừ hàm lượng COD vượt TCCP 1,6 lần, amoni vượt TCCP 45 lần, Cr vượt TCCP 8,2 lần, các chỉ tiêu phân tích khác đều nằm trong giới hạn cho phép của TCVN

Nhìn chung, nước thải ngành công nghiệp thuộc da có hàm lượng các chất ô nhiễm rất cao, đặc biệt đối với hàm lượng amoni (vượt TCCP từ 15-350 lần) và hàm lượng Cr (vượt TCCP từ 11-2779 lần) Nước thải có lưu lượng lớn, thành phần và tính

chất thay đổi theo từng công đoạn khác nhau

28

Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

57A Trương Quốc Dung, Phú Nhuận, Tp.HCM ĐT: 08.8454955/Fax: 08.8479025

Đề tài: “Nghiên cứu đề xuất giải pháp tổng thể cải thiện tình hình môi trường cho các cơ sở thuộc da quy mô

vừa và nhỗ ở Tp.HCM”

2.3.2 Chất lượng môi trường không khí

Bảng 2.6 - Kết quả phân tích chất lượng môi trường không khí tại các cơ sở

Nguôn: Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường, 10/2004

Ghỉ chú: — - Vị trí lấy mẫu: khu vực sơn, in sẩn phẩm

+ K1: Chánh Hưng + K4: Bỉnh Thiệu

+ K3: Ngẫu Ký + K6: Hiệp Thành Hưng

~ Tiêu chuẩn so sánh: TCVS 3733/2002/QĐ-BYT: 8 giờ -Tiêu chuẩn vệ sinh của Bộ Y

tế quy định các thông số ô nhiễm trong khu vực sản xuất

Nhân xét:

Kết quả phân tích mẫu chất lượng môi trường không khí khu vực sơn, in sản phẩm tại các cơ sở thuộc da cho thấy: hầu hết các chỉ tiêu phân tích đều nằm trong

giới hạn cho phép của TCVS 3733/2002/QĐ-BYT (Tiêu chuẩn vệ sinh của Bộ Y tế

quy định các thông số ô nhiễm trong khu vực sẵn xuất), ngoại trừ chỉ tiêu bụi cao hơn TCCP một chút nhưng không đáng kể

2.4 PHÂN TÍCH NGUYÊN NHÂN

2.4.1 Các mạng lưới gắn kết với hoạt động thuộc đa

Hình 2.17 mô tả sơ đồ quan hệ của hoạt động thuộc da với các mạng lưới khác

nhau trong việc thì hành quy định về môi trường Có ba mạng lưới chính là: mạng lưới kinh tế; mạng lưới chính sách; và mạng lưới xã hội

1 Các thành phần chính trong mạng lưới kinh tế bao gồm: các nhà cung ứng

da nguyên liệu; cơ sở kinh doanh hóa chất ngành thuộc da; các nguôn cung cấp điện- nước, khách hàng sản phẩm da thuộc (chủ yếu các cơ sở sản xuất các sản phẩm đa giây); địch vụ hỗ trợ gián tiếp như ngân hàng các viện nghiên cứu liên quan đến công nghiệp thuộc đa (thí dụ như Viện Nghiên cứu Da-Giầy); các cơ sở tái chế hoặc nhu

29

Viện Kỹ thuật Nhiệt đới & Bảo vệ Môi trường

Đề tài: "Nghiên cứu đề xuất giải pháp tổng thể cải thiện tình hình môi trường cho các cơ sở thuậc da quy mô vừa và nhỏ ở Tp.HCM”

cầu hiện có về sử dụng các nguẫn phế thải Các thành phần trong mạnh lưới kinh tế

có mối quan hệ mật thiết vừa là những yếu tố quyết định hình thành nên ngành thuộc

da, quyết định đến việc phát triển các công nghệ hiện đại theo hướng thân thiện môi

trường

2 Mạng lưới chính sách ảnh hưởng cơ bản đến quy hoạch phát triển ngành

thuộc da lỗng ghép với bảo vệ môi trường trong tiến trình đô thị hóa-công nghiệp hóa Các cơ quan liên quan chính trong mạng lưới chính sách bao gồm: UBND các

cấp; Sở công nghiệp; Sở Thương mại và du lịch; Sở Kế hoạch Đầu tư, Sở Tài nguyên

Môi trường, phòng Tài nguyên Môi trường các quận và gián tiếp là Sở Nông nghiệp

và phát triển Nông thôn thông qua quy hoạch phát triển chăn nuôi đại gia súc (trâu, bò) cung cấp nguồn nguyên liệu ổn định và chất lượng cao

3 Mạng lưới xã hội bao gẫm các tổ chức xã hội có vai trò hỗ trợ các cơ sở sẵn xuất kinh đoanh sản phẩm da thuộc đồng thời là nhân tố tác động tích cực đến ý thức

và hiệu quả bảo vệ môi trường của các chủ doanh nghiệp Các thành phần quan trọng cần phân tích trong mạng lưới này bao gồm: Hội Da - Giầy Tp.HCM; bà con khu phố

lân cận; phương tiện thông tin đại chúng

Viện Kỹ thuật Nhiệt đới &: Bảo vệ Môi trường