Nhùng nghién eùu ve su bién ddng thành phàn loài thuy sinb vat ò hd Tày sé góp phàn dem dé'n mot cài nhìn tóng thè ve su thay dói eùa nò, nhàm dua ra nhùng bién phàp quàn ly ho mot càch
Trang 1THÀNH PHÀN LOAI VA XU THÈ BIÈN OÓI
CÙAVISINHVATHÓTÀY
PHAM THI MAI
Khoa Mài tricàng, DHKHTN
1 Módau
Ha Nói ed kboàng 19 ho Idn nhò, trong dò Hd Tày là lón nhàt vdi gàn 516 ha dién tich màt nude Day là mot thàng cành thién nbién qùy già dà thu hùt nhiéu khàch du lieh tham quan bòi ed nhiéu phong cành dep cùng vdi càc di tich lieh su, vàn hda nói tiéng nhu chùa Tran Qudc, dén Quàn Thành, Phù Tày Hd Ngoài chùe nàng diéu hda khòng khi nhu nhùng là phói xanh tu nhién, hd con gdp phàn tiéu thoàt nude, nudi trdng thùy san va dàe biét day con là noi vui ehai giài tri cùa ngudi dàn thù dd Trong qua trình phàt trièn kinh té' - xà hdi, chung ta dà gay nhiéu tàc ddng làm bién dói he sinb thài hd Nhùng nghién eùu ve su bién ddng thành phàn loài thuy sinb vat ò hd Tày sé góp phàn dem dé'n mot cài nhìn tóng thè ve su thay dói eùa nò, nhàm dua ra nhùng bién phàp quàn ly ho mot càch hgp ly
2 PhiTdng phàp nghièn cùru
* Vi tri va thài gian Idy man
+ Thdi gian thu màu: màu duge lày vào 2 dgt
- Dgt 1: Ngày 29/7/2004 (mùa mua)
- Dgt 2: Ngày 29/3/2005 (mùa khd)
+ Vi tri la'y màu: Màu duge lày tai 7 khu vuc ed dàc dièm khàc nhau TI: Khu vuc ven bd eùa làng Vdng Thi
Trang 2T2: Khu vuc gàn edng vién Vàng nmig va ^v/xx^, „
T3: Khu vuc giùa hd
T4: Khu vuc edng Cày Si
T5: Khu vuc edng gàn vudn boa Ly Tu Trgng
T6: Khu vuc edng Tàu Bay
T7: Khu vuc edng Dd
* Phuang phdp dinh loqi sinh vdt nói:
Càc sinh vat nói duge dinh loai theo càc khoà dinh loai eùa càc tàc già Viét Nam nhu Duong Due Tié'n, Dàng Ngge Thanh, Thài Tran Bài, Pham Vàn Mién
3 Ket qua nghièn cùru va thào luàn
3.1 Kèt qua phàn tich thành phàn loài thut vài nói
Qua 2 dgt khào sàt va phàn tich màu, dà xàe dinh duge 103 loài thuc vàt nói tbude 21 hg nàm trong càc ngành tao Silic
(Bacillariophyta), tao Lue (Chiorophyta), tao Lam (Cyanophyta) va
tao Màt (Euglennophyta) Trong so dd, tao Lue ed so loài phong phù
nhàt (40 loài) ehiém 38,83%, tiép dd dé'n tao Lam (31 loài) ehiém 30,1%, tao Màt (20 loài) ehiém 19,42% va cuoi cùng là Tao Silic (12 loài ) ehiém 11,65% ò day tao Lam, tao Lue ehiém uu thè là nhùng dàe trung cho thùy vuc dang ho khu vuc Bàc Viét Nam
Trong thành phàn loài Tao eùa Hd Tày ed nhiéu loai ehi thi cho thùy vuc giàu dinh dudng nhu càc loài thudc ehi Merismopedia, Spirulina, Mierosystis, Lyngbya (tao Lam); chi Chlorella, Seenedesmus (tao Lue); ehi Nitzsebia (tao Silic) va càc loài thudc ngành tao Màt Trong càc loài Tao xuà't bién ò hd, ed mdt so loài tao Lam thudng gay
bién tugng nò boa nhu Mierocystis arerogynosa, Microcystis pulvera,
Oscillatoria geminata va Oscillatoria planetomica Trong dd loài
Mierocystis arerogynosa là loài tao ddc ed thè gay chét eà
