Đề tài: TÁC DỤNG CỦA QUY LUẬT QUAN HỆ SẢN XUẤT PHẢI PHÙ HỢP VỚI TRÌNH ĐỘ LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT TRONG HOẠT ĐỘNG THỰC TIỄN GV hướng dẫn: PGS- TS... Sự tác động lẫn nhau giữa tự nhiên và xã h
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH
BAN TRIẾT HỌC – XÃ HỘI HỌC
Bộ môn Triết học
TIỂU LUẬN TRIẾT HỌC
Đề tài:
TÁC DỤNG CỦA QUY LUẬT QUAN HỆ SẢN XUẤT PHẢI PHÙ HỢP VỚI TRÌNH ĐỘ LỰC LƯỢNG SẢN
XUẤT TRONG HOẠT ĐỘNG THỰC TIỄN
GV hướng dẫn: PGS- TS Lê Thanh Sinh
SV thực hiện: Đặng Thị Hồng Nhung
Lớp: 111 Khóa:33
TP Hồ Chí Minh, 2008
Trang 2MỤC LỤC
I Phần mở đầu: 1
II Phần nội dung: 2
a Vai trò của lao động sản xuất: 2
b Sự tác động lẫn nhau giữa tự nhiên và xã hội: 3
c.Biện chứng giữa quan hệ sản xuất và lực lượng sản xuất: 4
*Khái niệm vềø phương thức sản xuất, lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất: 4
*Nội dung quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợp với trình độ lực lượng sản xuất: 5
*Quan hệ sản xuất tác động trở lại đối với lực lượng sản xuất: 6
d.Sự vận dụng mối quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợp với trình độ lực lượng sản xuất trong quá trình thực hiện Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước: 7
*Thực trạng công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay: 7
*Thành tựu của đất nước: 8
*Ý kiến cá nhân về việc vận dụng quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợp với trình độ của lực lượng sản xuất vào quá trình phát triển đất nước: 9
III Kết luận: 10
Chú thích 10
10
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 11
Trang 3I Phần mở đầu:
Thế giới này từ đâu mà có? Thế giới do ai tạo ra? Con người có phải do Thượng đế sinh ra hay không? Con người có phải là con của Chúa trời hay đức Phật hay Adam và Eva hay không? Các câu hỏi đó xuất phát từ suy nghĩ chủ quan của một bộ phận con người mà thôi Thật ra loài người không phải là do Thương đế, Chúa trời,… hay bất kỳ đấng linh thiêng nào sinh ra mà là do con người được tiến hóa từ loài vượn người Để có được hình hài như hôm nay tổ tiên của chúng ta đã phải trải qua quá trình lao động sản xuất lâu dài và bền bỉ Từ cuộc sống bầy đàn rồi tiến dần lên thị tộc, bộ lạc Và bắt đầu hình thành xã hội chiếm hữu nô lệ, sau đó tiến lên phong kiến, tư bản chủ nghĩa và mục tiêu của chúng ta ngày nay là Xã hội chủ nghĩa Thế giới của chúng ta ngày nay với xe máy, ôtô, máy bay, máy vi tính, hệ thống mạng internet… và hàng trăm, hàng ngàn trang thiết bị hiện đại hơn gấp nhiều lần so với hàng triệu năm trước đây chính là nhờ thành quả nghiên cứu của các ngành khoa học kĩ thuật Điều đó cho thấy rằng để tồn tại và phát triển như hôm nay con người đã phải lao động, sáng tạo một cách cật lực Chính quá trình lao động đã giúp cho con người ngày càng hoàn thiện và phát triển bản thân và xã hội hơn Chúng ta đã biết được trong quá khứ tổ tiên đã lao động sản xuất thế nào còn ngày nay chúng ta tiến hành lao động sản xuất ra sao, bằng cách thức như thế nào? Ngày nay chúng ta đang ra sức để đưa nước ta trở thành một nước Xã hội chủ nghĩa
(XHCN) thật sự, nhân dân được ấm no, hạnh phúc, không có áp bức, bóc lột Vậy
Đảng và nhà nước ta đang tiến hành lao động sản xuất thế nào? Quan hệ sản xuất và lực lượng sản xuất ở nước ta hiện nay ra sao? Là một Sinh viên đang học tập để chuẩn bị đem những kiến thức của mình vận dụng cho đất nước, chúng em cũng muốn tìm hiểu về sự vận dụng quy luật quan hệ sản xuất (QHSX) phải phù hợp với trình độ của lực lượng sản xuất (LLSX) trong quá trình tiến hành Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đi lên Chủ nghĩa xã hội của Đảng và nhà nước ta.
