NgUde lai, chinh pbii thieu so hoac chinh phu lien minh khdng on dinh thudng di ddi vdi sU bat on dinh, vi md'i lien he giiia cac dang phai trong cac thiet che quyd'n lUc nha nude td'i c
Trang 1NHQNG YEU TO CHI PHOI SLJ ON 0!NH
CUA CHINH PHU TRONG CHE DO DAI NGHI
ThS Nguyen Hoang Anh
Khoa Liigt, Dai hoc Quoc gia Ha Noi
1 TAM QUAN TRONG CUA MOT CHINH PHU ON DINH
Trong licb sii, che do dai nghi xuat hien nhU "mot loai hinh to cbtfc nha nUdc dan chu, van minh cua n h a n loai" , bdi le vdi tinh chat dai dien dUdc day tdi mtfe cao nhat, nhan dan ed the thUc hien mot each tot nha't quyen lUc eiia minh Trong che do nay, nguyen t i c chiu trach nhiem cua chinh phu la nhan td'ed't loi ctia nd", va "van de quan trong dat ra la phai lam the nao de ke't hdp mot each chinh xae giiia nguyen t i c trach nhiem cua chinh phu va sU on dinh eua chinh phu", bcfi le "chinh the dai nghi can sU on dinh cua chinh phii"
Tam quan trong cua chinh phu dn dinh la khdng the ban cai; chinh phu on dinh dong nghia vdi sU giam thieu nguy ed khung hoang cua chinh the Bdi le dd, sau chie'n t r a n h the gidi Ian thtt 2, xu hudng ndi bat cua qua trinh cai each, hdp ly boa chinh the dai nghi cua dai
da so' cac qud'c gia ebau Au la kien tao nhijfng dieu kien can thiet cho
sU xuat hien cua mot chinh phii on dinh Dd la bai hoe quy bau n i t ra ttf kinh nghiem eiia mot loat cac cuoc khung hoang chinh tri, dien hinh
cl cac nude DtTc, Italia, Tay ban nha va bau k h i p cac qud'c gia Trung
Au, cai thdi ky ma khai niem "chinh the dai nghi" h i u nhU da trd thanh dong ngbia vdi "sU bat dn dinh"
1 PGS TS Nguyin Dang Dung, Ludt Hien phdp dot chieu, NXB TP Ho Chi Minh, tr.81
2 Rene Capitant, La reforme du parlementarisme, Paris Sirey, 1934, tr 37
Trang 2Nhiing no lUc cua cac qud'c gia nay nham thUc hien muc tieu tren
da dem lai nhiing ket qua khac nhau, tuy theo tinh hinh cu the cua ttfng nude Dieu nay eau thanh mot noi dung trong ph^n sau cua bai viet, ma chung tdi se de cap tdi trong muc tiep theo
2 KHAI NI$M "CHINH PHU DA s 6 " VA M 6 I QUAN H$ VOl
"CHINH PHU ON DINH"
TrUde bet, ta hay xem xet ban chat cua Chinh phu NhU mot quy luat ebung, trong chinh the dai nghi, Chinh phu dUdc tao lap ttf dang phai chinh tri nao chie'm dUde so' lUOng dai bieu Idn n h a t trong Ha vien Day cung la nguyen t i e ed ban ve to chtte quyen lUc nha nUdc trong chinh the dai nghi, bdi ttt Nghi vien se lap ra Chinh phu
Chinh phu da so'la chinh phu dUde l^p nen bdi dang chie'm da so
phie'u trong Ha vien NgUde lai, mot chinh phti dUdc coi la chinh phu thieu sd' khi khdng cd dang nao (trong Chinh phu) chie'm dUde da so ghe trong nghi vien Dang nao danh dUde nhieu ghe hdn trong Nghi vien se lap nen chinh phu lien minh, vdi sU giiip dd cua mot so' dang khac hoac cua mot so' nghi si d cac dang khac
