skkn Một số phương pháp dạy hội thoại trong môn tiếng anh ở cấp tiểu học

dạy hội thoại trong tiếng anh.dạy tiếng anh cấp tiểu học

lời nói đầu

Tiếng Anh là ngôn ngữ đợc nhiều quốc gia sử dụng nhất,

nó trở thành tiếng bản ngữ của nhiều nớc, là ngôn ngữ giao tiếp giữa con ngời với con ngời trên toàn thế giới.

Với xu thế hội nhập quốc tế, Việt Nam đang ngày càng phát huy hết khả năng sẵn có trong mọi lĩnh vực Ngôn ngữ giao tiếp trở thành công cụ đắc lực và có sức mạnh tiên quyết Ngoài tiếng mẹ đẻ, ngời Việt Nam đã coi tiếng Anh nh ngôn ngữ giao tiếp thứ hai, hết sức coi trọng và đa chơng trình tiếng Anh nh một môn chính khoá vào các trờng học, thậm chí ngay từ bậc Tiểu học.

Chúng ta cũng xác định thấy rõ vị trí của môn học đối với

sự phát triển chung của toàn xã hội: là một công cụ tạo điều kiện hoà nhập với cộng đồng quốc tế và khu vực; tiếp cận thông tin quốc tế và khoa học kĩ thuật; tiếp cận những nền văn hoá khác cũng nh những sự kiện quốc tế quan trọng Bộ Giáo dục - Đào tạo

đa ra mục tiêu cho bộ môn: Chơng trình môn tiếng Anh cấp Tiểu học nhằm hình thành và phát triển ở học sinh những kiến thức và kĩ năng cơ bản về tiếng Anh và những phẩm chất trí tuệ cần thiết để tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao

động

Riêng cá nhân tôi, với cơng vị là giáo viên phụ trách bộ môn tiếng Anh ở trờng tiểu học Hơng Sơn C tôi nắm rõ đặc trng ph-

ơng pháp của bộ môn mình phụ trách Cùng với thực tế giảng dạy

và kinh nghiệm giảng dạy tôi luôn nghiên cứu, tìm tòi nâng cao chất lợng dạy và học bộ môn tiếng Anh, đặc biệt với những học sinh ơ vùng Phú Yên - Tiên Mai Môt số học sinh ơ trong đồi núi không có điện lên rât khó khăn.

Với những tiêu chí đó, tôi mạnh dạn nghiên cứu đề tài "Một

học Trong quá trình nghiên cứu, ghi chép về lí luận thực tiễn chắc chắn không tránh khỏi những thiếu xót rất mong nhận đ-

ợc sự đóng góp ý kiến của đồng nghiệp

Xin chân thành cảm ơn!

I - Phần mở đầu

I 1- Lí do chọn đề tài

I 1 1 Cơ sở lý luận:

Trong nhà trờng, tiếng Anh là một bộ môn khá mới mẻ,

có đặc thù riêng, gây trí tò mò ham mê với học sinh xongcũng không tránh khỏi gây ra những khó khăn làm nản tríngời học Do đó giáo viên cũng giống nh một ngời nghệ sĩ,cần nhận biết một cách tinh tế, nhạy cảm để có thể tạo cho

đối tợng học những hứng thú và niềm yêu thích đặc biệtvới bộ môn mình phụ trách

Nghị quyết Trung ơng 2- khoá VII, đã quy định phơngpháp dạy học thay đổi theo hớng "khắc phục lối truyền thụmột chiều, rèn luyện thành nếp t duy sáng tạo của ngời học,từng bớc áp dụng những phơng pháp tiên tiến và phơng tiệnhiện đại vào quá trình dạy học" Định hớng này đã đợc phápchế hoá trong luật giáo dục điều 24, 25:" Phơng pháp giáodục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ

động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm từng lớphọc, môn học Bồi dỡng phơng pháp tự học, rèn luyện kĩnăng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động tình cảm