Trang 4II Phần nội dung:
a Vai trò của lao động sản xuất:
Trên hành tinh của chúng ta có muôn thú, có cây cối, có các sinh vât nhưng không thể thiếu được một yếu tố quan trọng đó là con người, con người đã ra đời từ rất sớm và phát triển song song với những biến đổi của tự nhiên Để có thể tồn tại được thì con người đã tác động vào tự nhiên: người nguyên thủy săn hái lượm trái cây, săn bắt thú vật để làm thức ăn và trang phục… Từ một loài động vật qua quá trình lao động-săn bắt,hái lượm làm tạo ra sự chuyển hóa thành con người Và cũng chính nhờ lao động, con người đã cải tạo bản thân mình, cơ thể được hoàn thiện, bàn tay khéo léo hơn, các giác quan biến đổi và trí óc con người hoàn thiện hơn, trình độ phản ánh cuộc sống của con người được nâng lên Song song với sự biến đổi về mặt xã hội đó thì sự biến đổi về cơ thể cũng dần dần hình thành, và đặc điểm quý giá nhất mà con người có được đó là “ngôn ngữ” đã ra đời Trong các nghiên cứu khoa học cho thấy chỉ có ở loài người mới có vùng tiếng nói và vùng chữ viết trên vỏ não Đó là một thay đổi đáng giá nhất của loài người Tổ tiên của
chúng ta làm việc tập thể sống theo bầy đàn, có lẽ tập tính đó đã được di truyền lại,
nhưng không chỉ dừng lại ở đời sống bầy đàn mà còn người đã phát triển thành xã hội- có quy mô, tổ chức Chính vì thế Mac đã nói rằng
“Xã hội là một hệ thống những quan hệ và tác động giữa người với người và cơ sở để xã hội tồn tại và phát triển chính là hoạt động của họ” (1) Vậy tại sao con người lại phải sản xuất để làm gì? Động lực thúc đẩy con người hoạt động chính là do nhu cầu của con người: họ muốn được ăn, được mặc, được sáng tao, được giao tiếp và còn nhiều thứ khác nữa Để thỏa mãn những nhu cầu của mình con người tiến hành lao động sản xuất, nhờ có lao động chúng ta có thể tạo ra được những thứ chúng ta muốn, hoặc có thể dùng những sản phẩm mình làm ra để có thể đổi những thứ cần thiết cho cuộc sống của mình, cũng nhờ có lao động mà năng lực và phẩm chất của chúng ta ngày càng được nâng cao hơn Sản xuất là hoạt động đặc trưng riêng của con người và của xã hội loài người, là quá trình hoạt động có mục đích và không ngừng sáng tạo Chính sản xuất đã tạo nên điểm khác biệt giữa con người với động
vật – “loài vật may lắm chỉ hái lượm trong khi con người sản xuất”(2)
“Đời sống xã hội, vềø thực chất, là có tính chất thực tiễn”(3) Cho nên để tồn tại và phát triển, xã hội không ngừng hoạt động để sản xuất Tuy nhiên , ngoài
chức năng đầu tiên và trực tiếp đó là sản xuất ra tư liệu sinh hoạt nhằm duy trì sự tồn tại và phát triển của con người thì “lao động còn là một cái gì vô cùng lớn lao hơn thế nữa”(4) Bằng việc sản xuất ra những tư liệu sinh hoạt cho mình, con người đã gián tiếp sản xuất ra chính đời sống vật chất của mình Chính sản xuất của cải vật chất là yếu tố nền tảng vì chính nó tạo ra những điều kiện vật chất cho xã hội tồn tại, là động lực phát triển của xã hội, chi phối các yếu tố khác trong cấu trúc xã
Trang 5hội, là cơ sở của lịch sử loài người Sản xuất vật chất tạo ra những tư liệu sản xuất làm xuất hiện những hình thái kinh tế khác nhau trong lịch sử của chúng ta
