Một trong những yếu tố dễ nhận thấy nhất là một giờ học có ứng dụngCNTT thì việc truyền đạt kiến thức luyện tập kỹ năng của giáo viên được cảithiện rất nhiều, học sinh dễ tiếp thu bài, g
Trang 1PHẦN A ĐẶT VẤN ĐỀ
I Lý do chọn đề tài:
Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật phản ánh hiện thực khách quanbằng những hình tượng có sức biểu cảm của âm thanh Âm nhạc gắn bó mậtthiết với đời sống con người Ngay từ khi chào đời, em bé được ôm ấp tronglời ru nhẹ nhàng của người mẹ, lớn lên với những bài hát đồng dao, vớinhững điệu hò, những khúc tình ca vui buồn được nuôi dưỡng bằng cội nguồncủa văn hoá âm nhạc dân gian Âm nhạc được đưa vào nhà trường THCS với
tư cách là một bộ môn học độc lập Ở nhà trường THCS mục tiêu của mônhọc âm nhạc là thông qua việc giảng dạy một số vấn đề sơ giản về nghệ thuật
âm nhạc, nhằm hình thành và phát triển năng lực cảm thụ âm nhạc của họcsinh, tạo nên một “Trình độ văn hoá âm nhạc” nhất định, từ đó góp phần đàotạo học sinh phát triển toàn diện: Đức - Trí - Thể - Mĩ Từ mục tiêu của mônhọc, chúng ta hiểu rằng: Môn âm nhạc ở trường THCS không đào tạo nhữngngười làm nghề âm nhạc, những diễn viên, những nhạc sĩ hay ca sĩ mà mụcđích chính là thông qua môn học này để tác động vào đời sống tinh thần củacác em nhằm thực hiện nhiệm vụ giáo dục đạo đức, giáo dục thẩm mĩ cho họcsinh Muốn làm được điều đó nhất thiết các em phải được tiếp cận với âmnhạc đích thực, bản thân các em phải là người được trực tiếp tham gia ca hát,được nghe nhạc chứ không phải là được nghe những bài học lí thuyết khôcứng xoay quanh những kí hiệu âm nhạc đơn thuần Tuy môn âm nhạc trongtrường THCS với tư cách là một môn học độc lập song mục đích của nó nhằmtrang bị cho các em những kiến thức kĩ năng giúp khơi dậy sự say mê sángtạo trong hoạt động âm nhạc, làm cho đời sống tinh thần của các em thêmphong phú, tạo điều kiện để các em tham gia vào các hoạt động khác của nhàtrường Âm nhạc là một bộ môn năng khiếu giúp học sinh cảm thấy thoảimái, vui vẻ hơn sau những giờ học căng thẳng từ đó phần nào thúc đẩy phongtrào văn hóa văn nghệ trong lớp, trong trường thêm vui tươi lành mạnh Songgiảng dạy âm nhạc cho tất cả các đối tượng cũng cần có phương pháp, nghệthuật để truyền tải được nội dung vì đa số học sinh có năng khiếu là rất ít Đổimới phương pháp giáo dục nhằm tích cực hóa quá trình học tập của học sinhthì ngoài sự nghiên cứu về phương pháp truyền giảng, phương pháp tổ chứclớp học mỗi giáo viên cần phải nghiên cứu sử dụng các thiết bị công nghệ cácphần mềm hỗ trợ dạy học để ứng dụng Trong những năm gần đây, việc ứng
Trang 2dụng CNTT trong dạy học được phát triển mạnh mẽ Nhưng vấn đề là ngườigiáo viên phải biết khai thác đẩy mạnh việc vận dụng các phần mềm CNTT
