Mot pham chat hét sue quan trgng cùa con ngudi Viét Nam, dae biét, cùa the he tré bude vào the ky 21 là lao ddng tu ehù sàng tao de don dàu duge su phàt trién Khoa hge - Cdng nghé.. Ngud
Trang 1OÀO TAO NGUÒITHÀY GIÀO NGOAI N G Q
THEO HaÓNG MÓl PHUC VU SU NGHIÈP
GÒNG NGHIÈP HÓA VA HIEN DAI HÓA DAT NUÓC
TS PHAN BICH NGOC
Bg món Tarn ly Gido due, Truùng DHNN
Dai hdi VII eùa Dàng dà xàc dinh mue tiéu cùa eàch mang nude
ta là "Tié'p tue nim vùng hai nhiém vu chién luge xày dung ehù nghla
xà hdi va bào ve Tó qude, day manh cdng nghiép hda, hién dai hda"
De thue hién mue tiéu chién lugc ma Dai hdi Dàng VII dà de ra, hdi nghi Ban Chip hành Trung uang lin thó hai dà: "Là'y phàt trién giào due dào tao va Khoa hge Cdng nghé làm yéu td ca bàn, eoi dd là khàu dot phà" Ngudn lue con ngudi là quy bau nhàt, ed vai trd quyé't dinh, dae biét ddi vdi nude ta, khi ngudn lue tài ehinh va ngudn lue vàt chit con han hep
De thue hién su nghiép càch mang dd Dàng ta hét sue coi trgng su nghiép "Trdng ngudi" Chi ed phàt huy ngudn lue con ngudi thi nude
ta mdi phàt trién nhanh tu dd mdi dudi kip eàe nude dang di trude ehùng ta trong hoàn eành Khoa hoc va Cdng nghé trén thè' gidi dang phàt trién nhu vù bào Trong su nghiép dd eàe trudng Su pham nói ehung, Trudng Dai hge Ngoai ngir - DHQGHN eùa ehùng ta ed tràch nhiém hét sue quan trgng va to Idn là dào tao nhiìng ngudi thày giào, mot nhàn td quyé't dinh trong viéc trdng ngudi Vdi bdi eành hién nay chién luge ngoai ngu dang thay ddi cùng vdi cude eàch mang Khoa hge - Cdng nghé thdng tin, su nghiép Day - hge Ngoai ngir ed vai trd ành hudng dàng ké, true tié'p ddi vdi cdng cude phàt trién kinh té - xà hdi - Vàn hda - Giào due, Khoa hge Cdng nghé va an ninh qude phdng cùa dat nude
Trang 2Mot pham chat hét sue quan trgng cùa con ngudi Viét Nam, dae biét, cùa the he tré bude vào the ky 21 là lao ddng tu ehù sàng tao de don dàu duge su phàt trién Khoa hge - Cdng nghé Song thiéu ngudi thày giào sàng tao thi khdng thè ed ngudi hge sinh sàng tao vi "Sàng tao ra con ngudi - diéu dd khdng phài là nhdi nhét nhùng tri thùc trong kho tàng tri tue vào dàu de hge sinh Khdng, dd cdn là mot qua trinh phùc tap han nhiéu lao ddng cùa ngudi thày giào khdng the so sành
va ddi chié'u vdi bit ky cài gi Ngudi thiy giào phài lao ddng tu nàm này sang nàm khàc de thay duge ddi tugng sàng tao cùa minh, hàng mudi nàm trdi qua ban mdi hiéu duge diéu dd, khdng ed ai lai thudng xuyén khdng hai Idng ve minh nhu ngudi giào vién, khdng ed mot thù lao ddng nào ma nhiing sai làm va thà't bai lai din dé'n nhùng hàu qua nàng né nhu lao ddng cùa ngudi giào vién" (V.A Xukhdmlinxky) Nhu ehùng ta dà bié't, mgi dùa tré bình thudng déu duge thién nhién phù cho khà nàng sàng tao Do vày, ehinh ngudi thày giào là mdt diéu kién vd cùng quan trgng de phàt hién, bdi dudng va phàt trién nhung khà nàng dd
Bàn ve ngudi thày giào sàng tao, càn phài giài quyé't eàe vàn de nhu: The nào là su sàng tao ve màt su pham? Su sàng tao su pham va
su lành nghé su pham ed phài là mot khdng? 0 ehùng ed mdi quan he vdi nhau ra sao?
