CT ngực-khoa chẩn đoán hình ảnh BV chợ Rẫy.PPT

CHỈ ĐỊNH CT NGỰC Đánh giá các bất thường phát hiện trên X quang qui ước  Bệnh lý phổi, trung thất, màng phổi, thành ngực  Đánh giá giai đọan staging ung thư, phát hiện di căn sớm  Ph

CT NG C Ự

Khoa Chẩn Đoán Hình Ảnh

Bệnh Viện Chợ Rẫy

CHỈ ĐỊNH CT NGỰC

 Đánh giá các bất thường phát hiện trên X quang qui ước

 Bệnh lý phổi, trung thất, màng phổi, thành ngực

 Đánh giá giai đọan (staging) ung thư, phát hiện di căn sớm

 Phân biệt các bệnh lý: viêm, u

 Đánh giá bệnh lý mạch máu

 Hướng dẫn sinh thiết, can thiệp

KỸ THUẬT KHẢO SÁT

 CT thường/ xoắn ốc

 Không và có cản quang

 Cửa sổ nhu mô/ cửa sổ phổi

 Tái tạo 2D, 3D

Không cản quang (PL) Có cản quang (CE)

U phổi xâm lấn trung thất

Dãn phế quản

Các bệnh lý phế

quản- phổi đặc

KỸ THUẬT CT LY GIẢI CAO

(High resolution CT/HRCT)

Giải phẫu hình ảnh CT TRUNG THẤT-PHỔI

1 Khớp ức-đòn

2 Tĩnh mạch thân cánh tay đầu (T)

3 Cung động mạch chủ

4 Cửa sổ phế chủ

5 Động mạch phổi (T)

6 Thân và động mạch phổi (P)

8 Các buồng tim

9 Khoang sau chân hòanh

CÁC MẶT CẮT CƠ BẢN TRUNG THẤT

Ngang mức khớp ức đòn

•5 mạch máu : 3 động mạch phiá sau (dưới đòn (s) cảnh (c), thân cánh tay đầu (b) và 2 tĩnh mạch phiá trước thân cánh tay đầu (P) và (T) (bv)

•Lưu ý các bệnh lý: mạch máu (phình-dãn mạch ), u, hạch

Ngang mức tĩnh mạch

thân cánh tay đầu (T)

•Tĩnh mạch cánh tay đầu (T)

(ibv) chạy ngang – trước, qua (P)

Ngang mức cung động mạch chủ

•Cung động mạch chủ (ARCH) và tĩnh mạch chủ trên (S) ngay bên (P) Phiá trước là cấu trúc mỡ hình tam giác.

Ngang mức cửa sổ phế chủ

Av

Ngang mức động mạch phổi (T)

•Động mạch phổi (T) [LPA] tạo bờ (T) trung thất.

•Lưu ý các bệnh lý: mạch máu (phình-thuyên tắc mạch động mạch

Ngang mức động mạch phổi (P) và thân động mạch phổi

Ngang mức nhĩ (T)

Ngang mức 4 buồng tim

M

Ngang mức khoang sau chân hòanh

CÂY PHẾ QUẢN VÀ PHÂN THÙY PHỔI

+CT cho chi tiết giải phẫu tốt rất nhiều so với X

quang qui ước

+Phân tích hình ảnh CT

-Cây phế quản-Phân thùy phổi-Rãnh màng phổi

6

Mức Carina

3

3

1/2

1/22

Mức động

mạch phổi (P)

54

5

4

54

5

4

Mức nhĩ T 5

48

47/89

Ngang mức Carina-Động mạch

phổi (T)

3

3

62

6

1/2

5

4

Ngang mức động mạch phổi (P)

Ngang mức nhĩ (T)

10

54

89

10

47/89

VÀI HÌNH ẢNH BỆNH LÝ PHỔI

Nguyên nhân: U, viêm, nút nhầy, vật

lạ

Hình ảnh CT

-Đậm độ mô mềm, tăng quang sau tiêm

cản quang (các mạch máu)

-Khép mạch máu, kéo rãnh màng phổi

-Kéo trung thất, rốn phổi, cao hòanh,

hẹp khoảng liên sườn

-Tăng thông khí bù trừ

-Các dạng xẹp các thùy phổi

Vai trò CT

-Đánh giá vị trí, mức độ xẹp

-Tìm nguyên nhân (xẹp do u?)