đem lại niềm vui, hứng thú cho học sinh"

Xuất phát từ quan điểm " lấy ngời học làm trung tâm

",phơng pháp dạy và học đã có những thay đổi căn bản.Ngời dạy không phải là ngời duy nhất nắm giữ kiến thức vàtruyền đạt kiến thức mà chỉ là ngời hớng dẫn, ngời hỗtrợ,ngời cố vấn ngời kiểm tra Ngời học không còn là ngờithụ động tiếp thu kiến thức mà là trung tâm của quá trìnhdạy học, chủ động sáng tạo trong quá trình học tập nhằm

đạt đợc mục tiêu dạy học của mình Dạy Ngoại ngữ nóichung,tiếng Anh nói riêng, việc đổi mới phơng pháp dạy học

là rất rõ ràng và quan trọng đặc biệt trong giao tiếp bằngngôn ngữ Từ những luận điểm trên việc các em học sinhtrực tiếp tham gia vào quá trình học tập, cụ thể đóng vai

và sử dụng hội thoại một cách tự nhiên và linh họat sẽ tạo đợcniềm vui hứng khởi trong phân môn tiếng Anh

I 1.2 Cơ sở thực tiễn:

ở những vùng đô thị, thành phố tiếng Anh trở thànhnhu cầu cấp thiết của nhiều ngời Nhiều trung tâm, câu lạc

bộ mở ra khắp nơi đáp ứng nguyện vọng học tiếng củamọi tầng lớp ngời dân Xong ngợc lại, ở những vùng xa xôi nhmiền núi, hải đảo tiếng Anh đến với ngời học cồn mới mẻ, lạlẫm, nhận thức của nhiều ngời còn hạn chế Do đó, tạo ra

đợc niềm ham thích cho đối tợng học cũng không phải là

dễ dàng

Tiếng Anh là bộ môn khá thú vị nhng đòi hỏi sự cần

cù, chịu khó cao từ phía ngời học nếu không kiến thức sẽ dễdàng đứt quãng và dễ quên Tạo dợc dấu ấn cho học sinhngay từ việc tiếp thu cái mới giúp các em nhớ ngay và khắcsâu là niềm băn khoăn trăn trở của các giáo viên Trên con

đờng tìm tòi sự thể nghiệm, tích luỹ t liệu và học hỏi kinhnghiệm đồng nghiệp, dự các lớp tập huấn chuyên môn của

sở Giáo dục- Đào tạo TP Hà Nội ,chúng tôi đã áp dụng kết hợpcác phơng pháp dạy học hiện đại, học và chơi, chơi mà họcvào các tiết dạy gây hứng thú cao nhất cho đối tợng học vàtrong quá trình thực nghiệm của các lớp chúng tôi đã đạtkết quả tơng đối khích lệ Các em đã thích học môn tiếngAnh hơn, hứng khởi và mạnh dạn hơn Nhiều em đạt điểmgiỏi, khá hơn Cảm giác nặng nề với một tiết học không còn

và điều đó chứng tỏ hớng đi của chúng tôi là đúng đắn

I 2 Mục đích nghiên cứu:

Tạo đợc dấu ấn cho học sinh trong việc tiếp thu cái mới,rèn kĩ năng nghe nói Giúp học sinh có điều kiện thu nhận

và trao đổi thông tin, nâng cao trình độ tiếng Anh, cóhiểu biết thêm về xã hội tạo đợc cho các em thói quen cóphản ứng tức thì trong ngôn ngữ giao tiếp

I 3 Thời gian và địa điểm nghiên cứu:

I 3 1 Thời gian tôi tiến hành : năm học 2010-2011

I 3 2 Địa điểm tại trờng Tiểu học Hơng Sơn C

I 3 3 Phạm vi đề tài

I .3 3 1 Giới hạn đối tợng nghỉên cứu:

Một số phơng pháp dạy hội thoại tiếng Anh

I 3 3 2 Giới hạn địa bàn nghiên cứu:

Thôn Tiên Mai –Phú Yên

I 3 3 3 Giới hạn khách thể khảo sát:

Học sinh Tiểu học

I 4 Đóng góp mới về mặt lí luận, về mặt thực tiễn:

I 4 1 Về mặt lí luận:

Đóng vai và sử dụng hội thoại trong phân môn tiếngAnh tức la thực hiện theo phơng pháp dạy học mới, học sinhtrực tiếp tham gia vào quá trình học tập, chủ động sángtạo, không bị gò bó theo khuôn mẫu Theo tài liệu về phơngpháp giảng dạy thì đề tài này đã đáp ứng đợc phơng phápdạy học nêu vấn đề, thể hiện ngời dạy tạo đợc tìng huống,ngời học có cơ hội rèn luyện và phát triển năng lực t duy

Chúng ta đã biết mỗi môn học đều góp phần vào việchình thành và phát triển nhân cách con ngời Các kiếnthức kĩ năng trong phân môn tiếng Anh có nhiều ứng dụngtrong đời sống, chúng rất cần thiết để học các môn họckhác và học tiếp môn Anh ở bậc học trên

I 4 2 Về mặt thực tiễn:

Đối với học sinh: Học sinh vùng nông thôn, đặc biệthọc sinh dân tộc rất khó khăn trong hoạt động giao tiếpngôn ngữ, hơn nữa lại là tiếng nớc ngoài Việc khuyếnkhích các em đóng vai trò là nhân vật trong hội thoại giúptiếp cận với kiến thức tốt hơn, phát triển kĩ năng nghe nói

Đóng vai và sử dụng hội thoại thờng xuyên tạo cho các emtính bạo dạn, bộc lộ đợc cảm xúc nh cử chỉ, nét mặt, điệu

bộ, trọng âm, ngữ điệu

Đối với GV: Giúp GV năng động sáng tạo linh hoạt trongcông tác giảng dạy, đa kiến thức đến với các em một cáchgiản dị, gần gũi, dễ thấy không máy móc Tạo cho GV thóiquen tự học hỏi, tìm tòi và suy ngẫm, đúc rút kinh nghiệm

đa ra các giải pháp tối u và hiệu quả nhất vận dụng vàogiảng ạy để đảm bảo chất lợng và nâng cao hơn nữa

II Phần nội dung:

II 1 Ch ơng I: Tổng quan

Một số phơng pháp dạy kiểu bài hội thoại trong phânmôn tiếng Anh tiểu học

II 1 1 Lịch sử vấn đề nghiên cứu:

Đề tài tuy không mới nhng rất quan trọng, gắn liền với

đổi mới phơng pháp dạy học, sách giáo khoa mới, phát huytính tích cực, chủ động, sáng tạo của dạy và học trong giaotiếp bằng ngôn ngữ Cùng nghiên cứu vấn đề này có tác giả

Hồ Thị Thanh Hà Trờng Cao đẳng S phạm Hà Nội

Điều trăn trở của những giáo viên dạy ngoại ngữ tạinhững vùng miền núi xa xôi còn nhiều khó khăn đó chính làlàm sao tạo đợc sự yêu thích với bộ môn mình phụ trách, màtrong khi đó hội thoại tiếng Anh là một phần quan trọngtrong giao tiếp ngôn ngữ Bởi lẽ đó tôi mạnh dạn nghiên cứu

đề tài này nhằm tìm ra đợc một giải pháp giúp các em họctập tốt hơn

điều kiện thời gian tự học , tự nghiên cứu cho học sinh Địnhhớng phơng pháp bộ môn :

+ Thúc đẩy động cơ học tập : Trong quá trình tiếpthu ngôn ngữ, học sinh sẽ đạt đợc kết quả học tập cao nếucác em có động cơ học tập Động cơ học tập có

