vận dụng phương pháp dạy học dự án vào môn tin học ở trường thpt côn tiên

Để góp phần phát triển DHTDA ở trường, năm học 2012 – 2013 chúng tôi tiến hành triển khai vận dụng phương pháp DHTDA trong chương trình Tin học bậc phổ thông nhằm đánh giá tính hiệu

1 Mở đầu

DHTDA là một phương pháp dạy học tích cực, tạo điều kiện cho học sinh (HS) chủ động và

tự lực trong mọi hoạt động để chiếm lĩnh tri thức bài học Khi học theo dự án, HS có cơ hội hình thành và phát triển các kĩ năng học tập và xã hội cần thiết Vận dụng phương pháp dạy học dự án vào dạy học là một hướng đi đúng trong dạy học Tin học là môn học lí thuyết gắn bó chặt chẽ với thực nghiệm nên việc sử dụng DHTDA trong dạy học Tin học là hợp lí

và cần thiết Mặc dù phương pháp dạy học theo dự án đã được áp dụng nhiều ở nơi nhưng trong thời qua việc triển khai và áp dụng phương pháp dạy học này ở trường THPT Cồn Tiên còn nhiều hạn chế Để góp phần phát triển DHTDA ở trường, năm học 2012 – 2013 chúng tôi tiến hành triển khai vận dụng phương pháp DHTDA trong chương trình Tin học bậc phổ thông nhằm đánh giá tính hiệu quả của phương pháp dạy học này và vận dụng DHTDA một cách có hiệu quả trên đối tượng học sinh của trường

2 Nội dung nghiên cứu

2.1 Thực trạng khó khăn khi áp dụng DHTDA vào dạy học môn Tin học:

DHTDA đòi hỏi sự thay đổi tư duy của cả GV và HS, cách thức học và dạy mới sẽ là một khó khăn bởi lẽ PPDH truyền thống đã in sâu trong cách dạy và học của thầy và trò

Thời gian cần để chuẩn bị và tiến hành dạy và học theo dự án đòi hỏi nhiều hơn trong khi quỹ thời gian giành cho DHTDA trong chương trình chính khóa chưa có vì vậy GV sẽ gặp không ít khó khăn, lúng túng khi áp dụng

Việc kiểm tra đánh giá chỉ xuất phát từ phía GV thông qua kiểm tra tự luận, trắc nghiệm hoặc vấn đáp Tức là mới chỉ chú trọng đánh giá kết quả học tập, chưa có đánh giá quá trình học, mới chỉ có GV đánh giá HS, HS chưa được tham gia vào quá trình đánh giá: tự đánh giá và đánh giá người khác

Việc tổ chức học còn mới lạ nên học sinh còn nhiều bỡ ngỡ Đa số học sinh có học lực yếu nên PP tự học, tự sáng tạo, tự nghiên cứu, còn yếu

Kết quả làm việc phải được thể hiện bằng sản phẩm vật chất hoặc phi vật chất

Trong chế độ học và thi cử hiện hành, HS còn mang nặng ý thức đối phó học để thi nên

DHTDA đòi hỏi GV phải lập kế hoạch và nội dung dự án khá công phu, phải thực sự tâm huyết với nghề

Lần đầu tiên áp dụng về PPDH mới ở trường nên GV còn thiếu kinh nghiệm

2.2 Định hướng vận dụng DHTDA vào nội dung chương trình Tin học ở trường THPT Cồn Tiên

Áp dụng PPDHDA là một hướng đi đúng trong dạy học Nhưng chương trình Tin học hiện nay của HS phổ thông là rất nặng nề, chưa có qũy thời gian cho DHTDA, mặt khác việc áp dụng DHTDA vào đối tượng học sinh ở trường còn nhiều yếu tố khó khăn Vì vậy, chúng tôi đề xuất một số định hướng để vận dụng DHTDA vào bộ môn Tin học ở trường như sau:

Khi DHTDA giáo viên phải biết cách phân tích và lựa chọn những nội dung kiến thức, lựa chọn bài học phù hợp và đưa ra dự án học tập phù hợp vì không phải bài nào cũng có thể dạy được theo dự án

Có nhiều cách khác nhau để tổ chức DHTDA, có thể sử dụng cả bài dạy; có thể tổ chức dạy trong một buổi ngoại khóa riêng nhưng cũng có thể lồng vào trong từng tiết dạy Tùy theo quĩ thời gian, cách dạy mà GV có thể điều chỉnh để kết quả dạy học tốt hơn Trong tiết học GV cần biết xác định từng mốc thời điểm khác nhau, thời điểm nào là truyền thụ kiến thức cơ bản, thời điểm nào là bắt tay vào thực hiện dự án

Trong các môn học của bậc THPT, Tin học là môn học ứng dụng – gắn với cuộc sống sôi động hàng ngày Việc kết hợp “học và hành” có rất nhiều yếu tố thuận lợi để thực hiện DHTDA đối với môn học Tin học cho phép khai thác tối đa ưu thế của PPDH này và đặc điểm nổi bật của môn học Đặc biệt chương trình Tin học có những nội dung rất gần gũi với đời sống thực tế Đây là điều kiện lí tưởng để khơi nguồn cảm hứng trong hoạt động học tập của HS

Khi áp dụng DHTDA vào chương trình Tin học, giáo viên có thể lựa chọn áp dụng những

dự án mang tính chất để học sinh khám phá kiến thức mới hoặc dự án mang tính chất để học sinh củng cố kiến thức đã học Tuy nhiên ở trường THPT Cồn Tiên đa số đối tượng học sinh có học lực yếu vì vậy cần áp dụng những dự án mang tính chất để học sinh củng

cố kiến thức đã học và tận dụng lợi thế trong chương trình Tin học ở bậc phổ thông số

tiết bài tập và thực hành là tương đối nhiều đây là điểm thuận lợi để áp dụng DHTDA

Môn tin học ở bậc phổ thông có một đặc thù khá rõ nét là chương trình được chia thành các module tương đối độc lập với nhau Ví dụ có các module: Hệ điều hành, Soạn thảo văn bản, mạng máy tính, Lập trình Pascal, Cơ sở dữ liệu, Khi áp dụng phương pháp dạy học theo dự án giáo viên cần lựa chọn những module có nội dung kiến thức gần gũi với học sinh, học sinh ứng dụng trong thực tế nhiều, thời lượng tiết bài tập thực hành nhiều,

để triển khai dạy học theo dự án Ví dụ như các module: Module soạn thảo văn bản, Module mạng máy tính, Module cơ sở dữ liệu

2.3 Vận dụng triển khai DHTDA trong năm học 2012 - 2013

2.3.1 Dự án “thiết kế xây dựng cở sở dữ liệu của các bài toán quản lí”

KẾ HOẠCH DẠY HỌC THEO DỰ ÁN

“THIẾT KẾ CƠ SỞ DỮ LIỆU ĐỂ QUẢN LÍ MỘT SỐ TỔ CHỨC, ĐƠN VỊ TRÊN

ĐỊA BÀN”

Hiện nay trên địa bàn miền Tây Gio Linh có nhiều tổ chức kinh tế hoạt động trong nhiều lĩnh vực khác nhau như dịch vụ, chăn nuôi,cây công nghiệp…thực tế hoạt động của các tổ chức này gắn liền nhiều với công tác quản lí Tuy nhiên công tác quản lí trong các tổ chức này còn nhiếu bất cập, hiệu quả quản lí chưa cao nên ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả kinh tế mang lại Nắm bắt được nhu cầu thực tế đó,tôi xây dựng dự án học tập cho học sinh

“THIẾT KẾ CƠ SỞ DỮ LIỆU ĐỂ QUẢN LÍ MỘT SỐ TỔ CHỨC ĐOÀN THỂ TRÊN ĐỊA BÀN”.Thông qua các hoạt động thực tiễn ở địa phương kết hợp với kiến thức học tập được

ở trường sẽ giúp học sinh khắc sâu kiến thức, có thể biết và thực hiện được các dự án CSDL cơ bản.