Thdng thudng, mot chinh phu da sd' se la chinh phu on dinh, bcii lue nay, md'i quan he giiJa Nghi vien va chinh phu kha la hai boa, an nhap , bdi ehiing cung mot dang Hoac neu khdng ed dUdc chinh phu
da sd', chi it ra, trong chinh phu lien minh, thi sU lien minh phai rat
dn dinh, cd nghia la giiia cac dang phai chinh tri da ton tai mot thoa thuan chung ttf lau, va rat xae dinh NgUde lai, chinh pbii thieu so hoac chinh phu lien minh khdng on dinh thudng di ddi vdi sU bat on dinh, vi md'i lien he giiia cac dang phai trong cac thiet che quyd'n lUc nha nude td'i cao, d day dUde bieu hien cu the thdng qua quan he giQa Nghi vien va chinh phu, thudng khdng an khdp va chat che Nguy cd giai tan chinh phu, khung hoang chinh tri ed tinh thudng trUe trong tinh hudng nay
Ve chinh phu thieu so' (khdng cd dang phai nao trong Chinh phu chiem dUde da so ghe trong Nghi vien): md hinh nay khdng hay th^y,
Trang 3vi dUdng nhien nd trai ngUde lai vdi ban eh^'t cua chinh the dai nghi, ndi ma ed e&'u dang phai trong Nghi vien va Chinh phu thUdng phai la thd'ng nb^'t Cd hai kha nang de xuft hi§n tinh hud'ng nay:
- Hoac nd chi xu&'t hien nhU mot md hinh tam thdi, ed tinh giao thdi, "formule d'attente", l^m budc dem cho sU ra ddi cua mot lien minh hoac th^m chi cua mot chinh phu da sd' t h u a n nhat Vi du, md hinh nay cd the xuat hien trong cac qud'c gia cd chinh phu da sd' thuan nh^'t ki§u Anh, ndi ma sU lien minh dUde coi la b§'t thudng, trtf khi cd khung hoang chinh tri, khi cac dang phai Idn dang khung hoang va
mot dang thvL yeu nao do tam thdi glut vai trd lanh dao trong chinh
phu Mot Chinh phu thieu sd' da ttfng dUdc thiet l^p d Anh bdi R Mac Donald sau bau ctf thang 11/1923, va bdi H Wilson sau bau cii thang 2/1974 Thdng thUdng, sd'phan cua chung sau dd dUdc ke't thuc bdi bd phie'u bat tin nhiem chd'ng lai chinh phu bdi Nghi vien, va tiep theo dd
la giai tan chinh phu
Ngoai ra, chinh phu thieu sd' edn ed the gap trong trang thai lien minh Vi du d PhSn Lan va Bo Dao Nha, chinh phu thieu so'xuat hien nhU md hinh tam thdi trUde tong tuyen etf Rdng hdn, d Italia, chinh phu thieu sd'dUde coi nhU mot md hinh thudng xuyen eau vien tdi, cho
vd so' tinh hud'ng khac nhau, tham chi ca trong tinh the tam hoan bau cik, de tranh mot mua he qua ndng
- Tuy nhien, chinh phu thi§u sd' trong cac nUdc Scandinave lai khdng nam trong mo hinh ndi tren O nhiing qud'c gia nay, chinh phu thieu so', trai le thudng, kha on dinh cbii khdng phai ddn t h u a n la mot giai phap tinh the Dieu nay dUde ly giai bdi sU vang m a t cua che do
bd phie'u tin nhiem cua nghi vien dd'i vdi chinh phti ngay trUdc khi chinh phu budc vao boat dong^, dieu dong nghia vdi sU ton tai cd the chap nhan dUdc cua mot chinh the thieu so' trong che do nghi vien O nhiing nUdc nay, md hinh chinh phu thieu sd' dUdc eau vien thUdng
3 Su tin nhiem ciia Nghi vien doi vdi Chinh phu b day the hien b^ng hanh vi bo phie'u tin nhiem