đợc khi các em cảm thấy đợc sự hứng thú với môn học vàthấy đợc sự tiến bộ của chính mình Do vậy, giáo viên nên

sử dụng các tình huống thách đố, hấp dẫn , lôi cuốn các emvào các hoạt động trên lớp vừa mang tính chất yêu cầu cao,vừa phù hợp trình độ để các em có thể cảm nhận đợc sựtiến bộ của mình trong học tập Để giúp các em cảm nhận

đợc sự tiến bộ trong học tập, giáo viên cần đề ra nhữngmục tiêu học tập vừa sức, không quá cac Ngoài ra cầnkhuyến khích học sinh học theo phơng châm thử nghiệm

và chấp nhận mắc lỗi (trial and error ) trong quá trình thựchành tiếng - không nên tạo cho các em tâm lí sợ mắc lỗitrong thực hành

+ Phát huy phơng pháp học tập cá nhân và tính sángtạo của HS: Điều quan trọng nữa góp phần vào việc tiếpthu ngôn ngữ có hiệu quả là phơng pháp học tập cá nhâncủa chính các em GV cần giúp các em ý thức đợc về bảnchất quá trình tiếp thu ngôn ngữ và khuyến khích các emtìm ra phơng pháp học tập thích hợp nhất cho chínhmình; hớng dẫn các em phơng pháp tự học và các thủ thuậthọc tập và thực hành giao tiếp

Ngoài ra GV cần luôn luôn tạo điều kiện cho HS đợctham gia đóng góp kinh nghiệm và hiểu biết cá nhân vào

quá trình học, tạo cho các em tự chủ và phát huy đợc tínhsáng tạo và tiềm năng của các em hơn.

+ Tạo cơ hội tối đa cho việc luyện tập sử dụng ngônngữ: Nhằm tạo cho HS một môi trờng học tiếng thuận lợinhất, GV cần quan tâm sử dụng tối đa thời gian trên lớp, tạomọi cơ hội để HS có thể sử dụng ngữ liệu đã học một cách

có nghĩa và hiệu quả Để làm tốt việc này, cần phát huy cáchoạt động cặp và nhóm và các thủ thuật lôi cuốn các emtham gia vào các hoạt động trên lớp một cách tích cực

Cần sử dụng tiếng Anh trong giao tiếp trên lớp học đếnmức độ tối đa có thể: giữa HS và GV, giữa HS với nhau,nhằm tạo điều kiện cho các em làm quen việc sử dụngtiếng Anh vào giao tiếp thật Tuy nhiên không nên loại trừtiếng mẹ đẻ (tiếng Việt) một cách máy móc Nên sử dụngtiếng Việt khi cần thiết nh: để giải thích những từ chỉkhái niệm phức tạp, các cấu trúc ngữ pháp khó hoặc đểgiải thích những yêu cầu của GV về bài tập

+ Phối hợp các kỹ năng: Nh đã trình bày, chơng trìnhmôn tiếng Anh mới chú trọng kết hợp cả 4 kỹ năng lời nóingay từ đầu và đợc phát triển có hệ thống trong suốt ch-

ơng trình từ lớp 3 đến lớp 5 Mọi bài tập trong các đơn vịbài học, dù ở dạng hoạt động cá nhân hay nhóm ở mọitrình độ từ lớp 3 đến lớp 5 đều có kết hợp tất cả các kỹnăng ở mức độ có thể, tuỳ theo đặc điểm của nội dungtừng bài

Một đơn vị bài học có thể bắt đầu bằng một hoạt

động nghe hiểu, giới thiệu chủ đề mới mà cũng có thể bắt

đầu bằng mọt bài đọc hiểu hoặc một hoạt động vào đề

trên lớp Các hoạt động tiếp theo có thể là: luyện nói theocặp, cá nhân đọc thầm để thu lợm thông tin, nghe bănglấy thông tin cần thiết hoặc điền vào bảng trống Các bàihọc không nên có một trật tự cố định về việc sử dụng các

kỹ năng trong một đơn vị bài học (unit) Thứ tự sắp xếp

và việc phối hợp các kỹ năng đợc xuất phát từ việc xem xétcác mối quan tâm, nhu cầu, sở thích của HS cũng nh đặc

