VÓI SU TÀNG TRUONG KINH TÉ TRONO NÉN KINH TÉ TRI THL/C VA RÙT NGAN QUA TRÌNH CÒNO NGHIÈP HOÀ, HIEN DAI HOÀ Ò VIET NAM DUDNG QUYNH HOA Bd man Mde-Linin, Trudng DHNN Hd Nói Trong the k
Trang 1VAI TRÒ CÙA TRI THQC DO! VÓI SU TÀNG TRUONG KINH TÉ TRONO NÉN KINH TÉ TRI THL/C VA RÙT NGAN QUA TRÌNH CÒNO NGHIÈP HOÀ, HIEN DAI HOÀ
Ò VIET NAM
DUDNG QUYNH HOA
Bd man Mde-Linin, Trudng DHNN Hd Nói
Trong the ky XX, mot nbàn td dà gay nén nhflng bié'n ddng chua tflng ed trong ddi sdng con ngudi ma mgi quan diém chinh tri - xà bòi déu pbài thfla nbàn - dd 11 su tic ddng manh me vi sàu rdng cùa kboa hge va cdng nghé Day là mot nbàn td toàn cau, chi pbdi va quy dinh
su phàt trién cùa nhiéu llnh vuc khic nbau, bdi vày nd ed y ngbia dàc biét ddi vdi mgi cdng trinh du blo Trén thuc te, ngudi ta khdng thè xem nhe su tic ddng cùa kboa hgc vi cdng nghé dé'n d e qui trinh xà hdi: Su xuat bién cùa nhflng phit kié'n kboa hgc mdi, làn sdng ddi mdi cdng nghé, su tdn vinh tri thflc va thdng tin khdng chi ddng vai trd trgng yé'u ddi vdi nén san xuat xà hdi ma cdn true tié'p làm bié'n ddi bd màt cùa ddi sdng chinh tri - xà hdi nfla cuoi the ky XX
Diéu xuyén sudt the ky XX là su thàm nhàp sàu gifla càc ngành kboa hgc, ky thuàt va cdng nghé, hinh thành nén nhflng kboa hgc va
ky thuàt mdi d nhflng vùng gilp ranh boàc lién ngành Và'n de là d ebd, su xuat bién nhflng phàt kié'n kboa hgc mdi, làn sdng ddi mdi
cdng nghé ngày càng man chdng, thdng tin va tri thuc àuge coi nhu mot thd quyèn lue khdng chi ddng vai trd trgng yé'u ddi vdi nén san
xuat xà bòi ma cdn true tié'p làm bién ddi ddi song chinh tri - xà hdi, hinh thành mot loai hinh kinh te mdi - kinb te tri thflc Su bié'n ddi này
dà dàt ra nhiéu và'n de d n phii luàn giài: Tàng trudng kinh te, phàt
Trang 2trién kinh te Né'u nhu trong d e nén kinh te truyén thdng và'n de tàng trudng kinh te coi nhu dà luàn giài thà'u dio thi trong d e giai doan pbit trién ngày càng cao cùa nén kinh te tri thflc nd ngày càng dugc coi là và'n de bang dàu, và'n de xuat phàt
Cd thè khàng dinh trong nén kinh te tri thflc bién nay thi su phIt trién kinh te true tié'p le thudc vào viéc dau tu cho tri thflc, tri thflc con ngudi là yé'u td ed y nghla quyé't dinh Vày càn cfl vào dàu chùng ta ed thè khàng dinh dugc y kié'n trén?
Lich su xà hdi loài ngudi dà va dang trai qua 3 nén kinb te co bàn (3 nén vàn minh) Trong nén kinh te ndng nghiép:
Trong nén kinh té ndng nghiép - tunhiin thi càc boat ddng kinh te
chù yé'u su dung nhiéu lao ddng co blp, do dd su phIt trién sin xuat su tich luy cùa cài qudc dàn chù yé'u do lugng lao ddng chàn tay quyé't dinh Lao ddng gifl dia vi chù dao va là nbàn td quyé't dinh tàng trudng kinb te
Trong nén kinh té cdng nghiép: Cudc d e b mang cdng nghiép bit
dau tfl the ky XVIII dà dua nén sin xuat cùa xà boi loài ngudi bude vào mot thdi dai boàn toàn mdi - Tbdi dai tu bln va ddng lue mly mdc ed vai trd quan trgng trong qua trinh sin xuat ra cùa cài vat chat Do vày, vide md rdng quy md sin xuat dugc thuc bién theo quan diém coi dàu vào cao cùa tu liéu san xuat là chinh, cdng nghiép su dung nhiéu mly mdc thie't bi va tu liéu vat chat gifl trd noi bàt trong san xuat - Tu bàn vàt chat dau vào trd thành nbàn td chù yé'u boàc thuc day boàc kìm bàm
su tàng trudng kinh te
Vào cuoi the ky XX va diu the ky XXI, toàn the gidi bi thu hùt bdi su xuà't bién, vàn ddng va phàt trién cùa mot loai hinh kinh te mdi
- Kinh te tri thflc Cho dé'n nay, bàn dé'n kbài niém kinb te tri thflc vàn