cua Nghi vien dfii v6i dUdng loi, cifong linh hanh dong ciia Chinh phii ngay trong phien hop d^u
tien, khi ma Chinh phii m6i v\la thanh l^p tuyen b6'trU6c Nghi vien ve duong loi, chUdng trinh
h^nh dong ciia minh Tuy nhien dieu nay khong bat bugc doi v6i t^'t ca cac quoc gia, thong thUdng cac nude Scandinave khong quy dinh hanh vi nay
Trang 4xuyen bdi cac Dang xa bdi - dan chu, vd'n giii vai trd tru cot trong ddi sd'ng chinh tri cua dat nUdc, khi thUe hanh ky t h u a t da sd'luan phien:
giiia hai giai doan cua chinh phu da so' cim d^u bdi cac dang nay, ed
the cho phep sU ton tai cua mot chinh phu thieu sd' Theo mot sd' tac gia, day la mot giai phap kha thUc dung, nd cho phep sU boat dong lien tuc, bleu qua va doc lap cua cac chinh phti d cac qud'c gia nay
3. N H C N G N H A N T O CHI PHOI SIT ON DINH CUA CHINH PHU
a V a i t r o c u a c a c d a n g p h a i c h i n h t r i
Day la nhan to' chinh tri eUc ky quan trong, ed the coi la nhan to quyet dinh anh hudng tdi sU on dinh hay khdng cua chinh phu
Cd the nhan thay mot each dd dang r&ng mot chinh phu on dinh thudng xuat hien trong cac tinh hud'ng nhU sau:
- Trong he thd'ng ludng dang: Day la tinh hud'ng trong mot qud'c gia cd hai dang thay phien nhau cSm quyen**, dien hinh trong nha nude Anh, Canada, Australia va New Zeland
Trong nhiing qud'c gia nay, he thd'ng hai dang, ke't hOp vdi nguyen tic b^u cii da so' tUOng doi mot vdng, dUdng nhien se d i n tdi sU ra ddi eua mot nghi vien da so'thuan tuy; bdi le nhflng ngudi trung cii chi c^n
da sd' phie'u chxi khdng can qua ban tuyet ddi Dang da so' trong nghi
vien se dttng ra thanh lap chinh phu, va thdng thudng bo nhiem ngUdi lanh dao cua dang t h i n g etf lam ngUdi dttng dau chinh phu Chinh phu
da so' ra ddi ttf dd
- Trong he thd'ng da dang: Day la tinh hud'ng mot qud'c gia c6 nhieu dang phai cung ton tai Thdng thudng, d cac qud'c gia nay se xuat hien chinh phu lien hiep, vi khd cd the cd k h a nang mot dang
chiem duoc da sd'trong nghi vien Tuy nhien, chung ta v i n cd the hit
gap mot nghi vien va chinh phu da sd'trong trudng hdp sau: Da dang, nhUng cd mot dang ddng vai trd tru cot (parti pivot) Trong trUdng hdp
4 PGS.TS Nguyin Dang Dung, sdd., tr 58
Trang 5nay, sau b^u ctl, dang nay thdng thudng cd da so'phie'u trong nghi vien
va do do, diing ra th an h Mp chinh phu - vdi da sd'thanh vien etia dang minh Kn do la vi du dien hinh cho trUdng hdp nay
- Ben canh dd, xuat hien hai tinh hud'ng tUdng tu, cd nghia la
chinh phu gdn dgt tdi da so' - trong cac trUdng hdp sau:
+ Khi mdt dang trong chinh phu chi thieu vai ghe de dat tdi da so' tuyet dd'i trong nghi vien Thdng thudng, day la dang chid'm vai trd noi troi trong qud'c gia, tuy nhien vi ly do nao dd, ket qua b i u eti khdng dem den da so'phie'u cho nd trong nghi vien, ma ehi g i n dat tdi da so' Ai Len, vdi tinh the eua dang Fianna Fail la mot vi