I Mục tiêu dự án

Sau khi hoàn thành dự án, HS đạt được các mục tiêu sau:

1 Về kiến thức

- Biết được các bước thiết kế một CSDL

- Biết được nhu cầu quản lí trong các tổ chức.

- Biết xây dựng một CSDL dựa trên mô hình dữ liệu quan hệ

- Hiểu được vai trò của CNTT trong việc hỗ trợ công tác quản lí.

2 Về kĩ năng

- Nắm bắt được nhu cầu quản lí trong các tổ chức

- Góp phần hình thành cho HS kĩ năng:

+ Thu thập và xử lí thông tin.

+ Tìm kiếm thông tin trên mạng.

+ Ứng dụng công nghệ thông tin trong học tập.

+ Làm việc theo nhóm.

+ Viết và trình bày báo cáo trước đám đông.

+ Học tập tích cực, chủ động, sáng tạo.

+ Vận dụng lí thuyết vào thực tiễn.

+ CNTT: sử dụng phần mềm Microsoft Office.

3 Thái độ

- Nâng cao ý thức hợp tác, học tập nhóm

- Độc lập, tự giác, tự chịu trách nhiệm trước nhóm.

- Hứng thú trong quá trình làm dự án

II Xây dựng bộ câu hỏi định hướng

BỘ CÂU HỎI ĐỊNH HƯỚNG DỰ ÁN

Câu hỏi khái quát

1 Làm thế nào để quản lí các tổ chức thuận tiện và hiệu quả?

2 Người ta vận dụng tin học vào công tác quản lí như thế nào?

1 Kể tên một số tổ chức có nhu

cầu quản lí có trên địa bàn?

1 Đối tượng cần quản lí trong các tổ chức đó là gì?

2 Với các đối tượng đó chúng ta cần quản lí những thông tin gì?

2 Cách thức hoạt động của các tổ

chức đó ra sao?

1 Nêu các hoạt động có thể có trong quá trình hoạt động của các tổ chức?

2 Các hoạt động đó liên quan đến các đối tượng nào?

3 Những thông tin nào liên quan đến hoạt động?

3 Làm thế nào để quản lí các đối 1 Mối liên hệ giữa các đối tượng và hoạt động đó là

tượng và hoạt động được tốt? gì?

2 Nếu được tham gia vào các tổ chức với vai trò khác nhau, vấn đề cần quan tâm là gì?

4 Chúng ta có thể khai thác những

gì qua các thông tin về các tổ

chức?

1 Nêu một số câu truy vấn có thể có để có thể khai thác thông tin đáp ứng nhu cầu của những người tham gia vào tổ chức?

2 Những thông tin đó được lấy từ đâu?

5 Làm thế nào để quản lí các các

tổ chức đó bằng công cụ lao động

là “máy tính điện tử”?

1 Để quản lí và khai các thông tin của các tổ chức trên máy tính thì chúng ta cần những gì?

2 Để lưu trữ trên máy tính các thông tin cần quản lí

có thể lưu trữ với kiểu dữ liệu gì?

3 Kích thước của các trường ra sao?

4 Mối liên hệ giữa các nhóm thông tin?

5 Trình bày cấu trúc logic và lưu trữ thông tin?

6 Với kiến thức đã học em hãy

xây dựng CSDL quản lí các tổ

chức trên HQTCSDL Microsoft

Access?