Như vậy xã hội tồn tại được là nhờ sản xuất vật chất, “việc sản xuất ra những
tư liệu sinh hoạt vật chất trực tiếp… tạo ra một cơ sở, từ đó người ta phát triển các nhà nước, các quan điểm pháp quyền, nghệ thuạt và thậm chí cả những quan niệm tôn giáo của con người ta”(5) do đó sản xuất vật chất luôn đóng vai trò là cơ sở, là nền tảng của sự tồn tại và phát triển xã hội
b Sự tác động lẫn nhau giữa tự nhiên và xã hội:
Chúng ta cũng đã biết cở sở của tồn tại xã hội chính là nhờ sự lao động và sáng tạo của con người Vậy con người đã lao động sản xuất ra của cải vật chất như thế nào trong khi con người luôn chịu ảnh hưởng của hòan cảnh địa lý xung quanh? Con người sống trên hành tinh và không thể nào tách biệt khỏi thiên nhiên, hàng năm nước ta phải chống chịu với thiên tại, lũ lụt, hạn hán… nhưng bằng cách nào chúng ta có thể vượt qua Tại sao Nhật Bản lại có thể trở thành một cường quốc hùng mạnh trong khi Nhật không có tài nguyên thiên nhiên lại nằm trên vành đai núi lửa Thái Bình Dương? Yếu tố để tạo nên sự hùng cường của nước Nhật chính là nhờ con người Nhật đã cần cù lao động, sáng tạo và nỗ lực để chống chọi được với thiên nhiên Chính tự nhiên là nơi nuôi sống con người, nó là nguồn thức ăn dồi dào nếu chúng ta biết khai thác nó Trái đất này cung cấp cho ta bầu khí quyển để thở, mang đến cho chúng ta rừng vàng với biết bao là gỗ quý, các lọai lâm sản và hệ động thực vật phong phú, còn biển bạc thì mang lại cho ta tôm, cá,hải sản, con đường giao lưu vận tải biển, dầu mỏ… Nhưng nếu chúng ta chỉ biết ngồi đó mà ca ngợi rừng vàng, biển bạc, đất phì nhiểu thì có được gì? Rừng vàng biển bạc mà không có lao động thì liệu có của cải hay ko? Nếu chúng ta có được nguồn tài nguyên thiên nhiên đa dạng mà không chịu làm việc thì tài nguyên đó liệu có trở thành của cải vật chất hay chỉ là đống sắt vụn? Hiểu được điều đó và để thỏa mãn những nhu cầu của bản thân thì con người đã tích cực lao động để cải tạo tự nhiên phục vụ cho cuộc sống của mình Ban đầu chúng ta chỉ ăn thực phẩm sống, sau đó phát hiện ra lửa, công cụ bằng gỗ, đá… lần lượt ra đời để phục vụ cho việc chinh phục thiên nhiên Thiên nhiên mang đến cho ta nhiều nguồn lời nhưng cũng gây ra cho ta không ít khó khăn Những khó khăn đó làm ảnh hưởng đến năng suất lao động làm đời sống chậm phát triển, kinh tế nghèo nàn, lạc hậu… nhưng con người đã vượt qua bằng sức mạnh và trí tuệ của mình Lũ lụt, hạn hán… làm cho con người nảy sinh kinh nghiệm, chúng ta biết làm đê điều, làm thủy lời, xây dựng hệ thống kênh mương, hồ chứa nước để có thể chống chọi được trước thiên tai
Bên cạnh đó thì trong quá trình khai thác tự nhiên chúng ta cũng đã gây ra không ít biến đổi Chúng ta khai thác tài nguyên rừng, đất để tạo ra những của cải phục vụ đới sống nhưng lại làm tài nguyên ngày càng hao mòn, cạn kiệt, đất đai ngày càng nghèo nàn Dó đó chúng ta không chỉ biết khai thác mà còn phải biết
Trang 6cải tạo tự nhiên để làm cho tự nhiên không bị ngày càng xấu đi Như vậy tự nhiên có phong phú lên hay là ngày càng lạc hậu là phụ thuộc vào cách thức con người tổ chức sản xuất và trình độ của lực lượng sản xuất Vậy cách thức sản xuất, lực lượng sản xuất là gì?