du dien hinh, hoac d Canada, tinh the nay eiing da xuat hien trong giai doan suy yeu cua he thd'ng ludng dang TrUdng hdp nay
cd the coi nhU trUdng hdp eua chinh phu da so' ndi tren
+ TrUdng hdp thtf hai: Dang cam quyen trong chinh phu, khdng chie'm dUdc da sd'hay xi'p xi da sd'trong nghi vien, tuy nhien, nhd
cd sU b^u thuSn ttf ben ngoai cua mot dang khac, nd ed the gan dat tdi da so' trong nghi vien Vi du tieu bieu cho tinh hud'ng nay
la Thuy Dien vdi Dang Cong san ma sU ung ho dat dUdc nhd Dang Dan chu - Xa bdi thieu sd'nhim lien ket chd'ng lai cac dang tU san Hoac nhU mot ngoai le, dd la tinh hud'ng cua Dang Lao dong cua
M Callaghan, vd'n da khdng con la da sd', da danh dUdc sU ung ho ciia Dang Tu do, de tang cUdng sU anh hudng - d Anh trong nhiing nam 70
- Tuy nhien, tinh hud'ng pho bien nhat la mot chinh phti lien minh
da sd', ed nghia la chinh phu coi nhU dat dxiCc da sd' ghe trong nghi vien
nhd lien minh gifia mot so'dang phai chinh tri Nguyen n h a n la do tinh hud'ng nay phu hdp n h a t vdi xu hudng pho bien trong nhieu nUde, dd
la tinh the da dang
Vi du:
+ Trong he thd'ng da dang, vdi mot dang ddng vai trd ehu dao Neu
thdng qua bau cii, dang nay khdng cd dUdc da so' ghe trong nghi
vien, tat yeu d i n den sU lien minh vdi mot so' eae dang phai khac
de giup dang c i m quyen trong chinh phu ed the givL dUdc vai trd
Trang 6chu dao trong nghi vien, nhd dd ma kiem soat dUde quyen lUe chinh tri Tieu bieu cho tinh hud'ng nay la An Do, trong giai doan ttf
1977-1979, roi ttf 1989-1991, hoac sU lien minh chd'ng lai PLD d Nhat Ban ttf 1993-1994, trong giai doan cua chinh phu Hosokava -h Neu trong mot he thd'ng da dang nhUng khdng ed dang nao giii vai trd chu dao, cd the ton tai tinh hud'ng Chinh phu hen minh giiia hai nhdm dd'i lap de cd the khd'ng che trong Nghi vien Vi du
d Ixrael vdi lien minh cua khdi ta ( do Dang Lao ddng lam ndng ed't) hoac cd lue la lien minh khd'i bijEu (do Dang Likoud lam ndng cot) Ddi khi sU xuat hien eua mot dang thtt ba cd the lam phiic tap boa cuoc chdi va d i n den nhiing hinh thttc thoa hiep, vi du nhU dang Ton giao d Ixrael
Nhijtng lien minh nay cd thd dudi dang da dinh san, cd nghia la nd
da dUde quyet dinh ttf trUdc bau etf nghi vien, do nhiing thoa thuan
tien b i u c\i giiia cac dang phai NhUng ciing cd khi dd la lien minh
"ngd", cd nghia la trUde b i u c\i, giiia cac dang chua cd mot sU thoa
thuan trUde nao, sau khi cd ke't qua b i u etf, sU lieni minh mdi dUdc hinh thanh
Trong trUdng hdp thii hai (lien minh ngd), dUdng nhien gid'ng nhU trudng hdp diu, eae dang phai v i n ludn giO vai trd quyet dinh trong
sU hinh thanh lien minh va thanh lap chinh phu Tuy nhien, d day, cac
ed quan nha nUde, ma d i u tien la Nguyen thti qud'c gia, cd the giiJ vai trd nhat dinh trong viec thanh lap Chinh phu: trong tinh canh ma sU thoa thu^n gitia cac dang chUa dat dUde, trong trUdng hdp nay, Nguyen thu qud'c gia thUdng dtfng ra giii vai trd trung gian: thdng qua bdi y kien cua thu linh eae dang va eae nhdm chinh tri de kien nghi