Mudn giài quyé't eàe tình hudng trén càn phài khang dinh su lao ddng su pham bao gid cùng ed tinh sàng tao, vi ngudi hge sinh, hoàn eành giào due cùng nhu ehinh bàn thàn nhàn càch cùa ngudi thay giào khdng bao gid lap lai Mgi su quyé't dinh su pham là su hda hgp eùa khoa hge nghé thuàt, ma cà hai thành phin này bao gid cùng ddi hdi
su sàng tao
Su sàng tao su pham ed dàc diém ma nói dung cùa nd là sin pham sàng tao (Su sàng tao, su giào due con ngudi) Su sàng tao su pham va sur lành nghé su pham ed mdi quan he bién ehùng thdng nhit, màt thiét vdi nhau, nhung khdng ddng nhàt Su lành nghé su pham là nàm vùng nghé nghiép mdt càch hoàn thién Vi vày thdng thudng su lành nghé gin lién vdi viéc ed nhiéu kinh nghièm Cdn ngudi giào vién mdi bude vào nghé, nghla là khi dd ho chua trd thành giào vién sàng tao Su lành nghé su pham là diéu kién thuàn Igi cho su sàng tao su pham
Trang 3Mudn trang bi cho nhùng ngudi thày giào boat ddng su pham sàng tao càn phài ehù y nhùng thành phàn cùa nhàn càch ngudi giào vién sàng tao, cu thè là:
1 Tình nhàn vàn eùa nhàn càch ngiròi giào vién
Tinh nhàn vàn dd bao gdm: Su dinh hudng già tri ddi vdi bàn thàn, ddi vdi nhùng phuong tién tàc ddng su pham, ddi vdi hge sinh, vdi tàp thè, vdi mue tiéu boat ddng su pham Dinh hudng ehù dao cùa ngudi giào vién là "nhàn vàn hda" boat ddng Cùng vdi nd cdn là Idng yéu tré, ehù y tdi nhu cau cùa ngudi duge giào due va ed tinh thàn tràch nhiém ddi vdi the he tré Vi thue té cho thiy mdt ngudi thiy giào thành cdng, mdt thiy giào gidi thi tiéu chi dành già khdng thè thiéu dd
là ehù "Due" va ehù "Tài" Nhu Bàc Ho dà nói: "Ngudi ed due ma khdng ed tài thi làm viéc gì cùng khd, cdn ngudi ed tài ma khdng ed due là ngudi vd dung" Diéu này cùng ed nghla là viéc tran ddi, rèn luyén va hoàn thién nhàn càch cùa mdi con ngudi là vd cùng càn thiét
va dàc biét ddi vdi sinh vién su pham thi lai càng càn thiét gap bdi vi
"ngudi giào vién khdng nhùng là mdt dng thiy ma con là mot hge trd Ngudi giào vién cdng hién cho hge sinh, cdng hién cho nhàn dàn nghi lue eùa minh, màu cùa minh tà't eà nhùng cài gì qui bau nhàt cùa minh Nhung càc ddng chi a, néu hdm nay, ngày mai, ngày kia eàe ddng ehi cdng hién tà't cà vdn lié'ng khdng ludn ludn ddi mdi tri thùc cùa minh, sue lue cùa minh, nghi lue cùa minh, thi càc ddng chi sé khdng con gì nùa Mot màt ngudi giào vién cdng hién, màt khàc phài nhu mié'ng hai mién hùt vào nhùng cài gi là tòt nhit trong nhàn dàn, trong ddi song, trong khoa hoc, de rdi lai cdng hién cho tré em" (M.Calinin)
2 Tri thùre nghé nghiép cùa giào vién
Tri thùc nghé nghiép bao gdm mgi màt ddi vdi khoa hoc ma ngudi giào vién tuong lai sé tién hành giàng day Chua nim vùng tri thùc khoa hoc thi khd ed the tién hành tiét giàng, gid day dung vdi yéu eàu
d mùc trung bình cùa nd, ehù dùng ndi gì tdi dat duge tình sàng tao
Do vày ein phài làm cho sinh vién su pham nim viìng, sàu rdng tri thùc bg mdn ma hg sé giàng day, nhit là ddi vdi giào vién ngoai ngù