-Tổn thương kèm theo

Phân lọai (Reid/1950)

-Dãn phế quản hình trụ (cylindrical)

-Dãn phế quản hình chùm (varicose)

-Dãn phế quản hình túi (saccular)

Hình ảnh CT

-(1) Dày thành và dãn lòng phế quản (tram lines, signet ring, string of

pearls, grapes) (2) Thấy phế quản ở ngoại biên phổi (3) Nang có mức khí/ dịch (4) Loại dãn phế quản

-Thay đổi xung quanh: xơ, tổ ong, rối lọan thông khí

Vai trò CT:

-Chẩn đoán xác định, kiểu loại, vị trí (1 hay nhiều phân thuỳ, 1 hay 2 bên

DÃN PHẾ QUẢN ( BRONCHIECTASIS)

Dãn phế quản với dấu hiệu vòng nhẫn (signet ring sign): phế quản lớn hơn động mạch đi kèm (bình thường khi tỉ số phế quản/mạch máu < 1.2)

DÃN PHẾ QUẢN

DÃN PHẾ QUẢN

VIÊM PHỔI

Đường vào : Hệ thống khí-phế

quản, đường máu, trực tiếp

(thành ngực, màng phổi )

Phân loại: (1) Viêm phổi thùy

(2)Phế quản phế viêm (3)

Viêm phổi mô kẽ

Hình ảnh CT:

-Dạng đám mờ rải rác, hợp

lưu, air-bronchogam (+/-)

-Tổn thương mô kẽ

Viêm phổi (pneumonia): dạng đám mờ, có air-bronchogram.

Hình kính mờ-rất nhạy trong viêm phổi.

THUYÊN TẮC PHỔI

Hình CT

-Khuyết trong lòng mạch

do cục máu đông

-Vùng tăêng đậm độ, hình

chêm, nền dựa vào màng

phổi (nhồi máu phổi)

-Rối lọan thông khí

Thuyên tắc động mạch phổi: hình khuyết thuốc (máu đông) ở ngoại biên

của động mạch phổi (T)

THUYEÂN TAÉC PHOÅI

THUYEÂN TAÉC PHOÅI

NỐT PHỔI LÀNH TÍNH

 Bờ đều

 Đậm độ mỡ

 Đóng vôi

 Sang thương vệ tinh

 Thời gian nhân đôi

* Lưu ý: Có sự trùng lắp dấu hiệu hình

ảnh giữa lành và ác tínhBiopsy

Sang thương vệ tinh

HAMARTOMA

NỐT PHỔI ÁC TÍNH

 Bờ không đều, tủa gai (radiating coronal)

 Co kéo màng phổi (Pleural fingers, flaps)

 Hội tụ mạch máu (Rigler’s umbilical sign)

 Họai tử

 Đóng vôi

 Liên quan trong lòng phế quản

 Thời gian nhân đôi [ 30-400 ngày]

Đậm độ không đồng nhất do họai tử (Ca tế bào lớn kém biệt hóa)

Liên quan với trong lòng phế

quản phế quản thùy lưỡi (T)

(Ca tế bào vảy)

– Thận, đại tràng, buồng trứng, tử cung

– Bướu Wilm, u xương

Vai trò CT:

-Đánh giá vị trí, kích thước, bờ, liên quan màng phổi, trung thất, thành

ngực, hạch, mạch máu(xâm lấn?)Staging

-Tổn thương khác kèm theo

s

Bronchogenic Carcinoma

● Small cell or oat cell 25%

● Large cell undifferentiated 10%

K PHỔI

• K phổi thường được chia thành hai nhóm:

– K tế bào nhỏ (SCLC: Small cell lung cancer )

– K không phải tế bào nhỏ(NSCLC: Non-small cell lung cancer)

SCLC-xâm lấn động mạch phổi (T).

TNM STAGING

UICC TNM Classification of Malignant Tumors

and the AJCC Cancer Staging Manual

• Tis Carcinoma in situ

• TX Mô học dương tính, tổn thương không nhìn thấy.