điểm và tiến trình phát triển của chủ điểm và chủ đề + Sử dụng sách giáo khoa một cách sáng tạo: GV cầnhiểu rõ ý đồ, yêu cầu, mục tiêu của từng bài, từng mục dạytrong sách giáo khoa để một mặt có thể dạy đúng trọngtâm bài học, mặt khác có thể sử dụng sách giáo khoa mộtcách sáng tạo phù hợp với đối tợng HS

Trong trờng hợp cụ thể, cần tìm cách bổ xung hoặccập nhật nội dung trong bài làm cho giáo trình luôn mới, phùhợp với đối tợng HS và với cuộc sống tiến triển và thay đổi

* Hội thoại là hoạt động giao tiếp gồm ít nhất 2

ng-ời :ngng-ời nói và ngng-ời nghe với vai trò thay đổi nhằm pháttriển kĩ năng nghe nói cho học sinh

Hội thoại tiếng Anh ở tiểu học đợc phân bố đều ở 3khối từ khối 3 tới khối5 ở khối 3 các em mới chỉ đợc làmquen với những dạng hội thoại ngắn , câu nói đơn giản dễhiểu Hội thoại đợc giới thiệu tập trung nhiều ở chơng trìnhAnh 4 có mặt ở các phần chứa đựng nhiều nội dung khácnhau ở tiếng Anh 4 và tiếng Anh 5 hội thoại đợc giới thiệu ởphần " listen and read "cũng theo các chủ đề nhng các mẫucâu phức tạp hơn

* Kết luận chơng một

- Bản thân mỗi GV có sự sáng tạo khác nhau trong từngtiết dạy, trong từng đề tài nghiên cứu sao cho phù hợp với HStại địa bàn mình công tác Phơng pháp dạy hội thoại ở khốitiểu học chính là tạo ra đợc những thủ thuật, kĩ năngthích hợp cho từng đối tợng HS.

II 2 C h ơng 2: Nội dung vấn đề nghiên cứu

II 2 1 Nhiệm vụ nghiên cứu:

-Nhiệm vụ về lý luận: Hệ thống hoá một số vấn đề líluận về thủ thuật và hoạt động cho các bớc dạy bài hội thoạitrong phân môn tiếng Anh tiểu học- Nhiệm vụ thực tiễn:

+Tìm hiểu thực trạng cách học sinh tiếp cận với cácbài hội thoại ở khối THCS

+ Đề xuất một số cách giới thiệu, luyện tập thực hành,sản sinh lời nói trong hội thoại

II 2 2 Các nội dung cụ thể trong đề tài

- Nội dung một: Đặc điểm của bài hội thoại

- Nội dung hai: Cách tiếp cận bài hội thoại

- Nội dung ba: Nêu vai trò của đóng vai trong luyện bàihội thoại

- Nội dung bốn: Mô tả cách tiến hành dạy một bài hộithoại theo ba bớc: giới thiệu, luyện tập và sản sinh lời nói

- Nội dung năm: Trình bày các thủ thuật và hoạt độngcho các bớc và cách xử lí các từ mới, cấu trúc mới trong bài hộithoại

* Kết luận chơng hai:

- Mỗi một bài hội thoại có phơng pháp dạy khác nhau

Điều cốt lõi là làm sao tạo đợc sự hứng thú cao cho HS trong

việctiếp thu kiến thức mới và quan trọng hơn nữa là giúpkhắc sâu đợc cho các em ngay khi học trên lớp và tự pháttriển khả năng ngôn ngỡ tiếng Anh của mình một cách linhhoạt và hiệu quả.