ve viec thiet lap mot lien minh trong tUdng lai Mot xlng etf vien cua
ehtfc thu tUdng dUde de ett, va sau dd se tiep tuc dttng ra t h an h lap ndi cac Md hinh nay thudng hay gap d Bi va Ha Lan, ndi ton tai he thd'ng
da dang, khdng ed dang nao thUc sU noi troi hdn va md' quan he giiia chung thudng la long leo
Trang 7Tudng tu, trong tinh hud'ng nay, Nghi vien thUc sU ed vai trd n h a t dinh trong viec th a n h lap chinh phu (theo dung nghia den ciia nd, chtt khdng ehi la trd chdi tra hinh cua eae dang phai) Ndi each khac, lien minh trong chinh phu pban anh chinh xae hen minh giiia cac phe nhdm trong Nghi vien
Tdm lai: Chinh phii da so, hoac mot chinh phu on dinh, ditcfc quyet
dinh bdi cdu true chinh tri cua mot quoc gia
Thdng thudng, trong he thd'ng lUdng dang dUdc eau true mot each chat che, hiem khi xay ra khung hoang chinh phu Md hinh cua cac nUde theo kieu Anh la mot dien hinh Xet ve sau xa, cd che trach nhiem cua chinh phti dUdc quyd't dinh bdi yeu td' dang phai va bau cii chtt khdng phai do Nghi vien: Su bat tin nhiem chinh phu thuc hien bdi Nghi vien chi ed the diin ra trong trUdng hdp thoa t h u a n hinh thudng giiia hai dang bi pha vd
Ciing nhU vay, trong he thd'ng da dang nhUng cd khuynh hudng ludng tinh, cd nghia la cd xu hUdng hinh thanh va ton tai mot each dn dinh hai lien minh dd'i lap nhau, cd the xuat hien nhiing chinh phii da sd' do lien minh dang phai tao thanh Bdi sU lien minh giiSa cac dang
la dn dinh, sU ton tai cua Chinh phu d day cung tUdng dd'i dn dinh Trai ngUdc lai, trong be thd'ng da dang ma khdng cd khuynh hudng ludng eUc, khting hoang chinh phii thudng xuyen xay ra Nguyen n h a n la do r a t it kha nang tao lap dUde chinh phii da sd'thuan nhat d nhiing qud'c gia nay, va neu cd, dd chi la chinh phu da so'do lien minh, tuy nhien nhiing lien minh nay thudng kha long leo, vi khdng
cd dinh hinh ttf trUde bau ett, lien mninh thdng thudng la tU phat giiia cac dang phai, chtt khdng cd sU rang budc rd net trUdc tap the cii tri
Cd the nbin rdng hdn mot chut: vay nhan to' gi quyet dinh cd eau dang phai ciia mot qud'c gia? Theo Duverger, dd la che do b i u cdc b i u ctt da sd' tUdng dd'i mot vdng tao ra che do lUdng dang, vi theo cd che nay, ben trung e^ ehi e i n nhieu phie'u hdn chtf khdng c i n qua ban tuyet dd'i, va do dd d i n den hau qua la nhiing phe phai thu dUdc it phie'u hdn phai lien ket lai vdi nhau de chd'ng lai dang cd so' phie'u thuan nhieu hdn NgUdc lai, che do b i u ctt hai vdng hoac b i u cut ty le,
Trang 8thdng thUdng dan tdi che do da dang, vi vdi ty le cho phep, r a t nhieu dang phai khac nhau deu cd the, it hay nhieu, cd ghe trong nghi vien,