đó như thế nào để nâng cao được chất lượng và hiệu quả tích cực trong dạyhọc Một trong những yếu tố dễ nhận thấy nhất là một giờ học có ứng dụngCNTT thì việc truyền đạt kiến thức luyện tập kỹ năng của giáo viên được cảithiện rất nhiều, học sinh dễ tiếp thu bài, giờ học sinh động, lôi cuốn các em vàchất lượng giờ học được nâng cao Tất cả các môn học đều có những nét đặcthù khác nhau, vì vậy việc vận dụng các thiết bị công nghệ và phần mềm tinhọc cũng khác nhau, nhưng nhìn chung ứng dụng CNTT trong dạy học là mộtviệc làm hết sức cần thiết nhằm nâng cao chất lượng dạy học và từng bướcđổi mới phương pháp dạy học theo hướng hiện đại hoá, không những đáp ứngnhu cầu bộ môn mà còn dần dần tạo cho học sinh làm quen với phương pháphọc tập hiện đại, giáo viên cũng từng bước nâng cao kỹ năng, nghiệp vụ củamình để đáp ứng với yêu cầu công tác trong thời đại mới Với bộ môn âmnhạc, đặc thù của môn học là dễ lôi cuốn học sinh với điều kiện giáo viêngiảng dạy phải biết sáng tạo trong phương pháp truyền giảng, luyện tập kỹnăng cho học sinh Các phân môn trong bộ môn âm nhạc đa số đều đòi hỏingười học phải có năng khiếu và thực sự yêu thích Chính vì thế, việc tìm tòi,sáng tạo các phương pháp dạy học tích cực trong bộ môn âm nhạc luôn là nhucầu cần thiết đối với mỗi giáo viên Môn âm nhạc ở trường THCS gồm 4 nộidung là: học hát, tập đọc nhạc, nhạc lí và âm nhạc thường thức Thông thườngthì dạy hát và tập đọc nhạc thì giáo viên dễ thực hiện mục tiêu bài dạy dễdàng hơn Riêng phân môn âm nhạc thường thức qua nhiều năm giảng dạy
âm nhạc tôi nhận thấy đây là phân môn học khó.Thiết bị sử dụng cho phânmôn học này thường thiếu nên khó thực hiện thành công Thường thì giáoviên hay dạy chay Chính vì thế mà học sinh ít chú ý vì thiếu sự hấp dẫn vàlôi cuốn Vả lại nếu giáo viên vận dụng các phương tiện dạy học phục vụ chomôn học đạt hiệu quả thì sẽ rất cồng kềnh nhiều thiết bị như đầu đọc video,loa đài âm thanh Vì vậy tôi nghiên cứu tìm tòi khai thác phần mềmPowerpoint để thiết kế bài giảng dạy học phân môn âm nhạc thường thức rấttiện lợi Ngoài chiếc đàn Ooc gan là dụng cụ thường ngày giáo viên khi lênlớp sử dụng thì chỉ cần thêm một chiếc laptop được kết nối với máy chiếu, cóloa âm thanh gắn bên màn chiếu mà các phòng giáo viên tiếng Anh đang thựchiện giảng dạy thay vì phải kéo theo đầu video, màn hình ti vi, loa, dàn âmthanh… Để phục vụ thành công tiết dạy có thêm phần âm nhạc thường thức
Trang 3tôi không phải mang vác cồng kềnh giờ học nhẹ nhàng lại phát huy được tínhsáng tạo của HS Chính vì thế xuất phát từ mục tiêu của bộ môn, đặc biệt là từmục tiêu năm học 2014-2015 bản thân tôi đã nhận thấy được tầm quan trọngcủa việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy nên tôi mạnh dạn
chọn đề tài: Ứng dụng phần mềm PowerPoint thiết kế bài giảng điện tử chèn Audio, Video gây hứng thú cho học sinh học tập tích cực phân môn
âm nhạc thường thức ở trường THCS”
PHẦN B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu.
