Giới và công tác nghiên cứu khoa học tại ĐHQGHN

DÀNG THI ÀNH NGUYÉT Bó món KH Quàn ly, Dai hoc KHXH&NV Dat và'n de Xàc dinh nghién cùu khoa hgc NCKH va giàng day là hai nhiém vu chinh cùa càc truòng dai hgc, còng tàc NCKH trong càc

GIOÌ VA GÒNG TÀG NGHIÉN GQU KHGA HOC

TAI DAI HOG QUÓG GIÀ HA NOI

TS NGUYEN THI KIM HOA

KhoaXàhóihpcDgihpcKHXH&NV

THS DÀNG THI ÀNH NGUYÉT

Bó món KH Quàn ly, Dai hoc KHXH&NV

Dat và'n de

Xàc dinh nghién cùu khoa hgc (NCKH) va giàng day là hai nhiém

vu chinh cùa càc truòng dai hgc, còng tàc NCKH trong càc truòng dai hgc nói chung va Dai hgc Quóc già Ha Nói (DHQGHN) nói riéng dà duge dàu tu, khai thàc de phuc vu cho phàt trién kinh tè - xà bòi va nàng cao chat lugng giàng day Tuy nhién, hién nay nù càn bò giàng day (CBGD) chua thàt tham già tich cuc vào NCKH màc dù nù giói chiém

ty le cao trong nhàn lue khoa hgc va còng nghé (KH&CN) ò càc truòng dai hgc Diéu này co nghla là mot phàn lón nguón nhàn lue khoa hgc chua duge khai thàc xùng dàng va ành buòng tói viéc nàng cao chat lugng giàng day Ben canh dò, tình trang dinh kièn giói trong NCKH nhu viéc chua tao diéu kién va co bòi ngang bang giùa nam va

nù, nhiéu du àn de tài con thièu muc tiéu giói, dà tao ra nhùng còng trình nghién cùu con nhiéu thièu sót Dóng thòi, nhùng bién phàp can thiép duge dua ra cùng thièu hiéu qua do duge xày dung trén co so két luàn cùa nhùng nghién cùu dò

Xuà't phàt tu càc yéu càu ve giói va yéu càu dói vói NCKH trong càc truòng dai hgc, chùng tói dà nghién cùu và'n de giói trong ITnh vuc này de tìm ra nhùng nguyén nhàn cùa viéc nù CBGD chua tich cuc tham già vào NCKH, nhùng dinh kièn giói trong NCKH va càc giài phàp khàc phuc Trong khuón khó cùa mot bài bào khoa hgc, chùng tói dà giói han nghién cùu trong pham vi DHQGHN DHQGHN là mot trung tàm dào

lau uai noe, sau uai noe, ngnien cùu va ùng dung KH&CN da ngành,

da ITnh vuc, chat lugng cao bang dàu, dóng vai trò nòng cót cùa he thó'ng giào due dai hgc cùa cà nuóc Nàm 2003-2004, DHQGHN co 45.742 hgc vién, sinh vién va hgc sinh theo hgc bao góm cao hgc, nghién cùu sinh, sinh vién càc he chinh quy, he vùa hgc vùa làm, chuyén tu, vàn bang II, cao dàng, hgc sinh trung hgc phó thòng chuyén Hién nay DHQGHN góm Dai hgc Khoa hgc Tu nhién (DH KHTN), Dai hgc Khoa hgc Xà bòi va Nhàn vàn (KHXH& NV), Dai hgc Ngoai ngù (DHNN), Dai hgc Còng nghé (DHCN) va càc khoa truc tbuòc Càc don vi này tàp trung mot dói ngù dóng dào CBGD co nàng lue va tham già vào nhiéu de tài NCKH trong nuóc kbòng ehi ò cà'p truòng va càp bò ma cà nhùng de tài càp nhà nuóc, càc de tài nghién cùu hgp tàc quóc té, v.v trén mgi linh vuc Nghién cùu tai DHQGHN cho phép tìm hiéu nhiéu mat khàc nhau cùa vàn de giói trong NCKH ò truòng dai hgc hién nay