1 Tạo lập CSDL + Xây dựng cấu trúc các bảng + Thiết lập lien kết giữa các bảng

2 Nhập dữ liệu

3 Cập nhật dữ liệu

4 Sử dụng các đối tượng của Access để nhập, hiển thị, khai thác CSDL của các tổ chức?

III Bài tập dành cho học sinh

GV chia nhóm phải đảm bảo mỗi nhóm có những HS sử dụng thành thạo công nghệ thông tin; có HS giỏi (khá), trung bình hoặc yếu, kém.

HS làm việc theo nhóm 8 người.

Cụ thể như sau: Lớp 12B3 chia thành 4 nhóm, Mổi nhóm thực hiện 1 dự án nhỏ

*Nhóm 1: Xây dựng CSDL quản lí công nhân cao su, gồm các thành viên:

*Nhóm 2: Xây dựng CSDL Quản lí Cửa hàng bách hóa tổng hợp Thu Minh, gồm các thành

viên:

*Nhóm 3: Xây dựng CSDL Quản lí Trang trại chăn nuôi lợn Trang Danh, gồm các thành

viên:

*Nhóm 4: Xây dựng CSDL Quản lí Thư viện trường THPT Cồn Tiên, gồm các thành viên:

* Dưới sự hướng dẫn của giáo viên các thành viên trong nhóm sẽ được phân vai vào các đối tượng trong dự án để tiến hành khảo sát, tìm hiểu thông tin, hoạt động của các tổ chức.

HS đọc kĩ dự án để hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao.

Thực hiện các dự án này chủ đạo là HS nhưng GV đóng một vai trò quan trọng trong việc

hỗ trợ các em nghiên cứu và rút ra kết luận

GV Khuyến khích HS làm việc độc lập, làm việc nhóm nhưng phải thường xuyên kiểm tra, đôn đốc tiến độ thực hiện.

IV Nguồn-Tài liệu nghiên cứu

1 Đối với học sinh

Các tổ chức, đơn vị

 Đội lao động sản xuất số 3-Thuộc Nông trường cao su Cồn Tiên

 Cửa hang bách hóa tổng hợp Minh Thu

 Trang trại chăn nuôi Trang Danh

 Thư viện trường THPT Cồn Tiên

Internet

 Tài liệu dạy và học dự án từ giáo viên hướng dẫn, từ internet

 Lưu, copy thông tin dưới dạng text

 Địa chỉ website có liên quan

Microsoft Word

 Đánh máy và định dạng văn bản

 Mở và sao lưu văn bản

 Chèn bảng biểu, đồ thị, hình ảnh, công thức và các kí tự đặc biệt

 In văn bản

Microsoft PowerPoint

 Mở và tạo bài trình diễn

 Chèn văn bản, ảnh và các kí tự đặc biệt

 Lưu bài trình diễn

 In phần trình chiếu (slide show)

Microsoft Access

Các kiến thức, thao tác xây dựng CSDL đã được học để thực hiện các sản phẩm theo nhóm

2 Đối với giáo viên (cần chuẩn bị)

 Phấn hoặc bút lông viết bảng

 Giấy A4, A0 (nếu cần)

 Danh sách HS

 Phiếu bốc thăm chia nhóm

 Bản photocopy kế hoạch dự án cho mỗi nhóm

 Bản photocopy phiếu hướng dẫn nghiên cứu cho mỗi nhóm

 Bản photocopy thang điểm đánh giá sản phẩm

3 Đối với lớp học

 Máy vi tính nối mạng Internet để truy cập các website liên quan cho việc tìm hiểu thông tin

 Máy vi tính nối mạng nội bộ để GV chia sẻ các file cho HS và nhận file từ HS

 Máy vi tính cài đủ bộ Microsoft Office 2003 và các phần mềm cần thiết khác

 Projector

V Tài liệu tham khảo

a Dành cho học sinh

Các file tài liệu dạy học theo dự án.