Trong thời đại xã hội phát triển như hiện nay có rất nhiều những điềukiện thuận lợi để các em học sinh có khả năng tham gia học tập và rèn luyệntích cực nhưng bên cạnh đó lại bùng nổ rất nhiều những trò chơi hiện đại nhưGame, Online… Đó là những ma lực cuốn hút các em học sinh dễ sa vào việcbắt chước, đua đòi ăn chơi mà sao nhãng việc học tập Chính vì vậy ngoàiviệc dạy kiến thức, việc dạy người là một việc làm hết sức cần thiết đối vớimỗi thầy cô giáo Một trong những môn học góp phần giáo dục, hình thànhnhân cách, những tư tưởng tình cảm tốt đẹp cho các em học sinh đó là bộ môn
Âm nhạc.Việc làm trước hết của người giáo viên là phải trang bị cho các emhọc sinh năng lực hành động, năng lực sống và làm việc, năng lực tự khẳngđịnh mình, tự độc lập, sáng tạo trong học tập cũng như trong cuộc sống Đểđạt được mục tiêu đó cần phải đổi mới nội dung phương pháp và hình thức tổchức dạy học Đổi mới phương pháp dạy học là xu thế tất yếu của thờiđại.Trong thời kì công nghiệp hoá, hiện đại hoá thì phải đào tạo nguồn nhânlực để đáp ứng cho thị trường lao động cạnh tranh nên đòi hỏi con người ởnăng lực, sự khám phá, sự sáng tạo, coi trọng thực hành, thực nghiệm,ngoạikhóa, làm chủ kiến thức, tự học của học sinh Tránh việc nhồi nhét,truyềnkhẩu, học vẹt, học chay, không phù hợp với xu thế phát triển của đất nước Vìvậy mà Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng lần 2 khóa VIII đã nhấnmạnh:
“Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học
tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển từ học
Trang 4chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động
xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học”.
Trong việc đổi mới, cải tiến phương pháp dạy học, việc phát huy tính tíchcực, gây hứng thú cho học sinh có ý nghĩa rất quan trọng Bởi xét cho cùngcông việc giáo dục phải được tiến hành trên cơ sở tự nhận thức, tự hành động.Giáo dục phải được thực hiện thông qua hành động và hành động của bảnthân (tư duy và thực tiễn)
Đối với bộ môn Âm nhạc giáo dục nhằm bồi dưỡng những tư tưởng tìnhcảm hình thành nhân cách con người mới năng động sáng tạo thông quanhững phương tiện của nghệ thuật âm nhạc để giảng dạy giáo dục và bồidưỡng khả năng nghe, cảm thụ, nhận thức, phát triển tư duy, óc sáng tạo gópphần cùng các môn học khác phát triển năng lực trí tuệ cho HS, bồi dưỡngnhững năng khiếu nghệ thuật, đẩy mạnh phong trào văn hóa văn nghệ làmcho không khí của nhà trường thêm vui tươi lành mạnh Từ mục tiêu giáo dục
và những lí do chung của môn học âm nhạc nói trên, bản thân tôi nhận thấy
đó là một hướng đi và là một phương pháp giáo dục đúng đắn mang tính đặcthù của việc giáo dục cái hay cái đẹp, giáo dục tình cảm, thẩm mĩ âm nhạcgóp phần quan trọng vào việc hình thành nhân cách toàn diện của con ngườimới: Đức - Trí - Thể - Mĩ Trong nghệ thuật, nhất là âm nhạc, sự sáng tạo củamỗi cá nhân đóng vai trò cực kì quan trọng Sáng tạo có nhiều mức độ, có thểphát triển từ những ý tưởng đã có, có thể là thay đổi hệ thống nguyên tắc Họcsinh THCS đang trong thời kì phát triển nhanh về thể chất, tâm sinh lí, giaiđoạn này các em có nhiều ước mơ, suy nghĩ về cuộc sống Trong quá trìnhhọc âm nhạc, đây là giai đoạn rất thích hợp để phát huy tính sáng tạo của họcsinh
- Căn cứ vào đặc trưng của nghệ thuật âm nhạc, chương trình giảng dạy môn
Âm nhạc ở trường THCS ngoài việc dạy hát, TĐN, nhạc lý thì học Âm nhạcthường thức để nâng cao, coi trọng những kiến thức Âm nhạc phổ thông, tất