c.Biện chứng giữa quan hệ sản xuất và lực lượng sản xuất:
*Khái niệm vềø phương thức sản xuất, lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất:
Phương thức sản xuất: là cách thức mà con người thực hiện trong quá trình sản xuất ra của cải vật chất ở những giai đoạn phát triển nhất định của lịch sử xã hội loài người
Do đó C.Mác đã viết: “Những thời đại kinh tế khác nhau không phải ở chỗ chúng sản xuất ra cái gì mà là ở chỗ chúng sản xuất bằng cách nào, với những tư liệu lao động nào”(6) Dựa vào phương thức sản xuất đặc trưng của mỗi thời đại lịch sử, người ta hiểu thời đại lịch sử đó thuộc về hình thái kinh tế- xã hội nào
Nền sản xuất xã hội là một thể thống nhất bao gồm nhiều mặt, nhiều mối liên hệ, trong đó nổi lên hai loại quan hệ cơ bản:
1.Quan hệ kinh tế- kỹ thuật (Lực lượng sản xuất) là biểu hiện mối quan hệ giữa con người với giới tự nhiên Con người với trình độ khoa học kỹ thuật, kỹ năng, kỹ xảo của mình sử dụng những công cụ lao động tác động vào giới tự nhiên nhằm tạo
ra những sản phẩm vật chất phục vụ cho nhu cầu con người LLSX chính là sự thể
hiện năng lực thực tiễn của con người trong quá trình sản xuất ra của cải vật chất.
LLSX là sự kết hợp giữa người lao động với tư liệu sản xuất, LLSX gồm nhiều yếu tố tham gia con người, công cụ, quy trình công nghệ, đối tượng lao động nhưng ở đây chung ta chỉ xét tới những khái niệm chung nhất:
+Người lao động: con người biết sáng tạo, sử dụng công cụ lao động để sản xuất ra nhữõng sản phẩm nhằm thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người trong đời sống xã hội
+Tư liệu sản xuất: là cái mà con người sử dụng nó trong quá trình sản xuất, bao gồm tư liệu lao động và đối tượng tao động
Tư liệu lao đôïng là cái do con người tạo ra như phương tiện lao động (hệ thống giao thông vận tải, kho chứa, nhà xưởng ) và công cụ lao động (đồ đá, đồ đồng, đồ sắt, đồ cơ khí…) Công cụ lao động luôn được con người sáng tao, cải tiến và phát triển trong quá trình sản xuất, nó là “thước đo” trìønh độ chinh phục tự nhiên của lòai người và là “tiêu chuẩn” để phân biệt các thời đại kinh tế khác nhau
Đối tượng lao động: bao gồm cái sẵn có trong tự nhiên mà người lao động đã tác động vào nó và cả những cái đã trải qua lao động sản xuất, được kết tinh dưới dạng sản phẩm
+Trong quá trình sản xuất, lao động của con người và tư liệu sản xuất, trước hết là công cụ lao động kết hợp với nhau tạo thành lực lượng sản xuất
Trang 7*Như vậy: Trong suốt quá trình lao động sản xuất con người giữ vai trò quan trọng, mang tính quyết định cả hoạt động sản xuất Bởi vì chỉ có trí tuệ con người là linh hoạt, là thay đổi còn công cụ lao động, đối tượng lao động là những yếu tố bị động,
do ý muốn chủ quan của con người tạo ra “Trí tuệ con người không phải là cái gì siêu tự nhiên mà chính là sản phẩm của tự nhiên và của lao động”(7) Trong quá trình lịch sử lâu dài, trí tuệ con người hình thành và phát triển cùng với lao động làm cho lao động ngày càng có hàm lượng trí tuệ cao hơn
2.Quan hệ kinh tế- xã hội: là cách thức giải quyết vấn đề lợi ích kinh tế, là quan hệ giữa người với người trong quá trình sản xuất, trao đổi, tiêu dùng (quan hệ sản
xuất) Hay nói cách khác thì quan hệ sản xuất là quan hệ giữa người với người
trong quá trình sản xuất, nó bao gồm những mối quan hệ kinh tế cơ bản như: quan hệ đối với sở hữu tư liệu sản xuất; quan hệ trong tổ chức và quản lý sản xuất; quan hệ trong phân phối sản phẩm sản xuất ra
Lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất nằm trong thể thống nhất (đồng thời) của hai mặt đối lập trong phương thức sản xuất xã hội nhất Chúng quy định, chế ước, tác động qua lại, thúc đẩy lẫn nhau phát triển, trong đó lực lượng sản xuất luôn luôn giữ vai trò quyết định, quan hệ sản xuất phải phù hợp với tính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất Sự thống nhất mâu thuẫn này không ngừng tự sản sinh và tự giải quyết, là động lực vận động nội tại của phương thức sản xuất, cơ sở phát triển của tòan bộ lịch sử lòai người
*Nội dung quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợp với trình độ lực lượng sản xuất:
Khi xem xét mọi sự vật, hiện tượng ta đều phải đứng trên quan điểm tòan diện và phát triển bởi vì xu hướng vận động chung là vận động phát triển, nếu có thụt lùi cũng chỉ là tạm thời Do đó sản xuất vật chất cũng không nằm ngòai quy luật đó, sản xuất vật chất của xã hội luôn luôn có khuynh hướng phát triển Sự phát triển đó bắt đầu từ sự biến đổi và phát triển của lực lượng sản xuất, trước hết là của công cụ lao động
Sự phát triển của lực lượng sản xuất được thể hiện qua các trình độ khác nhau Nói đến trình độ của lực lượng sản xuất là nói đến trình độ của công cụ lao động và trình độ của người lao động (kinh nghiệm, kỹ năng, kỹ xảo,trình độ ứng dụng khoa học-kỹ thuật và công nghệ trong quá trình sản xuất, trình độ tổ chức và phân công lao động xã hội…) Chính trình độ của lực lượng sản xuất đã quy định tính chất của lực lượng sản xuất và được biểu hiện một cách rõ nét nhất ở sự phân công lao động trong xã hội Trong lịch sử, khi chưa chế tạo được những công cụï sản xuất tinh vi hiện đại mà hầu hết những công cụ còn đơn giản, thô sơ thì con người
ta hoạt động riêng lẻ, hoạt động sản xuất mang tính cá nhân, chưa có qui hoạch, định hướng và sự hợp tác, nhưng khi những công cụ hiện đại ra đời thì lực lượng sản xuất đòi hỏi phải được vận động trong sự hợp tác xã hội rộng rãi trên cơ sở chuyên môn hóa Tính chất tự cung, tự cấp, cô lập phải được thay thể dần bởi tính
Trang 8chất xã hội hóa Chính Ph.Aêngghen cũng đã nhận định giai cấp tư sản không thể
biến những tư liệu sản xuất có hạn thành những lực lượng sản xuất hùng mạnh mà lại không biến chúng từ chỗ là những tư liệu sản xuất do cá nhân sử dụng thành những tư liệu sản xuất xã hội., chỉ có thể được sử dụng chung bởi một số đông người.
Như vậy thực tế đã chứng minh chính sự phất triển của lực lượng sản xuất qua
các trình độ khác nhau đã quy định làm thay đổi quan hệ sản xuất cho phù hợp với
trình độ phát triển của lực lượng sản xuất ấy Ví dụ như khi có cối xay chạy bằng hơi nước, có năng suất cao thì lúc đó có công nhân làm việc tập thể cùng phục vụ cho một nhà máy, lúc này người chủ nhà máy phải trang bị cho mình đầy đủ những kiến thức mới để có thể quản lý được nhà máy củ mình chứ không thể quản lí theo các phương thức cổ điển Dó đó nếu khi mà công cụ mới ra đời, mang lại năng suất hoạt động cao hơn thì lúc đó không thể làm việc theo kiểu đơn lẻ mà phải có sự tập trung, có sự phân công lao động rõ rệt, lên kế hoạch cho sản xuất và đặc biệt lúc đó phải quản lí theo kiểu mới để không bị thất thóat trong công viêc kinh doanh và lạc hậu so với thời đại
Nhưng sự phù hợp chỉ giống như một trạng thái cân bằng của hóa học – cân bằng hóa học chỉ là cân bằng động Cho nên sự phù hợp của quan hệ sản xuất và lực lượng sản xuất cũng chỉ mang tính tạm thời Khi trình độ lực lượng sản xuất được nâng lên mà quan hệ sản xuất vẫn còn cổ điển, lạc hậu, không thay đổi thì sẽ nảy sinh sự đối kháng gay gắt, đòi hỏi phải có sự thay đổi quan hệ sản xuất sao cho phù hợp với trình độ của lực lượng sản xuất lúc bấy giờ Ví dụ: Khi hàng loạt những trang thiết bị mới được đầu tư thì chúng ta, trình độ của người lao động nâng lên thì lúc đó cách thức quản lí cũng phải được thay đổi, quan hệ sản xuất lúc đó phải được nâng cấp lên cho phù hơp với sự phát triển của công cụ và trình độ nguồn nhân lực lúc đó