Các file mẫu về dạy học theo dự án

Danh sách các trang web có liên quan đến dạy học dự án.

b Dành cho giáo viên

Ngoài những tài liệu giống như của HS, GV còn tham khảo thêm SGV, ý kiến của các thành viên trong tổ Tin học, tài liệu của các nhà khoa học về các vấn đề có liên quan đến dự án này.

V Các bước thực hiện

1 Công tác chuẩn bị của GV

- Soạn kế hoạch dự án, phiếu hướng dẫn nghiên cứu, thang điểm đánh giá, tài liệu hỗ trợ GV và HS (nếu có).

- GV lập thư ngỏ gửi đến BGH, phụ huynh HS và địa phương nơi thực hiện dự án để được hợp tác, hỗ trợ về các mặt cần thiết (nếu có).

- In các tài liệu trên để phát cho mỗi nhóm HS.

- Chuẩn bị trang thiết bị và cơ sở vật chất cần thiết để thực hiện tốt dự án

2 Các bước hướng dẫn HS thực hiện dự án

Bước 1: Giới thiệu thời gian dự án

Từ ngày 22/12/2012 - 22/2/2013: Được chia thành 5 giai đoạn

- Giai đoạn 1(tuần 1): Các nhóm tiến hành tìm hiểu, phát hiện nhu cầu cần quản lí

của các tổ chức nơi địa phương mình sinh sống và học tập, phát biểu được bài toán cần quản lí, hoàn thành kế hoạch dự án theo nhóm

- Giai đoạn 2(Tuần 2, 3, 4): Các nhóm tiến hành tìm hiểu thực tế, tìm hiểu thông tin

về các đối tượng quản lí, các hoạt động, qui cách hoạt dộng của các tổ chức, đơn vị theo nhóm

- Giai đoạn 3(Tuần 5,6):Các nhóm tiến hành xử lí các thông tin thu thập được, xây

dựng cấu trúc về mặt logic cho CSDL các tổ chức.

- Giai đoạn 4(Tuần 7):Các nhóm tiến hành xây dựng CSDL trên Hệ quản trị

Microsoft Access, làm bài trình diễn đa phương tiện trên PowerPoin để báo cáo

- Giai đoạn 5(Tuần 8): Hoàn thiện các kĩ năng báo cáo sản phẩm và Báo cáo dự án

trước lớp1 tiết

Thời gian báo cáo: 9 phút / nhóm.

Bước 2: Tổ chức nhóm, phát và hướng dẫn HS các tài liệu có liên quan đến dự án

(tiến hành trước ngày báo cáo 2 tháng)

- GV chia lớp thành các nhóm (mỗi nhóm khoảng 8 HS) Mỗi nhóm tự cử: 1 nhóm trưởng, 1 thư kí.

- GV phát tài liệu dưới dạng giấy in hoặc chép các file và giới thiệu cho mỗi nhóm về:

kế hoạch dự án, phiếu hướng dẫn nghiên cứu, thang điểm đánh giá bài trình diễn đa phương tiện trên PowerPoint và sản phẩm.

- GV cung cấp cho HS các tài liệu hỗ trợ thêm (nếu có) và hướng dẫn cách tìm kiếm,

xử lí các thông tin liên quan đến dự án này.

Bước 3: Thực hiện dự án

- Các nhóm thực hiện những nhiệm vụ trong kế hoạch dự án, phiếu hướng dẫn nghiên cứu ở nhà (có sự hỗ trợ, giải đáp thắc mắc của GV khi HS gặp vấn đề khó khăn).

Bước 4: Nộp sản phẩm cho GV

- Nhóm trưởng nộp bài trình diễn đa phương tiện trên PowerPoint và sản phẩm cho

GV trên USB trước ngày báo cáo sản phẩm ít nhất 2 ngày.

Bước 5: Báo cáo kết quả và tổng kết dự án

- GV lưu ý cho HS các yêu cầu phải thực hiện trong buổi báo cáo kết quả dự án.