1 Càch tiè'p càn nghién cùu

Nghién cùu su dung càch tièp càn giói va chinh sàch de tièn hành thu thàp, xù ly, phàn tich va tóng hgp càc thòng tin lién quan dèn giói trong NCKH ò DHQGHN Càc thòng tin này bao góm càc so liéu thòng ké va càc thòng tin dinh tinh thu thàp duge qua phòng vàn sàu mot so CBGD ve và'n de này Nghién cùu su dung càc khài niém còng

cu sau day:

Giói là mot pham trù chi vai trò va mói quan he xà hói giùa nam

giói va nù giói Nói dèn mói quan he giói là nói dèn càch thùc phàn dinh xà bòi giùa nam giói va phu nù, lién quan dèn bang loat và'n de thuóc ve thè che va xà bòi chù kbòng phài là mói quan he cà biet giùa mot nam giói hay phu nù nào dò

Càc dàc diém giói kbòng tu nhién sinh ra va kbòng phài là dac diém sinh hgc

Xà bòi tao ra va gàn cho tré em gài va tre em trai, phii nù va nam giói càc dàc diém giói khàc nhau, va thòng thuòng, mgi nguòi phài chiù nhiéu àp lue va buóc phài tuàn thù càc quan niém xà bòi dò Vi

du, ò nhiéu noi trén thè giói, nguòi ta cho rang phu nù phài phu thuóc vào nam giói Nhung ò mot so noi khàc, phu nù lai là nguòi ra quyèt

dinh hoàc viéc nam nù tham già binh dàng vào qua trình ra quyèt dinh

là diéu binh thuòng

Phàn tich giói là boat dóng nghién cùu giùp chùng ta hiéu mot càch

càn ké ve thuc trang tình binh cùa nam giói, nù giói va mói tuong quan giùa hg, càc mat han che, nhu càu, và'n de ini tièn va mói quan tàm cùa

hg Thòng tin phàn tich giói (két qua cùa boat dóng phàn tich giói) là rat càn thièt de co thè thièt ké chinh sàch hiéu qua - bòi chùng cho ta bièt tai sao lai co su khàc biét - nghìa là cho bièt càc nguyén nhàn Phàn tich giói là mot phàn quan trgng cùa phàn tich chinh sàch nhàm xàc dinh xem càc chinh sàch, chuong trình hoàc du àn cùa nhà nuóc tàc dóng khàc nhau nhu thè nào tói nam giói va phu nù

Binh dàng giói co nghìa là giùa nam giói va phu nù cùng co vi thè'

binh dàng va duge tòn trgng nhu nhau Phu hù va nam giói cùng:

- Co diéu kién binh dàng de phàt buy bèt khà nàng va thuc hién càc mong muón cùa mình;

- Co co bòi binh dàng de tham già, dóng góp va thu buòng tu càc nguón lue cùa xà bòi va qua trình phàt trién;

- Duge buòng tu do va chat lugng cuóe song binh dàng;

- Duge buòng thành qua binh dàng trong mgi linh vuc cùa xà hói

Binh dàng giói luòn di kèm vói còng bang giói Dò là mot qua

trình dói xù còng bang dói vói nam giói va phu nù - vi du nhu su phàn

bó còng bang ve nguón lue va co hói Gòng bang co thè duge coi là phuong tién/ bién phàp thuc hién va binh dàng giói là muc dich cuòi cùng Còng bang sé dàn tói binh dàng

Kèm theo khài niém giói là khài niém dinh kién giói Dò là tàp

hgp càc dàc diém ma mot nhóm nguòi, còng dóng cu thè eoi là thuóc tinh cùa phu nù hoàc nam giói (vi du y kièn cho ràng còng tàc NCKH nén dành cho nam giói)

Càc dinh kièn giói thuòng kbòng phàn ành dùng khà nàng thuc té cùa tùng nguòi va giói han nhùng gì ma xà bòi cho phép hoàc mong dgi càc cà nhàn thuc hién

Hai và'n de quan trgng trong NCKH lién quan dèn giói là:

1.1 SI/tham già cùa phu nù" trong NCKH

Viéc tham già cùa phu nù trong NCKH là càn thièt vi hai ly do Thù nhà't, nam giói va phu inù co thuc tièn trai nghiém cuóc song khàc

iiuau, w «.ac iiiiu cau va waii ut- uu tién kbàc nhau, chiu tàc dóng khàc

nhau bòi càc chinh sàch, chuong trình va du àn Do dò, phu nù càn tham già vào càc NCKH bòi viéc này góp phàn làm cho càc chinh sàch, chuong trình va du àn trò nén hiéu qua hon Thù hai, phu nù hién dang chiém mot phàn dàng ké trong lue lugng NCKH va su tham già cùa phu nù là tàt yéu de dàm bào phàt huy tòt nguón nhàn lue NCKH Riéng dói vói càc truòng dai hgc, NCKH là càn thièt dói vói càc nù CBGD con do chi qua NCKH nguòi giàng vién co duge tu liéu tu thuc tè, trau dói va phàt trién ly thuyèt de truyén dat cho sinh vién va huóng dàn sinh vién NCKH va tu hgc theo dùng yéu càu cùa giào due dai hgc

1.2 Càc muc tiéu giói trong NCKH

NCKH thuòng duge coi là nhùng chù de mang nàng tinh "chuyén món" va nén dành cho càc "chuyén già", nhung trén thuc tè, vàn de này lai tàc dóng dèn chinh sàch còng, dóng thòi tàc dòng dèn cuóc song cùa tùng cà nhàn, cà phu nù va nam giói trén nhiéu phuong dién

Su tón tai cùa càc dinh kièn giói trong NCKH, thuòng xuà't phàt tu viéc thièu quan tàm giài quyèt càc và'n de giói va kbòng xem dò là càc nhàn tó ành buòng dà tao ra nhùng còng trình nghién cùu con nhiéu thièu sót, dóng thòi, nhùng bién phàp can thiép duge dua ra cùng kém hiéu qua do duge xày dung trén co so két luàn cùa nhùng nghién cùu

do Diéu này co y nghìa quan trgng dói vói càc nhà hoach dinh chinh sàch bòi càc chinh sàch va chuong trình dua ra déu dua trén co so két luàn cùa nhùng nghién cùu này

Do vày, càc nhà hoach dinh chinh sàch càn co khà nàng dành già

dò chinh xàc va tin cày cùa càc còng trình nghién cùu duge trình bay Hon nùa, thòng qua càc bòi dóng NCKH, chinh phù thuòng cung càp kinh phì cho rat nhiéu boat dòng nghién cùu Càn tièn hành càc buóc nhàm dàm bào và'n de giói sé duge xem xét nhu yéu tó ành buòng hay yéu tó tàc dòng trong qua trình tham dinh càc de àn nghién cùu

2 Oidi va còng tàc NCKH tai DHQGHN

2.1 Càc chinh sàch vi si/tién bó cùa phu nCtlién quan dèh NCKH

Trong vài thàp ky gàn day, và'n de phu nù va binh dàng giói dà trò thành mot vàn de toàn càu va duge dành dàu bang càc su kién va vàn

kién quan trgng trén thè giói va ò Viét Nam Su tièn bò cùa phu nù va binh dàng giói, trong dò co quyén tièp càn vói tri thùc va giào due, duge xàc dinh là mot diéu kién tién quyèt va mot muc tiéu cùa phàt trién va duge còng dóng quóc tè va nhiéu quóc già cam két thuc hién Nghi quyèt Dai hòi phu nù toàn quóc làn thù IX (nhiém ky

2002-2007) dà de ra muc tiéu xày dung "Nguòi phu nù Viét Nam yéu nuóc,

co tri thùc, co sue khoé, nàng dóng sàng tao, eó lói song vàn hoà, eó long nhàn hàu, quan tàm dèh Ipi ich xà hòi va còng dóng" Nhu vày tri

thùc duge xàc dinh là mot trong tàm tiéu chi dành già chuàn mire cùa nguòi phii nù Viét Nam ngày nay

Chi thi 37/CT-TW ngày 16/5/1994 cùa Ban Bi thu Trung uong Dàng ve mot so vàn de còng tàc càn bó nù trong tinh binh mói va chi thi 15/GD-DT ve viéc dói mói va tàng cuòng còng tàc vàn dòng phu

nù ngành giào due va dào tao (GD&DT) trong tình binh mói, cu thè hoà nói dung chi thi 37/CT-TW Gàn day trong bòi nghi tóng két chi thi 37 cùa Bò GD&DT, bà Ha Thi Khièt, Chù tich Hòi Phu nù Viét Nam cùng dà nhàn manh phu nù ngành GD&DT càn phài day manh hon nùa còng tàc nghién cùu- giàng day, quàn ly nhà truòng, phài làm tòt nhiém vu cùa nguòi vg, nguòi me trong già dinh

