Hàng triệu phụ nữ Việt Nam đã và đang phát huy khả năng của mình để đóng góp tới mức cao nhất cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đồng thời thực hiện giải phóng phụ nữ ở một bước m
Trang 1Đ Ả N G C Ộ N G SẢN VIỆT N A M VỚI CÔNG cuộc
GIẢI PHÓNG PHỤ Nữ THỜI KỲ ĐẦU ĐẤT NƯỚC
Đ Ộ C LẠP NĂM 1945
THS NGÔ THỊ T H A N H PHƯƠNG
Trung tâm Đào tạo, Bổi clưỡỉig giảng viên
lý luận chính trị
Trải qua các thời kỳ thăng trầm của lịch sử, phụ nữ Việt Nam ngày càng phát huy vai trò to lớn của mình trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Hàng triệu phụ nữ Việt Nam đã và đang phát huy khả năng của mình để đóng góp tới mức cao nhất cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đồng thời thực hiện giải phóng phụ nữ ở một bước mới cao hơn
Ngày nay, họ đang vươn lên đảm nhiệm một cách xuất sắc những nhiệm vụ được dân tộc và lịch sử giao phó Những phẩm chất quý báu
"anh hùng, bất khuất, trung hậu đảm đang" của người phụ nữ đã được hình thành, tôi luyện theo năm tháng và nay lại càng được phát huy cao độ trong thời kỳ lịch sử mới Những phẩm chất vốn có của người phụ nữ Việt Nam và vai trò của họ trong xây dựng gia đình, lao động sản xuất, trong đấu tranh Ở những điều kiện mới đã làm cho họ có thêm nhiều phẩm chất tốt đẹp và nét đặc sắc rất riêng của mình
Tuy vậy, để có được vị trí và vai trò to lớn như hiện nay, các thế
hệ phụ nữ dưới sự lãnh đạo của Đảng đã không ngừng đấu tranh để giành quyền bình đẳng trong xã hội Thời phong kiến, tư tưởng trọng nam khinh nữ, khiến người phụ nữ bị áp bức, trói buộc ở một địa vị rất thấp kém trong sự bất công và phân biệt đ ố i xử
H ọ bị hạn chế vai trò của mình ở ngoài xã hội, không được học
Trang 2hành lại bị vây hãm trong một xã hội trì trệ, lạc hậu Do đó họ phải đấu tranh cho bản thân, phát huy vai trò của mình trong xã hội là tất yếu
Từ khi có Đảng ra đời (năm 1930), sự nghiệp đó được thúc đẩy mạnh mẽ hơn bao giờ hết và nó đã xác lập cho mình những thành quả bước đầu Cùng với sự nghiệp giải phóng dân tộc, công cuộc giải phóng phụ nữ cũng đã có những bước phát triển nhất định Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoa ra đời, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Bác H ồ đã tạo điều kiện thuận lợi cho cả nước tiến lên, trong đó công cuộc giải phóng phụ nữ cũng hết sức được chú trọng Trong bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoa đã ghi: "Tất cả các quyền bính trong nước là của nhân dân Việt Nam, không phân biệt nòi giống, trai gái, giấu nghèo, giai cấp, tôn giáo" và "đàn bà ngang quyền với đàn ồng về mọi phương diện" Đó là cơ sở pháp lý để đấu tranh xoa bỏ sự phân biệt đ ố i xử giữa nam và nữ Hơn nữa, Pháp lệnh cao nhất của Đảng và Nhà nước đã khẳng định sự bình đẳng và quyền làm chủ đất nước của người phụ nữ
Điều này được thể hiện trong hàng loạt các chủ trương chính sách về vấn đề phụ nữ của chính quyền dân chủ nhân dân Do vậy quyền lợi của người phụ nữ nhờ đó đã dần được thực hiện trong nhiều lĩnh vực như: Tuyển cử tự do, khuyến khích lập hội, thành lập bình dân học vụ, phát động các phong trào Từ những hoạt động này, đã đưa tới một bước cho người phụ nữ nắm lấy vũ khí văn hoa khẳng định vai trò của mình Đó là sự giải phóng gần như triệt để mà chế độ mới đã tạo ra cho họ Như vậy thực hiện "nam nữ bình quyền" không còn là một khẩu hiệu đơn thuần mà nó đã trở thành hiện thực