va do vay khdng e i n thiet phai lien ket chd'ng lai mot dang nao dd Tuy nhien, che do b i u cii ehi la nguyen n h a n mang tinh hinh thttc, sau xa hdn, cd eau dang phai trong mot qud'c gia edn phu thuoc
va nhieu yeu to' khac nhU hoan canh lich stt, truyen thd'ng chinh tri, van hoa hay xa hoi cua qud'c gia Bang chttng la nhieu nUdc da ap dung che do b i u ctt da so' tUdng doi mot vdng nhUng van tdn tai da dang, nhu Canada, hoac ngUdc lai, cd ndi dda ttfng ap dung che do b i u eii hai vdng, nhUng van ehi ed he thd'ng ludng dang, nhU VUdng qud'c Bi trUde day^ Ciing cd the tdng ket r i n g , yeu td' quyet dinh cua chinh phu on dinh la cd eau chinh tri eua qud'c gia, cac thiet che nha nUde (eae cd quan nha nUdc) ehi giii vai trd thtt yeu.Tuy nhien, tac dong vao ed che chinh tri la dieu khd hdn nhieu so vdi cai each nha nUde, cai each phap luat, va do vay ngudi ta da tim each tac ddng vao nhiing the che nay,
de qua dd, du it hay nhieu, ngan can nguy cd khung hoang chinh phu
b Nhufng y e u t o ' p h a p ly - k y t h u a t
Dien hinh cho nhiing nd lUc nay la Hien phap 1958 cua nen edng hoa IV d Phap Rut kinh nghiem ttf that bai trong quy dinh cua Hien phap trUde dd (1946), Hien phap 1958 da cd nhiing cai each rat dang ghi nhan trong muc tieu tao lap sU on dinh cho chinh phu
Trong Hien phap 1946, Dieu 49 da quy dinh mot each kha nghieh ly: mot mat quy dinh r i n g chinh phu chi cd the bi dat eau bdi b^'t tin
nhiem neu cd da so'tuyet doi (majorite qualifiee), cd nghia la da so'tinh
tren tong so' thanh vien Nghi vien (tinh theo quan so' chinh thtfe chtt khdng chi la so ngUdi ed mat tai ky hop) tan thanh, nhUng mat khac lai cho phep Nghi vien cd the khdng chap thuan mot van kien cua
chinh phu ehi vdi da so thudng (majorite ordinaire) The ma mot khi
van kien cua chinh phu de trinh bi ttf chd'i, dieu dd dong nghia vdi viec Nghi vien khdng edn dat niem tin vao chinh phu nUa, va hau qua
^ Xem Nguyen Dang Dung Sdd, tr 59
Trang 9dUdng nhien la chinh phu b i t budc phai tU giai tan! Quy dinh ve da sd' tuyet dd'i ndi tren dUdng nhien khdng edn gia tri gi niia!
Trong Hien phap 1958, dieu 49 khoan 3 da cd'ging tao lap nhiing dieu kien cho phep ed the giam bdt kha nang Chinh phu bi lat do bdi Nghi vien:
Dieu 49 quy dinh nhU sau:
"Sau khi bieu quyet tgi Hoi dong Bg trudng, Thu titdng dat trUdc
Hg nghi vien vd'n di tin nhiem ve chitcfng trinh hay neu can, vi chinh sdch tdng qudt
Hg nghi vien c6 the dat van de trdch nhiem sau khi bieu quyet kien nghi phe hinh; kien nghi nay chi c6 gid tri neu ditcfc phe chudn bdi it nhat 1/10 sohg nghi si Phai bieu quyet kien nghi 48 gid sau khi kien nghi ditcfc de ngp Chi tinh nhitng phie'u chap thuan kien nghi vd kien nghi c6 gid tri neu dit(3c chap thuan bdi
da so ddn bieu Hg nghi vien^ Neu kien nghi khong dMc chap thuan, cdc Hg nghi si dd phe chudn kien nghi khong c6 thede nghi kien nghi mdi trong khod hgp do, trit tritdng hap dn dinh trong doan sau day