2.2 Si/tham già cùa nUgiói trong NCKH

Theo so liéu nàm 2004 cùa Bó GD&DT, trong khói giào due dai hgc eó 10680 nù, chiém kboàng 37,56% trong tóng so 28434 giàng vién dai hgc trén toàn quóc So lugng va ty le nù giàng vién dai hgc tu 1999-2004 nhu sau:

Bang 1 So lugng va ty le nù giàng vién dai hoc trén toàn quóc

1999-2004

N à m hoc

Giàng vién Dai hoc

Nam

Nù

Ty le % nù/tóng so

1999-2000

22606

14909

7697

34,0

2000-2001

24362

15727

8635

35,4

2001-2002

25546

16336

9210

36,1

2002-2003

27393

17288

10105

36,9

2003-2004

28434

17754

10680

37,6

Nguón: www.edu.net.vn/ thongke

Thành phàn giói trong càn bò giàng vién dai hoc

2003-2004

2002-2003

2001-2002

2000-2001

1999-2000

^ ^ f i R a n

^ ^ J i L

i Q 9 i n

5000 10000 15000 20000

DNÙ

• Nam

Tuy nhién ty le càn bó nù eó hgc hàm, hgc vi trong tóng so càn bò

co hgc hàm hgc vi lai giàm dàn theo chiéu tàng cùa càc càp hgc hàm

va hgc vi Theo so liéu cùa Uy ban vi su tièn bò cùa phu nù ngành giào due, ty le này trong nàm 2003 là nhu sau:

Bang 2 So lugng va ty le nù giàng vién dai hoc theo càp

hoc hàm hoc vi nàm 2003

Hoc hàm, hoc v|

Giào su

Phó giào su

Tièn sy khoa hgc

Tièn sy

Thac sy

NO

17

88

25

680

938

Ty le %

3,6 4,0 6,0 11,7 45,0

Nguón: Uy ban vi sur tién bó cùa phu nOr ngành giào due

Xu huóng chung nói trén cùng duge phàn ành rò ò DHQGHN nhu duói day

Bang 3 So lirgng va ty le nù giàng vién dai hoc theo càp

hoc hàm hoc vi tai DHQGHN

DHQGHN

Tong so'

Sò'nù

Ty le % nù/ tóng so'

GS

62

0

0,0

PGS

171

24

14,0

TSKH

30

1 3,3

TS

441

72

16,3

Th.S

427

278

65,1

Tóng

1453

656

45,1

Nguón: So liéu thòng ké nàm 2004 cùa DHQGHN

Nhu vày, CBGD nù chiém ty le tuong dói cao, mot phàn là do trong nhùng nàm qua eó nhiéu sinh vién nù ò hàu bèt càc khoa déu tòt nghiép loai gioì, dùng dàu lóp, nén ty le nù duge tuyén hgp dóng vào DHQG khà cao Tuy nhién, nù CBGD tham già NCKH chua nhiéu va dàng luu y là ty le nù chù tri de tài trén tóng so de tài khoa hgc thàp dàn theo chiéu tàng càp de tài va kinh phi va thàp hon han so vói ty le

nù càn bò giàng vién trén tóng càn bò giàng vién Bang duói day trình bay so de tài va ty le phàn tram de tài càp DHQG va de tài càp nhà nuóc do nù chù tri trong giai doan tu 1999 dèn 2004 ò DHQGHN

Bang 4 So de tài do nù chù tri trén tóng de tài càp DHQG

va de tài càp nhà nude a DHQG Ha Noi tu 1999 dén 2003

(khóng ké càc dir àn)