Trình độ của lực lượng sản xuất và tính chất lực lượng sản xuất không bao giờ
tách rời nhau, nó luôn gắn bó, quyện chặt với nhau Mác đã gọi đó là “tình trạng
của lực lượng sản xuất” và lực lượng sản xuất chính là yếu tố quyết định quan hệ
sản xuất xã hội bởi vì chỉ cần một trong hai yếu tố trong lực lượng sản xuất đó là công cụ sản xuất thay đổi hoặc là trình độ của người lao động thay đổi cũng làm cho quan hệ sản xuất thay đối
*Như vậy: Sự phát triển của lực lượng sản xuất chính là nguồn gốc sâu sa làm
biến đổi Xã hội
*Quan hệ sản xuất tác động trở lại đối với lực lượng sản xuất:
Quan hệ sản xuất tác động trở lại lực lượng sản xuất bởi vì nó quyết định mục đích của sản xuất đồng thời nó cũng ảnh hưởng đến thái độ lao động và qui định các hệ thống tổ chức quản lí sản xuất, tác động đến khuynh hướng phát triển công nghệ từ đó hình thành một hệ thống những yếu tố thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển hoặc là kìm hãm sự phát triển của lực lượng sản xuất
Trang 9Qua quá trình sản xuất cho chúng ta thấy rằng lực lượng sản xuất chỉ có thể phát triển khi có một quan hệ sản xuất hợp lý, đồng bộ, phù hợp với nó Quan hệ sản xuất lạc hậu hơn hay tiên tiến hơn một cách giả tạo cũng kìm hãm sự phát triển của lực lượng sản xuất Do đó trong quá trình sản xuất nếu có mâu thuẫn thì chúng
ta phải giải quyết một cách chính xác, tránh để sai lầm xảy ra, không được giải quyết một cách chủ quan duy ý chí, nếu làm được điều đó thì nền sản xuất của nước ta sẽ phát triển Thế nhưng lại có một số quan điểm cho rằng sự phát triển của nhận thức khoa học phụ thuộc vào quan hệ sản xuất và các quan điểm đó cũng cho rằng sự phát triển của nhu cầu dẫn đến sự kịch thích sản xuất, trong khi sự phát triển của nhu cầu lại phụ thuộc vào sản xuất có hay không có, nhưng chính việc sản xuất lại phụ thuộc vào quan hệ sản xuất có phù hợp hay không Đó là một quan điểm thiếu chính xác, chưa thấy được mối liên hệ giữa trình độ lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất
d.Sự vận dụng mối quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợp với trình độ lực lượng sản xuất trong quá trình thực hiện Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước:
*Thực trạng công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay:
Quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với tích chất và trình độ của lực lượng sản xuất là quy luật phổ biên, tồn tại và quy định sự vận động, phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc nói riêng và của mỗi một phương thức sản xuất nói chung Trong mọi thời đại, mọi giai đọan phát triển mỗi dân tộc đều phải vận dụng một cách linh hoạt và hiệu quả mối quan hệ này Tiến hành công cuộc đổi mới tòan diện đất nước, Đảng, Nhà nước và nhân dân ta đã rất quan tâm đến vấn đề này Trong quá trình đó, nhờ sự vận dụng sáng tạo quy luật, phù hợp với tình hình thực tế của đất nước, nhờ vận dụng sáng tạo quy luật, phù hợp với tình hình thực tế đất nước mà có nhiều thành tựu to lớn Đây là bước đột phá lớn, căn bản cho tòan bộ công cuộc đổi mới Tuy nhiên, do hòan cảnh sản xuất ở mỗi nơi, mỗi nước có khác nhau, nên sự nhận thức vận dụng quy luật có sự khác nhau