• T1 d≤3 cm và được bao quanh bởi phổi hay màng phổi tạng hay u nội phế

quản ở xa của phế quản thùy.

• T2 d> 3 cm; mở rộng đến màng phổi tạng, xẹp phổi, bệnh phổi tắc nghẽn liên

quan ít hơn một phổi; u nội phế quản thùy; hay u phế quản chính hơn 2cm từ

carina.

• T3 U ở đỉnh; xẹp hoàn toàn một phổi; u nội phế quản của phế quản chính trong vòng 2cm từ carina nhưng không xâm lấn carina; hay u bất kỳ kích thước nào xâm lấn trực tiếp đến các cấu trúc như thành ngực, màng phổi trung thất, cơ hoành, lớp thành của màng ngoài tim, hay mỡ trung thất của thần kinh hoành

• T4 Xâm lấn cơ quan trung thất: thực quản, khí quản, carina, mạch máu lớn,

và/hoặc tim; tắc tĩnh mạch chủ trên; liên quan thân sống, thần kinh quặt

ngược; tràn dịch màng tim hay màng phổi ác tính; các nốt phổi vệ tinh

trong cùng thùy với u

TNM STAGING

• N0 Không hạch

• N1 Hạch rốn phổi hay phế quản phổi cùng bên

• N2 Hạch trung thất cùng bên hay ở dây chằng

Hạch cạnh khí quản trên và dưới

Hạch trước và sau khí quản

Hạch vùng động mạch chủ và cửa sổ phế chủ

Hạch cạnh động mạch chủ

Hạch cạnh thực quản

Ở dây chằng phổi

TNM STAGING

• M0 Không di căn

• M1 Có di căn

U thuøy treân (P) tuûa gai

d = 4.2cm, T2.

Hạch trước khí quản, T2N2.

U roán phoåi (T) T4 Xeïp phoåi phía xa.

Hạch dưới carina

Hạch trung thất hai bên, trước khí quản -N3.

U rốn phổi (P) xâm lấn trung thất - T4.

Hạch trung thất - N3

BEÄNH LYÙ TRUNG THAÁT

CT VÀ U TRUNG THẤT

-Chẩn đoán xác định bất thường trung thất trên X quang qui ước

-Chẩn đoán phân biệt U với các bệnh lý khác: phình mạch máu, dãn thực quản, meningocele

-Đánh giá u về vị trí, kích thước, đè đẩy-xâm lấm các cấu trúc khác :mạch máu (động mạch phổi, chủ, tĩnh mạch chủ), khí-phế quản, thành ngực (cột sống ), bản chất mô học (đạt khoảng 68%) [lipoma, cyst ]

-Các tổn thương kèm theo (phổi )

-Trung thất trước (A)

-Trung thất giữa (M)

-Trung thất sau (P)

[Davis, Sabiton/ 1987]

A

M

P PHÂN TẦNG TRUNG THẤT

KHỐI CHOÁN CHỖ TRUNG THẤT TRƯỚC

(ANTERIOR MEDIASTINUM)

-U: Thymoma, Teratoma, Thyroid, Lymphoma

-Khác: Di căn, u trung mô, phình mạch

-Góc tâm hòanh: Kén màng phổi-tim, thóat vị hòanh, túi mỡ ngòai tim

Thymoma 2 cm, lành tính, không

KHỐI CHOÁN CHỖ TRUNG THẤT SAU

(POSTERIOR MEDIASTINUM)

-U nguồn gốc thần kinh

-Cột sống: Di căn, viêm

-Cạnh sống: tụ máu, abscess,

tổ chức tạo máu ngòai tủy

-Phình mạch, thóat vị hòanh,

u mỡ

KHỐI CHOÁN CHỖ TRUNG THẤT GIỮA

(MIDDLE MEDIASTINUM)

-U: Lymphoma, Di căn

-Khác: Phình mạch, kén khí

phế quản

-Thực quản: Ung thư, thóat vị

Di căn K phổi (loại tế bào nhỏ) vào cửa

PHÌNH ĐỘNG MẠCH CHỦ NGỰC

(AORTIC ANEURYSM)