Thành phàn loài thuc vàt nói ò Hd Tày vào càc mùa khàc nhau duge thè bién trong sa do dudi day:
Trang 3T,oUiii,2S-<
Tao Màt 8,17%
20 40%
Càu trùc thành phàn loài thuc vàt nói a Hd Tày ed su khàc biét theo mùa va theo càc khu vuc lày màu khàc nhau Vào mùa mua thành phàn loài thuc vàt nói phong phù han (65 loài) so vói mùa khd (49 loài) Trong mùa mua, tao Lue ehiém uu the ve thành phàn loài (31 loài) ehiém 47,69%, tiép dd dé'n tao Lam (6 loài) ehiém 24,62%, tao Màt (10 loài) ehiém 15,38% va eudi cùng là tao Silic (8 loài) ehiém 12,31% Khàc vdi mùa mua, mùa khd tao Lam ehiém uu the han (18 loài) ehiém 36,37%, sau dd dén tao Lue (16 loài) ehiém 32,65%, tao Màt (10 loài) ehiém 20,41% va eudi cùng là tao Silic (4 loài) ehiém 10,21%
Ddi vdi càc thuy vuc, càc loài thudc nhdm tao Silic thudng uà song trong mdi truòng nude sach, con tao Màt thi ngugc lai, chùng uà sdng trong mdi trudng giàu chat hùu ca Qua bièu do trén ta thày ti le tao Sihc trong mùa mua nhiéu han trong mùa khd nhung ti le Tao Màt thi lai it han Diéu này rat phù hgp vi trong mùa mua chat lugng nude
ho thudng sach han trong mùa khd
Thành phàn loài thuc vàt nói khdng nhùng khàc nhau theo mùa
ma con ed su phàn biét theo khu vue Trong càc màu lày ò khu vuc ven bd va gàn edng thài thi thành phàn loài ehù yéu thudc eàe ngành tao Lam, tao Lue va tao Màt Tao Lam vdi eàe ehi Spirulina, Oscillatoria, Lyngbya Tao Lue thudng gap eàe loài thudc chi Seenedesmus, Aetinastrum Tao Màt vdi càc dai dién thudc ehi Euglena, Traehelomonas Su phàn bd này phu tbude vào mùe giàu dinh dudng cùa eàe vùng ed chat thài do vào
- Ngugc lai, a giùa ho uu the thudc ve tao Silic va tao Lue Càc
Trang 4111U.V^W
loài thudng gap eùa ngành tao Silic la ca«^ luai
Nitzehia Tao Lue thudng gap eàe loài thudc ehi Pediastrum dàe trung
cho nude sach va trong nhu Pediastrum tertras, P simplex, càc loài
thudc chi Tetraedon, Schroederia va Seenedesmus
3.2 Kéi qua phàn tich thành phàn loài dóng vài nói
Két qua phàn tich thành phàn loài ddng vàt nói ò 2 mùa duge thè bién trong sa dd sau:
Giap «àc Giàp xàc 2 Conchostraca
m à n h w 3 7 1 % 3 7 1 %
Giun it t u
3 7 1 %
Giap xac 2 mành vó
Giàp xdc chàn
chèo, U a i %
Qua 2 dgt khào sàt dà xàc dinh duge 47 loài ddng vàt nói thudc 14
hg eùa càc nhdm Trùng bành xe (Rotatoria), nhdm Giàp xàc Ràu ngành (Cladoeera), nhdm Giàp xàe chàn cbèo (Copepoda), nhdm hai mành vò (Ostracoda), nhdm Giàp xàc Conchostraea va nhdm ginn it ta Trong dò nhdm Giàp xàe Ràu ngành ehiém uu thè ve thành phàn loài so vdi càc nhdm khàc (19 loài) ehiém 40,43%, tiép dd dén nhdm Trùng bành xe (15 loài) ehiém 31,91%, sau dà dé'n nhdm Giàp xàe chàn cbèo (10 loài) ehiém 21,28%, eudi cùng là càc nhdm khàc (Giun it ta 1 loài, Giàp xàc