Trang 4phài làm cho hg ed ky nàng ky xào boat ddng Idi ndi tiéng nude ngoài
Dd là diéu kién ein Màt khàc hg phài nàm vùng dàc diém ehù yé'u cùa nhùng tri thùc này, day là tinh phùc hgp Nd ddi hdi ngudi giào vién phài bié't tdng hgp ehùng lai, khài quàt hda, ma edt Idi cùa su ddng hda là giài quyé't tdt nhùng nhiém vu su pham, phàn tìch nhùng tình hudng su pham, hiéu va nim duge bàn chà't tàm ly cùa nhùng hién tugng dd, biét lua ehgn nhùng phuang tién tic ddng dua trén nhùng tri thùc da tié'p thu duge, dae trung bdi tinh sic thài cà nhàn
Su lành nghé su pham, su sàng tao su pham là d chd "nhàn hda" ma khdng chi dan thuin truyén dat tri thùc bing nhùng ngudi ed uy tin, nhung lanh lùng thd o vdi ngudi nghe, m i bang toàn bd nhàn càch cùa ngudi thiy giào Màt khàc day là mdt nghé ddi hdi su nghiém tue va ehinh xàe cao vi mudn tao ra mdt san pham chat lugng cao - dd là con ngudi (dà ed nhùng chuyén bién sàu sic ve chat trong nhàn eàch) thi phài phu thude nhiéu vào cdng cu tàc ddng, do vày cdng cu càng hoàn thién, tinh xào thi san pham tao ra càng hoàn bào Cdng cu ea bàn cùa ngudi giào vién trong lao ddng cùa minh ehinh là nhàn càch cùa ngudi thiy giào vi vày ngudi giào vién phài duge tdn trgng va kinh yéu: "Néu ngudi giào vién chi ed tình yéu cdng viéc, anh ta sé là mdt giào vién gidi Néu ngudi giào vién chi ed tình yéu hge sinh nhu ngudi cha, ngudi
me, anh ta sé là ngudi giào vién tdt han nhùng ai chi bié't ngdn hét càc sàeh vd ma khdng ed tình yéu vdi cdng viéc va hoc sinh Néu ngudi giào vién gin lién duge tình yéu cùa minh ddi vdi cdng viéc va hge sinh, anh ta sé là mdt nhà giào hoàn bào De giào due thành cdng phài
là ngudi ed giào due, phài khdng ngùng tu rèn luyén" (L.N.Tonxtoi)
3 Nàng lire su' pham
Nàng lue su pham bao hàm nhùng nàng lue ehù yé'u: Nàng lue nim vùng kié'n thùc khoa hge vi phuang phàp day hoc, nàng lue giao tié'p, nàng lue tri giàe (Quan sàt) duge ngudi hge sinh, tinh ben vùng càm xùc, su du doàn lac quan va tinh sàng tao Nhùng nàng lue này tao nén su phàt trién trong pham vi dào tao ve màt tàm ly - giào due, ddng thdi càc nàng lue này tao diéu kién thue hién ky thuàt su pham
Ky thuàt su pham là bình thùc td ehùc hành vi cùa ngudi giào vién gdm hai nhdm ky nàng: Diéu khién bàn thàn va tàc ddng hoc sinh trong qua trinh giài quyét nhùng nhiém vu su pham Nhdm ky nàng
Trang 5thù nhit là làm cho bàn thàn ed duge trang thài càm xùc, nim duge ky thuàt tàc ddng tié'p xùc
Mudn phàt trién tiém nàng sàng tao eùa hge sinh, ngudi giào vién ein ed nhùng pham chat Trudc hét dd là hudng vào viéc bình thành nhàn càch sàng tao cùa ngudi hge sinh Tié'p dd là thù thuàt su pham, khieh le tri tudng tugng cùa tré, tình bài bude, nghé si, bié't dua ra nhùng eàu hdi thù vi, nghieh ly, hip dàn, thdng càm vdi tré, biét kich thich tré néu lén nhùng thic mie Tai sao? Vi sao?