II 3 C h ơng 3: Phơng pháp nghiên cứu - Kết quả

Ph ơng pháp điều tra:

Tìm hiểu thực trạng giảng dạy và học tập của giáo viên

và học sinh cụ thể trong việc lĩnh hội kiến thức mới nhằmphát hiện các vấn đề cần giải quyết, xác định tính phổbiến nguyên nhân , chuẩn bị cho các bớc nghên cứu tiếptheo

đó tiếp thu học hỏi đồng nghiệp và phát hiện ra những hạnchế trong giảng dạy.

Ph ơng pháp kiểm tra đánh giá:

Thông qua những tiết dạy của bản thân, đồng nghiệp

và kiểm tra khảo sát học sinh

Ngoài ra trong quá trình nghiên cứu đề tài này tôi còn

sử dụng phối hợp nhiều phơng pháp khác nh: tạo ra các tròchơi, các thủ thuật dạy tiếng

II 3 2 Kết quả nghiên cứu thực tiễn:

II 3 2 1 Vài nét về địa bàn nghiên cứu:

Trờng Hơng Sơn C cách xa trung tâm là nơi vùng

đồng bào di dân chuyển xuống Trình độ dân c còn thấp,kinh tế còn nghèo do đó học sinh phải thờng xuyên làmthêm, thời gian việc học ít Một số vùng cha có địên ảnh h-ởng tới việc tiếp thu thông tin

Trang thiết bị còn thiếu, thậm chí có học sinh thiếusách giáo khoa, không có học sinh nào tự mua sách thamkhảo

Tâm sinh lí của học sinh: ngại học tiếng, ngại nói, e sợmắc lỗi, xấu hổ với bạn bè thầy cô Lời học bài và làm bài ởnhà

II 3 2 2 Thực trạng:

Đội ngũ giáo viên trẻ trung, năng động, sáng tạo và nhiệttình trong công tác giảng dạy Trong những năm gần đây,việc dạy môn tiếng Anh ở trờng tiểu học đã có những biếnchuyển theo định hớng tích cực hoá hoạt động học tập củahọc sinh

Một số giáo viên luân chuyển liên tục, bị công việc gia

đình chi phối do đó sự đầu t trong giảng dạy còn hạn chế

Số lợng học sinh có ý thức cao còn ít, coi nhiệm vụ họctập là phụ

Thói quen của HS khi gặp bài hội thoại chỉ đọc lớt quasau đó giải quyết các bài tập ở phía dới Nếu GV không thực

sự sáng tạo và đầu t giáo án thì đối với HS bài hội thoại đórất dễ bị lãng quên ngay Thực trạng trong học tập bộ môn,

HS hay có thói quen thụ động, quen nghe, ghi chép giống

nh một bản sao Phần đông HS cha có thói quen chủ độngtìm hiểu, khám phá bài học nếu không đợc giao nhiệm vụhoặc nếu có đợc giao nhiệm vụ thì cũng còn lúng túngtrong khi giải quyết vấn đề Các em cha có nhu cầu tựthân bộc lộ những suy nghĩ, tình cảm, sở thích, năngkhiếu của cá nhân trớc tập thể ý thức chuẩn bị trớc bài hầu

nh không có, tồn tại thói quen đợi chờ tiếp nhận kiến thức từphía GV Nếu có khó khăn thì đợi giải thích từ phía GV

II 3 2 3 Đánh giá thực trạng :

Từ thực trạng trên có những u điểm và nhợc điểm sau:

Ưu điểm: đội ngũ giáo viên trẻ việc tiếp thu cái mới ,công nghệ thông tin nhanh nhạy sáng tạo và chịu khó đầu

t giáo án bài vở Do đó việc ứng dụng đề tài vào trong thực

tế giảng dạy là cần thiết Học sinh ham thích tiếp thu cáimới lạ đặc biệt tự mình đa ra ý kiến

Nh

ợc điểm: giáo viên luân chuyển liên tục nên thời gianthực hiện bị đứt quãng Một số khác do công việc gia đìnhchi phối nên việc đầu t còn hạn chế, sợ làm lớp ồn , sợ mấtnhiều thời gian, hao tốn kinh phí