cả nhằm xây dựng và phát triển năng lực cảm thụ âm nhạc để hình thành mộttrình độ học vấn âm nhạc phổ thông
- Dạy nội dung Âm nhạc thường thức không yêu cầu các kĩ năng thực hànhnhư dạy hát hay tập đọc nhạc Trước đây khi dạy âm nhạc thường thức, giáoviên thường hay dạy chay hoặc ít chú ý đến việc sử dụng minh hoạ bằng hìnhảnh, âm thanh…Vì vậy việc đổi mới phương pháp tìm tòi sáng tạo trong cách
Trang 5thức soạn giảng trình chiếu trong mỗi giờ học để gây hứng thú cho học sinhtích cực học tập là việc làm rất cần thiết đối với mỗi giáo viên, thay vì mỗigiờ lên lớp phải mang vác cồng kềnh, và phải chuẩn bị thực hành sử dụngnhiều loại thiết bị đồ dùng như máy nghe nhạc, đầu chiếu video Dàn loa âmthanh… Hoặc nếu không có các đồ dùng thiết bị trên thì giáo viên lại phảiminh họa bằng lời nói giọng hát của mình thì giờ học sẽ dễ dẫn đến nhàmchán học sinh ít chú ý Sẽ thiệt thòi cho các em về nghệ thuật âm nhạc, nếugiáo viên không tạo điều kiện để học sinh học tập, rèn luyện và thể hiện sựsáng tạo của mình Dạy học âm nhạc để học sinh có khả năng nghe, cảm thụ
và phát huy tính sáng tạo có nhiều mức độ, từ dễ đến khó, từ sáng tạo ở mức
độ thấp đến cao Là người giáo viên trực tiếp giảng dạy bộ môn Âm nhạc tôirất băn khoăn và trăn trở về vấn đề học tập của các em Làm thế nào để nângcao chất lượng dạy và học bộ môn âm nhạc đặc biệt là phân môn âm nhạcthường thức là cả một vấn đề đặt ra yêu cầu đối với cả người dạy và ngườihọc Trò phải hứng thú, say mê; thầy phải phát huy được tính tích cực ở trò,phải khơi dậy được niềm đam mê sáng tạo ở trò Điều này rất cần thiết đối vớimỗi học sinh THCS trong quá trình hình thành nhân cách, người giáo viên âmnhạc phải biết nuôi dưỡng tâm hồn, khơi sáng ước mơ, hình thành ý chí nghịlực, thắp sáng niềm tin và để chắp cánh cho các em học sinh trong việc họctập rèn luyện vì ngày mai lập nghiệp góp phần hình thành con người mới cóích cho quê hương đất nước, gia đình và xã hội Trong quá trình giảng dạy tôi
đã cố gắng học hỏi bạn bè, đồng nghiệp, đồng thời nghiên cứu về một số giảipháp nhằm tạo hứng thú học tập cho học sinh, góp phần nâng cao chất lượngdạy học ở bộ môn Âm nhạc mà cụ thể là phân môn âm nhạc thường thức
II Thực trạng của vấn đề nghiên cứu
Mặc dù môn học Âm nhạc đóng một vai trò quan trọng như những môn họckhác ở trường THCS nói chung và trường THCS Vĩnh Yên mà tôi đang trựctiếp giảng dạy nói riêng Nhưng trong thực tế, giờ học Âm nhạc các phân mônnhư học hát và tập đọc nhạc học sinh học tập rất hứng thú dễ lôi cuốn nhưngngược lại phân môn âm nhạc thường thức học sinh chưa thực sự chú ý học tậpgiờ học còn nhàm chán, hiệu quả giờ học chưa cao
Thực trạng về chất lượng: Qua kết quả học tập nhiều năm học trước
và cụ thể là theo khảo sát chất lượng đầu năm của học sinh trườngTHCS Vĩnh Yên – Vĩnh Lộc Năm học 2013- 2014 như sau:
Trang 6* Khảo sát đầu năm
Trước thực trạng đó, tôi luôn nghiên cứu tài liệu, học hỏi điều chỉnh trongtừng tiết học giúp học sinh chủ động tiếp thu kiến thức, phát huy tính tư duysáng tạo, gây hứng thú học tập bộ môn
Qua tìm hiểu thực tế những nguyên nhân cơ bản dẫn đến tình trạng trên là:
- Các em chưa thấy được tầm quan trọng của phân môn âm nhạc thườngthức, còn hời hợt chưa thực sự yêu thích phân môn âm nhạc thường thức
- Các giờ học có phân môn âm nhạc thường thức chưa gây được sự hứngthú cho học sinh