- Các nhóm lần lượt lên báo cáo sản phẩm: bài trình bày đa phương tiện trên PowerPoint, sản phẩm

- Mỗi nhóm cử một người lên trình bày sản phẩm của nhóm.

- Các nhóm góp ý và chấm điểm cho nhau.

- GV góp ý và chỉnh sửa HS ghi chép để hoàn thiện kiến thức.

- GV tính điểm và công bố cho từng nhóm (tuyên dương, khen thưởng nếu có).

- GV yêu cầu các nhóm về hoàn chỉnh lại sản phẩm trên (nếu có sai sót) và nộp lại cho

GV để làm tài liệu tham khảo cho cả lớp và các khá tiếp theo.

VI Thang điểm đánh giá

Thang điểm đánh giá bài trình diễn đa phương tiện trên Powerpoint (file đính kèm) Thang điểm đánh giá Sản phẩm là CSDL (file đính kèm).

VII Các kế hoạch hỗ trợ

- Hướng dẫn cho HS các kĩ năng Word, PowerPoint, Microsofr Access …(nếu thấy cần thiết)

- Nắm địa chỉ email của các nhóm(số điện thoại) để kiểm tra, đôn đốc thường xuyên trong quá trình thực hiện dự án

- Cung cấp cho HS địa chỉ E-mail, số điện thoại di động(hoặc địa chỉ nhà riêng) của các thầy cùng chuyên môn, cá nhân, tập thể có lien quan để HS liên hệ giải đáp thắc mắc khi cần thiết

- Gửi cho HS file các trang web có liên quan đến dự án để HS dễ dàng truy cập

- In hoặc chép cho HS file các tài liệu hỗ trợ khác (nếu có)

2.3.2 Dự án “Nhóm thiết kế web”

Tổng quan về bài dạy

Tiêu đề bài dạy

NHÓM THIẾT KẾ WEB Tóm tắt bài dạy

Ngày nay, việc tạo các trang web không còn là chuyện của những nhà lập trình nữa, mà mọi người ai cũng có thể tạo các trang web một cách đơn giản bằng các công cụ miễm phí để phục vụ cho mục đích của mình Các nhóm trong vai là một “nhóm thiết kế web”,

sử dụng công cụ miễn phí như: nukeviet, google site… để thiết kế một website về một chủ

đề mà các em yêu thích như: học tập, xã hội, văn hóa, nhà trường,du lịch…

Lĩnh vực bài dạy

Tin học

Cấp / lớp

Cấp THPT/ lớp 10

Thời gian dự kiến

3 tuần

Chuẩn kiến thức và kĩ năng

1 Kiến thức

- Biết khái niệm trang web, website, biết chức năng trình duyệt web

- Biết các dịch vụ: tìm kiếm thông tin, thư điện tử

2 Kỹ năng:

- Thực hiện được việc đăng kí, soạn, đọc và gửi thư điện tử

- Sử dụng được trình duyệt

- Thực hiện được việc tìm kiếm thông tin trên Internet

3 Kỹ năng thế kỹ 21:

- Kỹ năng thông tin

- Kỹ năng giao tiếp và cộng tác.

- Kỹ năng nghiên cứu và giải quyết vấn đề.

Mục tiêu đối với học sinh/kết quả học tập

-Sau khi kết thức dự án các nhóm học sinh phải có sản phẩm là 1 một website giới thiệu

về chủ đề của nhóm mình đã lựa chọn

-Bản báo cáo hệ thống website của nhóm bằng PowerPoint

-Học sinh tạo được website cho cá nhân, nhóm, tổ chức … bằng công cụ miễn phí như: nukeviet, google site…

-Học sinh sử dụng được các dịch vụ trên internet để phục vụ cho mục đích học tập

Bộ câu hỏi định hướng Câu hỏi khái quát Chúng ta sử dụng Ineternet như thế nào?