2 mành vò 1 loài va Giàp xàe Conchostraea 1 loài) ehiém 6,38% Càc chi xuà't bién nhiéu nhu chi Brachionus tbude nhdm Trùng bành xe, chi Alona thudc nhdm Giàp xàe Ràu ngành, ehi Thermoeyclops thudc nhàm Giàp xàc chàn cbèo Cùng nhu thuc vàt nói, trong nbòm ddng vàt noi
ed nhiéu loài ehi thi cho thùy vuc giàu chat dinh dudng nhu eàe loài
Rotarla rotarla, Asplanchna sieboldi, Brachionus diversicornis va Brachionus urceus thudc nhdm Trùng bành xe
Trang 5Qua biéu dd trén ta thày thành phàn ddng vàt nói giùa mùa mua va mùa khd ed su thay dói khdng dàng kè Mùa mua ed 28 loài ddng vàt nói, con mùa khd ed 27 loài ddng vàt nói nhung ed thèm nhdm Giàp xàc Conchostraea Trong eà 2 mùa, nhdm Trùng bành xe va nhdm Giàp xàe Ràu ngành ludn ehiém uu the
3.3 Xu the bién dóng cùa sinh vàt nói ò Ho Tày
De xem xét xu thè bién ddng thành phàn loài sinh vàt nói d Ho Tày, chùng tdi so sành càc so liéu eùa eàe tàc già nghién eùu trude dd vói két qua khào sàt hién tai Két qua thè bién trong 2 bang sau:
Bang 1: Thành phàn loài thuc vàt nói tai Ho Tày qua mot so nàm
Nàm
1990
1997
1999
2004
2005
Tàc già
nghién curu
VQ Dàng Khoa va
Duong Due Tién
Vién NCTSI
-Dinh Bang
Vién Sinh Thài
va TN sinh vàt
So loài Tao
Lue
54 loài
49 loài
35 loài
31 loài
16 loài
Tao Lam
15 loài
15 loài
19 loài
16 loài
19 loài
Tao Silic
15 loài
17 loài
8 loài
8 loài
4 loài
Tao Màt
8 loài
20 loài
17 loài
10 loài
10 loài
Tóng so
97 loài
107 loài
79 loài
65 loài
49 loài
Bang 2: Thành phàn loài ddng vàt noi tai Ho Tày qua mot so nàm
Nàm
1990
1997
1999
2004
2005
Tàc già nghièn
cù'u
VQ Dàng Khoa
va D.Dùc Tién
Vién NCTSI
-Dinh Bang
Vién Sinh Thài
va TN sinh vàt
So loài
Copep-oda
3 loài
4 loài
6 loài
6 loài
4 loài
Cladoce-ra
6 loài
8 loài
12 loài
10 loài
10 loài
Rotato-ria
29 loài
13 loài
11 loài
10 loài
10 loài
Nhóm khàc
2 loài
1 loài
2 loài
1 loài
3 loài
Tóng
so
40 loài
26 loài
31 loài
28 loài
27 loài
Trang 6Tu 2 bang trén ta thày xu hudng cnuug la i.xaxxxx ^
nói dang ngày càng giàm dàn Tuy vày thdi ky tiJr 1997 dén 1999 toc
dd giàm manh han han thdi ky trude (tìjr 1990 cho dé'n 1997) Cdn tu
1999 dén nay sd loài ed giàm nhung toc dd giàm chàm han Diéu dd chùng td theo thdi gian chat lugng nude hd ed xu hudng ngày càng d nhiém nhung trong 5 nàm gàn day (tu nàm 2000 dé'n nàm 2005) chat lugng nude hd duge cài thién han
Ve bién dói ca càu càc nhdm loài theo xu the tao Lue, tao Lam, tao Màt là ba nhdm ehiém uu thè, càc nhdm tao khàc màt dàn Ddi vài ddng vàt nói thi nhdm Rotatoria ed xu hudng ehiém uu thè Dd là biéu hién cùa mdi trudng giàu hùu co, tién dàn tdi mùe phù dudng
Ket Juan
Nhùng két qua nghién eùu ò trén dà cho thày thành phàn loài sinh vàt nói ò Hd Tày ed dac trung cùa thuy vuc giàu dinh dudng Thành phàn loài sinh vàt nói dang ngày càng giàm Tuy vày, toc dd giàm trong nhùng nàm gàn day dtìng giàm dàn Diéu dd cho thày chùng ta phài ed nhùng giài phàp hgp ly de bào ve he sinh thài Hd Tày duge ben vùng