Từ những điều kiện thuận lợi căn bản này, phụ nữ Việt Nam đã tích cực phát huy vai trò của mình trong nhiều lĩnh vực, họ tham gia vào các hoạt động chính trị, kinh tế, văn hoa xã hội, nhờ đó mà họ trưởng thành về nhiều mặt Đây cũng chính là sức mạnh của chế độ mới - dân chủ cộng hoa Từ đó nó giúp người phụ nữ hiểu rằng thành quả mấu chết của cách mạng mà Đảng của giai cấp vô sản đem lại cho họ là chính quyền Do vậy, những hoạt động của họ nhất là những hoạt động chính trị đều nhằm vào việc bảo vệ và ủng hộ cách mạng Trong đó hoạt động có ý nghĩa nhất đ ố i với người phụ nữ
Trang 3trong thời kỳ đầu của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoa là cuộc Tổng tuyển cử Quốc hội Lần đầu tiên trong lịch sử, tất cả những phụ
nữ là công dân của nước Việt Nam từ 18 tuổi trở lên được tham gia vào việc bầu cử và ứng cử
Trong tiến trình cách mạng, cùng với sự lớn mạnh của dân tộc, địa vị của người phụ nữ trong xã hội dần được nâng cao, xoa bỏ được những tập quán lạc hậu của chế độ phong kiến, bước đầu đã xác định được vai trò và vị trí của mình trong xã hội
Ngày 1.1.1960, Chủ tịch H ồ Chí Minh đã ký sắc lệnh ban hành Hiến pháp mới (Hiến pháp năm 1959), trong đó điều 24 của Hiến pháp mới quy định: "Phụ nữ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoa có quyền bình đẳng với nam giới về các mặt sinh hoạt chính trị, kinh tế, văn hoa xã hội và gia đình" Công việc làm như nhau, phụ nữ được hưởng lương ngang với nam giới Nhà nước đảm bảo cho phụ nữ công nhân và phụ nữ viên chức được nghỉ trước và sau khi đẻ mà vẫn hưởng nguyên lương Nhà nước bảo hộ quyền lợi của người mẹ và của trẻ em, bảo đảm phát triển các nhà đỡ đẻ, nhà giữ trẻ, nhà nuôi trẻ Nhà nước bảo hộ hôn nhân và gia đình
Ngày 17.1.1960, H ồ Chủ tịch cũng đã ký sắc lệnh ban hành luật Hôn nhân và gia đình; Điều Ì của luật nghi rõ: "Nhà nước đảm bảo việc thực hiện đầy đủ chế độ hôn nhân tự do và tiến bộ một vợ một chồng, nam nữ bình đẳng, bảo vệ quyền lợi của phụ nữ và con cái" Luật này được xây dựng trên 4 nguyên tắc: hôn nhân tự do một vợ một chồng, nam nữ bình đẳng, bảo vệ quyền lợi của phụ nữ trong gia đình, bảo vệ quyền lợi con cái Điều 12 của luật ghi rõ: "Trong gia đình vợ chồng đều bình đẳng về mọi mặt" Điều 14 ghi nhận sự bình đẳng thật sự của vợ chồng về mọi mặt "vợ và chồng đều có quyền tự
do hoạt động chính trị xã hội" Đây là bộ luật quan trọng đ ố i với phụ
nữ, về bộ luật quan trọng này H ồ Chủ tịch đã nói: Luật lấy vợ lấy chồng nhằm giải phóng phụ nữ, tức là giải phóng phần nửa xã hội Nếu không giải phóng được phụ nữ thì không giải phóng được một nửa loài người Luật hôn nhân và gia đình ra đời đánh dấu sự thắng lợi của cuộc cách mạng giải phóng phụ nữ Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Bác H ồ , công cuộc giải phóng phụ nữ ngày càng được khẳng định và hoàn thiện mà thể hiện rõ nét nhất ở Hiến pháp năm