Viéc hudng vào viéc bình thành nhàn càch sàng tao cùa hge sinh ddi hdi khdng phài là viéc vach ra mdt eàch tu phàt, ngàu nhién nhùng tiém nàng cùa tré ma là mdt su lira ehgn dae biét ndi dung, phuang phàp, bình thùc, phuong tién tao nén nhùng hoàn eành, tình hudng day hge va giào due de phàt hién càng sdm nhùng tiém nàng sàng tao cùa tré Chinh vi vày "nghé day hoc là mdt nghé cao qui vào bàc nhit trong eàe nghé cao quy cùa xà hdi xà bòi ehù nghla, nghé day hge là mdt nghé sàng tao vào bàc nhàt trong eàe nghé sàng tao vi nd sàng tao ra nhùng con ngudi sàng tao" (Pham Vàn Ddng) Do dd, nghé su pham duge vi nhu nghé kim hoàn vi "Ngge bit trac bit thành khi Nhàn bit hge bit tri ly" (Khdng Tu)
Trong eàe boat ddng lao ddng, két qua - san pham phu thude nhiéu vào ehù thè boat ddng, vdi càc boat ddng ddi tugng là dd vàt, vàt chat thi san pham tao ra tdt bay xà'u là phu thude ehù yé'u vào ehù thè hoat,.ddng Cdn ddi vdi lao ddng su pham san pham khdng chi phu thude vào ehù thè (ngudi thày giào) ma ehù yé'u phu thude vào chinh ddi tugng (ngudi hoc sinh - cùng là ehù thè cùa boat ddng), do dd nghé su pham ddi hdi su sàng tao khéo léo eùa ngudi thày trong qui trinh hiéu va nim duge hge sinh ve mgi phuang dién eà phuang dién
hg là ddi tugng cà phuang dién hg là ehù thè dàc biét phài phàt huy hét tinh ehù thè eùa hge sinh mdi dat hiéu qua cao
Thù thuàt su pham tàc ddng làm phàt trién su sàng tao cùa hge sinh, vi nd ddi hdi bình thành ddng co hgat ddng hge tàp cùa tré Qua viéc thue hién thù thuàt su pham mdt càch khéo léo ngudi hge sinh càm thày tin tudng va yéu mén ngudi giào vién hg se ed ging thue hién nhùng nhiém vu hge tàp, khic phue nhùng khd khan gap phài, y tri va tri tue cùa tré duge ddng vién trong boat ddng hge tàp Nguge
Trang 6lai, mot su thié'u thù thuàt su pham, dù rat nhd sé ed ành hudng xà'u dé'n nhàn càch eùa tré, hg sé thu minh lai hgàe trd nén hung dù
Tu nhùng và'n de dà néu va phàn tich d trén ehùng tdi xin de xuà't mdt sd phuang hudng bién phàp sau nhàm gdp phin làm cho Trudng DHNN - DHQGHN cùa ehùng ta thue hién tdt, ed hiéu qua, chat lugng trong su nghiép "Trdng ngudi" m i Dàng, Nhà nude dà giao nhiém vu va dat nhiéu ky vgng ddi vdi trudng ehùng ta, xùng dàng là trudng trgng diém ngoai ngù eùa cà nude
* Ve mue tiéu dào tao: Phài hudng vào viéc bình thành nhàn càch sàng tao cho sinh vién Su pham Ngoai ngù trong toàn bg hgat ddng cùa nhà trudng nhim dào tao nhùng ngudi thiy giào ngoai ngù sàng tao trong tuang lai
* Ve noi dung dào tao: Cin phài nim tinh toàn dién, khdng chi nói dung ehinh khda (mae dù rat quan trgng), m i cà ndi dung ngoai kbda do Doàn TNCSHCM va Hdi sinh vién td ehùc dudi su hudng din lành dao cùa Dàng bg va su giùp dd nhiét tinh eùa Nhà trudng ed y nghla hét sue quan trgng, to Idn trong viéc de ra va thue hién ndi dung ngoai khda
* Ve phuang phàp dào tao: Hién nay toàn ngành dang dién ra phong trào ddi mdi phuang phàp dào tao là'y boat ddng ngudi hge làm trung tàm Trudng DHNN - DHQGHN eùa ehùng ta dà va dang ed nhùng chuang trinh va de tài càc cip ve ddi mdi phuang phàp dào tao
Dd là nhùng diéu kién rat thuàn Igi de trudng ehùng ta trién khai àp dung nhùng thành tuu nghién eùu mdi nhim gdp phàn nàng cao chat lugng dào tao giào vién ngoai ngù khàc phuc vi han che' nhùng phuang phàp khdng phù hgp vdi boat ddng day hge d Dai hge
Tài lièu tham khào
1 Bào eào chinh tri cùa Ban Chip hành Trung uang Dàng khda VII tai Dai hdi VII thàng 6 -1996 (trang 29)
2 Gido due hge tàp I,II Ha The Ngù - Dàng Vù Hoat, Nxb Giào
due, 1987
3 Tap chi Nghién eùu Giào due 5/1995
4 Tap chi Dai hge va Trung hge chuyén nghiép 4/1996