Nàm

1999

So nù chù tri

Ty le %

2000

So' nù chù tri

Ty le %

2001

So nù chù tri

Ty le %

2002

So nù chù tri

Ty le %

2003

So' nù chù tri

Ty le %

2004

So nù chù tri

Ty le %

1999-2004

So' nù chù tri

Ty le %

De tài càp DHQG Trong diém

2

0

0,0

3

0

0,0

6

0

0,0

6

0

0,0

9

1

11,1

10

1

10,0

36

2 5,5

Dàc bièt

15

3

20,0

18

1 5,6

21

4

19,0

26

1 3,8

20

5

25,0

32

5

15,6

132

19 14,4

NCKH

37

6

16,2

71

9

12,7

118

31 26,3

63

20 31,7

68

25

36,8

99

35

35,4

419

120 28,6

DT càp nhà nuóc KHCN

2

0

0,0

0

0

7

1

14,3

2

0

0,0

1

0

0,0

2

0

0,0

14

1 7,1

Dóc làp

2

0

0,0

2

1

50,0

4

0

0,0

0

0

1

0

0,0

1

0

0,0

10

1 10,0

Nguón: So liéu thòng ké cùa Ban KHCN, DHQG Ha Nói

^ co Gu-ci Gay "ir.n "uy ly :e phàn tram de tài cà'p DHQG (chùa tinh de tài cà'p truòng) do nù chù tri tu 1999 dèn 2003

Ty le phàn tram càc de tài cap DHQG do nù chù tri (%)

"DT trong diem

•DT dàc biét -DT NCKH

1999 2000 2001 2002 2003 2004

Nhu vày, tu 1999 dèn 2004 so de tài cà'p DHQG do nù chù tri là

141 trén tóng so 587 de tài (duói 24%) Nhin chung ty le de tài do nù chù tri thàp hon bàn so vói ty le nù CBGD Nàm 2004, càc con so tuong ùng là 22% va 45,1% Ben canh dò càn luu y là càc de tài cùa DHQG duge xèp thành 3 loai là de tài trgng diém (vói mùc kinh phi kboàng 300 triéu), de tài dàc biét (40-60 triéu), de tài NCKH (8-30 triéu) (khóng ké càc du àn) Tu 1999 dèn 2004 chi eó 2 trong so 36 de tài trgng diém do nù chù tri (1 nàm 2003 va 1 nàm 2004) Càc de tài dàc biét do nù chù tri cùng chiém ty le thàp (duói 15%) Chi eó de tài NCKH là eó ty le phàn tram nù chù tri tuong dói cao (28,6%) Tu day

co thè thày càc de tài do nù chù tri lai chù yéu là càc de tài eó it kinh phi va quy mó nhò Con so de tài cà'p nhà nuóc do nù chù tri là 7,1% (de tài KH&CN) va 10,0% (de tài dóc làp)

Ben canh càc de tài nghién cùu, càn bò nù cùng thuc hién càc bào cào NCKH, viét sàch, giào trình, bài giàng Riéng nàm hgc

2003-2004, càn bó nù DHQGHN dà chù tri hoàc tham già thuc hién:

- 228 de tài càc càp dà nghiém thu

- 254 de tài càc càp dang trién khai thuc hién

- Hàng tram de tài cà'p khoa va bò mòn

- 249 bài bào duge còng bó

- 35 sàch dà xuà't bàn

- 70 giào trình dà nghiém thu

- 29 bài giàng dà nghiém thu

Ngoài ra, càc càn bò nù con tham già huóng dàn hàng tram bào cào khoa hgc, nién luàn, khoa luàn tòt nghiép cho sinh vién, luàn vàn cao hgc, luàn àn tièn sy cho nghién cùu sinh ò nhiéu ITnh vuc chuyén mòn khàc nhau Càc de tài do càn bò nù huóng dàn nhin chung duge dành già tòt Bang duói day trình bay so bào cào NCKH do nù CBGD thuc hién va so nù CBGD tham già dàng trong bòi nghi khoa hgc nù DHQGHN trong giai doan 1999-2004

Bang 5 So bào cào NCKH do nù CBGD thirc hién va tham già dàng trong hòi nghj khoa hoc nù DHQGHN tu 1999-2004

D H K H T N

DHNN

DHKH

XH&NV

DHCN va

càc khoa

truc thuóc

Tóng so

So bào cào

So nù tham già

So bào cào

So nù tham già

So bào cào

So nù tham già

So bào cào

So nù tham già

So bào cào

So nù tham già

1999

4

5

6

6

8

15

3

3

21

29

2000

10

11

15

15

20

20

5

5

50

51

2001

20

23

16

16

18

20

22

23

76

82

2002

21

31

15

15

14

15

19

19

69

81

2003

20

29

14

14

22

23

20

20

76

86

2004

28

62

13

13

25

25

15

15

81

115

Nguón: Ky yéu Hói nghj khoa hoc nOf DHQGHN làn thù 5,6,7,8,9 (1999-2004)