là tiéu diém cùa d e cudc bòi thio va là chù de cùa càc cdng trinh nghién cflu
Nhu chùng ta dà bié't tfl nhflng nàm 70 cùa the ky XX trd lai day, tié'n bd cùa kboa hgc ky thuàt din trd thành nbàn td quyé't dinh su phàt trién cùa kinh te Nbàn dinh (Kboa hgc là lue lugng san xuà't true tié'p, dang din dugc thuc bién Canh tranh trén the gidi ngày nay chù yé'u dua trén co sd kboa hgc - ky thuàt, dàc biét là kboa hgc ky thuàt cao Dàu the ky XX, nbàn td kboa hgc ky thuàt mdi chi chié'm 5%
Trang 3-20% trong su tàng trudng cua GDP, dén thàp ky 50 va 60 ty le này là 50%, va dén thàp ky 80 ty le lèn tdi 80%
Theo khli quit cùa nhiéu nbà nghién cflu, ed thè khàng dinh: Trong nén kinh te tri thuc, su phàt trién kinh te true tié'p le thudc vào tri thflc va dIu tu cho tri thflc Tri thflc ed thè làm tàng nàng suà't cùa
d e yé'u td co dién (dlt dai, lao ddng, vdn tu bln, nguyén nhién vàt liéu ) dem lai ky nàng pbdi hgp d e yé'u td sin xuat nhlm sing tao ra nhflng sin pham, d e loai hinh dich vu mdi va d e cdng nghé mdi ed bàm lugng tri tue cao bon, d i tié'n càc qua trinh san xuà't
Vi là nén kinb te chù yé'u dua trén nén ting tri thflc nén vai trd cùa ngudn lue con ngudi ed tri thflc phIi dugc dàt d vi tri trung tàm cùa su phàt trién
Ké tfl dIu thàp ky 90 trd lai day, d blu bé't d e nude tu bàn chù nghla phIt trién nhu My, Nhàt va Tày Àu déu khàng dinh ring tri tue
ed tinh sIng tao se là nén tàng cùa su tbinb vugng va giàu ed
Nén kinh te tri thflc thuc chat là "mot nén kinh te xfl ly thdng tin", trong dd ngudn nbàn lue ed trinh dò cao, cùng vdi ha tàng co sd d thdng tin qudc già, d e mang mly tinh va d e cdng nghé thdng tin, truyén thdng vi vién thdng là nhflng yé'u td co bln mang tinh cbié'n lugc
So vdi d e yé'u td truyén thdng thi yé'u td dàc trung nhàt cùa nén kinh te tri thflc là vai trd ngày càng tàng cùa ngudn nbàn lue con ngudi
- là nhflng ngudi dugc dào tao va ed ky nàng - vdi tinh càch là lue lugng ed vi tri àp dào trong nén kinh te Mac dù tàt d d e tài san dIu
tu ve vàt chat va tài chinh mi mot xà boi cdng nghiép déu mang y nghla het sfle quan trgng, song trong nén kinh te tri thflc tàm quan trgng cùa càc tài sin vàt chat dà giàm xud'ng thay vào dd là so lugng
va chat lugng cùa con ngudi ngly mdt trd nén quan trgng
Trong Blo d o Chinh tri tal Dai hdi dai biéu toln qudc Un thfl IX,
Ding ta dà chi rd: 'Théky XXI sé tièp tue co nhiiu bién ddi Khoa hgc
va cdng nghi se ed bude tièn nliày vgt Kinh tètri thùc eó vai trò ngày càng noi bài trong qua trinh phàt trién lue lugng san xuà't"
Tfl dd Dai hdi IX cùa DIng khàng dinh nude ta d n thié't va ed thè rùt ngin qui trinh cdng nghiép boi, bién dai boi Kinh te tri thflc là co bòi Idn de rùt ngln qui trinh dà Muc tiéu nude ta dàt ra dé'n nàm
2020 trd thành nude cdng nghiép theo hudng bién dai Cbfl "bién dai"
Trang 4d day ed thè biéu là khdng chi quan tàm phàt trién càc cdng nghiép ed truyén ma phài là cdng nghiép bién dai, dua vào tri thflc mdi nhà't cùa thdi dai, phài theo kip trinh dd chung cùa the gidi
Nude ta phài thuc bién ddng tbdi hai qui trinh tfl kinh te ndng nghiép lén kinh te cdng nghiép, vi tfl kinh te cdng nghiép lén kinh te tri thflc Hai qui trinh dd Idng ghép vào nbau làm mdt, dd là cdng nghiép boa dua vào tri thflc Day là su ké't hgp sfle manh cùa dàn toc vdi sfle manh cùa tbdi dai Né'u khdng làm dugc diéu này, nude ta sé