-Nguyên nhân: Xơ vữa động

mạch, chấn thương, bẩm sinh,

viêm nhiễm, tăng áp động

BÓC TÁCH ĐỘNG MẠCH CHỦ

(AORTIC DISSECTION)

Hình ảnh CT

+Đóng vôi nội mạc

+Máu đông cấp

+Lá nội mạc (intimal flag)

+Lòng thật-giả (tăng quang, ép,

thrombus)

+Biến chứng

+Lưu ý: Các xảo ảnh

Bóc tách động mạch chủ type A: với hình ảnh lớp nội mạc bị đẩy xa thành (đường mờ ở giữa lòng mạch máu

BÓC TÁCH ĐỘNG MẠCH CHỦ

● DeBakey Type I

■ Liên quan toàn bộ động mạch chủ ngực (29-34%)

● DeBakey Type II

■ Liên quan động mạch chủ lên (ít gặp)(12-21%)

● DeBakey Type III

■ Liên quan động mạch chủ xuống (thường gặp nhất)

BÓC TÁCH ĐỘNG MẠCH CHỦ

VIÊM TRUNG THẤT CẤP (ACUTE MEDIASTINISTIS)

- Nguyên nhân: Chấn thương, thủng cơ quan trung thất, viêm nhiễm lan tràn từ vùng hầu-cổ, hoặc phổi ,màng phổi

-Hình CT

- Đậm độ cao vùng viêm, tụ mủ; mất cấu trúc mỡ bình thường của trung thất

- Tụ khí (thủng, vi khuẩn)

- Tăng quang viền của abscess

- Kết hợp (tràn dịch,khí, mủ màng phổi, abscess dưới hoành, viêm xương sống )

Viêm trung thất (Mediastinitis): mất mỡ trung thất, có đậm độ

a

BỆNH LÝ MÀNG PHỔI

TRÀN DỊCH MÀNG PHỔI

Nguyên nhân: Suy tim, viêm nhiễm, u

Hình ảnh

-Dịch ở phía sau khi bệnh nhân nằm ngữa

-Đậm độ dịch: cao trong chảy máu, dịch có protein cao-Màng phổi có thể dày, bắt quang sau tiêm cản quang (dày đều trong viêm, dày nốt thô, không đều trong u )

Tràn dịch màng phổi tự do: dịch tự do Tràn mủ màng phổi khu trú: dịch khu

TRÀN DỊCH MÀNG PHỔI CÓ NGĂN

TRÀN KHÍ MÀNG PHỔI

TRÀN KHÍ MÀNG PHỔI

Tràn khí màng phổi [P]: đậm độ thấp (khí), không có nhu mô phổi, phổi xẹp bị đẩy vào trong.

U MÀNG PHỔI ÁC TÍNH

Nam > nữ : 5/1 Tiền sử: asbestos

PL

-Dày màng phổi > 1cm, dạng nốt

không đều, liên quan màng phổi trung

thất, thường ở một bên (dấu hiệu ác

tính)

-Vào các rãnh màng phổi

-Đóng vôi , dịch màng phổi

-Xâm lấn thành ngực, trung thất, hạch

lớn, di căn

DI CĂN MÀNG PHỔI

-Ung thư phế quản (40-50%),

vú, lymphoma, buồng trứng,

tiêu hóa

-Thường kèm tràn dịch màng

phổi

Hình CT

-Dày màng phổi, tràn dịch

-Bắt quang mạnh không đồng

nhất

Ung thư buồng trứng di căn

màng phổi

BỆNH LÝ THÀNH NGỰC

U XÖÔNG &PHAÀN MEÀM

OSTEOSARCOMA

TẠO HUYẾT NGOẠI TỦY (EXTRAMEDULLARY HEMATOPOIESIS)

• VÀI HÌNH ẢNH CHẤN THƯƠNG

Chấn thương ngực-Rách động mạch chủ

THOÁT VỊ HOÀNH

KẾT LUẬN

-CT là khảo sát hình ảnh giá trị

-Chỉ định rộng rãi ở các bệnh lý ngực

-Cần kết hợp các phương tiện chẩn đoán hình ảnh khác -lâm sàng-cận lâm sàng

• XIN CÁM ƠN

XIN CÁM ƠN !