Thu titdng sau khi bieu quyet tgi Hoi dong Bg tritdng c6 the dat van de tin nhiem tritdc Hg nghi vien trong viec bieu quyet mot vdn kien Trong tritdng hop ndy, vdn kien do ditcfc chap thuan , trit khi
CO mot kien nghi phe hinh ("motion de censure") dUOc de ngp, 24 gid sau vd kien nghi ditgc chap thuan theo dieu kien dU trii dphdn tren"
Theo doan eud'i nay, cd the thay r i n g van de bat tin nhiem chinh phu dUdc dat ra neu Ha vien khdng ch^'p thuan mot van kien cua chinh phu, vdi each thiic va trinh tU khd k h a n phttc tap hdn nhieu lan:
nd chi ed the dUde thUe hien thdng qua mot "motion de censure" chtt khdng phai vdi bat ky mot hinh thiic nao khac (vi du n h u eau hoi chat van v.v) Ma mot khi da la "motion de censure", each thiic va trinh tU
^ 0 day , Rhai niem "majorite qualifiee" khong chi c6 nghia la da so dan bieu Ha nghi vien c6 mat tai ky hop, ma la da so dan bieu tinh theo quan so'co dinh cua Ha nghi vien
Trang 10nb^m thuc hien se la khd khan va phttc tap gap bdi l^n nhiing the thiic thdng thUdng khac: phai dUde neu ra bdi it n h a t 1/10 sd' Ha nghi si, phai bieu quyet sau 48 gid sau khi de trinh, phai dUdc thdng qua bcli
da so Nghi si tinh tren tong quan so, (chxi khdng chi vdi da so' thudng
nhu trong quy dinh cua Hien phap 1946), neu khdng dUde thdng qua trong thdi ban nghiem ngat nay thi nd khdng the dUdc de trinh tiep trong khoa hop dd
Day edn goi la 'motion de censure constructive", mot each thiic
ma nhieu nUdc tren the gidi da stt dung nh^m lam giam thieu kha
nang dat v^'n de tin nhiem chinh phu bdi Nghi vien, hkng each lam
phtfc tap hoa trinh tU nay
Lieu nhiing cai each ma Dieu 49 khoan 3 cua Hien phap 1958 c6 mang lai ke't qua nhU mong mud'n, nghia la lam tang them sU dn dinh cho chinh phu?
Qua nhien, trong nen De ngu cong hoa, chinh phu da tim thay sU
on dinh hdn nhieu so vdi trUde dd Va ciing theo nhieu hoc gia, ed che dam bao dUdc ghi nhan trong dieu 49 khoan 3 Hien phap 1958 da the hien mot mttc do hieu qua va phti hdp kha cao, trong vd van phUdng tien phap ly khac nh^m bao ve va tang cUdng che do dai nghi " Nd da ddng gdp mot nd lUc dac bi§t trong viec bao dam sU dn dinh eua chinh phu trong nhiing tinh hud'ng chinh tri da dang ma nUdc Phap da trai qua ke ttt 1958"^
Tuy nhien, phan tich sau xa, ngUdi ta cho r^ng nguyen nhan cua
sU dn dinh nay edn dUdc ly giai bdi c^'u true chinh tri cua qude gia TrUdc nhat, dd la xu hudng ludng cUc ( hai nhdm dang phai) , dUdc khuyen khich bdi bau ctt da sd' hai vdng, va sau xa hdn , dUde eau
thanh bdi sU tai eau true chinh tri hinh t ha nh til sau bau ctt tdng
thd'ng, da tao nen nhiing thanh td' tich cUe dam bao sU bieu qua eua dieu 49 khoan 3 ndi tren Ben canh dd, xu hudng tdng thd'ng boa cua chinh the nay (xu hudng dUde de xUdng bdi tudng de Gaulle ttt 1946, theo dd chinh phu bat nguon ttf tdng thd'ng) da tao ra tien le rang Thu
7 p Lauvaux, Sdd, tr 119