bi bd lai sau rat xa va se khdng trd thành nude cdng nghiép dugc Nude ta ed nhflng diéu kién thuàn Igi de phIt trién kinb te tri thflc:
- Dinh hudng xà bòi chù nghla tao mdi trudng thuàn Igi cho kinh
te tri thflc phàt trién
- Truyén thdng, bàn sic vàn hoà dàn tdc Viét Nam là nén tàng cho
su phàt trién nàng lue ndi sinh cùa dàn toc, phàt buy khà nàng sàng tao cùa mgi ngudi
- Nàng lue tri tue con ngudi Viét Nam khdng tbua kém càc nude, con ngudi Viét Nam ed khà nàng tié'p thu nhanb càc tri thflc mdi, de dào tao
Nbung chùng ta cùng dang gap rat nhiéu khd khan de ed thè phàt trién kinb te tri thflc
- Chat Iflgng ngudn nbàn lue thàp, nén giào due bit càp trude ddi hdi phàt trién kinb te tri thflc
- Ddi mdi chàm, nhàt là ddi mdi tu duy va nbàn thflc, chua theo kip su phàt trién cùa thdi dai
- Cdn nhflng tàn du cùa kinh te ke boach hoà tàp trung, lùng tùng trong chuyén sang co che thi trudng dinh hudng XHCN
B i o d o Chinh tri cùa Ban Chip hành Trung uong Dang khoà VIII
dà khàng dinh "giào due va dào tao là kbàu ddt phi" vào qua trinh day manh cdng nghiép boi Day là kbàu ddt phà rat quan trgng, dugc tié'n hành ddng thdi vdi hai mtti nhgn ddt phà khàc là ddi mdi co che kinh te
va d i d e h hành chinh Trudc het, vice hgc tàp pbài gdp phan vào viéc trang bi cdng nghé cho llnh vuc sin xuà't, nhà't là llnb vuc trgng diém Trong qua trinh cdng nghiép hoà, viéc hgc tàp khdng chay theo Idi hgc chtt thuan tuy sàch vd, ma là phài nhlm cài tao cudc sdng, day manh
Trang 5san xuà't Viéc chuyén giao cdng nghé mdi cho ndng dàn, bdi dudng nàng lue làm chù cdng nghé nhàp ngoai cho cdng nbàn, phàt buy nàng lue sàng tao cdng nghé cao cùa ddi ngu khoa hgc va cdng nghé là mdt nói dung boat ddng giào due trong nhflng nàm trudc mlt
Chuyén ddi co d u kinh te 11 he qui cùa viéc tàng thudc tinh cdng nghiép trong llnh vuc cdng nghiép va dich vu, nàng cao ty trgng dich
vu trén dudi 50% trong tdng thu nhàp qudc nói (GDP) cùa dà't nude Viéc chuyén ddi co d u kinh te tàt din dé'n thay ddi co d u lao ddng
xà hdi Do vày nhiém vu nàng cao dàn tri lue này khdng don thuàn là viéc tàng sd nàm di hgc trung binh cùa ngudi dàn, ma ve co bàn là thay ddi co d u hgc và'n, co d u tri thflc va co d u nghé nghiép cùa ddi ngfi lao ddng Do vày, né'u td chflc hgc tàp theo dudng mdn khoa cu thi dd là mdt su chéch hudng tai hai
Gifl gin va phàt buy bln sic vàn boi dàn toc là mdt yé'u td quan trgng de day nhanb tié'n trinh cdng nghiép hoà Cd thè ndi vàn boa là chia kbol cùa su phIt trién xà bòi, vi the phài dua dugc nhflng truyén thdng hgc tàp (truyén thdng biéu hgc, truyén thdng coi trgng dao ly làm thày va làm trd vào qua trinh hgc tàp cùa nbàn dàn)
Mac khàc, càn nbàn manh ring muc dich cùa su nghiép cdng nghiép boi, bién dai boi d nude ta là xày dung Viét Nam thành mdt nude cdng nghiép XHCN, do vày viéc td chflc hgc tàp khdng phài là muc dich tu thàn ma de tàng cudng bon nfla chat lugng dào tao con ngudi XHCN d Viét Nam Tàt cà nhflng diéu dà ndi d trén càng khàng dinh ring phIt trién kinh té tri thflc d nude ta 11 con dudng tàt yé'u de nhanb chdng di tdi CNXH là phù hgp vdi chinh sàch co bàn cùa Dàng ta
Tài lièu tham khào
1 GS.TS Pham Tàt Dong, Toàn càu hoà va phàt trién kinh té tri thùc nhìn tu góc dò giào due va dào tgo
2 GS Dàng HiJu, Nam bai thdi co phàt trién kinh té tri thùc rut ngdn qua trinh CNH, HDH
3 TS.Pham Qudc Trung, Càc nhàn td quyét dinh tdng trudng kinh
té trong nén kinh tètri thde
4 Nguyén Duy Quy, Thè gidi trong hai thàp niin dàu thè ky XXI,
Nxb CTQG Ha Nói, 2002