Bang so liéu trén cho thày phu nù tham già viét bào cào khoa hgc ngày càng tàng tuy nhién vàn thàp nèu so vói ty le nù trong co càu ve giói ò DHQGHN Ben canh dò ty le nù CBGD tham già vào NCKH cùng khóng dóng déu, chi tàp trung ò mot so don vi, mot so dói tugng nhà't dinh, thuòng là nhùng càn bò nù thàt su tich cuc, eó thàm nién trong giàng day, còng tàc eó kinh nghiém trong NCKH

Tai DHKHTN, so bào cào tham già ngày càng nhiéu va dàc biét

co dóng so nù cùng tham già viét bào cào Truòng cùng co nhiéu nhà

knoa ngc nu vuon len va aung aau trong càc ngành khoa hgc cùa Viét Nam Nhiéu de tài cùa càc nù khoa hgc duge dành già cao cà ve mat ly thuyèt (nghién cùu co bàn) va ùng dung thuc tién dat hiéu qua cao Co nhiéu du àn san xuà't thù- thù nghiém càp DHQG hoàc cà'p Nhà nuóc

do nù chù tri dà dua càc két qua nghién cùu khoa hgc vào thuc tién dòi song va dem lai hiéu qua kinh tè ró rét nhu Du àn "Hoàn thién còng nghé san xuà't màng Igc thuóc tiém, dich truyén, màng Igc vi trùng va màng tién Igc 2000-2001" cùa PGS.TS Le Viét Kim Ba, Khoa Hoà hgc, Giài thuòng Kovalevskaia 1990, De tài nghién cùu va du àn san xuà't thù - thù nghiém ve càc chùng nàm co tàc dung dinh duòng va chùa bénh cao cùa PGS.TS Nguyén Thi Chinh, Khoa Sinh hgc, De tài

va du àn san xuà't thù- thù nghiém ve nghién cùu mot so chat co boat tinh sinh duge hgc tu thào mòc va ùng dung chùng vào muc dich làm thuóc chùa bénh cùa TS Dào Kim Nhung, Khoa Sinh hgc, De tài phàn

vi sinh cùa PGS.TS Nguyén Thanh Hién, Khoa Sinh hgc v.v

"(NCKH trong phài nù) eó 2 diém nói bàt sau: (1) nèu xét trong càc giào sul chuyén già hàng dàu, nhùtig giào sul chuyén già nù khóng

he thua kèm nam giói nhu GS.TSKH Pham Thi Tran Chàu (Khoa Sinh DHKHTN), GS.TSKH Ngó Thi Thiiàn (Khoa Hoà DHKHTN) ve mpi mat, cà còng trình nghién cùìi, kién thùc, (2) Nù giói rat nói trong nghién cùu va trién khai, càc du àn san xuà't thù va thù nghiém Vi du nhu PGS Le Viét Kim Ba ve màng Ipe (Khoa Hoà, DHKHTN), TS Nguyén Thi Chinh ve nàm linh chi (Khoa Sinh, DHKHTN) Tlufc té hàu hét càc nhà khoa hpc nù hàng dàu déu eó qua trình hpc tàp nghién cùu làu theo dùng chuyén món cùa mình " (Y kièn cùa GS.TSKH, Nam,

DHQGHN)

Tai DHKHXH&NV, mot so nù giàng vién co hgc hàm PGS, hgc

vi TS dà làm chù tri va tham già càc du àn trong va ngoài nuóc ve giói, phàt trién còng dóng, xoà dói giàm nghèo, phòng chò'ng buon bàn phu nù va tré em, còng tàc xà hòi v.v cùa PGS.TS Le Thi Quy (Giàm dóc Trung tàm Giói va Phàt trién, DHQGHN), mot so nù càn

bò khoa Xà bòi hgc, DH KHXH&NV va PGS.TS Tran Thi Minh Due (Giàm dóc Trung tàm Nghién cùu Phu nù, DHQGHN) v.v

Nhùng diém manh cùa nù giói tham già NCKH là bàn tinh mém mòng, diu dàng, chiù khó, khiém tón, chiù dung hy sinh v.v co vai trò