Ở giai đọan đầu của thời kỳ quá độ, khi thành phần kinh tế xã hội chủ nghĩa chưa chiếm vị trí độc tôn, khi các thành phần kinh tế khác có nhiều khả năng góp phần làm cho sản xuất phát triển, thì một số yếu tố quan trọng trong quan hệ sản xuất mới vượt lên lực lượng sản xuất hướng vào việc tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật ban đầu Tuy nhiên, không thể cho rằng những yếu tố tiên tiến của quan hệ sản xuất mãi là tiền đề thúc đẩy sự phù hợp giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất Chúng chỉ tác động tích cực trong một thời gian ngắn và cuối cùng vẫn phải tuân thủ quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợp với trình độ phát trỉen của lực lượng sản xuất Tại đại hội lần thứ VI, Đảng ta đã hòan tòan đúng khi nhận đinh:
“Lực lượng sản xuất bị kìm hãm không chỉ trong trường hợp quan hệ sản xuất lạc hậu, mà cả khi quan hệ sản xuất phát triển không đồng bộ, có những yếu tố đi quá
xa so với trình độ của lực lượng sản xuất”
Trang 10Trong lĩnh vực nông nghiệp, do nhận thức chưa đúng quy luật về mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xúât, nhà nước đã ra sức vận động, thậm chí một số nơi gần như cưỡng bức nông dân thực hiện hợp tác hóa khi mà họ chưa có thời gian suy nghĩ Nhà nước chủ trương lấy ruộng của dân để mở khu công nghiệp nhưng lại không trang bị cho nông dân kiến thức để có thể chuyển từ nông nghiệp sang công nghiệp Trước đây, họ chỉ quen làm việc cá thể, giờ giấc không khoa học nay lại lấy ruộng của họ mà không cho họ kịp thời gian chuẩn bị về mặt kiến thức làm cho họ không thể thay đổi phù hợp với hòan cảnh mới Và thế là đi sai mục tiêu, là muôn làm cho dân giàu, nhưng mà giàu đâu chẳng thấy, chỉ thấy là nông dân mất ruộng, không có việc làm ngồi, đời sống ngày càng không tiến bộ Bên cạnh đó thì khi xây dựng các khu công nghiệp ở địa phương, thì nguồn nhân lực của địa phương lại không đủ trình độ để đáp ứng được yêu cầu của công việc Tại sao không tổ chức đào tạo rồi hãy tiến hành công nghiệp hóa? Mà lại cứ tiến hành xây dựng công nghiệp rồi vận dụng không được hiệu quả?
Báo đầu tư tài chính số ra 4/1/2008 cũng có bài viết về “Vốn con người” nói về tầm quan trọng của nguồn nhân lực trong quá trình sản xuất cũng cần được tính đến khi quyết định đầu tư nhưng chưa được quan tâm đúng mức, chưa được coi trọng “vốn con người là vô giá, ở bất kỳ lĩnh vực nào nhưng khi một doạnh nghiệp thành lập người ta thường chỉ tính đến các nguồn vốn: mặt bằng, cơ sở vật chất, phương tiện, các mối quan hệ và nhất là tiền Trong khi con người đóng vai trò quyết định thành bại của sản xuất, kinh doanh thì nhiều khi không được quan tâm đúng mức”
*Thành tựu của đất nước:
Đối với nước ta, từ một nước nông nghiệp lạc hậu, lại bị chiến tranh tàn phá nặng nề, do vậy, trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, đi đôi với việc củng cố và hòan thiện quan hệ sản xuất thì điều kiện cần thiết và có tính quyết định là chúng ta phải phát triển lực lượng sản xuất
Đại hội đảng lần thứ 10 của đảng đã chủ trương cho Đảng viên làm kinh tế tư nhân không giới hạn về quy mô, phải gương mẫu chấp hành Điều lệ Đảng, pháp luật, chính sách của nhà nước và quy định cụ thể của ban chấp hành Trung Ương với lý do mà Đảng đưa ra đầu tiên đó là “đúng theo quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợp với trình độ của lực lượng sản xuất” Bời vỉ Đảng giải thích rằng “Con người không thể tự ý lựa chọn quan hệ sản xuất nói chung và quan hệ sở hữu nói riêng một cách chủ quan duy ý chí Sở hữu vừa là kết quả vừa là điều kiện cho sự phát triển của lực lượng sản xuất, là hình thức xã hội có tác dụng thúc đẩy hoặc kìm hãm lực lượng sản xuất Chính vì vậy, mỗi lọai hình, hình thức sở hữu chưa thể mất đi khi chúng còn phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, và cũng không thể tùy tiện dựng lên, hay thủ tiêu chúng khi lực lượng sản xuất không đòi hỏi Do vậy, khi quá độlên chủ nghĩa xã hội phải tính đến sự biến đổi phức tạp từ quan hệ sản xuất, trong đó trực tiếp là chế độ tư hữu