- Các em thấy khó nhớ được các tên tác giả, tác phẩm, bài hát, chưa cảm thụđược cái hay cái đẹp trong tác phẩm âm nhạc thường thức
- Giáo viên chưa đầu tư vào tiết dạy, bài soạn chưa chu đáo, tình trạng dạychay còn khá phổ biến
- Giáo viên và học sinh chưa bắt kịp với sự đổi mới phương pháp dạy vàhọc, giáo viên còn lúng túng trong phương pháp áp dụng, không định hình rõnên sử dụng phương pháp này trong từng bài nào Áp dụng máy móc, sử dụngcông nghệ thông tin vào bài giảng còn nhiều hạn chế
- Thiết bị, đồ dùng dạy học còn thiếu chưa đáp ứng được nhu cầu dạy học
III Giải pháp và tổ chức thực hiện
Xuất phát từ thực tế bộ môn và quá trình giảng dạy của mình tôi thấy giáoviên cần đầu tư, thiết kế bài giảng làm sao để lôi cuốn học sinh Cần tạo chocác em một không khí học tập thoải mái, sôi nổi, hứng thú trong dạy học âmnhạc đặc biệt là phân môn âm nhạc thường thức Để gây được sự chú ý vàhứng thú học tập bộ môn đặc biệt là phân môn âm nhạc thường thức thì giáo
Trang 7viên có thể khai thác và vận dụng phần mềm Powerpoint để thiết kế bài giảngmột cách khoa học, tiện lợi không phải mất nhiều đồ dùng, thiết bị sử dụngtrong giờ học vẫn có thể tạo nên một giờ học sôi nổi, nhẹ nhàng lôi cuốn đượccác em học sinh mà giờ học lại đạt hiệu quả cao đó là cách thiết kế rất đơngiản có thể tạo ra các video, các bản nhạc cần cho học sinh nghe và minh họatrong phần âm nhạc thường thức thông qua việc khai thác phần mềmPowerpoint mà tôi đã thực hiện giảng dạy ở trường THCS Vĩnh Yên và thuđược kết quả hết sức khả quan.
Có nhiều biện pháp để tạo sự hứng thú học tập cho học sinh Trong khuônkhổ của một bài sáng kiến kinh nghiệm, tôi xin trình bày biện pháp mà tôi đã
sử dụng và thực hiện như sau
1 Cách thức chèn video và audio trong bài giảng điện tử bằng phần mềm Powerpoint
a Cách chèn video vàoPowerpoint
Đối với PowerPoint 2003
Bước 1: Bạn vào Insert chọn Movies and Sounds, rê chuột sang phải chọn Movies from File… trong danh sách hiện ra.
Bước 2: Khi hộp thoại xuất hiện, bạn tìm đến đoạn video muốn chèn vào Slide của mình và nhấn Insert để hoàn thành Có thể di chuyển vị trí cho
video trên Slide bằng cách nhấp chọn video, giữ chuột và rê video đến vị trímong muốn
Đối với PowerPoint 2007
Trang 8Bước 1: Bạn kích chuột vào tab Insert, chọn mũi tên nhỏ phía dưới biểu tượng Movie, chọn Movie from File…trong phần danh sách tùy chọn.
Bước 2: Tìm và chọn video mong muốn, sau đó chỉ việc nhấn Insert để hoàn
thành
Đối với PowerPoint 2010
Bước 1: Nhấp vào thẻ Insert, chọn mũi tên dưới biểu tượng Video, sau đó nhấp chọn Video from File…như hình dưới:
Bước2: Cửa sổ Insert Video hiện ra, bạn chọn video cần chèn và nhấn Insert để hoàn tất việc chèn video.
Đối với PowerPoint 2013
Bước1:Tương tự như các phiên bản word khác, bạn kích vào tab Insert, chọn Video và chọn Video on My PC (như hình dưới):
Trang 9Bước 2: Tiến hành chọn video trong hộp thoại Insert Video và nhấn Insert để hoàn thành.
Trang 10Bước 3: Xuất hiện hộp thoại yêu cầu bạn chọn cách xuất hiện của file âm
thanh vừa chèn
- Chọn Automatically nếu muốn nó tự động phát khi bạn bắt đầu trình chiếu
slide
- Chọn When Clicked nếu bạn muốn nó phát khi bạn kích vào biểu tượng cái
loa trên slide
Với PowerPoint 2007
Bước 1: Nhấp vào tab Insert, chọn mũi tên nhỏ góc dưới của biểu
tượng Sound Sau đó, chọn Sound from File.
Bước 2: Cửa sổ Insert Soundxuất hiện, bạn tìm đến file audio cần chèn và
nhấp chọn nó rồi nhấn OK Hoặc có thể nhấp đúp lên file để tiến hành chèn.