1980 và Luật hôn nhân gia đình năm 1986
Trang 4Quyền bình đẳng của phụ nữ không những được bảo vệ bằng pháp luật Việt Nam mà còn được bảo vệ bằng các công ước quốc tế
mà Việt Nam tham gia, ví dụ như công ước về việc loại bỏ mọi phân biệt đ ố i với phụ nữ tại Coopenhageo (Đan Mạch) ngày 17.11.1980 Dưới chế độ mới, người phụ nữ đã được quan tâm, tạo điều kiện phát triển mọi mặt và điều quan trọng hơn cả là sự giác ngộ, thức tỉnh về chính vị trí và vai trò của bản thân người phụ nữ Việt Nam dưới chế độ mới được xã hội thừa nhận, coi trọng và bảo vệ Thực hiện nam nữ bình đẳng trong điều kiện của xã hội hiện nay đã trở thành động lực và mục tiêu của công cuộc xây dựng C N X H
"Sự nghiệp giải phóng phụ nữ triệt để và thực sự, việc thực hiện nam nữ bình đẳng trước pháp luật cũng như trong đời sống gắn liền với sự nghiệp cách mạng X H C N Chỉ có sự nghiệp cách mạng
X H C N , chỉ có Nhà nước dân chủ nhân dân dưới sự lãnh đạo của giai cấp công nhân mới có sự giải phóng thật sự của người phụ nữ" (Phạm Văn Đồng - L ờ i phát biểu tại Đại hội phụ nữ toàn quốc lần thứ 3 năm 1961)
Trong bối cảnh hiện nay, giải phóng phụ nữ chính là con đường phát triển dân chủ tự do của loài người tiến bộ Vì vậy, vấn đề giải phóng phụ nữ trở thành vấn đề chiến lược, quốc sách của Đảng trên con đường xây dựng C N X H Đây là cuộc cách mạng sâu sắc và triệt
để trong lịch sử loài người và cuộc cách mạng sẽ khống thể thực hiện được nếu không có sự tham gia góp mặt của phụ nữ Sự tham gia đóng góp của họ là vô cùng cần thiết Nếu không kéo họ thoát ra khỏi sự nô dịch của tàn dư chế độ cũ và những cản trở trong việc thực hiện bình đẳng nam nữ, cũng như thu hút được phụ nữ tham gia công tác xã hội thì không thể đảm bảo cho người phụ nữ tự do thực sự và càng không thể xây dựng được chế độ dân chủ trên con đường xây dựng C N X H
Có thể nói con đường đi lên C N X H ở Việt Nam không thể thiếu cuộc đấu tranh giải phóng phụ nữ mà biểu hiện của nó là đẩy mạnh công cuộc phát triển kinh tế, xoa bỏ tình trạng nghèo nàn lạc hậu, những tư tưởng lạc hậu của chế độ cũ về phụ nữ, nâng cao trình độ văn hoa cho phụ nữ Hiến pháp nước Cộng hoa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992, Chương V - Quyền và nghĩa vụ cơ bản của công
Trang 5dân, Điều 63: Nhà nước và xã hội tạo điều kiện để phụ nữ nâng cao trình độ mọi mặt, không ngừng phát huy vai trò của mình trong xã hội Như vậy, giải phóng phụ nữ là quá trình cách mạng hoa chị em, đưa chị em tham gia phát triển kinh tế đất nước, nâng cao trình độ văn hoa khoa học kỹ thuật, trình độ nghề nghiệp, giác ngộ nhận thức chính trị, cải tạo quan niệm cổ truyền lạc hậu, đưa chị em tham gia quản lý xã hội, giải phóng sức lao động của chị em Sự nghiệp giải phóng phụ nữ chỉ có thể thành công khi có những điều kiện đảm bảo
mà một trong những điều kiện không thể thiếu đó là đường l ố i , chính sách của Đảng và Nhà nước Trong đó, nền tảng và cơ sở quan trọng nhất là những đường l ố i của Đảng về công cuộc giải phóng phụ nữ thời kỳ đầu đất nước giành độc lập